Orzeczenie, sygn. akt VIII U 1880/23
Sygn. akt VIII U 1880/23 UZASADNIENIE całości wyroku z dnia 5 czerwca 2025 roku Dwiema decyzjami z tego samego dnia 5.09.2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. stwierdził, że płatnik składek - (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. W. nie jest zobowiązany do opłacania składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za A. K. w okresie od 01/2019 r. do 12/2021 r., ponieważ A. K. nie była w tym okresie pracownikiem płatnika składek (...) Sp. z o.o., gdyż była w tym czasie większościowym wspólnikiem ww. Spółki posiadającym 99,67%, wobec czego należy przyjąć, że jej zatrudnienie na umowę o pracę wyklucza istnienie podporządkowania pracowniczego. /decyzje w aktach ZUS/ Odwołanie od obu ww. decyzji złożył płatnik składek (...) sp. z o.o., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie obu zaskarżonych decyzji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonym decyzjom strona odwołująca zarzuciła:
W uzasadnieniu skarżący negował twierdzeniom ZUS-u, że A. K. nie była w spornym okresie pracownikiem spółki. /odwołanie k. 3- 13, k. 2-12 akt VIII U 1881/23/ W odpowiedzi na odwołania pozwany organ rentowy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując zajęte dotychczas stanowisko, jak w zaskarżonych decyzjach, a nadto wniósł o zawieszenie postępowania w n/n sprawie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z odwołania od decyzji z dnia 5.09.2023 r. o niepodleganiu A. K. pracowniczym ubezpieczeniom społecznym – emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu w okresie od 01/2019 r. do 12/2021 r. z uwagi na to, że A. K. jako większościowy wspólnik Spółki z o.o. (...) nie mogła być pracownikiem tej Spółki ze względu na brak podporządkowania pracowniczego. /odpowiedzi na odwołania k. 19-20, k. 18 – 19 akt VIII U 1881/23/ Obie sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. /zarządzenie k. 21 akt VIII U 1881/23/ Na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. Sąd Okręgowym postanowieniem z dnia 22.11.2023 r. zawiesił postępowanie w n/n sprawie do czasu zakończenia sprawy VIII U 1882/23. /postanowienie k. 24/ Pismem procesowym z dnia 6.03.2025 r. pełnomocnik ZUS wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania oraz załączenie akt sprawy VIII U 1882/23. /pismo k. 82/ Pismem z dnia 19.03.2025 r. pełnomocnik ZUS wniósł o oddaleni obu odwołań oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa radcowskiego w łącznej kwocie 3690 zł, tj. 90 zł zgodnie z wartością przedmiotu sporu w sprawie odwołania od decyzji nr (...), która wynosi 499,72 zł i 3600 zł w sprawie odwołania od decyzji nr (...), która wynosi 12048,61 zł. /pismo k. 86/ Postanowieniem z dnia 9.04.2025 r. Sąd Okręgowy postanowił podjąć zawieszone postępowania w n/n sprawie. /postanowienie k. 88/ Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. W. została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 7 sierpnia 2008 roku. Kapitał zakładowy spółki wynosił 764.500,00 zł i dzielił się na 1.529 udziałów o wartości nominalnej po 500 zł każdy. Prezesem Zarządu spółki, również w spornym okresie, była A. K.. Spółka (...) nie posiadała rady nadzorczej.
Z dniem 13 października 2010 r. w Spółce: M. C. objął 5 udziałów, co stanowiło 0,33 % kapitału zakładowego spółki; A. K. objęła (...) udziały co stanowiło 99,67% kapitału zakładowego spółki. (wypis z KRS – k. 15-18) Decyzją z dnia 5.09.2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. stwierdził, że A. K. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od 1.01.2019 r. do 31.12.2021 r. jako pracownik u płatnika składek (...) Sp. z o.o.
W uzasadnieniu wskazano, że jak wynika z ustaleń ZUS z dniem 13.10.2010 r. w spółce (...) objął 5 udziałów, a A. K. objęła 1.524 udziały co stanowiło 99,67% udziałów Spółki. W dniu 5 stycznia 2018 r. M. C. dokonał sprzedaży swoich udziałów Spółce (...) Sp. z o.o. z siedzibą w D. W., w której to Spółce udziałowcami są (...) Spółka z o.o. oraz A. K.. Następnie z dniem 1 listopada 2008 r. A. K. w wyniku przekształcenia zakładu pracy stała się pracownikiem spółki (...) sp. z o.o.. i z tego tytułu została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.
Według ZUS skoro A. K. jest większościowym udziałowcem spółki (...) Sp. z o.o., to należało przyjąć, że jest ona jedynym wspólnikiem wskazanej spółki. Zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, A. K. - wspólnika spółki posiadającego 99,67% udziałów, a więc będącego niemal jedynym (...) sp. z o.o. wykluczało zdaniem ZUS istnienie podporządkowania pracowniczego oraz odpłatności pracy, będących jednymi z głównych cech stosunku pracy.
Organ rentowy wskazał w konsekwencji, że w związku z wyłączeniem A. K. z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w okresie od stycznia 2019 roku do grudnia 2021 roku płatnik składek nie był zobowiązany do odprowadzania składki za w/w ubezpieczoną. (decyzja – k. 46-49) Odwołania od w/w decyzji wnieśli płatnik składek - (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedziba w D. W. oraz A. K., oboje reprezentowani przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie. ( odwołania k. 31-41, 55-65) Sprawa zainicjowana ww. odwołaniami A. K. i płatnika składek - (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w D. W. toczyła się przed Sądem Okręgowym w Łodzi za sygn. akt VIII U 1882/23 i została zakończona prawomocnym wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2024 r. oddalającym te odwołania. Ww. wyrok był bowiem zaskarżony przez oboje odwołujących A. K. i płatnika składek - (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w D. W. apelacjami, które wyrokiem z dnia 24 listopada 2024 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi, po ich rozpoznaniu w postępowaniu prowadzonym za sygn. III AUa 418/24, oddalił.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia w sprawie VIII U 1882/23 Sąd Okręgowy stwierdził, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności na podstawie analizy dokumentów oraz zeznań ubezpieczonej ustalono, iż wnioskodawczyni nie była podporządkowana organizacyjnie i służbowo odwołującemu się płatnikowi składek. Żadna ze stron stosunku pracy nie przedstawiła dowodu świadczącego o prawdziwości tych twierdzeń. Sąd podkreślił, że w sprawie tej nie ma wątpliwości, że “rządy większości” sprawowała ubezpieczona, biorąc pod uwagę ilość posiadanych udziałów w kapitale zakładowym przedmiotowej spółki. Ubezpieczona pełniąc rolę prezesa spółki (...) Sp. z o.o. sama ustalała sobie wynagrodzenie, wyznaczała obowiązki, decydowała o podziale zysku spółki, sama sobie udzielała absolutorium czy zatwierdzała sprawozdania z działalności zarządu. Natomiast z uzasadnienia Sądu Apelacyjnego wynika, że sąd drugoinstancjny w całości zaaprobował powyższą ocenę sądu a quo i również uznał, że w świetle ustalonych faktów należało stwierdzić, że w spornym okresie od 01/2019 r. do 12/2021 r. nie istniało podporządkowanie pracownicze A. K. względem Spółki z o.o. (...), a w konsekwencji, że nie istniał stosunek pracy oraz pochodny wobec niego stosunek podlegania ubezpieczeniom społecznym. ( okoliczności niesporne, a nadto wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 3.04.2024 r. wraz z uzasadnieniem w sprawie VIII U 1882/23 oraz wyrok Sądy Apelacyjnego w Łodzi z dnia 24.11.2024 r. wraz z uzasadnieniem w sprawie III AUa 418/24 - w aktach sprawy VIII U 1882/23, a także dane znane Sądowi z urzędu z systemu Sędzia 2) Powyższy stan faktyczny był niesporny i został w całości odtworzony na podstawie powołanych dokumentów, których autentyczności nie kwestionowała żadna ze stron, a i Sąd nie znalazł powodów by czynić to z urzędu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Oba odwołania podlegają oddaleniu.
Na wstępie przypomnieć należy, że zaskarżone w n/n postępowaniu decyzje z dnia 5.09.2023 r. dotyczyły tego czy (...) Sp. z o.o. jako płatnik składek była zobowiązana do opłacania składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za A. K. jako jej pracownika w okresie od 01/2019 r. do 12/2021 r.
Wynik n/n sprawy był zależny od rozstrzygnięcia sprawy prowadzonej przed tut. Sądem za sygn. akt VIII U 1882/23 zainicjowanej odwołaniem płatnika i ubezpieczonej od decyzji z dnia 5.09.2023 r., w której ZUS stwierdził, że w spornym okresie od 01/2019 do 12/2021 A. K. jako wspólnik większościowy nie była pracownikiem (...) Spółki z o.o., gdyż nie podlegała podporządkowaniu pracowniczemu względem płatnika.
Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13.10.1998 r. (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1009) składki na ubezpieczenia emerytalne:
Stosownie do art. 17 ust. 1 ww. ustawy, składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz chorobowe za ubezpieczonych, o których mowa w art. 16 ust. 1-3, 5, 6 i 9-12, obliczają, rozliczają i przekazują co miesiąc do Zakładu w całości płatnicy składek.
Stosownie natomiast do treści art. 104 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 690) obowiązkowe składki na Fundusz Pracy opłacają pracodawcy za osoby pozostające w stosunku pracy.
Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z 23.10.2018 r. o Funduszu Solidarnościowym (Dz.U. z 2018 r., poz. 2192 ze zm.) do obowiązkowych składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na Fundusz Pracy.
Jasnym jest zatem, że dla n/n sprawy było kwestią prejudycjalną uprzednie rozstrzygnięcie sporu pomiędzy organem rentowym a płatnikiem składek i ubezpieczoną w przedmiocie tego czy A. K. podlegała w spornym okresie od 01/2019 r. do 12/2021 r. ubezpieczeniom społecznym, jako pracownik płatnika składek, czy też nie. Kwestia zobowiązania odwołującego się płatnika składek do opłacania składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych całkowicie była bowiem zależna od prawomocnego przesądzenia tego, czy w spornym okresie od 01/2019 r. do 12/2021 r. A. K. posiadała pracowniczy status w Spółce z o.o. (...). Wobec tego pozwany organ rentowy wnioskował o zawieszenie postępowania w n/n postępowaniu na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c., co Sąd Okręgowy uczynił postanowieniem z dnia 22 listopada 2023 r. /k. 24/.
Po prawomocnym zakończeniu postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w Łodzi w sprawie prowadzonej za sygn. akt VIII U 1883/23 dotyczącej odwołania płatnika składek i wnioskodawczyni od decyzji z dnia 5.09.2023 r., mocą której ZUS stwierdził, że w okresie od 01/2019 r. do (...) r. A. K. nie podlegała pracowniczym ubezpieczeniom jako pracownik Spółki z o.o. (...) - postępowanie w n/n sprawie zostało podjęte postanowieniem z dnia 9.04.2025 r. /k. 88/.
W sprawie VIII U 1882/23 prawomocnym wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2024 r. Sąd Okręgowy przesądził, że A. K. nie była pracownikiem Spółki z o.o. (...) w okresie od 01/2019 r. do 12/2021 r. Ww. wyrok Sądu Okręgowego był poddany kontroli instancyjnej przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi, w wyniku której sąd II instancji wydanym w sprawie III AUa 418/24 wyrokiem z 24 listopada 2024 r. oddalił wniesione od niego apelacje odwołujących się, w całości aprobując ocenę jurydyczną sądu (...) instancji bezbłędnie odtworzonych faktów, jako zgodną z obowiązującym prawem.
Jako prawomocny wyrok z dnia 3 kwietnia 2024 r. Sądu Okręgowego w Łodzi w sprawie VIII U 1882/23 wiąże obecnie w n/n sprawie, z mocy art. 365 k.p.c., zarówno Sąd, jak i organ rentowy oraz odwołujących się. Związanie, o którym mowa w art. 365 k.p.c. polega na związaniu wskazanych w niej osób dyspozycją zawartej w sentencji wyroku skonkretyzowanej, zindywidualizowanej i trwałej normy prawnej wywiedzionej przez sąd z norm generalnych i abstrakcyjnych zawartych w przepisach prawnych. Inne sądy – w świetle tego przepisu - są związane prejudycjalnie, czyli nie mogą dokonać odmiennej oceny prawnej roszczenia niż zawarta w prejudykacie. Konsekwencją istnienia prawomocności jest to, że sąd w kolejnym postępowaniu zobowiązany jest przyjąć, że istotne z punktu widzenia zasadności żądania zagadnienie kształtuje się tak, jak to zostało ustalone w prawomocnym wyroku (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 listopada 2013 r., (...) UK 290/13, L.).
Powyższe oznacza, że skoro prawomocnie w sprawie VIII U 1882/23 przesądzono, że A. K. w badanym okresie od 01/2019 r. do 12/2021 r. nie była pracownikiem Spółki z o.o. (...), to tym samym odwołujący się płatnik składek nie był też obowiązany w tym okresie do opłacania za A. K. składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Z uwagi na powyższe Sąd Okręgowy orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku, na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c.
O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku zgodnie z art. 98 §1, §1 [1] k.p.c. w zw. z § 2 pkt 1 i 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935), zasądzając na rzecz ZUS jako strony wygrywającej, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego kwotę 3690 zł liczoną od wartości przedmiotu sporu w obu sprawach zgodnie z żądaniem pełnomocnika organu rentowego, tj. 90 zł w sprawie z odwołania od decyzji nr (...), w której wartość przedmiotu sporu wynosiła 499,72 zł oraz 3600 zł liczonej od wartości przedmiotu sporu w sprawie z odwołania od decyzji nr (...) wynoszącej 12048,61 zł, razem z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Dodać należy, że połączenie obu spraw do łącznego rozpoznania było jedynie czynnością techniczną, która nie pozbawiła tych spraw ich odrębnego charakteru, a nadto, że podane wyżej wartości przedmiotu sporu nie były kwestionowane przez stronę odwołującą się.