25 Warunków Ubezpieczenia (...). Wartość świadczenia z tytułu dożycia była natomiast ustalana w oparciu o § 15 ust. 1 pkt. 2 i ust. 4 warunków ubezpieczenia – stanowiła wartość rachunku udziałów ustaloną według wartości udziału jednostkowego z ostatniego dnia okresu ubezpieczenia.
postanowieniami umowy przy zainwestowanej przez powoda składce w kwocie 400.000 zł wartość świadczenia z tytułu dożycia do końca 15 – letniego okresu ubezpieczenia odpowiadać miała 130 % wartości nominalnej obligacji – czyli składki zainwestowanej. Minimalna wartość mogła zostać powiększona o wzrost wartości koszyka indeksów odnotowany pomiędzy datą końca, a datą początku obserwacji. W sytuacji gdy wartość koszyka indeksów nie wzrośnie, końcowa wartość inwestycji powoda i wartość świadczenia z tytułu dożycia odpowiadać będzie 130 % składki zainwestowanej, czyli 520.000 zł. Powyższe, jak wskazał pozwany, świadczy o tym, że minimalna wartość świadczenia z tytułu dożycia do końca okresu ubezpieczenia określona została w sposób obiektywny oraz kwotowy,
oczekiwaniem powoda. Zdaniem pozwanego wysokość świadczenia została określona w taki sposób, który umożliwia określenie wysokości zobowiązania, weryfikacja sposobu określenia jej wysokości (odpowiedź na pozew k. 79 – 116). Pismem z dnia 04 lipca 2022r. oraz na kolejnych terminach rozpraw powód podtrzymał stanowisko w sprawie. Pozwany również podtrzymał stanowisko w sprawie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód inwestował posiadane przez siebie środki finansowe. Udał się do banku, który wówczas proponował najwyższe oprocentowanie. Doradca zaproponował powodowi, aby kwotę (...) zł odłożyć na lokacie, natomiast (...) zł zainwestować (przesłuchanie powoda k. 230-231). Pracownicy banku podejmowali próby przekonania klientów do inwestowania w produkty z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym. Aby zachęcić potencjalnych inwestorów proponowano im większe oprocentowanie. W trakcie prezentacji produktu nie informowano inwestorów na jakich zasadach odbywa się inwestowanie wpłacanych przez nich funduszy. Powód mógł zadawać pytania odnośnie umowy i zapoznać się z jej treścią, ale z uwagi na to, że nie ma wykształcenia ekonomicznego przyjął tłumaczenia pracowników banku (zeznania świadka R. J. k. 230-230 verte, zeznania powoda k. 230-231). W dniu 21 listopada 2012r. powód w ramach „deklaracji zgody” wyraził zgodę na objęcie go ochroną ubezpieczeniową na warunkach określonych w Warunkach Ubezpieczenia grupowego na życie i dożywocie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym (...) w ramach umowy ubezpieczenia zawartej pomiędzy (...) S.A. a (...) Bank S.A. W danych dotyczących ubezpieczenia wskazano, że okres subskrypcji trwa od 02 listopada 2012r. do 30 listopada 2012r., okres ubezpieczenia od 07 grudnia 2012r. do 06 grudnia 2017r. Wysokość składki zainwestowanej 400.000 zł. Wysokość składki bieżącej 4.000 zł. Wysokość składki pierwszej 40.000 zł. Wraz z deklaracją powód złożył oświadczenie w którym wskazał, że przed podpisaniem deklaracji otrzymał treść Warunków Ubezpieczenia grupowego na życie dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym (...) (deklaracja zgody k. 15). W dniu 21 listopada 2012r. powód wystąpił o nadanie dostępu do obsługi za pośrednictwem serwisu internetowego (dyspozycja zmian k. 16). Załącznikiem do deklaracji zgody były oświadczenia ubezpieczonego. W ramach tychże oświadczeń powód wskazał, że zostały mu doręczone Warunki Ubezpieczenia do Ubezpieczenia grupowego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym (...) wraz z załącznikami. Powód oświadczył, że został poinformowany i akceptuje, że: ubezpieczenie ma charakter długoterminowy, okres ubezpieczenia wynosi 16 lat; ubezpieczenie wymaga regularnych wpłat składki bieżącej w zadeklarowanej wysokości przez 10 pierwszych lat polisowych. Brak wpłaty składki bieżącej w okresie prolongaty skutkuje zakończeniem ochrony ubezpieczeniowej. W takim przypadku Towarzystwo Ubezpieczeń wypłaci ubezpieczonemu wartość wykupu. bezkosztowa rezygnacja z ubezpieczenia możliwa jest jedynie do 4. dnia roboczego po zakończeniu okresu subskrypcji; rezygnacja z ubezpieczenia po dacie początku ubezpieczenia skutkuje wypłatą wartości wykupu; wartość wykupu może być znacząco niższa niż suma opłacanych składek; wartość wykupu stanowi iloczyn wartości rachunku udziałów oraz stawki procentowej wartości rachunku udziałów właściwej dla roku polisowego, w którym nastąpił koniec okresu ubezpieczenia, wskazanej w tabeli, skorygowany o należną Towarzystwu Ubezpieczeń opłatę administracyjną, opłatę za ryzyko oraz kwotę spłaty z tytułu zawieszenia opłacania składek bieżących.
tabelą w: 1 roku polisowym % wartość rachunku udziałów wynosiła 25; 2 roku polisowym % wartość rachunku udziałów wynosiła 25; 3 roku polisowym % wartość rachunku udziałów wynosiła 30; 4 roku polisowym % wartość rachunku udziałów wynosiła 40; 5 roku polisowym % wartość rachunku udziałów wynosiła 50; 6 roku polisowym % wartość rachunku udziałów wynosiła 60; 7 roku polisowym % wartość rachunku udziałów wynosiła 70; 8 roku polisowym % wartość rachunku udziałów wynosiła 80; 9 roku polisowym % wartość rachunku udziałów wynosiła 85; 10 roku polisowym % wartość rachunku udziałów wynosiła 90; 11 roku polisowym % wartość rachunku udziałów wynosiła 92; 12 roku polisowym % wartość rachunku udziałów wynosiła 93; 13 roku polisowym % wartość rachunku udziałów wynosiła 94; 14 roku polisowym % wartość rachunku udziałów wynosiła 95; 15 roku polisowym % wartość rachunku udziałów wynosiła
ust.1 regulaminu Funduszy „(...) dzień roboczy dla koszyka to dzień w którym planowane jest opublikowanie wartości wszystkich indeksów z koszyka. Na mocy § 2 ust. 2 koszyk składa się z trzech indeksów
tabelą.
2 celem funduszu jest powiększenie wartości aktywów netto Funduszu w wyniku wzrostu wartości lokat Funduszu. W § 4 ust. 2 regulaminu podano, że środki funduszu lokowane są w obligacje wyemitowane przez (...) oraz w środki pieniężne. Wypłata z obligacji oparta jest na zmianie wartości indeksów wchodzących w skład koszyka oraz wartości depozytu terminowego o którym mowa w § 3 ust. 3.
6 końcowa wartość rachunku udziałów obliczona zostanie w oparciu o wartość aktywów netto funduszu na ostatni dzień okresu ubezpieczenia uwzględniającą wartość obligacji, o których mowa w ust. 2. Podano również wzór wyliczenia wartości obligacji w ostatnim dniu okresu ubezpieczenia. Wyjaśniono, że za wartość depozytu final uważa się końcową wartość depozytu terminowego wynoszącą 130 % z zastrzeżeniem zobowiązań podatkowych oraz zysk związanych z inwestycją w Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy. W § 5 regulaminu opisano ryzyka z jakimi wiąże się inwestycja w Fundusz. W § 6 ust. 2 wartość udziału jednostkowego ustalana jest każdorazowo na dzień wyceny i pozostaje niezmienna do dnia poprzedzającego następny dzień wyceny włącznie (regulamin funduszu „(...)k. 17 verte – 18).
4 warunków ubezpieczenia open life, deklaracja zgody – formularz Towarzystwa Ubezpieczeń, na którym klient ubezpieczającego wyraża zgodę na objęcie go ochroną ubezpieczeniową na warunkach określonych w Warunkach Ubezpieczenia. Oświadczenie Klienta obejmuje także wysokość sumy ubezpieczenia. Deklaracja zgody może zawierać również inne oświadczenia woli lub wiedzy Klienta. W świetle ust. 6 dzień wyceny, to dzień, w którym ustala jest wartość udziału jednostkowego, Towarzystwo Ubezpieczeń dokonuje ustalenia wartości udziału jednostkowego
zapisami regulaminu, w terminach wskazanych w Tabeli Opłat i limitów, jednakże nie później niż w ostatnim dniu roboczym miesiąca kalendarzowego.
21 składka bieżąca – to składka stanowiąca 1 % składki zainwestowanej, wpłacaną miesięcznie przez 10 pierwszych lat polisowych w wysokości określonej w deklaracji zgody, nie niższą niż minimalna wysokość składki bieżącej określonej w Tabeli Opłat i Limitów. Z kolei w ust. 22 wskazano, że składka pierwsza to składka stanowiąca 10 % składki zainwestowanej, wpłacaną w wysokości określanej w Deklaracji zgody, nie niższą niż minimalna wysokość składki pierwszej określonej w Tabeli opłat i limitów. W ust. 25 suma ubezpieczenia z tytułu dożycia – kwota wypłacana Ubezpieczonemu w razie dożycia przez niego ostatniego dnia okresu ubezpieczenia. W ust. 30 wskazano, że ubezpieczenie to ochrona ubezpieczeniowa udzielana przez Towarzystwo Ubezpieczeń danemu Ubezpieczonemu w Okresie ubezpieczenia na podstawie Warunków Ubezpieczenia oraz gromadzenie i inwestowanie Składki Pierwszej oraz pomniejszonych o opłatę administracyjną Składek Bieżących w ramach Funduszu na zasadach określonych w Regulaminie. W § 3 ust. 1 wskazano, że przedmiotem ubezpieczenia jest życie ubezpieczonego. Ubezpieczenie jest związane z Funduszem, w ramach którego następuje gromadzenie i inwestowanie składki pierwszej oraz pomniejszonych o opłatę administracyjną składek bieżących.
ust 4 w przypadku dożycia przez Ubezpieczonego Ostatniego dnia Okresu ubezpieczenia Towarzystwo Ubezpieczeń wypłaca świadczenie ubezpieczeniowe, o którym mowa w § 15 ust. 1 pkt. 2.
1 ust. 4 ochrona ubezpieczeniowa w stosunku do ubezpieczonego kończy się w dniu dożycia przez Ubezpieczonego ostatniego dnia okresu ubezpieczenia.
1 i 4 pkt. 1-3, ubezpieczony ma prawo do wartości wykupu w każdym czasie trwania okresu ubezpieczenia. Wartość wykupu stanowi iloczyn wartości rachunku udziałów oraz stawki procentowej wartości rachunku udziałów właściwej dla roku polisowego, w którym nastąpił koniec okresu ubezpieczenia, określonej w Tabeli Opłat i Limitów, skorygowany o: opłatę za ryzyko należną Towarzystwu Ubezpieczeń, rozliczoną dziennie za liczbę dni do dnia zakończenia ochrony ubezpieczeniowej; opłatę administracyjną należną Towarzystwu Ubezpieczeń rozliczoną dziennie za liczbę dni do dnia umorzenia wartości rachunku udziałów; kwotę z tytułu zawieszenia opłacenia Składek Bieżących pozostałą do spłaty na dzień zakończenia okresu ubezpieczenia
harmonogramem. W przypadku gdy dzień zakończenia okresu ubezpieczenia w związku z dyspozycją wypłaty wartości wykupu zostanie potrącona kwota odpowiadająca iloczynowi miesięcy wykorzystanego okresu zawieszenia oraz wysokości składki bieżącej, powiększona o wartość opłaty za zawieszenie w całości. Na mocy § 14 ust. 1 i 2 Towarzystwo Ubezpieczeń ma prawo do pobierania opłaty administracyjnej, obejmującej opłatę za ryzyko; opłaty za zawieszenie opłacania składek bieżących w okresie spłaty z tytułu zawieszenia opłacenia składek bieżących, o których mowa w § 13 ust. 7. Wysokość opłat wymienionych w ust. 1 oraz sposób ich pobierania zostały określone w Tabeli Opłat i Limitów. Wedle § 15 pkt. 4, świadczenie ubezpieczeniowe z tytułu dożycia przez ubezpieczonego Ostatniego dnia okresu ubezpieczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt. 2, następuje na podstawie wartości rachunku udziałów ustalonej według wartości udziału jednostkowego z Ostatniego dnia Okresu ubezpieczenia, z zastrzeżeniem § 4 ust. 8 – 10 regulaminu. W § 16 ust. 1 i 2 sumę ubezpieczenia z tytułu śmierci ubezpieczonego stanowi kwota w wysokości 100 zł. Sumę ubezpieczenia z tytułu dożycia przez ubezpieczonego Ostatniego Dnia Okresu ubezpieczenia stanowi wartość rachunku udziałów. W świetle § 17 Towarzystwo ubezpieczeń wypłaca świadczenie ubezpieczeniowe w wysokości, o której mowa w § 15 ust. 1 pkt. 1 lit. b w razie śmierci ubezpieczonego będącego wynikiem samobójstwa albo samookaleczenia lub okaleczenia na własną prośbę ubezpieczonego dokonanych w ciągu 6 miesięcy od daty początku ubezpieczenia (k. 20 verte- 23, zeznania świadka P. O. k. 222 – 222verte). 01 kwietnia 2020r. pozwany w związku z bezskutecznym upływem okresu prolongaty w grupowym ubezpieczeniu na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym (...) o numerze (...) poinformował powoda, że powód wpłacił składki w łącznej kwocie 388.000 zł, zaś suma wypłat wynosi 245.279,54 zł. W przesłanym powodowi zestawieniu wskazano również, że wartość wykupu wynosi 239.835,86 zł, a także że kwota o którą została skorygowana wartość wykupu wynosi 5.443,68 zł (5.439,41 zł z tytułu korekty opłaty administracyjnej oraz 4,27 zł z tytułu korekty opłaty za ryzyko) – (pismo k. 26). Pismem z dnia 01 listopada 2020r. powód wezwał pozwanego do zapłaty 140.720,46 zł, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania z tytułu nieważności umowy grupowego ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym (...) o numerze (...) (wezwanie do zapłaty k. 27-29). Pismem z dnia 30 listopada 2020r. pozwany poinformował powoda, że umowa ubezpieczenia do której przystąpił jest umową ubezpieczenia z Ubezpieczeniowym Funduszem, o której mowa w załączniku nr 1 do ustawy z dnia 11 września 2015r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Pozwany wskazał, że umowa ta jest rodzajem umowy ubezpieczenia na życie, o której mowa w art. 829 § 1 pkt. 1 k.c. regulowana również w ustawie o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Pozwany wskazał, że w przypadku śmierci ubezpieczonego w okresie ochrony ubezpieczeniowej, Towarzystwo Ubezpieczeń wypłaca wartość rachunku udziałów oraz sumę ubezpieczenia z tytułu śmierci ubezpieczonego w wysokości 100 zł. W przypadku dożycia suma ubezpieczenia stanowi wartość rachunku udziałów ustaloną według wartości udziału jednostkowego z ostatniego dnia okresu ubezpieczenia. W przedmiotowym piśmie pozwany podniósł, że w przypadku rachunku udziałów nr (...) ochrona ubezpieczeniowa zakończyła się z dniem 20 marca 2020r., a wypłata wartości wykupu została zrealizowana według wyceny wartości udziału jednostkowego z dnia 30 marca 2020r. Środki z tytułu wypłaty wartości wykupu zostały przekazane na rachunek bankowy klienta. Rozliczenie dokonanej wypłaty zostało wysłane do Klienta w oddzielnej korespondencji (pismo k. 24-25). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o przedłożone do akt dokumenty, które nie były kwestionowane. Podstawę ustaleń faktycznych stanowiły zeznania świadków R. J. i P. O. w zakresie, w jakim dotyczyły one cech zawartej przez powoda umowy oraz sposobu prezentowania jej potencjalnym inwestorom. W pozostałym zakresie, który dotyczył sposobu zawierania umowy z inwestorami świadek R. J. nie pamiętał szczegółów dotyczących powoda, niemniej jednak świadek potwierdził, że klienci nie byli informowani z czym wiąże się zawarcie umowy z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym. Sąd dokonał ustaleń faktycznych również w oparciu o zeznania powoda, które uznał za wiarygodne w całości. Korespondowały one z przedłożoną dokumentacją, ale również w zakresie dotyczącym procedur zawierania umowy, przekazania powodowi informacji co do skutków zawarcia umowy, były one spójne z zeznaniami świadka R. J.. Z zeznań powoda wynika, iż nie tylko nie udzielono mu wyjaśnień dotyczących produktu, ale również że nie miał on możliwości negocjowania postanowień umowy. Sąd zważył co następuje: Powództwo zasługuje na częściowe uwzględnienie. Powód dochodził zapłaty na jego rzecz kwoty 142.720,46 zł stanowiącej różnicę między wpłaconą kwotą w wysokości 388.000 zł, a kwotą wykupu przekazaną przez pozwanego w wysokości 245.279,54 zł. Zasadności powyższego roszczenia powód upatrywał w nieważności umowy.
art. 58 § 1 k.c., czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. W świetle § 2 w/w artykułu nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Z kolei § 3 stanowi, że jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. W związku z powyższym stanowiskiem powoda należało ocenić charakter umowy, a następnie ustalić czy była ona sprzeczna z ustawą lub zasadami współżycia społecznego. Kwestie umów ubezpieczenia uregulowane są w przepisach kodeksu cywilnego oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej. I tak
art. 805 § 1 k.c., przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. § 2 stanowi, że świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie: 1) przy ubezpieczeniu majątkowym określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku; 2) przy ubezpieczeniu osobowym - umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w życiu osoby ubezpieczonej. W świetle natomiast art. 829 § 1 k.c., ubezpieczenie osobowe może w szczególności dotyczyć przy ubezpieczeniu na życie śmierci osoby ubezpieczonej lub dożycia przez nią oznaczonego wieku. Z kolei ustawa o działalności ubezpieczeniowej w art. 1 wskazuje, iż ustawa określa warunki wykonywania:1) działalności w zakresie ubezpieczeń osobowych i ubezpieczeń majątkowych;2) działalności reasekuracyjnej.
art. 23 ust. 1 w/w ustawy w zakresie ubezpieczeń na życie, jeżeli są związane z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, zakład ubezpieczeń jest obowiązany do określenia lub zawarcia w umowie ubezpieczenia: 1) wykazu oferowanych ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych; 2) zasad ustalania wartości świadczeń oraz wartości wykupu ubezpieczenia, w tym również zasad umarzania jednostek ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego i terminów ich zamiany na środki pieniężne i wypłaty świadczenia; 3) regulaminu lokowania środków ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego obejmującego w szczególności charakterystykę aktywów wchodzących w skład tego funduszu, kryteria doboru aktywów oraz zasady ich dywersyfikacji i inne ograniczenia inwestycyjne; 4) zasad i terminów wyceny jednostek ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego; 5) zasad ustalania wysokości kosztów oraz wszelkich innych obciążeń potrącanych ze składek ubezpieczeniowych lub z ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego; 6) zasad alokacji składek ubezpieczeniowych w jednostki ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego, w szczególności w zakresie określonym w pkt 4 i 5, oraz terminu zamiany składek na jednostki tego funduszu. W świetle powyższego, a także mając na uwadze postanowienia zawartej umowy należy uznać, że umowa, jaką powód zawarł była umową mieszaną. Miała ona bowiem zarówno elementy umowy ubezpieczenia, o której traktują przepisy kodeksu cywilnego, jak i umowy ubezpieczenia na życie, związanej z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Przy czym odwołanie się do umowy ubezpieczenia uregulowanej w kodeksie cywilnym miało jedynie teoretyczny charakter. W ocenie Sądu słusznym jest twierdzenie powoda, że zawarta przez niego umowa nie zawiera cech umowy ubezpieczenia i okoliczności tej nie zmieniają postanowienia ogólnych warunków umowy. Przede wszystkim konstrukcja umowy zawartej z pozwanym powodowała, że ubezpieczyciel nie ponosił żadnego ryzyka związanego z zawarciem umowy, co stoi w oczywistej sprzeczności z istotą umowy ubezpieczenia, w której ów element ryzyka ubezpieczyciela jest jedną z podstawowych cech. Ryzyko spoczywało wyłącznie na ubezpieczonym. Dodatkowo nieokreślona jest wysokość sumy ubezpieczenia co w powiązaniu z brakiem jakiegokolwiek ryzyka ubezpieczeniowego po stronie pozwanego skutkują uznaniem umowy za nieważną. Składka wpłacana przez powoda nie była związana z ryzkiem ubezpieczyciela, ale była kwotą przeznaczaną na inwestycje. Celem inwestycji było zabezpieczenie składki zainwestowanej. Tak sformułowana umowa powodowała, że cel ubezpieczeniowy umowy był celem ubocznym. Na pozwanym nie spoczywały żadne obowiązki poza inwestowaniem uiszczonej składki. Pozwany inwestował kwoty wpłacane przez ubezpieczonego ze środków pozyskanych z wpłacanej przez powoda składki w jednostki uczestnictwa w Funduszu oraz pomniejszał je o opłatę administracyjną. Składka uiszczana przez powoda nie była więc związana z ponoszonym przez ubezpieczyciela ryzykiem a w rzeczywistości stanowiła składkę inwestycji. Powoduje to, że umowa jaką powód zawarł jest sprzeczna z umową ubezpieczenia z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Istotą zawartej umowy nie było objęcie ubezpieczonego ochroną ubezpieczeniową a inwestycja pozyskanych od niego środków. W świetle postanowień umowy świadczenie wypłacone powodowi w ramach zawartej umowy miało wynosić jedynie 100 zł bądź być określone w sposób określony w § 15 ust. 4 OWU, a nie odzwierciedlać rzeczywistą kwotę ubezpieczenia określoną zwyczajowo w umowach ubezpieczenia. Nie można zatem uznać, aby umowa ubezpieczenia zapewniała powodowi jakąkolwiek ochronę ubezpieczeniową. Co więcej w przypadku zgonu, czy dożycia powód jako ubezpieczony nie znał wartości świadczenia, jakie winno ulec wypłacie, gdyż jego wysokość została określona w sposób niejednoznaczny. W § 15 ust. 4 wskazano jedynie, że ustalenie kwoty należnego świadczenia z tytułu dożycia następuje na podstawie wartości rachunku udziałów ustalonej według wartości udziału jednostkowego z ostatniego dnia okresu ubezpieczenia, z zastrzeżeniem § 4 ust. 8-10 regulaminu. Odwołanie się do tabel i wzorów, w oparciu o które nie jest możliwe ustalenie wysokości należnego świadczenia również nie spełnia tego wymogu. Tym samym świadczenie które przysługuje ubezpieczonemu w przypadku zaistnienia zdarzenia ubezpieczeniowego jest niedookreślone w chwili zawarcia umowy i uzależnione od wysokości wpłaconych środków i zysków z inwestycji przy braku gwarancji ze strony ubezpieczyciela co do osiągnięcia celu inwestycyjnego. Samo uiszczenie przez powoda składki nie czyni umowy ważną, ponieważ nie była to składka związana z ponoszonym ryzykiem ubezpieczeniowym, a stanowiła składkę inwestycji. Z analizy postanowień umowy wynika, że ubezpieczenie nie było głównym celem umowy, którym były inwestycje. Nie można pominąć faktu, iż celem Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego było powiększenie wartości jego aktywów, a wartość zakupionych jednostek stanowi wartość rachunku po zakończeniu okresu odpowiedzialności. Zawarta umowa gwarantowała wyłącznie zwrot zainwestowanej kwoty, jednakże nie gwarantowała zysków, co miało istotne znaczenie biorąc pod uwagę, że sam fundusz kapitałowy mógł podlegać likwidacji a wycena indeksu, w oparciu o który wycenia się wartość certyfikatów pozostawała dowolna. Zawarta przez strony umowa nie wypełnia wymagań określonych w ustawie o działalności ubezpieczeniowej, w szczególności nie zawiera wykazu oferowanych funduszy kapitałowych, charakterystyki aktywów wchodzących w skład funduszu, kryteriów doboru aktywów, zasad ich dywersyfikacji, zasad alokacji. Nie zawiera zatem essentialia negotti, skoro świadczenie ubezpieczyciela nie zostało określone w ścisły sposób. W toku postępowania ustalono, że sposób określenia świadczenia, ale również i inne postanowienia umowy zostały jednostronnie ustalone przez pozwanego. Powód nie miał możliwości negocjacji postanowień umowy. Zarówno deklaracja, którą podpisał, jak i oświadczenia, stanowiły wzorzec, którym posługiwał się pozwany. Z zeznań powoda wynika, iż nawet kiedy zadawał pytania odnośnie umowy, to de facto udzielane odpowiedzi miały na celu jedynie podtrzymanie wrażenia, że zawierana umowa jest korzystna dla inwestora. Nie informowano inwestora o możliwym ryzku związanym z umową, przedstawiono jedynie korzyści płynące z jej zawarcia. Bezspornym w niniejszej sprawie było, iż powód zawierając umowę ubezpieczenia miał status konsumenta. Jak wskazuje się w literaturze, od konsumenta wymagać można rozwagi, uważnego i krytycznego podejścia do przedstawianej mu oferty, połączonego z przeanalizowaniem udzielonych mu informacji. Jednakże podstawowym wymogiem pozwalającym na ocenę zachowania konsumenta jest uprzednie spełnienie przez przedsiębiorcę ciążących na nim obowiązków informacyjnych. W niniejszej sprawie pozwany powyższego obowiązku nie dochował. Co prawda wskazywał, iż powód złożył oświadczenie, w którym potwierdzał, iż ma świadomość ryzyka związanego z zawarciem umowy, niemniej jednak wskazać należy, czego pozwany nie kwestionował, iż oświadczenie złożone przez powoda było złożone na wzorcu umownym. Przedstawienie zaś konsumentowi jakichkolwiek informacji musi się odbywać w warunkach umożliwiających spokojne, niezakłócone zapoznanie się z nimi oraz swobodne ich przeanalizowanie. Z pewnością nie spełnia tego wymogu przedłożenie konsumentowi pakietu dokumentów, w tym umowy, wśród postanowień których znajdą się informacje o ewentualnym ryzku. Właściwe poinformowanie konsumenta o ryzyku związanym z zawieraną umową powinno opierać się na jasnej i niewprowadzającej w błąd informacji co do ewentualnego ryzyka. Nawet jeśli jest to ryzyko czysto teoretyczne. Nie powinny być też udzielane konsumentowi informacje, które mogłyby zaburzyć jego postrzeganie ryzyka. Z poczynionych ustaleń faktycznych wynika, że powodowi nie wyjaśniono mechanizmów zawartych w umowie i faktycznych jej konsekwencji. Stanowiło to rażące naruszenie interesów konsumenta, skutkujące narażeniem go na brak bezpieczeństwa i możliwości przewidzenia skutków umowy. Godziło też niewątpliwie w jego interesy, skoro w świetle postanowień umowy nie dało się ustalić jakie ryzyko jest związane z jej zawarciem, a tym samym jakie wywołuje skutki ekonomiczne dla powoda. Stąd też uznając umowę za nieważną zaktualizował się art. 410 § 1 i 2 k.c.
którym
którym świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. W świetle zaś art. 405 k.c., kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. W niniejszej sprawie pozwany zatrzymał nienależnie kwotę 142.720,46 zł i tę kwotę należało
żądaniem pozwu zasądzić od pozwanego. Powód wnosił o zasądzenie przedmiotowej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 17 listopada 2020r. jednakże w ocenie Sądu nie było ku temu podstaw.
art. 481 § 1 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Zdaniem Sądu przysługujące powodowi odsetki należało zasądzić dopiero od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu. Co prawda powód załączył do akt sprawy kopię wezwania pozwanego do zapłaty oraz dowód jego nadania, jednakże nie przedłożył dowodu doręczenia, co uniemożliwiło przyjęcie, iż pozwany pozostawał w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia od dnia 17 listopada 2020r. Powództwo podlegało więc oddaleniu co do odsetek ustawowych za opóźnienie za okres poprzedzający 29 września 2021 r. Z tych też względów orzeczono jak w pkt. 1 i 2 wyroku. O kosztach w pkt. 3 wyroku Sąd orzekł w oparciu o art. 100 k.p.c. stosunkowo je rozdzielając w proporcjach 91 % kosztów przyznanych powodowi oraz 9 % przyznanych pozwanemu. Koszty poniesione przez powoda wynosiły 12.554 zł i składały się na nie opłata od pozwu w kwocie 7.137 zł, wynagrodzenie z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego powiększonego o opłatę od pełnomocnictwa w kwocie 5.417 zł. Koszty pozwanego stanowiły koszty zastępstwa procesowego powiększone o opłatę od pełnomocnictwa w kwocie 5.417 zł. Mając na uwadze, iż powód wygrał niniejszą sprawę w 91 % pozwany winien zwrócić na jego rzecz kwotę 11.424,14 zł. Powód zaś winien zwrócić na rzecz pozwanego kwotę 487,53 zł (5.417 x 9 %). Tym samym koszty, jakie pozwany winien zwrócić powodowi wynoszą 10.936,61 zł (11,424,14 – 487,53). Zasądzone w pkt. 3 wyroku koszty powiększono o należne odsetki stosownie do art. 98 § 1 1 k.p.c. Sąd nadal wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności co do kwoty 12 608,48 zł z uwagi na to, że pozwany w tym zakresie uznał powództwo. Z tego też względu na podstawie art. 333 § 1 pkt. 2 k.p.c. orzeczono jak w pkt. 4 sentencji wyroku. SSO Kamila Grajewska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.