VI Ka 1345/24

Warszawa, dnia 16 września 2025 r. Sygn. akt VI Ka 1345/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSA del. Anna Kalbarczyk Sędziowie: SO Michał Chojnowski SO Justyna Dołhy protokolant: protokolant sądowy Małgorzata Jaworska przy udziale prokuratora Wojciecha Groszyka po rozpoznaniu dnia 16 września 2025 r. sprawy A. W., syna M. i J., ur. (...) w O. oskarżonego o przestępstwo z art. 190a § 1 kk na skutek apelacji wniesionych przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej i obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 9 września 2024 r. sygn. akt II K 868/21 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Otwocku do ponownego rozpoznania. SSA del. Anna Kalbarczyk SSO Michał Chojnowski SSO Justyna Dołhy UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VI Ka 1345/24 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 2

1. CZĘŚĆ WSTĘPNA Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 9 września 2024 r., sygn. akt II K 868/21 w sprawie Artura Witkowskiego. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☒ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.
2. Granice zaskarżenia 1.3.
3. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
4. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji. ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
5. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzuty obrońcy oskarżonego
6. Rażąca niewspółmierność orzeczonej kary ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny. Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów sąd odwoławczy ograniczył rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym tylko do uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu z uwagi na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., o czym poniżej. Lp. Zarzuty pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej
7. Rażąca niewspółmierność orzeczonej kary ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny. Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów sąd odwoławczy ograniczył rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym tylko do uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu z uwagi na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., o czym poniżej.
8. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.). Naruszenie prawa do obrony – art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności.
9. W dniu 6 września 2023 roku sąd I instancji powziął wątpliwości dotyczące stanu zdrowia psychicznego oskarżonego i dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów (k. 321).
10. W związku z powyższym udział obrońcy oskarżonego w toczącym się postępowaniu był obligatoryjny  art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.
11. W dniu 19 sierpnia 2024 roku roku biegli sporządzili opinię sądowopsychiatryczną wskazując we wnioskach, że oskarżony nie jest osobą chorą psychicznie, nie jest także upośledzony umysłowo. W okresie zarzucanego czynu mógł prawidłowo rozpoznać znacznie czynu i pokierować swoim postępowaniem. Biegli stwierdzili także, że oskarżony może brać udział w postępowaniu sądowym i prowadzić obronę w sposób samodzielny oraz rozsądny (k. 381386).
12. Pomimo takiej treści decyzji sąd nie postanowił, by uznać obronę oskarżonego za nieobligatoryjną.
13. Obrońca oskarżonego uczestniczył w toczącym się postępowaniu i był obecny na rozprawie w dniach 30 stycznia 2023 roku.
14. Nie był obecny na rozprawach w dniach 3 kwietnia 2023 roku, 14 czerwca 2023 roku. Co istotne nie był także obecny na rozprawach w dniach 27 maja 2024 roku, kiedy odtworzono nagrania i 28 sierpnia 2024 roku, kiedy odebrano głosy stron, czyli po wydaniu postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych psychiatrów i zaistnieniu przesłanek z art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.
15. W dniu 28 sierpnia 2024 roku zamknięto przewód sądowy, a wyrok wydano 9 września 2024 roku.
16. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.
17. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.
18. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia artykuł 439 § 1 pkt 10 k.p.k. ☒ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia.
19. W sytuacji zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. udział obrońcy w toczącym się postępowaniu jest obligatoryjny.
20. Obrona obligatoryjna wynikająca z tych okoliczności może ustać wyłącznie wtedy, gdy zostanie wydane wskazane w § 4 tego artykułu postanowienie sądu i to niezależnie od tego, czy – między powstaniem wątpliwości co do poczytalności oskarżonego a wydaniem przez biegłych lekarzy psychiatrów opinii – oskarżony miał ustanowionego z wyboru lub wyznaczonego z urzędu obrońcę ( postanowienie SN z 28 stycznia 2020 roku, V KS 1/20).
21. Tym samym obrona obligatoryjna ustaje dopiero z chwilą wydania przez sąd postanowienia, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy, po uznaniu opinii biegłych lekarzy psychiatrów za uzasadnioną – art. 79 § 4 k.p.k. ( wyrok SN z 16 stycznia 2018 roku, V KK 450/17; wyrok SN z 20 lipca 2023 roku, I KK 390/22; wyrok SN z 19 lipca 2023 roku, III KK 628/22).
22. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, który kwestię tę pojmuje wysoce restrykcyjnie, nieobecność obrońcy obligatoryjnego (art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.) na rozprawie w przypadku braku wydania przez sąd postanowienia stwierdzającego brak obligatoryjności obrony (art. 79 § 4 k.p.k.), stanowi uchybienie będące bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. także wówczas, gdy z opinii biegłych lekarzy psychiatrów wynika, iż poczytalność oskarżonego w czasie popełnienia czynu nie była wyłączona ani w znacznym stopniu ograniczona, a nadto że stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala mu na udział w postępowaniu i prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny ( postanowienie z 18 maja 2022 roku, I KZP 10/21, OSNK 2022/6, poz. 23, T. Markiewicz, aprobująca stanowisko glosa do tego postanowienia OSP 2022/9, poz. 75).
23. Mając powyższe na względzie uznać należy, że doszło do wystąpienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. z uwagi na prowadzenie postępowania dowodowego na rozprawie w dniu 27 maja 2024 roku i 28 sierpnia 2024 roku pod nieobecność obrońcy. Na rozprawie tego dnia obrona oskarżonego była obroną obligatoryjną, gdyż sąd nie wydał postanowienia w trybie art. 79 § 4 k.p.k. To uchybienie musiało doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
24. Artykuł 439 § 1 pkt 10 k.p.k. odnosi się do dwóch przypadków  sytuacji, gdy oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.k. lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy. (vide: postanowienie SN z 17.12.2014 r., II KK 316/14, LEX nr 1565761). 5.3.
25. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy sąd rejonowy zobligowany jest przeprowadzić w całości postępowanie zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego.
26. Koszty Procesu Wskazać oskarżonego. Przytoczyć okoliczności. A. W. Wobec uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, nie orzekano o kosztach procesu za postępowanie odwoławcze.
27. PODPIS Michał Chojnowski Anna Kalbarczyk Justyna Dołhy 1.
28. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Obrońca oskarżonego Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 9 września 2024 r., sygn. akt II K 868/21 w sprawie A. W.. 1.3.
29. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
30. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
31. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 1.
32. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 2 Podmiot wnoszący apelację Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 9 września 2024 r., sygn. akt II K 868/21 w sprawie A. W.. 1.3.
33. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
34. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
35. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana