I Ns 452/20

(1)z domu S. zmarłej w dniu (...) 2017 roku. Wnioskodawca wskazał, iż spadkodawczyni była jego dłużniczką i z tego wywodzi interes prawny w złożeniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku (k. 3 – 5). Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: K. S.

(1)zmarła w dniu (...) 2017 roku w M.. W chwili śmierci była wdową. Jej ostatnim miejscem zwykłego pobytu był M.. Nie pozostawiła testamentu. Jako spadkobierców pozostawiła 5 dzieci: E. Ł., K. N., W. T. C.

(1), R. S.

(1)i M. S.

(1). Nikt ze spadkobierców nie był niegodnym dziedziczenia. Nie toczyła się sprawa o poświadczenie dziedziczenia. Uczestniczka postępowania K. N. zawarła ze spadkodawczynią w dniu 19 listopada 2013 roku w formie aktu notarialnego umowę zrzeczenia się dziedziczenia. Uczestniczka postępowania E. Ł. w dniu 23 lutego 2017 roku aktem notarialnym odrzuciła spadek po swojej matce. Posiada ona małoletnie dziecko L. Ł., w imieniu której w dniu 8 marca 2018 roku odrzuciła spadek po spadkodawczyni. Uczestnik postępowania M. S.

(1)w dniu 23 lutego 2017 roku odrzucił aktem notarialnym spadek po spadkodawczyni. Uczestniczka postępowania T. C.

(2)w dniu 8 marca 2017 roku odrzuciła spadek po swojej matce K. S.

(1). Posiada ona dwoje małoletnich dzieci K. C. i P. C.. W dniu 13 lipca 2017 roku oświadczeniem złożonym przed notariuszem w imieniu małoletnich dzieci odrzuciła ona spadek po spadkodawczyni. Uczestnik postępowania R. S.

(2)w dniu 23 lutego 2017 roku odrzucił spadek po matce K. S.

(1). Ma on małoletnią córkę K. S.

(2). W dniu 19 października 2017 roku uprawomocniło się postanowienie wydane przez Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlaskim III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 27 września 2017 roku w sprawie sygn. akt III (...), w którym zezwolono przedstawicielom ustawowym małoletniej K. R.

(1)S. i K. R.

(2)– na złożenie w jej imieniu oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłej K. S.

(1). W dniu 20 kwietnia 2018 roku przedstawiciele ustawowi małoletniej K. S.

(2)złożyli przed notariuszem oświadczenie o odrzuceniu w imieniu małoletniej uczestniczki postępowania spadku po spadkodawczyni. Pozostali spadkobiercy powołani do spadku po spadkodawczyni, w przypadku skutecznego odrzucenia spadku przez zstępnych K. S.

(1)to matka i rodzeństwo spadkodawczyni oraz zstępni rodzeństwa, bowiem ojciec spadkodawczyni W. S. zmarł przed nią w 2004 roku. Matka spadkodawczyni M. S.

(2)odrzuciła spadek w dniu 22 sierpnia 2017 roku. Brat spadkodawczyni S. S.

(2)i jego córka odrzucili spadek w dniu 26 marca 2018 roku, zaś Uczestnik E. K.

(1)– syn M. S.

(3)odrzucił spadek w dniu 24 września 2018 roku, nie miał własnych zstępnych. Brat spadkodawczyni T. S. odrzucił spadek w dniu 22 sierpnia 2018 roku, zaś jego syn Ł. S. odrzucił spadek w dniu 28 grudnia 2018 roku, nie miał własnych zstępnych. Brat spadkodawczyni Z. S. odrzucił spadek w dniu 23 kwietnia 2018 roku, nie miał własnych zstępnych. Siostra spadkodawczyni E. K.

(2)zmarła w 2004 roku przed K. S.

(1). Pozostawiła zstępnych M. K., P. K.

(1), P. K.

(2)i P. P.. P. K.

(2)złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku po swojej ciotce K. S.

(1)w dniu 22 sierpnia 2017 roku a następnie, na rozprawie w dniu 21 lutego 2024 roku. Na rozprawie tej oświadczenia o odrzuceniu spadku po spadkodawczyni złożyli również synowie P. K.

(2): G. K. i I. K.. Powyższy stan faktyczny jest bezsporny i został ustalony na podstawie dowodów w postaci dokumentów: skróconych odpisów aktów zgonu: K. S.

(1)(k. 13), J. S. (k. 159), F. S. (k. 160), W. S. (k. 161), M. S.

(2)(k. 162M. S.

(4)(k. 163), odpisów skróconych aktów urodzenia: M. S.

(1)(k. 17), R. S.

(1)(k. 18), L. Ł. (k. 337), P. C. (k. 338), K. C. (k. 339), K. S.

(3)(k. 424), skróconych odpisów aktów małżeństwa K. N. (k. 340), E. Ł. (k. 341), W. T. C.

(2)(k. 342), aktu notarialnego z dnia 19 listopada 2013 roku zawartego przed notariuszem P. R.. A Nr (...) (k. 138 – 139), postanowienia Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia 27 września 2017 roku, w sprawie sygn. akt III Nsm (...) (k. 355), akt spraw (...), zapewnienia spadkowego złożonego przez P. P. (k. 281v.) oraz przez M. S.

(3)(k. 282), zeznań uczestników postępowania: K. N. (k. 282), E. K.

(1)(k. 282v.), P. K.

(2)(k. 282v.). Sąd Rejonowy zważył, co następuje: W sprawie o stwierdzenie nabycia spadku przedmiotem postępowania jest ustalenie osoby spadkodawcy, sposobu powołania spadkobierców do spadku, kręgu spadkobierców oraz udziałów przypadających spadkobiercom w spadku. Zgodnie z przepisem art. 926 § 1 kc powołanie do spadku wynika z ustawy albo testamentu. § 2 tego przepisu wskazuje, że w przypadku gdy spadkodawca co do całości spadku nie pozostawił testamentu spadkobiercy dziedziczą na podstawie ustawy. Przepis ten wyraża zasadę pierwszeństwa dziedziczenia na podstawie testamentu. Jak wynika z powyżej ustalonego stanu faktycznego spadkodawczyni nie pozostawiła testamentu. Porządek dziedziczenia wskazują zatem przepisy kodeksu cywilnego. Zgodnie z przepisem art. 931 kc w pierwszej kolejności spadek dziedziczą małżonek i zstępni spadkodawcy, którzy dziedziczą spadek w częściach równych, jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż ¼ całości spadku. Spadkodawczyni w chwili śmierci była wdową, więc spadek dziedziczą zstępni w częściach równych. Uczestniczka postępowania, córka spadkodawczyni K. N., zawarła ze spadkodawczynią umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia. Zgodnie z przepisem art. 1048 § 1 kc „ Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.” W myśl art. 1049 § 2 kc „Zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku”, a zatem córka K. N. i jej zstępni zostali wyłączeni od dziedziczenia. W myśl przepisu art. 1020 kc „spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku”. Ponieważ spadek odrzuciły wszystkie dzieci spadkodawczyni w ich miejsce wchodzą ich zstępni, czyli wnuki K. S.

(1). Wnuki: L. Ł., P. C., K. C. osobiście lub za pośrednictwem swoich przedstawicieli ustawowych prawidłowo odrzucili spadek po swojej babce. K. S.

(2)nie złożyła oświadczenia o odrzuceniu spadku w ustawowym terminie zawitym sześciu miesięcy od chwili kiedy dowiedzieli się o tytule swojego powołania (art. 1015§1 kc). Jej przedstawiciel ustawowy – ojciec R. S.

(1)dowiedział się o powołaniu do spadków swojej małoletniej córki w dniu złożenia przez siebie oświadczenia o odrzuceniu spadku po matce czyli 23 lutego 2017 roku. W terminie sześciu miesięcy od tego dnia złożył wniosek do sądu rodzinnego o zezwolenie na dokonanie czynności prawnej przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka polegającej na odrzuceniu spadku. Postanowienie uwzględniające wniosek zostało wydane w dniu 27 września 2017 roku w sprawie I. N. (...)Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim. Sąd w pełni podziela i przyjmuje za swoje argumenty i rozważania wyrażone w uchwale 7 sędziów SN z dnia 22 maja 2018 roku (III CZP 102/17; OSNC 2018/12/110). W myśl tej uchwały „(…) należy uznać, że termin do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku przez przedstawicieli ustawowych dziecka nie może się skończyć przed prawomocnym zakończeniem postępowania o zezwolenie na złożenie oświadczenia w tym przedmiocie. Jeżeli postępowanie przed sądem opiekuńczym zakończyło się wcześniej, oświadczenie o odrzuceniu spadku przez małoletniego może być złożone w dowolnym momencie, aż do upływu terminu. Jeżeli jednak zakończyło się później, powinno być złożone niezwłocznie.” Postępowanie w sprawie o sygn. akt III Nsm (...) zakończyło się po upływie terminu zakreślonego przepisem art. 1015§1 kc, a zatem przedstawiciele ustawowi małoletniej K. S.

(2)winni złożyć w jej imieniu oświadczenie o odrzuceniu spadki bezzwłocznie, czyli bez uzasadnionej zwłoki. Przedstawiciele ustawowi małoletniej uczestniczki postępowania K. S.

(2)złożyli oświadczenie o odrzuceniu spadku po K. S.

(1)w dniu 20 kwietnia 2018 roku. Przyjmując nawet najbardziej liberalną wykładnię pojęcia bezzwłocznego złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku, to okres ten nie może być dłuższy niż sześć miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia o zezwoleniu przedstawicielom ustawowym na złożenie oświadczenia w przedmiocie odrzuceniu spadku w imieniu małoletniego dziecka. Postanowienie sądu rodzinnego uprawomocniło się w dniu 19 października 2017 roku. Sześć miesięcy upłynęło w dniu 19 kwietnia 2018 roku (czwartek), zaś oświadczenie o odrzuceniu zostało złożone po upływie tego okresu w dniu 20 kwietnia 2018 roku. Zgodnie z przedstawionymi przepisami powołaną do całego spadku na podstawie ustawy jest jedyna zstępna, wnuczka K. S.

(2), córka R. i J. K., urodzona (...) w M.. Z uwagi na powyższe Sąd pominął rozważania co do dalszych krewnych spadkodawczyni i możliwości odziedziczenia przez nich spadku. Rozstrzygając o kosztach postępowania Sąd na podstawie przepisu art. 520§1 kpc obciążył każdego z uczestników kosztami postępowania związanymi z jego udziałem w sprawie. Ponieważ Sąd ustanowił dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika M. K. kuratora do reprezentowania jego interesów w niniejszej sprawie w osobie adw. P. Z., w pkt III postanowienia przyznał kuratorowi uczestnika ze Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlaskim) wynagrodzenie w wysokości 118,08 zł. Wynagrodzenie to zostało ustalone na podstawie przepisu §1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018r., poz. 536) w związku z § 6 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 z późn. zm.) powiększone o stawkę podatku VAT. Z przytoczonych wyżej względów i z mocy powołanych przepisów Sąd orzekł jak w postanowieniu.