I C 1362/23

Sygnatura akt I C 1362/23 UZASADNIENIE W pozwie złożonym 24 sierpnia 2023 roku powód M. W. zastępowany przez radczynię prawną wniósł o zasądzenie od pozwanego J. T. na swoją rzecz kwoty 7.500 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 9 września 2021 roku do dnia zapłaty, a także o zwrot kosztów procesu. Powód oświadczył, że jego roszczenie stało się wymagalne 9 września 2021 roku. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że powód, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, 18 czerwca 2021 roku zawarł z pozwanym umowę dotyczącą wykonania montażu okien i drzwi wraz z dostarczeniem towaru do lokalu mieszkalnego pozwanego. Wartość okien i usługi ich montażu wynosiła 10.700 złotych brutto, zaś wartość drzwi i ich montażu – 3.800 złotych brutto. Pozwany zapłacił przy zawarciu umowy 7.000 złotych brutto, zaś kwota 7.500 złotych miała zostać zapłacona po montażu okien i drzwi. Nastąpił on 1 września 2021 roku, przy czym pozwany odebrał okna i drzwi bez zastrzeżeń. Przekazano mu fakturę na kwotę 7.500 złotych z terminem płatności wyznaczonym na 8 września 2021 roku. Pozwany nie uregulował jednak płatności. Po około dwóch miesiącach zgłosił natomiast powodowi wadę skrzydła drzwi łazienkowych, którą powód następnie usunął. Pozwany telefonicznie zakomunikował powodowi kolejną wadę drzwi łazienkowych, po czym zaprzestał kontaktu. Powód podniósł, że umowa została przez niego w całości wykonana, zaś pozwany nie zapłacił dochodzonej w pozwie części wynagrodzenia. Uzasadniając swoje roszczenie pod kątem prawnym, powód powołał się na przepisy dotyczące umowy o dzieło. Referendarz sądowy 12 września 2023 roku wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym. W sprzeciwie od nakazu zapłaty z 10 października 2023 roku pozwany J. T. zastępowany przez radczynię prawną zaskarżył nakaz zapłaty w całości i wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zwrot kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwany przyznał, że nie zapłacił dochodzonej w pozwie kwoty i podniósł, że do chwili obecnej montaż okien i drzwi nie został zakończony. Przy tym w ocenie pozwanego powód nie wykonał prawidłowo umowy, wobec czego pozwany poniósł dodatkowe koszty zlecenia wykonania usług (dokończenie montażu okien oraz adaptacji instalacji elektrycznej do prawych drzwi) innym podmiotom. Według pozwanego drzwi łazienkowe miały być lewe, zaś powód dostarczył drzwi prawe, a przy tym drzwi te miały mieć wycięcie wentylacyjne, a nie otwory. Po reklamacji powód dostarczył co prawda drzwi z wycięciem wentylacyjnym, jednak ponownie prawe, a nie lewe, w dodatku uszkodzone na rogu i przy wycięciu wentylacyjnym. W przypadku drzwi wejściowych, pozwany zamawiał drzwi z klamkami, bez potrzeby zamykania na klucz. Z kolei okna na werandzie zostały jedynie osadzone i opiankowane. Pozwany podniósł, że nie podpisywał przedstawionych przez powoda dwóch protokołów odbioru robót. Zakwestionował również, aby otrzymał fakturę z 1 września 2021 roku. W ocenie pozwanego, pozostała do zapłaty kwota wartości zamówienia powinna zostać rozliczona bezpośrednio po montażu, a ten nie został przez powoda, jak dotąd, dokończony. W tym zakresie pozwany powołał się na treść przepisu artykułu 642 kodeksu cywilnego. W piśmie z 17 listopada 2023 roku powód zaprzeczył, że umowa nie została przez niego prawidłowo wykonana bądź nie została wykonana w całości; że pozwany nie odebrał dzieła oraz nie podpisał protokołów odbioru; że pozwany poniósł dodatkowe koszty z powodu wadliwego wykonania przedmiotu umowy przez powoda; że pozwany nie otrzymał faktury z 1 września 2021 roku oraz że pozwany dążył do ugodowego rozwiązania sprawy. W dalszym toku sprawy strony podtrzymały swoje stanowiska. S ąd ustalił, co następuje. M. W. prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą (...)”. dow ód: - wydruk z Centralnej Ewidencji i (...) o D. łalności (...) (k. 11-12) 18 czerwca 2021 roku M. W., w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (jako dostawca), oraz J. T. (jako zamawiający) zawarli umowę, na podstawie której dostawca miał wykonać usługę montażu okien i drzwi wraz z dostarczeniem towaru w zamian za wynagrodzenie w kwocie 10.700 złotych w zakresie montażu okien wraz z towarem oraz 3.800 złotych co do montażu drzwi wraz z towarem. Przez zawarcie umowy zamawiający oświadczył, że otrzymał ofertę i zapoznał się z przedmiotem zamówienia, akceptując wszystkie parametry zamawianego towaru. Strony ustaliły, że zaliczka będzie płatna zgodnie z fakturą wystawioną do umowy jako odrębny dokument, zaś pozostała kwota zostanie rozliczona z wykonawcami dostawcy, bezpośrednio po montażu okien i drzwi. Przy tym w umowie wskazano, że towar jest własnością sprzedawcy do momentu uregulowania zapłaty w całości. Termin wykonania umowy ustalono na 8-10 tygodni od dnia jej podpisania. Zamawiający zobowiązał się do oceny stanu technicznego i wyglądu towaru przed montażem. Montaż towaru jest w świetle umowy równy z jego akceptacją. Odbiór usługi miał zostać potwierdzony po jej zakończeniu protokołem zdawczo-odbiorczym (punkt 10). Strony postanowiły, że warunkiem przyjęcia zgłoszonych reklamacji jest zapłata całości ceny (punkt 8 umowy). Z kolei zmiany umowy wymagały formy pisemnej pod rygorem nieważności (punkt 1). Strony ustnie umówiły się na montaż dwojga drzwi zewnętrznych oraz trojga drzwi wewnętrznych, w tym jednych łazienkowych, a ponadto montaż trzech wkładów zespolonych podwójnych okien. Drzwi łazienkowe miały być drzwiami lewymi z wycięciem wentylacyjnym. Drzwi wewnętrzne nie miały przy tym być wyposażone w zamki, a jedynie w klamki, osadzone i opiankowane. Jeśli chodzi o montaż wkładów szybowych, umowa obejmowała ich osadzenie, zaklinowanie i opiankowanie, bez montażu listew ani innego wykończenia. dowody: - potwierdzenie zam ówienia – umowa/ (...) z 18 czerwca 2021 roku (k. 13-14) - zamówienie (...) (k. 99-102) - wydruk e-mail z 23 czerwca 2021 roku (k. 98) - zeznania świadka W. M. (k. 120, fragment nagrania 02:38:13-02:41:49) - zeznania świadka R. R. (k. 122, fragment nagrania 03:32:47-03:36:58) - zeznania powoda (k. 113v-114, fragment nagrania 00:08:55-00:16:26 w zw. z k. 131v, fragment nagrania 00:14:51-00:19:46) - zeznania pozwanego (k. 116, fragment 01:05:47-01:09:01 w zw. z k. 132v, fragment nagrania 00:38:20-00:47:13) Roboty budowlano-montażowe objęte umową z 18 czerwca 2021 roku wykonywał w imieniu M. W., zgodnie z umową, W. M. prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą (...). P.H.U. (...)”. W umowie ustalono, że montaż zostanie wykonany zgodnie z instrukcją lub kartą gwarancyjną producenta. J. T. i W. M. znali się wcześniej od wielu lat (W. M. wykonywał prace remontowe w nieruchomości J. T.) i to do W. M. zwrócił się najpierw J. T. o wykonanie prac, zaś ten odesłał go do M. W., wskazując, że wykonuje dla niego pomiary i montaż. dowody: - potwierdzenie zam ówienia – umowa/ (...) z 18 czerwca 2021 roku (k. 13-14) - zeznania świadka W. M. (k. 120, fragment nagrania 02:33:02-02:38:13) - zeznania pozwanego (k. 116, fragment nagrania 00:58:07-01:03:19 w zw. z k. 132v, fragment nagrania 00:38:20-00:47:13) 1 września 2021 roku W. M. jako wykonawca M. W. zamontował w domu J. T. wkłady okienne i drzwi. Jeszcze przed montażem J. T. i W. M. zorientowali się, że drzwi wewnętrzne mają zamki, zaś drzwi łazienkowe są prawe, a nie lewe, jak wynikało z zamówienia. Ponadto drzwi łazienkowe posiadały otwory, a nie wycięcie wentylacyjne, co było niezgodne z zamówieniem. J. T. ustalił z W. M., że mimo iż drzwi są niezgodne z umową, wykonawca ma je wszystkie zamontować. Również 1 września 2021 roku W. M. zamontował wkłady okienne – ustawił je w otworze, zaklinował i zapiankował pianą montażową, uszczelniającą. W. M. nigdy nie wykonywał prac związanych z wycinaniem i montażem listew, nie ma do tego maszyn, o czym poinformował J. T. w odpowiedzi na jego pytanie. Umówił się z J. T., jeszcze podczas pomiaru poprzedzającego zawarcie umowy między J. T. a M. W., że wkłady szybowe wstawi i opiankuje, zaś stolarz, który wykonywał zabudowę w domu J. T., wykona pozostały zakres prac. dowody: - fotografie (k. 43-53) - zeznania świadka I. W. (k. 119, fragment nagrania 02:13:38-02:17:33) - zeznania świadka W. M. (k. 120, fragment nagrania 02:38:13-02:44:00, 120v, fragment nagrania 02:49:47-02:52:21, 02:57:06-02:59:50 oraz k. 121, fragment nagrania 03:08:37-03:11:51) - zeznania powoda (k. 114, fragment nagrania 00:14:07-00:16:26 oraz 00:19:26-00:20:53, k. 115, fragment nagrania 00:39:08-00:43:28 w zw. z k. 131v, fragment nagrania 00:14:51-00:19:46) - zeznania pozwanego (k. 116v-117v, fragment nagrania 00:11:50-01:16:19, 01:21:58-01:27:44, 01:38:44-01:40:16 w zw. z k. 132v, fragment nagrania 00:38:20-00:47:13) Również 1 września 2021 roku M. W. wystawił nabywcy – J. T. – fakturę końcową (...) na kwotę 14.500 złotych w związku z wykonaniem umowy z 18 czerwca 2021 roku. Po rozliczeniu zaliczki w kwocie 7.000 złotych, jako kwotę do zapłaty wskazano 7.500 złotych z terminem zapłaty do 8 września 2021 roku. Faktura została wręczona J. T. przez W. M. po montażu. dowody: - faktura (...) z 1 wrze śnia 2021 roku (k. 16) - zeznania świadka W. M. (k. 120v, fragment nagrania 02:49:27-02:52:21) J. T. zgłosił M. W. wadę skrzydła drzwiowego łazienkowego w postaci osadzenia drzwi z otworami wentylacyjnymi, a nie wycięciem wentylacyjnym. M. W. zamówił nowe drzwi, prawe z wycięciem wentylacyjnym. 10 listopada 2021 roku W. M. usunął wadę poprzez wymianę drzwi na takie, które posiadały wycięcie wentylacyjne. dow ód: - faktura (...) z 3 listopada 2021 roku (k. 17 i 97) - zeznania powoda (k. 114, fragment nagrania 00:16:26-00:19:26 w zw. z k. 131v, fragment nagrania 00:14:51-00:19:46) Po kilkunastu dniach od wymiany drzwi łazienkowych na te, które posiadały wycięcie wentylacyjne, J. T. zgłosił M. W., że są one uszkodzone w dolnym prawym narożniku. dowody: - fotografia (k. 49) - zeznania powoda (k. 114, fragment nagrania 00:16:26-00:19:26 w zw. z k. 131v, fragment nagrania 00:14:51-00:19:46) Wykonanie listew okiennych J. T. powierzył R. R.. Ma on odpowiednie maszyny do przycinania listew i wykonał tę czynność samodzielnie. Nie ma możliwości, aby wykonać listwy bez odpowiedniej maszyny ani nie było możliwości, aby kupić gotowy towar. Wykonanie listew jest przy tym czasochłonne. dow ód: - zeznania świadka R. R. (k. 122, fragment nagrania 03:32:47-03:38:07) W związku z tym, że drzwi do łazienki zamontowano prawe, a nie lewe, J. T. zlecił przełożenie instalacji elektrycznej w łazience J. S.. dow ód: - zeznania świadka J. S. (k. 122v, fragment nagrania 03:41:28-03:50:53) W piśmie z 27 lutego 2023 roku J. T. wezwał M. W. do wywiązania się z umowy i dokończenia prac w terminie do 14 marca 2023 roku lub skontaktowania się z nim w tym terminie w celu polubownego załatwienia sprawy. W odpowiedzi na to pismo z 9 marca 2023 roku M. W. wskazał, że umowa z 18 czerwca 2021 roku została wykonana i wezwał J. T. do zapłaty kwoty 7.500 złotych brutto w terminie 3 dni od dnia otrzymania wezwania. J. T. nie odebrał korespondencji skierowanej na prawidłowy adres (ulica (...), (...)-(...) S.). Kolejny raz M. W. wezwał J. T. do zapłaty w piśmie z 19 maja 2023 roku, zakreślając mu termin 3 dni od dnia otrzymania wezwania na uregulowanie należności. Również tego wezwania J. T. nie odebrał. dowody: - pismo z 27 lutego 2023 roku (k. 19) - pismo z 9 marca 2023 roku (k. 20-21) z potwierdzeniem nadania i odbioru (k. 22-23) - pismo z 19 maja 2023 roku (k. 24-25) z potwierdzeniem nadania i odbioru (k. 22-23) S ąd zważył, co następuje. Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości w zakresie żądania głównego i częściowo w zakresie żądania zasądzenia odsetek. Istota sporu dotyczyła tego, czy powód wykonał w całości i prawidłowo umowę z pozwanym oraz czy może z tego tytułu domagać się zapłaty pozostałej kwoty wynagrodzenia, która bezspornie wynosiła 7.500 złotych. Jak stanowi przepis art. 535 ustawy z 23 kwietnia 1964 roku kodeks cywilny (dalej „k.c.”), „przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę”. Zgodnie z przepisem art. 627 k.c., „przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia”. Strony były związane umową mieszaną, łączącą w sobie elementy umowy sprzedaży i umowy o dzieło. Powód i pozwany umówili się bowiem, że powód zamontuje w domu pozwanego drzwi oraz wkłady szybowe, zaś wynagrodzenie powoda obejmowało towar, zamawiany u producenta, wraz z montażem. Umowa została przy tym zawarta w formie ustnej, a niektóre jej postanowienia potwierdzone pisemnie w dokumencie zatytułowanym „potwierdzenie zamówienia – umowa/ (...)” z 18 czerwca 2021 roku (k. 13-14). Nie potwierdzono na piśmie dokładnego przedmiotu umowy (liczby drzwi i wkładów szybowych, szczegółów montażu), stąd w tym zakresie konieczne było sięgnięcie do innych – poza wymienionym dokumentem – źródeł dowodowych. Nie budziło wątpliwości sądu, że strony umówiły się na montaż dwojga drzwi zewnętrznych oraz trojga drzwi wewnętrznych, w tym jednych łazienkowych, a ponadto montaż trzech wkładów zespolonych podwójnych okien. Drzwi łazienkowe miały być drzwiami lewymi z wycięciem wentylacyjnym. Drzwi wewnętrzne nie miały przy tym być wyposażone w zamki, a jedynie w klamki, osadzone i opiankowane. Jeśli chodzi o montaż wkładów szybowych, umowa obejmowała ich osadzenie, zaklinowanie i opiankowanie, bez montażu listew ani innego wykończenia. Za cały dostarczony towar i montaż pozwany miał zapłacić powodowi kwotę 14.500 złotych, przy czym 7.000 złotych zostało uiszczone przed przystąpieniem do montażu, w formie zaliczki. Odnośnie do kwestii drzwi wewnętrznych, powód przyznał, że umawiał się z pozwanym na to, że drzwi łazienkowe będą drzwiami lewymi z wycięciem wentylacyjnym (k. 113v-114). Jeśli chodzi o drzwi wewnętrzne sąd ustalił na podstawie zeznań pozwanego, które w tym zakresie uznano za wiarygodne, że w świetle umowy stron miały one nie posiadać zamków, a jedynie klamki. Powód oświadczył, że nie pamięta, czy w drzwiach wewnętrznych miały być otwory na klucze i nie ustalił tej kwestii na podstawie dokumentów, na które się powoływał (k. 113v). Brak było zatem podstaw, w braku dowodów przeciwnych, aby odmówić wiary spójnym, logicznym i konsekwentnym w tym zakresie zeznaniom pozwanego. W ocenie sądu powód wykazał, zgodnie ze spoczywającym na nim ciężarem dowodu, że zakres umówionych prac obejmował jedynie osadzenie i opiankowanie wkładów okiennych, a już nie zamontowanie listew czy innego wykończenia. Z zeznań świadka R. R. wynika bowiem, że wykonanie listew wymagało zastosowania przeznaczonej do tego maszyny, było czynnością czasochłonną i nie istniała możliwość zakupu gotowych listew (k. 122). Z kolei świadek W. M. podał, że zakres prac obejmował jedynie osadzenie i opiankowanie wkładów okiennych, zaś takich prac jak wycinanie i montowanie listew nigdy nie robił, nie dysponując przy tym odpowiednim sprzętem (k. 120 i 120v). Twierdzenie świadka W. M., zgodnie z którym informował o tym pozwanego już podczas opomiarowania poprzedzającego zawarcie umowy między stronami, ustalając, że listwy wykona stolarz, który wykonywał zabudowę oranżerii, jest w ocenie sądu wiarygodne. Pozwany i W. M. znali się bowiem wcześniej od wielu lat i brak jest podstaw do twierdzenia, że miałby on wprowadzać pozwanego w błąd. Jednocześnie pozwany wskazywał przy tym, że nie ustalał kwestii zamontowania listew z powodem, a właśnie z W. M. (k. 116v, fragment nagrania 01:11:50-01:16:19). Nawet jeśli tak było – do stwierdzenia czego w ocenie sądu brak podstaw – W. M. nie miał umocowania do określania treści umowy z pozwanym w imieniu powoda. Skoro zarazem montaż listew był czasochłonny i wymagał użycia specjalistycznego sprzętu, W. M. nie wykonywał nigdy tego rodzaju zadań i nie posiadał odpowiedniej maszyny, zaś w świetle twierdzeń samego pozwanego nigdy nie ustalał on z powodem kwestii listew czy innego wykończenia montażu wkładów okiennych, wiarygodne i wykazane przedstawionymi dowodami jest twierdzenie powoda, że umowa nie obejmowała nic więcej ponad osadzenie, zaklinowanie i opiankowanie wkładów okiennych. Na gruncie tak ustalonej treści umowy, powstało pytanie, czy powód wykonał ją w całości oraz czy pozwany miał obowiązek odbioru towaru i dzieła. W myśl przepisu art. 643 k.c., „zamawiający obowiązany jest odebrać dzieło, które przyjmujący zamówienie wydaje mu zgodnie ze swym zobowiązaniem”. Wedle przepisu art. 642 § 1 k.c., „w braku odmiennej umowy przyjmującemu zamówienie należy się wynagrodzenie w chwili oddania dzieła”. Stosownie do przepisu art. 638 § 1 zdanie 1 k.c., „do odpowiedzialności za wady dzieła stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży”. Pozwany kwestionował, aby powód wykonał umowę w całości, gdyż szyby zostały jedynie osadzone i opiankowane, zaś zamontowane drzwi wewnętrzne, w tym łazienkowe, były niezgodne z umową (k. 39). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, zgodnie z którym jeżeli wady dzieła w chwili jego oddawania zamawiającemu przez wykonawcę są na tyle istotne, że dyskwalifikują to dzieło ze względu na jego przeznaczenie, określone w umowie, to należy uznać, że nie nastąpiło w ogóle wykonanie umowy przez wykonawcę. W takiej sytuacji nie można mówić ani o wydaniu dzieła, ani o obowiązku jego odebrania, a zatem nie powstaje także obowiązek zamawiającego do zapłaty wynagrodzenia, jak też nie rozpoczyna biegu termin przedawnienia roszczeń z tytułu tej umowy. Jeżeli natomiast dzieło ma wady, ale nie dyskwalifikują one dzieła co do jego istoty, to wówczas następuje wydanie (oddanie) dzieła, zgodnie z umową (art. 627 k.c.), ze skutkami prawnymi, o jakich mowa w szczególności w art. 642, 643 i 646 k.c., z tym, że dla zamawiającego otwierają się uprawnienia wynikające z rękojmi za wady dzieła (tak wyrok Sądu Najwyższego z 15 marca 2012 roku, I CSK 287/11). Należy zwrócić uwagę, że odbiór dzieła może nastąpić nie tylko w sposób wyraźny (np. przez podpisanie protokołu zdawczo-odbiorczego), ale i w sposób dorozumiany. Ten drugi przypadek ma miejsce, kiedy zamawiający dokonuje takich czynności, które na podstawie oceny całokształtu okoliczności wskazują, że w istocie dzieło odebrał. Chodzi tu przykładowo o dysponowanie dziełem czy zlecenie dokonania jego poprawek przez inny podmiot (tak też Komentarz do art. 643 kodeksu cywilnego (w) K. Osajda (red. serii), W. Borysiak (red. tomu), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2024, system informacji prawnej Legalis). Również w orzecznictwie podzielany jest pogląd, zgodnie z którym odbiór dzieła może przejawiać się w sposób dorozumiany, nawet mimo braku sporządzenia wymaganego przez umowę pisemnego protokołu odbioru, jeżeli czynności faktyczne podejmowane przez zamawiającego pozwalają na przyjęcie dorozumianego odbioru (wyrok Sądu Najwyższego z 23 sierpnia 2012 roku, II CSK 21/12). W szczególności korzystanie z dzieła może w wielu wypadkach prowadzić do wniosku, że doszło do jego odbioru lub że brak jest podstaw do odmowy odbioru dzieła (wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2013 roku, V CSK 544/12). Ocena takich przypadków powinna jednak każdorazowo uwzględniać konkretne okoliczności sprawy, gdyż przedstawiony wniosek nie jest uzasadniony przykładowo wówczas, gdy korzystanie z dzieła przez zamawiającego jest wymuszone okolicznościami faktycznymi (wyrok Sądu Najwyższego z 25 czerwca 2014 roku, IV CSK 610/13). W ocenie tutejszego sądu nie ulega wątpliwości, że bezzasadna odmowa odbioru dzieła przez zamawiającego nie wyłącza wymagalności wynagrodzenia za wykonanie dzieło, bo ta powstaje zgodnie z art. 642 k.c. z chwilą wydania dzieła (tak też Komentarz do art. 643 kodeksu cywilnego (w) K. Osajda (red. serii), W. Borysiak (red. tomu), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2024, system informacji prawnej Legalis). W niniejszej sprawie pozwany podnosił, że nie doszło do odbioru dzieła, w pierwszej kolejności kwestionując, aby podpisał protokoły zdawczo-odbiorcze z 1 września 2021 roku (k. 15, oryginał k. 130) oraz z 10 listopada 2021 roku (k. 18, oryginał k. 130). W związku z tym pełnomocniczka pozwanego wniosła w sprzeciwie od nakazu zapłaty o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego grafologa na fakt przedstawienia przez powoda protokołów odbioru ze sfałszowanymi podpisami pozwanego na obu protokołach odbioru oraz na fakt nieodebrania prac wykonanych przez powoda. Wniosek ten sąd pominął na rozprawie 13 czerwca 2024 roku na podstawie art. 235