Sygn. akt I ACa 305/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 stycznia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Andrzej Żelazowski po rozpoznani

§ 1k.c.

bowiem nie można obciążać konsumenta opłatami dodatkowymi, których charakter, funkcja oraz mechanizm ustalania nie zostały wyjaśnione w dostateczny sposób w umowie. W ocenie Sądu naliczenie i dochodzenie przez stronę powodową „opłaty okołokredytowej” w kwocie 9 272zł pozostawało sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i kształtowało obowiązki drugiej strony umowy (pożyczkobiorcy) jako sprzeczne z dobrymi obyczajami, albowiem z treści umowy nie wynika, aby zakup przedmiotowego produktu i opłata z nim związana miały jakiegokolwiek ekonomiczne uzasadnienie i powiązanie z zawartą umową pożyczki, poza dodatkowym obciążeniem pozwanej jako konsumenta. Sąd Okręgowy wskazał, że na kwotę 161 222,13zł zasądzoną w punkcie I. wyroku składają się: - kwota 156 836,59zł tytułem kapitału, którego termin spłaty na datę wypowiedzenia umowy nie nadszedł, - kwota 14,60zł tytułem opłat i prowizji, - kwota 1223,69zł tytułem kapitału wymagalnego na datę wypowiedzenia umowy, - kwota 3 091,75zł odsetek umownych, - kwota 55,50zł odsetek karnych. Powód domagał się zasądzenia kwoty kapitału w wysokości 167 332,28zł z odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego. Żądanie w zakresie kwoty dochodzonego kapitału Sąd uwzględnił żądanie do kwoty 158 060,28zł (167 332,28zł – 9 272zł), na którą to kwotę składają się kapitał wymagalny na datę wypowiedzenia umowy w wysokości 1223,69zł oraz kapitał niewymagalny w tej dacie w kwocie 156 836,59zł. Kwotę 1223,69zł Sąd przyjął na podstawie wezwania do zapłaty z 14 września 2020r. (k.52) , albowiem z dokumentów przedstawionych przez powoda nie wynika, jak była wysokość wymagalnej kwoty kapitału na dzień 3 grudnia 2020r. (ostatni dzień łączącej strony umowy). Od kwoty 1223,69zł Sąd zasądził odsetki umowne za opóźnienie zgodnie z żądaniem pozwu, natomiast od kwoty 167 332,28zł odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 481 §1 k.c.). W ocenie Sądu Bank po wypowiedzeniu umowy pożyczki nie był uprawniony do naliczania odsetek umownych (podwyższonych za opóźnienie) według zasad przewidzianych dla kredytu przeterminowanego określonych w § 5 ust. 9 umowy pożyczki. Z zapisu umowy pożyczki wynika, że po upływie okresu wypowiedzenia „niespłacona kwota” staje się zadłużeniem przeterminowanym, w tym kwota kapitału jako kapitał przeterminowany. W wypadku wypowiedzenia przez bank umowy kredytu na skutek jej naruszenia przez kredytobiorcę powstaje po stronie Banku uprawnienie do rozliczenia kredytu już wykorzystanego przez kredytobiorcę. Rozliczenie rat niespłaconych w terminie określonym harmonogramem, których termin wymagalności przypadał przed rozwiązaniem umowy, następuje na dotychczasowych zasadach określonych w umowie, łącznie z odsetkami pobieranymi od kredytu przeterminowanego. Natomiast pozostała kwota wykorzystanego kredytu, której termin płatności nie nadszedł, staje się wymagalna z chwilą rozwiązania umowy i powstaje obowiązek jej zwrotu w wysokości nominalnej. Wobec tego, że co do tej kwoty nie doszło do opóźnienia ani zwłoki dłużnika w spełnieniu świadczenia pieniężnego, nie mogą mieć zastosowania odsetki od kredytu przeterminowanego. (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 19 czerwca 2019r. II CSK 275/18, z 7 marca 2017r. II CSK 281/16) Wykładnia § 5 ust. 9 umowy pożyczki stwierdzająca, że po upływie okresu wypowiedzenia „niespłacona kwota” staje się zadłużeniem przeterminowanym, w tym kwota kapitału jako kapitał przeterminowany nie pozwala na przyjęcie, że stwierdzenie „niespłacona kwota” dotyczy całej kwoty kapitału udostępnionej przez Bank, albowiem, albowiem termin spłaty kapitału niewymagalnego przed rozwiązaniem umowy jeszcze nie nadszedł, a zatem nie może on stanowić „niespłaconej kwoty”, umowa zaś nie określa terminu, w jakim po skutecznym rozwiązaniu umowy powinno nastąpić rozliczenie z Bankiem. Sąd uwzględnił w całości żądanie w zakresie kwoty 3 091,75zł (skapitalizowane odsetki umowne), zasądzając od powyższej kwoty odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa w EPU. W zakresie skapitalizowanych odsetek za opóźnienie (karnych) powództwo uwzględnione zostało do kwoty 55,50zł. Z zestawienia złożonego przez powoda obrazującego historię rachunku po wypowiedzeniu umowy (k. 58) wynika, że na dzień 4 grudnia 2020r. wysokość naliczonych odsetek karnych wynosiła kwotę 55,50zł. Skoro po dacie wypowiedzenia umowy Bank nie był już uprawniony do naliczania odsetek karnych od powyższej kwoty od dnia 4 grudnia 2020r. Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie. Data wymagalności odsetek ustawowych za opóźnienie ustalona została wcześniej aniżeli wynikająca z żądania pozwu, jednakże rozstrzygnięcie to mieści się w żądaniu pozwu, albowiem powód dochodził skapitalizowanych odsetek karnych za opóźnienie od tej daty. W pozostałym zakresie Sąd oddalił powództwo jako niezasadne. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. stosownie do wyniku procesu, przy uwzględnieniu, że powództwo okazało się uzasadnione w 94%. Od powyższego wyroku apelację wniosła strona powodowa, zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie w jakim Sąd Okręgowy oddalił powództwo w pkt 2 w zakresie ubezpieczenia w kwocie 9 272 zł. Strona powodowa zarzuciła zaskrzonemu wyrokowi: 1. naruszenie prawa procesowego - art. 233 § 1 k.p.c. przez dokonanie wybiórczego, a nie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, jak również dokonanie sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia oceny dowodów poprzez uznanie, że zawarty produkt inwestycyjny ubezpieczenie (...) jest abuzywny, podczas gdy z treści dokumentacji przedłożonej przez powoda wynika, że pozwana podpisując umowę świadomie zawarła ten produkt, zaakceptowała wysokość składki ubezpieczeniowej; naruszenie to doprowadziło do błędnego uznania przez Sąd, że postanowienie umowy pożyczki nakładające na pożyczkobiorcę obowiązek zwrotu składki ubezpieczenia miało charakter abuzywny, 2. naruszenie prawa procesowego, to jest art. 231 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie wybiórczej, a nie wszechstronnej oceny dowodów, w wyniku Sąd nie wziął pod uwagę treści zaakceptowanej przez pozwanego treści umowy pożyczki zgodnie z którą zaakceptował on obciążenie go kosztami w kwocie 9 272,00 zł, 3. naruszenie prawa materialnego, tj. art.

§ 1, k.c.

przez jego błędną wykładnię polegającą na niewłaściwej interpretacji przesłanki sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz rażącego naruszenia interesów konsumenta, podczas gdy pozwana podpisując umowę pożyczki wyrażała zgodę na obciążenie jej kosztami ubezpieczenia oraz pośrednictwa finansowego,

1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 65 § 1 k.c. poprzez zaniechanie dokonania wykładni oświadczeń woli stron z uwzględnieniem okoliczności w jakich zostało złożone; Jednocześnie na podstawie art. 381 kpc strona powodowa wniosła o dopuszczenie dowodów w postaci: 1) harmonogramu wypłat transz do umowy pożyczki hipotecznej 1) wniosku o udzielenie pożyczki hipotecznej 2) deklaracji pozwanej dotyczącej przystąpienia do produktu inwestycyjnego (...) na okoliczność świadomego przystąpienia przez pozwaną do produktu (...), zapoznania się przez pozwaną z warunkami tego produktu oraz zakresem świadczenia świadomości pozwanej dotyczącego wysokości składki za ten produktu. Strona powodowa wskazała, że przeprowadzenie powyższych dowodów stało się konieczne na obecnym etapie postępowania, ponieważ Sąd I instancji błędnie uznał, że produkt inwestycyjny do którego przystąpiła pozwana był zawarty wbrew jej woli oraz że pozwana nie znała celu zakupu powyższego produktu oraz błędnego uznania, że powód warunkował zawarcie umowy pożyczki od jego wykupienia. Dowody z dokumentów nie doprowadzą do przewlekłości postępowania, a konieczne jest ich powołanie z uwagi na treść uzasadnienia wyroku Sądu I instancji. W oparciu o powyższe zarzuty i nowe dowody strona powodowa wniosła o:
2. zmianę zaskarżonego wyroku co do pkt 2 w zakresie obciążenia pozwanej kosztem produktu ubezpieczeniowego w kwocie 9 272 zł i zasądzenie również tej kwoty na rzecz powoda od pozwanej, ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji w celu ponownego rozpoznania,
3. zasądzenie od pozwanej na rzecz strony powodowej kosztów postępowania za obie instancje wg norm przepisanych. Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd Apelacyjny stwierdza, iż zarzuty dotyczące popełnionego błędu w ustaleniach stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzeczenia nie zasługują na uwzględnienie. Sąd Okręgowy uwzględnił bowiem wszystkie przeprowadzone w tej sprawie dowody, wyciągnął z nich wnioski logiczne, poprawne, w sposób obiektywny, jak również wszechstronny rozważył wszystkie okoliczności ujawnione w toku tego postępowania, a także w oparciu o nie dokonał prawidłowych ustaleń, nie naruszając wskazanych przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. O poprawności tych wniosków świadczą pisemne motywy uzasadnienia skarżonego wyroku, w których przedstawione zostały wszystkie okoliczności stanowiące jego podstawę, a także omówione dowody ze wskazaniem, dlaczego dano im wiarę. Sąd Okręgowy w uzasadnieniu dokładnie bowiem opisał proces decyzyjny i przyczyny, jakimi kierował się wydając skarżony wyrok. Przypomnieć należy, że z sformułowanej w treści art. 233 §1 k.p.c. zasady swobodnej oceny dowodów wynika obowiązek wyprowadzenia z zebranego materiału dowodowego wniosków logicznie poprawnych i znajdujących pokrycie w dowodach, a do kryteriów oceny wiarygodności oraz mocy dowodowej należą: doświadczenie życiowe, poprawność logiczna oraz prawdopodobieństwo wystąpienia określonych zdarzeń. Jeżeli jednak z dowodów wyprowadza się wnioski logicznie poprawne oraz zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, to ocena ta musi być uznana za prawidłową, chociażby w równym stopniu z tego samego materiału można byłoby wysnuwać wnioski odmienne. Stąd zarzuty apelacji, dla swojej skuteczności, nie mogą polegać na przedstawieniu przez skarżącego własnej wersji wydarzeń i wybiórczym przedstawieniu pewnych faktów, czy okoliczności. Skarżący musi więc wykazać, że oceniając materiał dowodowy, sąd in meriti popełnił uchybienie polegające na braku logiki w wiązaniu faktów z materiałem dowodowym albo też, że wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej lub, że sąd wbrew zasadom doświadczenia życiowego w ogóle nie uwzględnił jednoznacznych związków przyczynowych i skutkowych. Powyższe oznacza, że rolą skarżącego jest obalenie wersji zdarzeń przyjętych przez sąd orzekający, nie zaś zbudowanie własnej. Sąd I Instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne. Odnosząc się do zarzutów apelacji dotyczących kwestii ewentualnego obciążenia pozwanej obowiązkiem zapłaty kosztów produktu u. (...) w kwocie 9 272 zł wskazać należy, że strona powodowa w postepowaniu przed sądem pierwszej instancji w żaden sposób nie wykazała zasadności żądania z tego tytułu, tak co do zasady jak i wysokości, a zgłoszone na ta okoliczność dowody w apelacji uznać należy za spóźnione bowiem nie było przeszkód do ich zgłoszenia wcześniej, przy czym strona powodowa reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika. Stąd też brak podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych strony powodowej zgłoszonych w apelacji stosownie do art. 381 k.p.c. Niezależnie jednak Sąd Apelacyjny stwierdza, że w całej rozciągłości zasługuje na uwzględnienie ocena prawna wskazująca na abuzywność umowy łączącej strony w zakresie odnoszącym się do obowiązku uiszczenia powołanej należności. Jak zasadnie wywiódł Sąd Okręgowy w treści umowy pożyczki kwota 9272zł została określona jako opłata okołokredytowa. W piśmie z 12 października 2021r. (k.76) powód sprecyzował, że opłata powyższa stanowi produkt inwestycyjny, który kredytobiorca dokupił do kredytu – (...), kredytując składkę inicjującą oraz pierwszą składkę miesięczną, jednocześnie w żaden sposób nie wykazał, w jakim celu powyższy produkt został zakupiony i w jakim celu powiązany był z łączącą strony umową. Pozwana M. R. w złożonych przez siebie wyjaśnieniach wskazała, że nie zna celu zakupu powyższego produktu, natomiast Bank warunkował zawarcie umowy pożyczki od jego wykupienia. Z tych przyczyn prawidłowo Sąd Okręgowy w tych okolicznościach, przy braku stosownych dowodów zaoferowanych przez stronę powodową uznał, że postanowienie umowy w zakresie zakupu przedmiotowego produktu i tym samym zwiększenia kapitału pożyczki o kwotę 9 272zł stanowi niedozwolone postanowienie umowne i jako takie nie wiąże pozwanej jako konsumenta zgodnie z art.

§ 1k.c.

bowiem nie można obciążać konsumenta opłatami dodatkowymi, których charakter, funkcja oraz mechanizm ustalania nie zostały wyjaśnione w dostateczny sposób w umowie. Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak w sentencji.