Sygn. akt VII Ka 345/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 maja 2025 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie w VII Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący: SSO Dariusz Firkowski (spr.) Sędziowie: SSO Karol Radaszkiewicz SSO Leszek Wojgienica Protokolant: pomoc sekretarza Kamil Dowejko przy udziale prokuratora Prokuratury Rejonowej Olsztyn-Południe w Olsztynie Bartosza Berka po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. sprawy: 1/ P. P., ur. (...) w S., syna L. i I. z domu K. oskarżonego z art.288§1 kk w zb. z art. 108 ust.1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003 roku w zw. z art. 11§2 kk 2/ W. M., ur. (...) w O., syna E. i L. z domu (...) oskarżonego z art. 18§3 kk w zw. z art. 288§1 kk w zb. z art. 108 ust.1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003 roku w zw. z art. 11§2 kk na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie II Wydziału Karnego z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt II K 1626/24 I zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: - w ramach rozstrzygnięcia z pkt II sentencji za podstawę orzeczonego obowiązku naprawienia szkody przyjmuje art. 46§1 kk, - uchyla rozstrzygnięcie z pkt IV sentencji, II w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, III zwalnia oskarżonych o kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze. FORMULARZ UZASADNIENIA WYROKU SĄDU ODWOŁAWCZEGO (UK 2) UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VII Ka 345/25 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1
- CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.
- Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 20 lutego 2025 r. w sprawie II K 1626/24 1.
- Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca oskarżonego ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.
- Granice zaskarżenia 1.3.
- Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
- Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
- Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana
- Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.
- Ustalenie faktów 2.1.
- Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.
- Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.
- Ocena dowodów 2.2.
- Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 2.2.
- Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
- STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 1 Prokurator wyrok zaskarżył co do oskarżonych P. P. i W. M. w części dotyczącej orzeczenia o środkach kompensacyjnych (pkt II i IV wyroku) i wyrokowi temu zarzucił: 1/ obrazę przepisów prawa materialnego inną niż w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonym, skutkującą tym, że orzeczenie nie odpowiada prawu, polegającą na naruszeniu art. 108 ust. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków (Dz.U.
- 1292), poprzez zasądzenie wobec oskarżonych P. P. i W. M. solidarnie środka kompensacyjnego w postaci obowiązku naprawienia szkody na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. (...) w O., w sytuacji gdy wskazany przepis w przypadku skazania za czyn polegający na uszkodzeniu zabytku dopuszcza jedynie możliwość orzeczenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego, a jeśli obowiązek ten byłby niewykonalny - nawiązki na rzecz (...) (...) do wartości uszkodzonego zabytku; 2/ obrazę przepisów prawa materialnego inną niż w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonym, skutkującą tym, że orzeczenie nie odpowiada prawu, polegającą na naruszeniu art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków (Dz.U.2 024.1292), poprzez zasądzenie wobec oskarżonych P. P. i W. M. środków kompensacyjnych w postaci nawiązek na rzecz (...) (...) w kwotach po 2 000 zł, w związku z uznaniem ich za winnych popełnienia przestępstwa uszkodzenia zabytku, w sytuacji gdy wskazany przepis nakłada obligatoryjny obowiązek orzeczenia takiego środka jedynie w razie skazania za czyn polegający na zniszczeniu zabytku. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Apelacja prokuratora częściowo zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, iż w ocenie Sądu Okręgowego wydane przez Sąd I instancji rozstrzygnięcie zapadło na podstawie prawidłowo poczynionych ustaleń. Sąd Rejonowy dokonał szczegółowej i prawidłowej analizy materiału dowodowego. Analiza sprawy nie pozwala na uznanie, że Sąd Rejonowy naruszył reguły oceny dowodów określone w art. 7 k.p.k., czy też zasadę obiektywizmu (art. 4 k.p.k.). Ponadto wnioski powzięte przez Sąd na podstawie przeprowadzonych w sprawie dowodów, zdaniem Sądu Okręgowego, są logiczne, spójne i konsekwentne, dokonane w oparciu o zasady doświadczenia życiowego. Wnioski te są przekonująco uzasadnione. Co do apelacji oskarżyciela publicznego to wskazać należy, że Sąd I instancji w pkt II wyroku orzekł wobec oskarżonych solidarnie obowiązek naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonej wspólnoty mieszkaniowej w wymiarze 3163,34 zł, opierając to rozstrzygnięcie o art. 108 ust. 4 przedmiotowej ustawy, przy czym jak trafnie wskazał skarżący w uzasadnieniu wyroku I instancji nie wyjaśniono podstawy tego rozstrzygnięcia, wskazując jedynie, że rozstrzygnięcie to spełni cele wychowawcze i zaspokoi roszczenia pokrzywdzonego. Tymczasem przepis ten nie dopuszcza możliwości orzeczenia wobec pokrzywdzonego przestępstwem obowiązku naprawienia szkody w sytuacji gdy przywrócenie stanu poprzedniego nie jest wykonalne, albowiem w takim wypadku sąd może jedynie orzec nawiązkę, przy czym jej beneficjentem może być jedynie (...) (...) Ochrony (...). Co więcej, i co miało także znaczenie dla całości rozstrzygnięcia przez Sad Okręgowy w realiach tej sprawy obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego nie był wykonalny z uwagi na naprawienie szkody przez wspólnotę mieszkaniową we własnym zakresie. W tej sytuacji w zakresie rozstrzygnięcia z pkt II sentencji zaskarżonego wyroku doszło do zarzucanej obrazy prawa materialnego, przy czym wobec złożonego wniosku o naprawienie szkody jak na k. 5 zachodziły podstawy do orzeczenia w tym zakresie o obowiązku solidarnego naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonej wspólnoty mieszkaniowej w wymiarze 3163,34 zł, ale na podstawie art. 46§1 kk. Co do argumentacji skarżącego w zakresie wykładni art.108 ust. 3 cytowanej ustawy, to nie mógł mieć on zastosowania w niniejszej sprawie albowiem dotyczy on zachowania „polegającego na zniszczeniu zabytku” zaś oskarżonym P. P. i W. M. przypisano czyn polegający na uszkodzeniu zabytku. Wobec powyższego zachodziła konieczność uchylenia rozstrzygnięcia z pkt III sentencji zaskarżonego wyroku. W ocenie Sądu Okręgowego brak było natomiast podstaw do podzielania postulatu w zakresie orzeczenia od oskarżonych nawiązek na podstawie art. art.108 ust. 4 cytowanej ustawy. Wspomniany przepis stanowi, iż „w razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1 polegające na uszkodzeniu zabytku sąd orzeka obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego, a jeśli obowiązek taki nie byłby wykonalny - nawiązkę na rzecz (...) Ochrony (...) w wysokości do wartości uszkodzenia zabytku." Jak już wskazano wyżej w realiach sprawy obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego nie był wykonalny z uwagi na naprawienie szkody przez wspólnotę mieszkaniową we własnym zakresie. W ustalonym stanie faktycznym, obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego „obiektywnie” byłby wykonalny ale i wykonany albowiem doszło przecież do „przywrócenia kamienicy do stanu poprzedniego” – k. 183 odw. Tym samym nie zachodziły warunki przewidziane w przedmiotowym przepisie do orzeczenia wobec oskarżonych nawiązek, których wysokość jest limitowana wartością uszkodzenia zabytku; ponownie zaś wskazać należy, że ostatecznie orzeczono wobec oskarżonych obowiązek naprawienia szkody na podstawie przepisu z kodeksu karnego i w tym zakresie zauważyć należy także i to, że przecież P. P. i W. M. zostali skazani również z mocy art. 288§1 kk pozostającym w kumulatywnej kwalifikacji z art. 108 ust.1 cytowanej ustawy. Wniosek - o zmianę pkt II zaskarżonego wyroku, poprzez orzeczenie wobec P. P. i W. M. środka kompensacyjnego w postaci obowiązku naprawienia szkody na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. (...) w O. w wymiarze 3 163,34 zł w oparciu o art. 46 § I k.k.; - o zmianę pkt IV zaskarżonego wyroku, poprzez orzeczenie wobec P. P. i W. M. środków kompensacyjnych w postaci nawiązek na rzecz (...) Ochrony (...) w kwotach po 2 000 zł w oparciu o art. 108 ust. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków (Dz.U.2024.1 292). ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. W orzeczeniu Sądu I instancji stwierdzono opisaną wyżej obrazę przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. przy czym uwzględniono jedynie postulat o zmianę pkt II zaskarżonego wyroku, poprzez orzeczenie wobec P. P. i W. M. środka kompensacyjnego w postaci obowiązku naprawienia szkody na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. (...) w O. w wymiarze 3 163,34 zł w oparciu o art. 46 § I k.k.
- OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
- Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
- ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.
- Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
- Przedmiot utrzymania w mocy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy 5.
- Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
- Przedmiot i zakres zmiany Wyrok Sądu Rejonowego w Olsztynie II Wydziału Karnego z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt II K 1626/24 I zmieniono w ten sposób, że: - w ramach rozstrzygnięcia z pkt II sentencji za podstawę orzeczonego obowiązku naprawienia szkody przyjęto art. 46§1 kk, - uchylono rozstrzygnięcie z pkt IV sentencji, II w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymano w mocy. Zwięźle o powodach zmiany Wobec stwierdzenia opisanej wyżej obrazy przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. uwzględniono jedynie postulat o zmianę pkt II zaskarżonego wyroku, poprzez orzeczenie wobec P. P. i W. M. środka kompensacyjnego w postaci obowiązku naprawienia szkody na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. (...) w O. w wymiarze 3 163,34 zł w oparciu o art. 46 § I k.k. a nie na podstawie art. 108 ust. 3 przedmiotowej ustawy; jednocześnie wobec przywrócenia kamienicy do stanu poprzedniego nie znaleziono podstaw do orzeczenia nawiązek w oparciu o art.108 ust. 4 przedmiotowej ustawy. 5.
- Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.
- Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.
- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 2.
- Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 3.
- Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.
- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.
- Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 5.
- Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności III
- Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności III Zwolniono oskarżonych od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze albowiem przemawiają za tym względy słuszności.
- PODPIS ZAŁĄCZNIK DO FORMULARZA UZASADNIENIA WYROKU SĄDU ODWOŁAWCZEGO Załącznik do formularza UK 2 1.
- Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 20 lutego 2025 r. w sprawie II K 1626/24 1.3.
- Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
- Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
- Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana