VIII GC 645/25

Sygn. akt VIII GC 645/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lipca 2025 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Tadeusz Górka Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Piskow po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2025 r. w Bydgoszczy według przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych sprawy z powództwa J. W. przeciwko Kancelarii (...) i wspólnicy spółce komandytowo- akcyjnej z siedzibą w B. o ustalenie I. oddala powództwo. II. zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 1117 zł (tysiąc sto siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się rozstrzygnięcia o kosztach zawartych w niniejszym orzeczeniu do dnia zapłaty Sędzia Tadeusz Górka Sygn. akt VIII GC 645/25 UZASADNIENIE Powód J. W., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...) z siedzibą w M. pozwem wniesionym przeciwko Kancelarii (...) i wspólnicy Spółce komandytowo-akcyjnej z siedzibą w B. domagał się ustalenia, że umowa o świadczenie usług prawnych zawarta w dniu 3 listopada 2022 r. pomiędzy grupą (...) S.A. (poprzednikiem prawnym pozwanego) a powodem nie istnieje z uwagi na złożenie przez powoda oświadczenia woli pod wpływem błędu, a w konsekwencji nieważność umowy. Powód domagał się także orzeczenia na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W dniu 3 listopada 2022 r. powód zawarł z Grupą (...) S.A. z siedzibą w T. umowę o świadczenie usług prawnych. Pismem z dnia 18 stycznia 2023 r. powód złożył oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli w postaci umowy z dnia 3 listopada 2022 r. wskazując, że działał pod wpływem błędu co do treści czynności prawnej. Powód był przekonany, że zawiera umowę zapewniającą kompleksową obsługę prawną, obejmującą m.in. sporządzanie pism i reprezentację, tymczasem umowa dotyczyła jedynie porad telefonicznych lub mailowych, bez analizy dokumentów, orzecznictwa i doktryny. Błąd został wykryty 15 grudnia 2022 r. Powód nie otrzymał treści umowy ani ogólnych warunków umowy (OWU) przed jej podpisaniem. Z dokumentami mógł zapoznać się dopiero po ich doręczeniu przez kuriera, nie mając jednak wystarczającego czasu na ich dokładną analizę. Powód nie podpisał OWU, co należy uznać za brak ich akceptacji. W ocenie powoda zawarta przez niego umowa nie obwiązuje, a zatem prowadzenie postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania należności na rzecz Kancelarii (...) i wspólnicy S.K.A. z siedzibą w B. nie powinno mieć miejsca. Umowa zawiera postanowienia niekorzystne dla klientów i budzi wątpliwości co do ważności z uwagi na brak równości stron. W ocenie powoda, umowa nie obowiązuje, a prowadzenie postępowania egzekucyjnego na rzecz X nie powinno mieć miejsca. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt V GC 1402/24 Sąd Rejonowy w Toruniu – V Wydział Gospodarczy stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego w Bydgoszczy. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Pozwany przyznał, że strony zawarły umowę o świadczenie usług prawnych oraz że w dniu 24 stycznia 2023 r. odebrał od powoda pismo zatytułowane jako oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, jednocześnie zaprzeczając, jakoby zobowiązał się w jej ramach do świadczenia usług wyłącznie w formie konsultacji telefonicznych lub e-mailowych. Zanegował również skuteczność złożonego przez powoda oświadczenia w trybie art. 84 k.c., a także zakwestionował twierdzenie, jakoby powód nie podpisał ogólnych warunków umowy (OWU). Dodatkowo pozwany nie zgodził się z zarzutem naruszenia zasady równości stron oraz braku równowagi kontraktowej przy konstruowaniu umowy. Pozwany podniósł, że powód nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c., gdyż roszczenia wynikające ze spornej umowy zostały już rozstrzygnięte prawomocnym orzeczeniem sądu wL.. Powód nie podjął obrony w ramach tamtego postępowania, jak również nie skorzystał z przysługujących mu środków prawnych w postępowaniu egzekucyjnym. W szczególności, powód miał możliwość wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty lub powództwa przeciwegzekucyjnego, lecz tego nie uczynił. Pozwany wskazał także, że umowa w sposób jasny i zrozumiały określa zakres świadczonych usług. Nieprawdziwe jest twierdzenie powoda, jakoby pozwany świadczył usługi wyłącznie w formie, którą powód jednostronnie przywołuje. W ocenie pozwanego, powód próbuje uchylić się od skutków własnego błędu, który nie dotyczy treści czynności prawnej, na którą się powołuje. W istocie, powód dąży do unieważnienia umowy, która została zawarta, wykonana i pozostaje ważna, co narusza zasadę pewności obrotu gospodarczego. Pozwany odpowiedział również na pismo powoda dotyczące uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli, wskazując, że sposób interpretacji postanowień umowy prezentowany przez powoda jest błędny. Zanim umowa została przesłana powodowi za pośrednictwem kuriera, prowadził on rozmowy z przedstawicielem pozwanego, jednak na żadnym etapie nie zgłaszał wniosku o przesłanie projektu umowy do wglądu. Pozwany dysponuje oryginałem umowy, podpisanym przez powoda we wszystkich wymaganych miejscach, w tym pod Ogólnymi Warunkami Umowy (OWU). W piśmie przygotowawczym z dnia 29 maja 2025 r. powód podtrzymał stanowisko wyrażone w pozwie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 3 listopada 2022 r. Grupa (...) S.A. z siedzibą w T. zawarła z powodem J. W., prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą (...) umowę o świadczenie usług prawnych. Zgodnie z umową, odstąpić od umowy można było w ciągu 30 dni od daty podpisania umowy. Odstąpienie od umowy możliwe było drogą telefoniczną, mailową lub pocztową. Zgodnie z treścią umowy zawartość pakietu (...) była następująca: - konsultacje prawne (e-mail/telefon) – nielimitowane, - przyjęcie sprawy do windykacji – bezpłatnie, - prowizja od skutecznej windykacji płatna po otrzymaniu środków i tak: 5% netto (6,15% brutto) w przypadku windykacji pozasądowej, 9% netto (11,07% brutto) – w przypadku windykacji sądowej, - reprezentacja na posiedzeniach sądowych – 350 zł neto (430,50 zł brutto) za posiedzenie d 2 h; 100 zł netto (123 zł brutto) za każdą kolejną rozpoczętą godzinę, - obsługa prawna (sporządzanie i opiniowanie umów, sporządzanie pism i opinii prawnych) – 3 godziny miesięcznie, - raporty o wiarygodności kontrahenta – bezpłatnie – 3 miesięcznie, - preferencyjna stawka – obsługa prawna po wyczerpaniu pakietu – 99 zł netto (121,77 zł brutto)/godzina, - dodatkowe uzgodnienia: 30 dni bezpłatnego okresu testowego, bezpłatny audyt wzorów umów – raz na 12 miesięcy, - miesięczna opłata abonamentowa – 243 zł netto (298,89 zł brutto), - czas trwania umowy – 36 miesięcy. Specjalizacje: windykacja należności, prawo spółek handlowych, prawo cywilne, postępowanie cywilne, prawo ubezpieczeń społecznych, prawo spadkowe, prawo rodzinne, prawo konsumenckie, prawo pracy, prawo wykroczeń, ochrona danych osobowych, prawo autorskie, sprawy odszkodowawcze, prawo gospodarcze. Usługi prawne świadczone były przez (...), za wyjątkiem reprezentacji, na odległość – za pośrednictwem telefonu, Internetu oraz korespondencji pocztowej (§ 2 ust. 1 OWU). W ramach pakietu obsługi prawnej o wielkości określonej w Specyfikacji (...) świadczy na rzecz partnera usługi sporządzania pism procesowych i przedprocesowych, opinii prawnych oraz sporządzania i opiniowania umów (§ 3 ust. 1 OWU). Nie były wykonywane w ramach pakietu obsługi prawnej i podlegały odrębnej wycenie następujące czynności: sporządzenie oraz weryfikowanie polityk i regulaminów, rejestracja, przekształcenie, likwidacji i podział spółek prawa handlowego; czynności z zakresu prawa karnego i karnoskarbowego, z zakresu prawa własności przemysłowej, prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego (jeżeli partner nie jest wierzycielem); sprawy podatkowe, windykacja zagraniczna, sporządzanie apelacji, skarg kasacyjnych i nadzwyczajnych środków zaskarżenia prawomocnych orzeczeń sądowych oraz inne jednorazowe czynności co do których uzasadniony wymiar czasu pracy przekracza 7 godzin (§ 3 ust. 5 OWU). Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt a-e OWU, w okresie testowym o ile został on przewidziany w specyfikacji partner ma możliwość odstąpienia od umowy, z zastrzeżeniem następujących warunków: a. odstąpienie od umowy następuje poprzez dokonane przed upływem Okresu Testowego telefoniczne (za pośrednictwem numeru (...)w Dni robocze) lub e-mailowe ((...)) złożenie oświadczenia o odstąpieniu od umowy; (...)umożliwia zamówienie bezpłatnej wizyty kuriera celem zwrotu otrzymanych materiałów, b. partner jest zobowiązany do zwrotu kompletu otrzymanych od (...) materiałów (tj. certyfikatu i pieczęci prewencyjnej), w terminie 14 dni od zakończenia Okresu Testowego, pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości 50 zł netto (61,50 zł brutto). c. kurier podejmuje dwukrotną próbę odbioru materiałów od partnera. W przypadku nieprzekazania materiałów kurierowi, partner obowiązany jest do ich przekazania (...) na własny koszt, d. partner nie uiszcza opłaty abonamentowej za okres testowy, e. zwolnienie od opłaty abonamentowej nie ma wpływu na wymagalność innych składników wynagrodzenia (...) określonych w umowie, jeżeli ziściły się przesłanki do ich naliczenia. Zgodnie z § 8 ust. 1 oraz 2 OWU, pozwanemu przysługiwała opłata abonamentowa określona w specyfikacji oraz inne składniki wynagrodzenia określone w umowie. Opłata abonamentowa płatna była z góry, na podstawie faktury VAT w terminie w niej wskazanym. Powód złożył podpis na umowie oraz Ogólnych Warunkach Umów Stałej Obsługi Prawnej (...). Powód nie zapoznał się dokładnie z warunki OWU przed zawarciem umowy. Dowód: Umowa o świadczenie usług prawnych wraz z Ogólnymi Warunki Umów Stałej Obsługi Prawnej (...) – 53-59, przesłuchanie powoda-k. 112v Korespondencją mailową w dniu 30 listopada 2022 r. pozwany powiadomił powoda o kończącym się okresie testowym dotyczącym obsługi prawnej (...) Wskazano, że odstąpieniu od umowy wystarczy poinformować telefonicznie lub mailowo. Dowód: E-mail z dnia 30.11.2022 r. – k. 60 akt. W dniu 18 stycznia 2023 r. powód złożył oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu w postaci podpisania i zawarcia umowy o świadczenie usług prawnych z dnia 3 listopada 2022 r. z Grupą (...) S.A. z siedzibą w T.. Wskazał, że w chwili składania oświadczenia działał pod wpływem błędu co do treści czynności prawnej, ponieważ był przekonany, że umowę zawiera z kancelarią prawną, która umożliwi kompleksową obsługę prawną, a nie wyłącznie konsultacje prawne ograniczające się do porad telefonicznych bądź za pośrednictwem maila z pominięciem analizy dokumentów, orzecznictw i doktryny. Powód poinformował, że błąd wykrył w dniu 15 grudniu 2022 r. Dowód: Oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu wraz z dowodem nadania – k. 23-24 akt. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów i wydruków przedłożonych przez strony, których autentyczność nie była kwestionowana i nie budziła wątpliwości oraz w oparciu o zeznania stron. Przesłuchaniu powoda Sąd dał wiarę w całości, albowiem było jasne i logiczne oraz korespondowały ze zgromadzonym materiałem dowodowym, z tym, że Sąd zwrócił uwagę, że w znacznej części były one opinią i oceną stanu faktycznego, a takie przesłuchanie nie może być przedmiotem ustaleń Sądu. Co ważne powód sam przyznał, że nie miał doświadczenia jako przedsiębiorca zawierające umowę ze stroną pozwaną. Rzecz w tym, że na nim, jak przedsiębiorcy, ciąży obowiązek szczególnej staranności, której nie zachował, o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia. Sąd na podstawie art. 302 § 1 kpc pominął dowód z przesłuchania reprezentant strony pozwanej ponieważ nie stawił się na rozprawie bez usprawiedliwienia. Zaznaczyć tu należało również, iż przy ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd miał na uwadze treść art. 233 § 1 k.p.c., zgodnie, z którym ocenia on wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Sąd zważył, co następuje: Powództwo oparte o treść art. 189 kpc było całkowicie niezasadne. Mając zatem na uwadze powyższe, a także w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd w pierwszej kolejności zważył, że zgodnie z normą art. 189 k.p.c., powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Nie budzi zatem wątpliwości, że powództwo o ustalenie może mieć zarówno charakter pozytywny jak i negatywny, tzn. obejmować zarówno ustalenie istnienia jak i nieistnienia stosunku. Pierwsza ze wskazanych przesłanek warunkuje określony skutek powództwa zaś druga z nich, decyduje o kwestii jego zasadności (zob. Wyrok Sądu Najwyższego dnia 27 czerwca 2001 r., sygn. II CKN 898/00, LEX nr 52613) Jeśli chodzi o przesłanki uwzględnienia żądania wynikającego ze wskazanej powyżej normy wskazać należy, że powództwo może być uwzględnione tylko wtedy, gdy spełnione są łącznie dwa warunki: interes prawny w żądaniu udzielenia ochrony prawnej przez wydanie wyroku ustalającego oraz istnienie określonego stosunku lub prawa. Co istotne z punktu widzenia niniejszego postępowania, ciężar wykazania istnienia obu przesłanek spoczywa na powodzie, przy czym obie z nich muszą być co do zasady spełnione w czasie zamknięcia rozprawy (zob. Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 1 – 458