Sygn. akt VIII U 1019/24 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 16.02.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 28.06.2023 roku odmówił B. S. prawa do renty rodzinnej po zmarłym 29.01.2022 r. H. B.. Organ rentowy w uzasadnieniu wskazał, że orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 5.02.2024 roku nie stwierdzono u wnioskodawczyni całkowitej niezdolności do pracy, wobec czego brak jest podstaw do ustalenia prawa do renty rodzinnej. (decyzja - k. 20 plik IV akt organu rentowego załączonych do sprawy) Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. S., nie zgadzając się z orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS i wydanej na jej podstawie decyzji. W ocenie odwołującej, jest ona całkowicie niezdolna do pracy. Do odwołania dołączyła też dokumentację medyczną dotyczącą jej stanu zdrowia. (odwołanie - k. 3) W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazując ponownie, że w oparciu o decyzję komisji lekarskiej nie spełnia ona przesłanek do przyznania tego rodzaju świadczenia rentowego. (odpowiedź na odwołanie- k. 9-10) W dniu 15.07.2024 r. ubezpieczona wniosła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. (wniosek – k. 27) Postanowieniem z dnia 31.07.2024 r. sąd ustanowił dla ubezpieczonej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata. (postanowienie – k. 35) Na rozprawie w dniu 26.08.2025 r. pełnomocnik skarżącej poparł odwołanie, wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej ubezpieczonej z urzędu. (rozprawa z dnia 26.08.2025 r. e-protokół (...):01:26 – płyta CD – k. 105) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: B. S. urodziła się w dniu (...) (okoliczność bezsporna) H. B.- ojciec wnioskodawczyni zmarł w dniu 29.01.2022 r. (okoliczność bezsporna) Ubezpieczona jest osobą z niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym od urodzenia. (orzeczenie – k. 72) Wnioskodawczyni od 1.10.2003 r. pobiera rentę socjalną. (okoliczność bezsporna) Wnioskodawczyni posiada wykształcenie zawodowe, zawód: monter układów elektronicznych i automatyki przemysłowej. (zaświadczenie – k. 17 plik IV akt organu rentowego załączonych do sprawy) Ubezpieczona w dniu 28.06.2023 roku złożyła wniosek o rentę rodzinną po zmarłym ojcu H. B.. (wniosek – k. 1-5 verte plik IV akt organu rentowego załączonych do sprawy) Orzeczeniem z dnia 11.12.2023 r. Lekarz Orzecznik ZUS, po rozpoznaniu sprawy zaocznie, orzekł, że wnioskodawczyni nie jest całkowicie niezdolna do pracy. U ubezpieczonej rozpoznano: głuchoniemotę, stan po leczeniu operacyjnym barku prawego z powodu uszkodzenia mięśnia nadgrzebieniowego i obrąbka stawowego. (orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS – k. 19 plik IV załączonych do sprawy akt organu rentowego, opinia lekarska – k. 12 załączonej do sprawy dokumentacji orzeczniczo – lekarskiej) W dniu 28.12.2023 roku ubezpieczona wniosła sprzeciw od orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS wskazując, że jest osobą głuchoniemą od urodzenia, cierpi na chorobę zwyrodnieniową, nie czuje by mogła podjąć pracę. Do sprzeciwu dołączyła niezałączoną wcześniej dokumentację medyczną. Wnioskodawczyni wniosła o rozpoznanie jej sprawy przez Komisję Lekarską ZUS. (sprzeciw – k. 14 załączonej do sprawy dokumentacji orzeczniczo – lekarskiej) Komisja Lekarska po przeprowadzeniu badania naocznego i po dokonaniu analizy dokumentacji medycznej, rozpoznała u wnioskodawczyni: przewlekły zespół bólowy barku prawego w przebiegu uszkodzenia stożka rotatorów (uszkodzenie m. nadgrzebieniowego t. PASTA, uszkodzenie obrąbka stawowego SLAPIIc barku prawego) leczone operacyjnie w 08.2019 r., przewlekły zespół bólowy stawu barkowego lewego w przebiegu niewielkiego stopnia uszkodzenia śc. m. podgrzebieniowego, chorobę zwyrodnieniową stawów biodrowych i kolanowego prawego, przewlekły zespół bólowy kręgosłupa C i L/S w przebiegu zmian zwyrodn-dyskop. bez objawów korzeniowych i bez istotnego upośledzenia sprawności ruchowej, przewlekłe zapalenie zatok przynosowych w wywiadzie, AZS w wywiadzie, głuchoniemotę wrodzoną. Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia 5.02.2024 roku uznała, że wnioskodawczyni nie jest całkowicie niezdolna do pracy. (orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS – k. 19 plik IV załączonych do sprawy akt organu rentowego, opinia lekarska – k. 44-45 załączonej do sprawy dokumentacji orzeczniczo – lekarskiej) W wyniku powyższego orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 5.02.2024 r. organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję. (decyzja - k. 20 plik IV akt organu rentowego załączonych do sprawy) U wnioskodawczyni ze względów ortopedycznych rozpoznano: zmiany zwyrodnieniowo – dyskopatyczne kręgosłupa, stan po artroskopii barku lewego, zespół bólowy barku lewego. Z ortopedycznego punktu widzenia wnioskodawczyni nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed 16 rokiem życia ani przed osiągnięciem 25 roku życia. Dokumentacja potwierdza, że wnioskodawczyni w 2019 roku przebyła artroskopię prawego barku, po której odnotowano poprawę. Przeprowadzone naoczne badanie potwierdziło, że z ortopedycznego punktu widzenia wnioskodawczyni nie jest również osobą całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji. Ewentualna pomoc wynika z szybszego wykonania poszczególnych czynności, a nie z całkowitej niemożności wykonania poszczególnych czynności dnia codziennego. (pisemna opinia biegłego z zakresu ortopedii – k. 55-58) Z punktu widzenia neurologii, medycyny pracy wnioskodawczyni jest zdolna do jakiejkolwiek pracy na otwartym rynku pracy. Skarżąca jest głuchoniema od urodzenia, pomimo to pracowała zawodowo – jako elektromonter, montowała kable, pracowała w drukarni, ostatnio pracowała jako osoba sprzątająca (10 lat). Poza tym u wnioskodawczyni w ostatnim okresie czasu stwierdzono też zespół bólowy stawu barkowego prawego w przebiegu uszkodzenia stożka rotatorów st. ramiennego P, które było leczone operacyjnie -artroskopia w 08.2019 roku (tenotomia głowy m. dwugłowego ramienia, zeszycie uszk. m. nadgrzebien. barku P). Wnioskodawczyni posiada wykształcenie zasadnicze zawodowe, a zatem posiada predyspozycje i kwalifikacje do pracy fizycznej, lekką pracę formalnie może wykonywać, w tym prace fizyczne tj.: na stanowisku szatniarza, sprzątaczki, na produkcji, w drukarni. W ocenie całkowitej niezdolności/zdolności do pracy poziom wykształcenia i kwalifikacji zawodowych jest bez znaczenia, gdyż oceniać należy zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (bez związku z wykształceniem). Opis stanu zdrowia, istniejących ograniczeń, niesprawności czy niedomogi funkcjonalnej (stopień naruszenia sprawności organizmu) nie daje podstawy orzekania niezdolności do jakiejkolwiek pracy, czyli całkowitej niezdolności do pracy - (tym bardziej, iż ubezpieczona posiada drugi poziom wykształcenia , kwalifikacje zawodowe i kompetencje do wykonywania lekkiej pracy fizycznej). Ocena zdolności/niezdolności do pracy w ramach ustawy o FUS jest zupełnie odmienna od oceny zdolności do pracy na konkretnym stanowisku pracy u konkretnego pracodawcy w narażeniu na czynniki szkodliwe czy narażenia istniejące na tym konkretnym stanowisku pracy, jak również odmienna w stosunku do zasad orzekania w ramach stopnia niepełnosprawności Ocena zdolności/niezdolności do pracy w ramach ustawy o FUS opiera się na rzeczywistej obiektywnej ocenie stopnia naruszenia sprawności organizmu w kontekście posiadanego poziomu wykształcenia i kwalifikacji zawodowych. W przypadku wnioskodawczyni - wykształcenie zasadnicze mechanik - II poziom kompetencji zawodowych. Z punktu widzenia neurologii, medycyny pracy nie istnieją podstawy uznania skarżącej za osobę całkowicie niezdolną do pracy w ramach renty rodzinnej. Istniejący w tym okresie (przełom 2023/2024 roku) stopień naruszenia sprawności organizmu u osoby z II poziomem kompetencji zawodowych nie dawał medycznych podstawy orzekania całkowitej niezdolności do pracy w ramach renty rodzinnej. Ubezpieczona w tym okresie nie była całkowicie niezdolna do pracy (w ramach renty rodzinnej). Tym samym, skarżąca nie spełniała kryteriów całkowitej niezdolności do pracy w ramach renty rodzinnej w okresie spornej decyzji ZUS w okresie 2023/2024 roku, jak i obecnie. Na podstawie oceny stopnia naruszenia sprawności organizmu ubezpieczonej w dacie wydania spornej decyzji ZUS, nie istniały i nadal nie istnieją podstawy by uznać ubezpieczoną za całkowicie niezdolną do pracy. (pisemna opinia biegłego z zakresu neurologii, medycyny pracy – k. 81-85) Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał na podstawie zgromadzonych dokumentów w aktach sprawy, aktach rentowych oraz opinii biegłych lekarzy specjalistów ortopedy i biegłego w zakresie neurologii i medycyny pracy. Sąd, ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie, podzielił wnioski płynące z opinii w/w biegłych uznając, iż zawierają one kompleksową i wyczerpującą ocenę stanu zdrowia odwołującej się, a nadto uwzględniają wpływ wszystkich rozpoznanych u niej schorzeń na jej zdolność do pracy. Sąd uznał, iż charakterystyka schorzeń została przez biegłych oceniona prawidłowo z punktu widzenia zasad logiki, przy wykorzystaniu wiedzy specjalistycznej, popartej doświadczeniem zawodowym. Zważyć przy tym należy, iż opinie zostały wydane przez biegłych sądowych o specjalnościach adekwatnych do schorzeń zdiagnozowanych u opiniowanej, zaś opiniujący swe ustalenia i wnioski wywiedli po szczegółowej analizie całości dokumentacji medycznej złożonej w aktach sprawy. Biegli określili schorzenia, występujące u ubezpieczonej, stopień naruszenia sprawności organizmu wnioskodawczyni, pod kątem - zdolności do pracy zarobkowej. Opinie biegłych, w zakresie konkluzji orzeczniczej, są zbieżne z orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS, zostały wyczerpująco uzasadnione, a końcowe wnioski orzecznicze, wynikają w sposób logiczny z treści opinii. W ocenie Sądu, brak podstaw do tego, aby podważać wiarygodność i moc dowodową opinii w/w biegłych. Podnieść należy, iż biegli zgodnie stwierdzili, że wnioskodawczyni z uwagi na stan zdrowia nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, nie widzieli też podstaw do orzekania tej niezdolności ani do ukończenia przez wnioskodawczynię 16 roku życia, ani przed osiągnięciem 25 roku życia. Jednocześnie, w świetle kompleksowych, wyczerpujących tezę dowodową, logicznych i znakomicie merytorycznie uzasadnionych opinii biegłych sądowych, brak było podstaw do uznania wnioskodawczyni za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji. Dowód z opinii biegłego ma szczególny charakter, a mianowicie korzysta się z niego w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych. W ocenie Sądu powołane opinie, na podstawie których Sąd ustalił stan faktyczny sprawy nie zawierały braków i wyjaśniły istotne okoliczności sprawy. Opinie te były spójne, logiczne i odpowiadały zakreślonej tezie dowodowej. Opinie biegłych spełniły nadto wymogi przewidziane dla tego rodzaju środków dowodowych określone w art. 278 k.p.c. i art. 285 k.p.c.., zaś w toku postępowania nie ujawniły się żadne okoliczności, które mogłyby podważać zaufanie do wiedzy czy bezstronności biegłych. Opinia jest niepełna, jeżeli biegły nie udziela odpowiedzi na wszystkie postawione pytania, na które zgodnie z zakresem posiadanych wiadomości specjalnych i udostępnionym mu materiałem dowodowym powinien udzielić odpowiedzi, lub jeśli nie uwzględnia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia konkretnej kwestii okoliczności, bądź nie zawiera uzasadnienia wyrażonych w niej ocen i poglądów. Żadna z tychże sytuacji nie zachodziła w sprawie niniejszej. Podkreślenia nadto wymaga, że żadna ze stron nie zgłosiła zastrzeżeń do opinii biegłych. Znamiennym jest, iż wnioskodawczyni, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zobligowana przez Sąd do ewentualnego odniesienia się do wydanych w sprawie opinii biegłych nie składała do nich żadnych uwag i nie podnosiła zarzutów, nie zgłaszała też dalszych wniosków dowodowych. Nie ma więc zdaniem Sądu podstaw do tego by podważać wiarygodność i moc dowodową opinii biegłych, a kwestia zdolności do pracy odwołującej się została dostatecznie wyjaśniona. Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje: Odwołanie nie jest zasadne i jako takie podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 65 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1631) renta rodzinna przysługuje członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Zgodnie z art. 68 ust. 1 w/w ustawy, dzieci (własne, drugiego małżonka i przysposobione) mają prawo do renty rodzinnej: 1) do ukończenia 16 lat; 2) do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia, albo 3) bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie, o którym mowa w pkt 1 lub
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.