WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 września 2025 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stach
§ 4k.p.a.
oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zawiadomił (...) sp. z o.o. o wszczęciu z urzędu postępowania wyjaśniającego w sprawie prawidłowości zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych H. A.
(1). Następnie, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w dniu 3 marca 2023r. została wydana decyzja nr (...) (...), w której na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 2a ust.
2 pkt 1-4, art. 68 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022r. poz. 1009 ze zm.) oraz art. 83 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. kodeks cywilny (Dz. U. z 2022r. poz. 1360 ze zm.) w zw. z art. 22 § 1 oraz art. 300 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks Pracy (Dz. U. z 2022r. poz. 1510 ze zm.), organ rentowy stwierdził, że H. A.
(1), jako pracownik u płatnika składek (...) sp. z o.o., nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 3 października 2022r. (zawiadomienia z dnia 2 stycznia 2023r. i decyzja z dnia 3 marca 2023r. – nienumerowane karty akt ZUS). Decyzją z dnia 7 marca 2023r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił ubezpieczonej prawa od zasiłku chorobowego od 5 grudnia 2022r. do 30 stycznia 2023r. (decyzja z dnia 7 marca 2023r., k. 36 a.s.). Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie powołanych, wiarygodnych dokumentów, a także w oparciu o zeznania świadków: R. R., D. A., G. N., K. B. i ubezpieczonej H. A.
(1). Zeznania wymienionych świadków okazały się spójne. Świadkowie R. R. i K. B. bezpośrednio współpracowali z ubezpieczoną. Z kolei G. N., jako księgowa pracująca dla spółki, miała wiedzę odnośnie zatrudnianych pracowników, w tym ubezpieczonej, a D. A. - mąż H. A.
(1), również posiadał wiadomości dotyczące miejsca pracy małżonki, czasu pracy i czynności przez nią wykonywanych. Choć wiedza świadków odnośnie pracy ubezpieczonej ma różny stopień szczegółowości, to wszyscy zgodnie potwierdzili, że ubezpieczona faktycznie była zatrudniona u płatnika składek w spornym okresie, a nawet wykonywała pracę przed podpisaniem umowy, realizując powierzone jej obowiązki. R. R., który pracował tak, jak ubezpieczona na osiedlu przy ul. (...), potwierdził, że H. A.
(1)tak po 3 października 2022r., jak i wcześniej, wykonywała powierzone zadania, a także wskazał, że pracownicy podpisywali listę obecności, na podstawie której była weryfikowana obecność i przepracowane godziny, zaś osobą, która to kontrolowała i wydawała polecenia był koordynator K. B.. Równocześnie świadek wskazał, że widywał ubezpieczoną w pracy w dniach od poniedziałku do piątku, a kiedy ubezpieczona zaprzestała pracy w związku z niezdolnością do pracy, inny pracownik przejął jej obowiązki. Świadek D. A., choć nie świadczył pracy u tego samego pracodawcy, który zatrudniał ubezpieczoną, to jako jej małżonek, na podstawie rozmów i obserwacji, miał wiedzę odnośnie jej zatrudnienia. Wskazał zatem rodzaj wykonywanej przez ubezpieczoną pracy oraz godziny, w których pracowała. Zarazem potwierdził, że małżonka, pomimo zmiany pracodawcy z (...) sp. z o.o. na (...) sp. z o.o., nadal wykonywała te same czynności, na tym samym obiekcie, tj. na osiedlu przy ul. (...) w W., i pod nadzorem tego samego koordynatora. Robiła to także od czasu powrotu z Ukrainy, mimo że umowę o pracę otrzymała dopiero w październiku 2022r., na okres od 3 października 2022r. G. N., która pracowała dla spółki (...), jak również dla spółek (...) i zajmowała się sprawami kadrowymi, listami płac, sporządzaniem umów o pracę i zgłaszaniem pracowników do ZUS, także potwierdziła, że ubezpieczona faktycznie wykonywała pracę. Zarazem wskazała, że ww. spółki były powiązane osobowo i współpracowały ze sobą. Okoliczności przedstawione przez ww. świadków potwierdził również K. B.. Jako koordynator i osoba nadzorująca pracę ubezpieczonej przez cały okres jej pracy, także u poprzednich pracodawców, miał największą wiedzę co do okoliczności w sprawie istotnych. Zeznając wskazał, że H. A.
(1)wykonywała pracę dla (...) sp. z o.o., a wcześniej dla innych spółek i to on w każdej z nich nadzorował wykonywane przez nią zadania. Zarazem potwierdził wskazane przez pozostałych świadków miejsce pracy ubezpieczonej oraz jej codzienne obowiązki. Przyznał również, że był przełożonym ubezpieczonej i wydawał jej polecenia, jak również opisał okoliczności podjęcia pracy przez ubezpieczoną po jej powrocie z Ukrainy w sierpniu 2022r. Wyjaśnił, że ubezpieczona już wówczas podjęła pracy, co zostało zgłoszone odpowiednim osobom, a umowa o pracę została zawarta dopiero od 3 października 2022r., przy czym do czasu jej podpisania ubezpieczona świadczyła pracę tak jak dotychczas – w tym samym miejscu, w takich samych godzinach, z takim samym zakresem zadań i pod nadzorem tej samej osoby. Z uwagi na spójność zeznań świadków oraz inne okoliczności, o których była mowa, Sąd ocenił, że zeznania, jakie świadkowie złożyli, są wiarygodne. Tak samo ocenione zostały zeznania H. A.
(1). Jako korespondujące z tym, co zeznali świadkowie i z tym na co wskazują dokumenty, zasługiwały na wiarę. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym reguluje ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 1009 – dalej u.s.u.s. lub ustawa systemowa). Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. Na podstawie ww. ustawy, tj. w myśl art. 11 ust.
art. 12 ust. 1, pracownicy podlegają również ubezpieczeniu chorobowemu i wypadkowemu. Objęcie ubezpieczeniem z tytułu zatrudnienia, zgodnie z art. 13 pkt 1 u.s.u.s., następuje od dnia nawiązania stosunku pracy do jego ustania. Sam stosunek pracy i definicję pracownika określa natomiast ustawa z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 1510 – dalej k.p.). Zgodnie z art. 2 k.p. pracownikiem jest osoba zatrudniona między innymi na podstawie umowy o pracę. Użyty w powyższym przepisie zwrot „zatrudniona” oznacza istnienie między pracownikiem a pracodawcą szczególnej więzi prawnej o charakterze zobowiązaniowym, tj. stosunku pracy. Istotą tego stosunku jest – w świetle art. 22 § 1 k.p. – uzewnętrznienie woli umawiających się stron, z których jedna deklaruje chęć wykonywania pracy określonego rodzaju w warunkach podporządkowania pracodawcy, natomiast druga – stworzenia stanowiska pracy i zapewnienia świadczenia pracy za wynagrodzeniem. Celem i zamiarem stron umowy o pracę winna być każdorazowo faktyczna realizacja treści stosunku pracy, przy czym oba te elementy wyznaczają: ze strony pracodawcy – realna potrzeba ekonomiczna i umiejętności pracownika, zaś ze strony pracownika – ekwiwalentność wynagrodzenia uzyskanego za pracę. Dla stwierdzenia, czy zaistniały podstawy do objęcia pracownika ubezpieczeniem społecznym, w świetle powołanych przepisów, wymagane jest ustalenie, czy zatrudnienie miało charakter rzeczywisty i polegało na wykonywaniu pracy określonego rodzaju, na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, czyli w warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p. Przesłankę nawiązania stosunku ubezpieczenia oraz wynikające z tego stosunku prawo do świadczeń stanowi nie samo zawarcie umowy o pracę, lecz faktyczne zatrudnienie. Jak wynika bowiem z utrwalonego orzecznictwa, wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy, a nie samo zawarcie umowy uprawnia do świadczeń przewidzianych przepisami (m.in. do świadczeń chorobowych, świadczeń emerytalno-rentowych). Z tego wynika, że dokument w postaci umowy nie jest niepodważalnym dowodem na to, że osoby podpisujące go, jako strony, faktycznie złożyły niewadliwe oświadczenie woli o treści zapisanej w tym dokumencie (wyrok Sądu Najwyższego z 21 maja 2010r., sygn. akt I UK 43/10). W rozpoznawanej sprawie ZUS przyjął, że umowa o pracę z 3 października 2022r. powinna być uznana za pozorną na podstawie art. 83 § 1 k.c. Ze wskazanego przepisu wynika, że nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Pozorność umowy wyraża się w braku zamiaru wywołania skutków prawnych przy jednoczesnym zamiarze stworzenia okoliczności mających na celu zmylenie osób trzecich. Sąd Najwyższy wielokrotnie przyjmował, że umowa o pracę jest zawarta dla pozoru i nie może w związku z tym stanowić tytułu do objęcia pracowniczym ubezpieczeniem społecznym, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a osoba określona jako pracodawca nie będzie korzystać z tej pracy, czyli strony z góry zakładają, że nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005r., II UK 321/04, OSNP 2006 nr 11-12, poz. 190). Jednak nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2021r., III USKP 82/21, LEX nr 3275201 i powołane tam wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14 marca 2001r., II UKN 258/00, OSNAPiUS 2002 Nr 21, poz. 527; z dnia 12 lipca 2012r., II UK 14/12, LEX nr 1216864, LEX/el. 2014, z glosą K. Stępnickiej; z dnia 10 czerwca 2013r., II PK 299/12, OSNP 2014 Nr 7, poz. 100; z dnia 29 czerwca 2017r., III UK 172/16, LEX nr 2383245,LEX/el. 2019, z glosą K. Stępnickiej; z dnia 25 kwietnia 2019r., I UK 44/18, LEX nr 2652514; z dnia 22 czerwca 2015r., I UK 367/14, LEX nr 1771586 oraz z dnia 3 września 2020r., II UK 387/18, OSNP 2021 Nr 6, poz. 68). Należy odróżnić nieważność spowodowaną pozornością czynności prawnej od nieważności czynności prawnej mającej na celu obejście ustawy (art. 58 § 1 k.c.). Czynność prawna mająca na celu obejście ustawy polega na takim ukształtowaniu jej treści, które z formalnego punktu widzenia nie sprzeciwia się ustawie, ale w rzeczywistości zmierza do zrealizowania celu, którego osiągnięcie jest przez ustawę zakazane. Pojęcie obejścia prawa i pozorności są sobie znaczeniowo bliskie i niejednokrotnie pokrywają się. Ustalenie czy umowa zmierza do obejścia prawa, czy jest pozorna wymaga poczynienia konkretnych ustaleń faktycznych dotyczących okoliczności jej zawarcia, celu jaki strony zamierzały osiągnąć, charakteru wykonywanej pracy i zachowania koniecznego elementu stosunku pracy, jakim jest wykonywanie pracy podporządkowanej (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 1995r., I PZP 7/95, OSNAPiUS 18/95, poz. 227, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1997r., I PKN 276/97, OSNAPiUS13/98, poz. 397). W świetle powołanych przepisów tytułem podlegania ubezpieczeniom społecznym jest w myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej stosunek pracy osoby ubezpieczonej. Ustalenie tego tytułu zmierza więc do weryfikacji, czy czynności podejmowane przez taką osobę spełniają przesłanki stosunku pracy. Jest to zagadnienie kluczowe dla rozpoznawanej sprawy. Wspomnieć trzeba jednak także i o tym, że w judykaturze podkreślono, że jeżeli umowa była wykorzystywana instrumentalnie, to niewykluczone jest jej zakwestionowanie, jako podstawy (tytułu) podlegania ubezpieczeniom społecznym, nie ze względu na pozorność umowy (art. 83 k.c.), lecz ze względu na obejście prawa. Taką wykładnię przyjęto w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2009r. (I UK 314/08, OSNP 2010 nr 21-22, poz. 272), w którym zaprezentowano stanowisko, że zawarcie umowy o pracę nakładczą wyłącznie w celu niepłacenia wyższych składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej stanowi obejście prawa (art. 58 § 1 k.c.). Nie inaczej wynika z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2010r. (I UK 261/09, LEX nr 577825), w którym postawiono tezę, że gdy umowa jest przez strony wykonywana, nie może być mowy o pozorności, co jednak nie wyklucza możliwości badania, czy zawarcie umowy nie zmierzało do obejścia prawa. Kwestia pozorności i obejścia prawa była analizowana również w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2012r. (I UK 101/12, LEX nr 1250560). Stwierdzono w nim, że czynność prawna mająca na celu obejście ustawy polega na takim ukształtowaniu jej treści, która z punktu widzenia formalnego (pozornie) nie sprzeciwia się ustawie, ale w rzeczywistości (w znaczeniu materialnym) zmierza do zrealizowania celu, którego osiągnięcie jest przez nią zakazane. Gdy umowa o pracę nakładczą jest przez strony wykonywana, nie może być mowy o pozorności, co jednak nie wyklucza obejścia prawa. Niezależne od tej zasadniczej oceny, pozorność w pewnym stopniu może składać się na obejście prawa, gdyż umowa z formalnego punktu widzenia (pozornie) może nie sprzeciwiać się ustawie, choć zostaje zawarta w celu obejścia prawa. Równie bliskie stanowisko wyrażono na gruncie podobnej sytuacji w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Najwyższego z 7 stycznia 2013r., I UK 372/12, w którym uznano, że umowa zlecenia na pracę niewielkiej wartości (ilości), która nie jest pozorna (art. 83 k.c.), może nie stanowić tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym, gdy jej celem jest instrumentalne (przedmiotowe) wykorzystanie przepisów ubezpieczeń społecznych dla unikania wyższych składek na ubezpieczenia społeczne przez prowadzącego działalność gospodarczą (art. 58 §
§ 2k.c.).
Jednak, jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 czerwca 2013r. (I UK 10/13, LEX nr 1391149), zastosowanie klauzuli nieważności z art. 58 § 1 k.c. jest szczególne (wyjątkowe), a zarazem szerokie, gdyż ocenie poddaje się skutki różnych zdarzeń i czynności prawnych. Badaniu podlega więc causa umowy, zwłaszcza to, czy umowa była konieczna w przypadku ubezpieczonego jako źródło utrzymania, czy też chodziło tylko o przedmiotowe wykorzystanie przepisów o ubezpieczeniu społecznym i stworzenie formalnej podstawy ubezpieczenia, tak aby zawarcie umowy zlecenia za jedyny cel miało unikanie płacenia składek na ubezpieczenia społeczne z prowadzonej równolegle działalności gospodarczej. Takiego celu nie usprawiedliwia zasada wolności umów, gdyż nie jest ona nieograniczona nawet w prawie cywilnym (art. 353
(1)k.c.), tym bardziej, gdy nie można stwierdzić pozorności umowy (art. 83 § 1 k.c.), lecz szczególne działanie może być kwalifikowane jako obejście prawa albo jako niezgodne z zasadami współżycia społecznego (art. 58 §
§ 2k.c.).
W analizowanej sprawie, uwzględniając poczynione ustalenia faktyczne, Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska organu rentowego, gdyż fakt wykonywania pracy przez H. A.
(1)na rzecz (...) sp. z o.o., poczynając od października 2022r. aż do daty powstania niezdolności do pracy, nie budzi wątpliwości. Zeznania świadków, jak również zeznania ubezpieczonej potwierdziły, że ubezpieczona wykonywała pracę na rzecz (...) sp. z o.o. nie tylko od 3 października 2022r., jak wynika z treści umowy o pracę, ale znacznie wcześniej. Kiedy tylko powróciła do Polski, a było to w sierpniu 2022r., przystąpiła do realizacji tych samych obowiązków, jakie wykonywała przed wyjazdem na Ukrainę, w ramach stosunku pracy ze spółkami (...), a potem (...). Przy czym – choć Sąd takich ustaleń dokonał – to należy podkreślić, że nie był uprawniony do zmiany zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie okresu podlegania ubezpieczeniom społecznym od sierpnia 2022r., ponieważ w postępowaniu w sprawach zainicjowanych odwołaniem od decyzji organu rentowego nie można wychodzić poza treść decyzji. Jak wskazuje się w orzecznictwie w takim postępowaniu rozstrzygnięcie sądu musi korespondować z zakresem wskazanym w decyzji administracyjnej (wyroki Sądu Najwyższego: z 23 kwietnia 2010r., II UK 309/09, LEX nr 604210; z 8 października 2015r., I UK 452/14, LEX nr 1816588; z 17 marca 2016r., III UK 83/15, LEX nr 2026236; z 22 sierpnia 2018r. III UK 119/17, LEX nr 2542602; postanowienia Sądu Najwyższego: z 3 lutego 2010r., II UK 314/09, LEX nr 604214; z 18 lutego 2010r., III UK 75/09, OSNP 2011 nr 15-16, poz. 215; z 2 marca 2011r., II UZ 1/11, LEX nr 844747; z 22 lutego 2012r., II UK 275/11, LEX nr 1215286; z 18 listopada 2020r. III UK 483/19, LEX nr 3080646). Zatem zmieniając decyzję ZUS, Sąd ustalił okres podlegania ubezpieczeniom przez H. A.
(1)nie od sierpnia 2022r., kiedy ubezpieczona pracę faktycznie wykonywała, ale od 3 października 2022r., tj. od daty, od której zawarta była umowa o pracę i od daty, od której ZUS dokonał wyłączenia z ubezpieczeń społecznych. Okoliczność pracy H. A.
(1)od sierpnia 2022r. – choć nie znalazła odzwierciedlenia w treści wyroku – jest jednak istotna w kontekście argumentów ZUS, który wskazał na krótki okres pracy ubezpieczonej przed okresem, w którym powstała niezdolność do pracy oraz na długi okres, kiedy ubezpieczona nie miała tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym. Jak jednak wynika z poczynionych ustaleń, ubezpieczona - zanim powstała niezdolność do pracy - pracowała już od sierpnia 2022r., choć nie otrzymała umowy o pracę. Za to nie może jednak ponosić negatywnych konsekwencji, gdyż to osoba, której K. B. zgłosił powrót H. A.
(1)do pracy ponosi odpowiedzialność za zaistniałą sytuację i za zawarcie umowy o pracę od daty innej niż data faktycznego podjęcia pracy w warunkach stosunku pracy. Dodatkowo okoliczność, o której mowa, jest istotna, gdyż ubezpieczona w rzeczywistości tylko między lutym a lipcem 2022r. nie wykonywała pracy, nie zaś do 2 października 2022r., jak wskazywał ZUS. Ponadto niemniej ważne są powody, dla których w pracy ubezpieczonej wystąpiła przerwa. Związane było to z tym, że ubezpieczona wyjechała na Ukrainę w styczniu 2022r., chciała bowiem wyrobić wizę, a do Polski nie mogła powrócić w czasie, w którym powrót planowała, gdyż jak powszechnie wiadomo w lutym 2022r. doszło do inwazji Rosji na Ukrainę. W związku z tym data powrotu H. A.
(1)do Polski przesunęła się, za co ubezpieczona nie ponosi odpowiedzialności i nie może również ponosić negatywnych konsekwencji związanych z niemożnością wcześniejszego podjęcia pracy w Polsce. Doszło do tego najszybciej jak było to możliwe, czyli w sierpniu 2022r., a fakt zawarcia umowy o pracę dopiero na początku października 2022r. jest związany z działaniem płatnika składek, za które ubezpieczona nie odpowiadała i odpowiadać nie może. Fakt wykonywania pracy przez ubezpieczoną od jej powrotu z Ukrainy do Polski potwierdzają dokumenty, m.in. listy obecności czy potwierdzenia przelewu wynagrodzenia. Potwierdzili to również zeznający w sprawie świadkowie: R. R., D. A., G. N. i K. B.. Z ich spójnych zeznań, o których szerzej była już mowa, wynika okres pracy ubezpieczonej oraz zakres obowiązków, jaki jej powierzono. Ubezpieczona zajmowała się sprzątaniem klatek schodowych na osiedlu przy ul. (...) w W.. W godzinach pracy m.in. zamiatała i myła klatki schodowe, a także wycierała kurze. Robiła to od poniedziałku do piątku od godziny 6:00 do 18:00, a co także ważne, takimi właśnie zadaniami, w tym samym miejscu i pod nadzorem tej samej osoby, zajmowała się również wcześniej – zanim wyjechała na Ukrainę, przy czym wówczas jej pracodawcą były inne spółki niż (...) sp. z o.o. Jak jednak wskazali świadkowie i co potwierdzają dokumenty, pomiędzy tymi wszystkimi spółkami zachodzą powiązania kapitałowe i osobowe. Ubezpieczona o wyborze konkretnych spółek sama nie decydowała. Pracowała na takich samych warunkach faktycznie od października 2020r. Nie może odpowiadać za to, że spółki, które ją zatrudniały zmieniały się i za brak możliwości powrotu do Polski w związku z wojną w Ukrainie, co ZUS zbyt łatwo i bez należytej analizy wykorzystał. Odnosząc się jeszcze do argumentacji, którą ZUS zaprezentował, należy wskazać, iż fakt, że ubezpieczona wcześniej pracowała na rzecz podmiotów o innych nazwach potwierdza, że była osobą aktywną zawodowo, która nie czekała do momentu zajścia w ciążę, by nawiązać stosunek pracy tylko po to, aby uzyskać tytuł do ubezpieczeń. Zatrudnienie, w jakim pozostawała, trwało wcześniej, zanim w ogóle kwestia ciąży mogła być czynnikiem determinującym jej działania. W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje okoliczność, że w roku 2022 zdarzyła się przerwa w wykonywaniu pracy, kiedy ubezpieczona nie posiadała tytułu do ubezpieczeń. Trzeba mieć na względzie czym powstanie takiej przerwy było spowodowane – z jednej strony okolicznością, że H. A.
(1)jest obywatelką Ukrainy i po długim pobycie w Polsce chciała i musiała powrócić na pewien czas do swojego kraju, z drugiej zaś wybuchem wojny w Ukrainie, która wpłynęła niewątpliwie na plany i termin powrotu do Polski. Zdaniem Sądu omówione okoliczności należy traktować jako potwierdzenie tego, że ubezpieczona nie była osobą, która chciała wykorzystać system ubezpieczeń społecznych i uzyskać świadczenia, ale osobą, która zanim zaszła w ciążę i chciała z tego systemu uzyskać to, co jest należne, to pracowała i opłacała składki. Dopiero w momencie, kiedy zaistniało zdarzenie w postaci ciąży, wystąpiła o świadczenia, które były i są jej należne. Dodatkowo organ rentowy powołał się na fakt, że zgodnie z informacjami, które są na koncie płatnika i informacjami udzielonymi przez samego płatnika, na zastępstwo za H. A.
(1)miała zostać zatrudniona V. K.. Organ rentowy argumentował, że ta osoba przyszła do pracy wcześniej, więc nie mogła być osobą zatrudnioną na zastępstwo ubezpieczonej. Być może było tak jak organ rentowy wskazał, że V. K. podjęła pracę zanim została zawarta umowa o pracę z H. A.
(1), ale trzeba zwrócić uwagę na rodzaj świadczonej przez ubezpieczoną pracy – sprzątanie klatek schodowych i dbanie o czystość. Jest to praca, którą niewątpliwie ktoś musiał wykonywać, nie mogło być przerwy w wykonywaniu tej pracy i jak wskazał świadek K. B., który koordynował pracę ubezpieczonej, jak również inni świadkowie, po odejściu ubezpieczonej na zwolnienie lekarskie, ta praca była nadal realizowana przez innego pracownika. Nie ma znaczenia, czy była to V. K., czy ktoś inny. Dodatkowo należy również mieć na względzie, że (...) sp. z o.o. to specyficzny podmiot, gdzie osoby zatrudniane się zmieniają, rotują, a więc i z tego względu trudno ustalić, czy w zastępstwie ubezpieczonej faktycznie została zatrudniona V. K., czy inna osoba, ale istotne jest, że praca przy sprzątaniu osiedla przy ul. (...) w W. była realizowana. To z kolei oznacza, że było zapotrzebowanie na zatrudnienie osoby do tej pracy. Dodatkowo potwierdza to fakt zatrudnienia ubezpieczonej w tej lokalizacji przez długi czas wcześniej, zarówno przed jej wyjazdem na Ukrainę, jak i po powrocie. Z tego niezbicie wynika, że (...) sp. z o.o. miała potrzebę zatrudnienia osoby do wykonywania tego rodzaju zadań, więc argumentacja ZUS o tym, że praca H. A.
(1)z punktu widzenia płatnika miała być niepotrzebna i nieopłacalna, okazała się chybiona. Uwzględniając wskazane okoliczności i argumenty Sąd Okręgowy ocenił, że żadna z okoliczności, na jakie ZUS się powołał nie czyni spornej umowy nieważną. Umowa była ważna, nie została zawarta dla pozoru ani w celu obejścia prawa, gdyż ubezpieczona pracowała w godzinach między 6:00 a 18:00, a jej pracę nadzorował K. B., co potwierdził w zeznaniach, wskazując na polecenia wydawane ubezpieczonej i kontrolę jej pracy. O tym zeznali również inni świadkowie i ubezpieczona, co potwierdza, że H. A.
(1)– poza tym, że niewątpliwie pracowała na rzecz (...) sp. z o.o. po 3 października 2022r., ale i wcześniej – to także realizowała powierzane jej zadania w warunkach określonych w art. 22 k.p. W ocenie Sądu, umowa o pracę z 3 października 2022r. nie mogła być więc oceniona jako nieważna z uwagi na złożenie przez strony umowy pozornych oświadczeń. Zdaniem Sądu taka nieważność nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie również i z uwagi na obejście prawa bądź naruszenie zasad współżycia społecznego. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 17 stycznia 2024r. (II USKP 56/22) na pewno stan ciąży, ustalenie wysokiego wynagrodzenia za pracę, krótki okres "przedzatrudnienia" przed zajściem określonego ryzyka chronionego normami prawa ubezpieczeń społecznych, ani "całokształt okoliczności dotyczących zawarcia umowy" same w sobie nie mieszczą się w katalogu weryfikowalnych zasad współżycia społecznego, jakie usprawiedliwiałyby stwierdzenie nieważności umowy o pracę, która spełnia formalne i konstrukcyjne cechy zobowiązania pracowniczego oraz jest rzeczywiście realizowana przez strony stosunku pracy. Zwłaszcza podlegający konstytucyjnej i ustawowej wzmożonej ochronie prawnej stan ciąży nie może dyskryminować kobiety w uzyskaniu legalnej ochrony w stosunkach ubezpieczeń społecznych, chociaż też nie powinien jej premiować (uprzywilejowywać) ponad uznane standardy prawne wynikające z przepisów i zasad prawa ubezpieczeń społecznych. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw, by postępowanie stron, w związku z zawarciem umowy o pracę, określić jako niezgodne z prawem, niezgodne z zasadami współżycia społecznego czy też zmierzające do obejścia prawa (art. 58 §
2 k.c.). Ponadto, nie udało się ustalić i tego, by strony złożyły oświadczenia, które tylko z pozoru miały wykreować stosunek pracy. Z tych też względów, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c., Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, że H. A.
(1)jako pracownik u płatnika składek (...) sp. z o.o. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu od 3 października 2022 roku. Sąd na podstawie art. 98 k.p.c. zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. na rzecz H. A.
(1), reprezentowanej przez pełnomocnika, który złożył stosowny wniosek, kwotę 360,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za czas od daty uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Wskazana kwota, stanowiąca stawkę minimalną, została ustalona na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023r., poz. 1964). sędzia Agnieszka Stachurska