Sygn. akt III Ca 1373/22 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2022 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w sprawie sygn. akt I Ns 234/20 sprawy z wniosku M. P. (1) z udziałem S. L.
§ 1pkt 5 k.p.c. w z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez oddalenie wniosków dowodowych wnioskodawczyni: o dopuszczenie dowodu z opinii innego, niż K. C.
(1)biegłego geodety oraz o zobowiązanie geodety do załączenia dokumentów źródłowych uzyskanych z pomiaru na nieruchomości - na okoliczność przebiegu granicy pomiędzy działkami (...) oraz umiejscowienia posadowienia budynków względem granicy, w sytuacji w której wnioskodawczyni wskazywała na szereg uchybień biegłego oraz niewiedzę, zaś sam biegły wielokrotnie na rozprawie wskazywał Sądowi I instancji, że wnosi o wyłącznie z tej sprawy, co w konsekwencji doprowadziło Sąd I instancji do błędnych ustaleń faktycznych związanych z położeniem budynków na sąsiadujących nieruchomościach, ich odległości od granicy oraz przebiegu spornej granicy. ⚫ naruszenia prawa materialnego, a to art. 153 k.c. w zw. z art. 29 ust. 1 i 2 prawa geodezyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne ustalenie granicy między nieruchomościami. Na podstawie art. 380 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. skarżąca wniosła o rozpoznanie odwołania od postanowienia z dnia 4 kwietnia 2022 roku oddalającego wnioski dowodowe wnioskodawczyni m.in. zawarte w piśmie z dnia 8 marca 2022 roku) o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego sądowego geodety oraz zobowiązania geodety mgr inż. K. C.
(1)do załączenia dokumentów źródłowych z pomiaru dokonanego na nieruchomości, a zawierających współrzędne miejsc odniesienia, stanowisk instrumentu oraz współrzędne punktów nawiązania - celem sporządzenia mapy do celów prawnych, na której Sąd oparł swe rozstrzygnięcie - na okoliczność przebiegu granicy między nieruchomościami, usytuowania budynku na nieruchomości wnioskodawczyni W konkluzji skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego sądowego niż mgr inż. K. C.
(1)na fakt przebiegu spornej granicy i wykonania poprawnej mapy dla celów prawnych obrazującej jej przebieg oraz naniesienia na nieruchomościach - po dokonaniu na nowo pomiarów geodezyjnych. Wniósł również o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez dokonanie rozgraniczenia nieruchomości położonej w K. przy ul. (...)- J. 1, oznaczonej jako działka numer (...), obręb K-12, dla której to nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta numer (...) oraz nieruchomości położonej w K. przy ul. (...), oznaczonej jako działka numer (...), obręb K-12, dla której to nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta numer (...) w ten sposób, że granica będzie przebiegać w linii prostej, w linii prostej począwszy od ulicy (...) w K. przesunięta w stronę działki nr (...) oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przewidzianych z tytułu udzielenia wnioskodawczyni pomocy prawnej z urzędu, które ani w części ani w całości nie zostały uiszczone. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu. Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w przedmiocie procesu nie są obarczone błędem i znajdują oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania. Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje zatem wskazane ustalenia za własne. Sąd Okręgowy nie doszukał się również powodów do uwzględniania złożonego na podstawie art. 380 k.p.c. wniosku o zmianę postanowienia z dnia 4 kwietnia 2022 r. o oddaleniu wniosku dowodowego skarżącej o dopuszczenie i przeprowadzenie opinii innego biegłego niż mgr inż. K. C.
(1)oraz zobowiązanie biegłego do załączenia dokumentów. Zgodnie z art. 286 k.p.c. sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z dodatkowej opinii tych samych lub innych biegłych, gdy zachodzi tego potrzeba, a więc wówczas, gdy opinia złożona do sprawy zawiera istotne braki, sprzeczności, względnie nie wyjaśnia istotnych okoliczności. Nie można przyjąć, iż sąd zobowiązany jest dopuścić dowód z dodatkowej opinii w każdym przypadku, gdy złożona opinia jest niekorzystna dla strony. Taka potrzeba powinna wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczas złożonej opinii, które to w zasadzie jest jedynym argumentem skarżącego. Decydujące w tym przypadku jest bowiem powstanie niedających się usunąć po zapoznaniu się z pierwszą opinią, ewentualnie po przedstawieniu biegłemu dodatkowych pytań wątpliwości sądu rozpoznającego sprawę, nie zaś strony (tak postanowienie Sądu Najwyższego z 14 września 2023 r., I CSK 287/23, LEX nr 3606522). W ocenie Sądu Odwoławczego, złożony w tym zakresie wniosek dowodowy stanowił jedynie przejaw niezadowolenia wnioskodawczyni z wniosków opinii biegłego przeprowadzonej w niniejszej sprawie. Ponadto Sąd Okręgowy pominął zgłoszony w apelacji wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego geodety na postawie art.
§1pkt 5k.p.c.
jako zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania w sprawie. Opinia biegłego była wykonana rzetelnie , oparta na materiałach źródłowych zawartych w zasobach dokumentacji geodezyjnej. Ponadto jak wynika z opinii biegłego geodety K. C.
(1)granica wyznaczona w 1988 r. przez geodetę J. W. jest tożsama z granicą wyznaczoną w postępowaniu rozgraniczeniowym przez geodetę J. J. i jest tożsama z granicą ustaloną w niniejszym postępowaniu. Okoliczności powyższe wskazują na jednoznaczny przebieg spornej granicy zgodnie ze stanem prawnym. Bez znaczenia dla oceny rzetelności opinii biegłego geodety K. C.
(1)była podnoszona przez skarżącą okoliczność, że biegły nie umiał wytłumaczyć działania urządzenia firmy (...), bowiem biegły nie musi znać się na tym jak działa to urządzenie tylko winien umieć się nim posługiwać, co nie zostało skutecznie podważone. W konsekwencji powyższego, Sąd pierwszej instancji nie naruszył również art. 227 k.p.c., art 278 k.p.c. i art. 286 k.p.c. w zw. 13 § 2 k.p.c. i w zw. z art.
§ 1pkt 5 k.p.c.
w z art. 13 § 2 k.p.c. Zarzut naruszenia art. 233 § 1 ( także w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.) nie zasługiwał na uwzględnienie. Zarzut naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. byłby skuteczny tylko wówczas, gdyby apelujący wykazał uchybienie podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt III CK 314/05, LEX nr 172176). Prawidłowo skonstruowany zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. powinien być połączony z zarzutem błędnych ustaleń faktycznych. W apelacji powinno zostać zatem wyjaśnione, które dowody, w jakim zakresie i dlaczego, zdaniem strony skarżącej, zostały przez Sąd ocenione z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji, które ustalenia faktyczne tego Sądu są wadliwe i jakie powinny być ustalenia prawidłowe, ewentualnie jakich ustaleń zabrakło w zaskarżonym wyroku (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I ACa 719/16, LEX nr 2200318). Tym wymogom nie odpowiada apelacja wnioskodawczyni. Wskazać bowiem należy, że Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a dokonana ocena dowodów nie budzi żadnych zastrzeż pod kątem jest zgodności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Stawiane przez apelującą zarzuty w istocie nie dotyczą błędów w ustaleniach faktycznych czy ocenie dowodów, a sprowadzają się do zakwestionowania zinterpretowania faktów w kontekście przepisów prawa materialnego. Co do zarzutów oceny zeznań świadków, prawidłowo zwrócił uwagę sąd, że skoro przebieg ogrodzenia dawniej i obecnie nie ma bezpośredniego znaczenia dla sprawy, bowiem przedmiotem postępowania jest przebieg granic według stanu prawnego, nie zaś zgodny z przebiegiem ogrodzenia. Natomiast uwzględnienie żądania wnioskodawczyni byłoby sprzeczne z danymi wynikającymi z dokumentów jak dane z ewidencji gruntów, ksiąg wieczystych i zeznaniami świadków, którzy jednoznacznie wskazali, że granica między działką (...) (później 371/1 i 371/2) a działką (...), zawsze biegła w linii prostej. Reasumując, w ocenie Sądu Okręgowego, zarzuty skarżącej stanowią jedynie polemikę z prawidłową oceną dowodów i poczynionymi w jej wyniku prawidłowymi ustaleniami faktycznymi Sądu. Zdaniem Sądu Okręgowego, apelująca nie przedstawiła żadnych dowodów przeciwnych, mogących podważyć ocenę Sądu Rejonowego, zaś argumenty, podniesione w treści apelacji stanowią jedynie przejaw niezadowolenia strony. Zarzuty art. 153 k.c. w zw. z art. 29 ust. 1 i 2 prawa geodezyjnego nie zasługują na uwzględnienie. Powyższy przepis stanowi, że w postępowaniu sądowym rozgraniczenie następuje na podstawie jednego z kryteriów przewidzianych w art. 153 k.c. Są nimi: stan prawny, ostatni spokojny stan posiadania oraz wszelkie okoliczności. Kryteria te mają zastosowanie w kolejności, w jakiej zostały wymienione. Oznacza to, że następne kryterium sąd bierze pod uwagę dopiero wówczas, gdy poprzednie nie dało dostatecznych podstaw do rozgraniczenia. Kryteria te wyłączają się wzajemnie, dlatego też sąd nie może korygować stanu prawnego poprzez ustalenie granicy według ostatniego spokojnego stanu posiadania, a tego ostatniego poprzez uwzględnienie wszelkich okoliczności (tak między innymi SN w postanowieniu z dnia 3 września 1981 r., III CRN 171/81, OSNCP 1982, nr 4, poz. 51). Niedopuszczalne jest dokonanie rozgraniczenia w oparciu o względy celowości, a z pominięciem stanu prawnego przedmiotu rozgraniczenia. W pierwszej kolejności sąd powinien ustalić granice pomiędzy sąsiadującymi ze sobą nieruchomościami w oparciu o aktualny stan prawny, co też uczynił Sąd Rejonowy. W istocie polega to na ustaleniu, do jakiego miejsca na gruncie sięga prawo własności, przysługujące właścicielom gruntów sąsiadujących stosownie do ich tytułów własności. Ustalenia co do stanu prawnego w zakresie przebiegu granicy Sąd Rejonowy poczynił w oparciu o dane z ewidencji gruntów, odpisów z ksiąg wieczystych, wyrysów i wypisów z ewidencji gruntów, operatów geodezyjnych dotyczących działek objętych postępowaniem rozgraniczeniowym oraz na podstawie opinii biegłego z zakresu geodezji. Należy wskazać, że prawidłowo Sąd Rejonowy podzielił stanowisko biegłego sądowego z zakresu geodezji K. C.
(1)wyrażone w opinii z dnia 10 września 2021 roku i opinii uzupełniających (k. 206, k.471, k.534). Biegły szczegółowo uzasadnił, na jakich dokumentach oparł swoje wnioski, wyjaśnił charakter poszczególnych dokumentów i map geodezyjnych oraz ich walor i moc wiążącą w postępowaniu rozgraniczeniowym, opierając się na wymienionych w opinii dokumentach. Opinia biegłego, zdaniem Sądu, jest wnikliwa, rzeczowa, odwołująca się do zgromadzonej dokumentacji geodezyjnej, sporządzona w sposób fachowy i rzetelny, natomiast prawidłowości i rzetelności opinii biegłego nie podważyła skutecznie wnioskodawczyni. Twierdzenia skarżącej o wadliwości wyznaczenia przez biegłego J. J.
(1)punktu 860 są gołosłowne nie poparte żadnymi dowodami. Biegły K. C.
(1)podał, że ten punkt został przez niego wyznaczony na podstawie współrzędnych pobranych z (...) w P. metodą tachimetryczną instrumentem firmy (...) , który to instrument jest jednym z najdokładniejszych instrumentów geodezyjnych, zrobotyzowany, z dokładnością pomiaru kąta 3”(3 sekundy) . Biegły geodeta K. C.
(1)dokonał własnych pomiarów, odszukał punkty geodezyjne, zaś twierdzenia skarżącej o wadliwości wyznaczenia przedmiotowego punktu i innych punktów są nie poparte żadnymi dowodami. Należy bowiem wskazać za Sądem I instancji, że z materiałów geodezyjnych wynika, że granica między działką (...) (przed podziałem) a działką (...) była linią prostą i biegła od ulicy (...) do granicy z działką nr (...), dlatego też mając na uwadze metody wykonywania pomiarów i ich dokładność, w chwili obecnej jak i w końcówce lat 70-tych ubiegłego wieku oraz fakt dokonania podziału działki (...) w 1988 roku należy przyjąć, iż przebieg granicy został wyznaczony prawidłowo. Granice należy przyjąć zgodnie ze stanem prawnym uwidocznionym w księgach wieczystych obrazujących stan zapisany w danych matematycznych (...) Ośrodka (...) w P.. Wymagane dokładności pomiaru dla szczegółów I grupy dokładnościowej z lat 70-tych są takie same jak wymagane dokładności pomiaru w okresie obecnym. Wykonany w 1988 r. podział działki (...) miał znaczenie istotne, gdyż geodeta wykonując podział przyjął granicę zewnętrzną na podstawie danych z ewidencji gruntów obrębu K-12 i na jej podstawie obliczał nowe punkty graniczne tworzące linię podziału. Na podstawie prawomocnej decyzji zatwierdzającej podział projektowana linia podziałowa stała się granicą prawną. Zatem, przyjęta przez Sąd I instancji wersja przebiegu granicy według stanu prawnego w opinii biegłego sądowego okazała się prawidłowa i nie stanowiła naruszenia treści przepisu art. 153 k.c. Wobec powyższego, apelacja wnioskodawczyni podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Rozstrzygając o kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy nie znalazł dostatecznych podstaw, by odstąpić od zasady zawartej przez ustawodawcę w przepisie art. 520 § 1 k.p.c., zgodnie z którym uczestnicy ponoszą koszty postępowania zgodnie ze swoim udziałem w sprawie. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni z urzędu w postępowaniu apelacyjnym orzeczono w pkt. 3. wyroku, przyznając na rzecz pełnomocnika adw. A. K. kwotę 360 zł na § 5 pkt 2 oraz § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. 2023 r. poz. 1964).