k.p.c. Przepis ten (art.
k.p.c.) ma zastosowanie do spraw wszczętych po jego wprowadzeniu czyli i do przedmiotowej sprawy, w której pozew został wniesiony w dniu 5 października 2020 roku. Podnoszone przez skarżącego w zarzucie okoliczności niewątpliwie zaś korespondują z treścią art.
a nie art. 328 § 2 k.p.c. jednakże stwierdzić należy, iż nie są one zasadne. Powołanie się na naruszenie art.
(uprzednio art. 328 § 2 k.p.c.) jest usprawiedliwione tylko wówczas, gdy z uzasadnienia orzeczenia nie daje się odczytać, jaki stan faktyczny lub prawny stanowił podstawę rozstrzygnięcia, co uniemożliwia kontrolę instancyjną. Inaczej rzecz ujmując, zarzut wadliwego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia może okazać się zasadny tylko wówczas, gdy z powodu braku w uzasadnieniu elementów wymienionych w art.
zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli, czyli gdy treść uzasadnienia orzeczenia sądu I instancji uniemożliwia całkowicie dokonanie toku wywodu, który doprowadził do jego wydania (wyrok SA w Szczecinie z 20.04.2021 w sprawie I ACa 560/20, Lex nr 3188390). Uzasadnienie wyroku, które wyjaśnia przyczyny, z powodu których orzeczenie zostało wydane, jest bowiem sporządzane już po wydaniu wyroku, a zatem wynik sprawy z reguły nie zależy od tego, jak napisane zostało uzasadnienie i czy zawiera ono wszystkie wymagane elementy. W konsekwencji tego, zarzut naruszenia art.
może być usprawiedliwiony tylko w tych wyjątkowych okolicznościach, w których treść uzasadnienia wyroku uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia, a także w przypadku zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego (wyrok). Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku zaś w sposób nie budzący wątpliwości jaki stan faktyczny i prawny stanowił podstawę rozstrzygnięcia, wynikają też, wbrew twierdzeniom skarżącego i motywy nie uznania informacji prasowych przedłożonych przez Rzecznika za wystarczające do podjęcia decyzji o odstąpieniu od umowy przez E. S.. Zdaniem Sądu Rejonowego informacje te, bez ich zweryfikowania, czy to u pozwanego, czy na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP, nie mogły być wyłączną podstawą weryfikującą wystąpienie nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności występujących w miejscu docelowym lub jego najbliższym sąsiedztwie, które mają znaczący wpływ na realizację imprezy turystycznej lub przewóz podróżnych do miejsca docelowego i choć z tak postawioną tezą można polemizować, to niewątpliwie uzasadnia ona w sposób jasny i przejrzysty stanowisko Sądu Rejonowego. W związku z powyższym, uznać należało, że uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego zawiera wszystkie elementy wskazane w art.
k.p.c. Sąd pierwszej instancji w sposób wyczerpujący uzasadnił wydany wyrok, wskazał również dowody, na których oparł się przy dokonywanych ustaleniach, czyli dał im wiarę, a zatem wyrok poddaje się kontroli instancyjnej. Powyższe pozwala więc skontrolować ocenę tych dowodów i zasadność ustaleń dokonanych w oparciu o nie. Zarzut naruszenia art.
k.p.c. (poprzednio: art. 328 § 2 k.p.c.) jest więc niezasadny. Jedynie częściowo zasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 233 k.p.c., tylko w takim zakresie, w jakim w oparciu o przedłożone przez Rzecznika dowody nie została ustalona pełna skala wstrząsów, jakie miały miejsce w bezpośredniej bliskości czasowej od planowanej wycieczki E. S. do Albanii. Niewątpliwie bowiem skala tego zjawiska miała znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a przedłożone dowody, w zakresie w jakim tą skalę opisywały nie były kwestionowane przez strony, nie podnoszono okoliczności podważających ich wiarygodność. Dodatkowo należy zauważyć, iż w załączonych przez stronę powodową dowodach znajdowała się również informacja z Państwowego Instytutu Geologicznego, czyli ze źródła gwarantującego w tym zakresie niewątpliwie rzetelność ogłaszanych informacji, jako instytutu zajmującego się rejestracją tego typu zdarzeń, z tych też względów o zawartej w niej informacje został uzupełniony stan faktyczny. Wagi tych informacji z pewnością nie można zrównywać z artykułami prasowymi, jeśli się dostrzeże, iż są one przygotowywane przez placówkę naukowo-badawczą zajmującą się przecież badaniem i takich zjawisk jak trzęsienia ziemi, tym bardziej, iż przedkładane przez powoda informacje z tego źródła nie były kwestionowane w toku postępowania. Rację ma więc skarżący, iż Sąd Rejonowy nie uwzględniając skali tego zjawiska w dokonanych ustaleniach, nie opierając się na przedłożonej informacji z Państwowego Instytutu Geologicznego i kwestionując jej wiarygodność naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów, co skutkowało koniecznością uzupełnienia ustaleń o okoliczności wskazane w komunikacie tego instytutu. W pozostałym zakresie zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. jest bezzasadny. Należy przypomnieć, iż przepis ten statuuje zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów tj. rozstrzygania kwestii spornych w warunkach niezawisłości, na podstawie własnego przekonania sędziego, przy uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału (vide: wyrok SN z 16.02.1996 r., II CRN 173/95, LEX nr 1635264). Skarżący natomiast podnosząc zarzut naruszenia w/w przepisu odwołując się do oceny okoliczności pod kątem zaistnienia przesłanek do odstąpienia od umowy, uprawnienia E. S. do rozwiązania umowy faktycznie kwestionuje rozstrzygnięcie Sądu I instancji, a nie stan faktyczny, który zasadniczo (poza pominięciem skali trzęsienia z 21.09.2019) nie był sporny. Kwestionowanie bowiem przez skarżącego braku uprawnień, czy też przesłanek uzasadniających odstąpienie od umowy na podstawie art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 24 listopada 2017 roku o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 511 ze zm) w oparciu o wskazywane przez skarżącego okoliczności nie ma przecież żadnego znaczenia dla oceny dowodów i związane jest jedynie z nadaniem znaczenia ustalonym faktom. Nadanie natomiast określonego znaczenia ustalonym faktom, dokonanie oceny tych okoliczności bądź pominięcie ich jako nieistotnych na etapie rozstrzygania sprawy odnosi się już do przyporządkowania (podciągnięcia) stanu faktycznego pod ogólną normę (regułę) prawną czyli subsumpcji określonej normy prawnej tj. stosowania prawa materialnego i nie ma żadnego związku ze stosowaniem do oceny wiarygodności i mocy dowodów (w kontekście dokonywanych ustaleń faktycznych) w/w przepisów. Wnioski wyciągnięte ze wskazanych ustaleń i kwestionowane przez skarżącego podlegają więc ocenie w kontekście zgłoszonego zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 47 ust. 4 w/w ustawy z dnia 24 listopada 2017 roku. Sąd Okręgowy zgadza się ze skarżącym, iż Sąd Rejonowy dopuścił się naruszenia w/w przepisu prawa materialnego tj. art. 47 ust. 4, który w zdaniu pierwszym stanowi, że podróżny może odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej przed rozpoczęciem imprezy turystycznej bez ponoszenia opłaty za odstąpienie w przypadku wystąpienia nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności występujących w miejscu docelowym lub jego najbliższym sąsiedztwie, które mają znaczący wpływ na realizację imprezy turystycznej lub przewóz podróżnych do miejsca docelowego. Dokonując subsumpcji stanu faktycznego (kwalifikacji prawnej) przy art. 47 ust. 4 ustawy o imprezach turystycznych … z dnia 24 listopada 2017 roku Sąd Rejonowy zupełnie pominął tak istotne dla zastosowania tego przepisu okoliczności, jak: fakt wystąpienia na 5 dni przed imprezą turystyczną trzęsienia ziemi o sile nie notowanej od 20 lat; spowodowanie znacznych szkód materialnych (w postaci zniszczeń budynków oraz innych obiektów infrastruktury), jak i osobowych (ponad 100 osób rannych) w obszarze imprezy turystycznej; realne, graniczące z pewnością, przewidywanie wystąpienia wstrząsów wtórnych w okresie kilku dni, które można oprzeć na powszechnej wiedzy przy tak mocnym trzęsieniu ziemi. Jak stanowi zaś art. 4 pkt 15 ustawy o imprezach turystycznych … przez nieuniknione i nadzwyczajne okolicznościach należy rozumieć sytuację pozostającą poza kontrolą strony powołującej się na taką sytuację, której skutków nie można było uniknąć, nawet gdyby podjęto wszelkie rozsądne działania, a taką sytuacją niewątpliwie były okoliczności wywołane wyjątkowo silnym trzęsieniem ziemi z dnia 21 września 2019 roku. Niewątpliwie bowiem występujące przez okres kilku kolejnych dni wstrząsy wtórne pozostawały poza kontrolą stron, także i stan techniczny infrastruktury, która przy tej skali zniszczeń, nie mogła być sprawdzona w tak krótkim czasie. Nie można zapominać, iż regulowane w art. 47 ust. 4 ustawy o imprezach turystycznych … prawo do odstąpienia od umowy implementowało do krajowego porządku prawnego postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr (...) z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych na podstawie metody harmonizacji zupełnej, prawodawcy unijnemu zależało bowiem na zapewnieniu pełnej ochrony podróżnemu, a wyrażeniem powyższego jest treść art. 1 dyrektywy (...), wysuwająca na pierwszy plan funkcję ochronną jej przepisów (W. D.- (...), Prawo odstąpienia podróżnego od umowy o udział w imprezie turystycznej na tle ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych, S. I..T.. 2020, nr 1, s. 125-146). Rację ma więc skarżący, iż dla interpretacji „nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności” Sąd Rejonowy winien również uwzględnić wymienione w punkcie 31 preambuły dyrektywy (...) przykłady takich zdarzeń tj. działania wojenne, inne poważne problemy związane z bezpieczeństwem, takie jak terroryzm, znaczące zagrożenie dla zdrowia ludzkiego, takie jak wybuch epidemii poważnej choroby w docelowym miejscu podróży, lub katastrofy naturalne, takie jak powodzie lub trzęsienia ziemi, lub warunki pogodowe uniemożliwiające bezpieczną podróż do miejsca docelowego uzgodnionego w umowie o udział w imprezie turystycznej, które miałyby znaczącym zakresie wpłynąć na realizację imprezy turystycznej, a takim niewątpliwie było wyjątkowo silne, niespotykane w swej sile od 20 lat, trzęsienie ziemi w tym rejonie świata. Nie ma racji Sąd Rejonowy, iż okoliczności te nie miały znaczącego wpływu na realizację umowy. Po pierwsze celem umowy było przecież zapewnienie wypoczynku E. S., niemożliwe do zrealizowania w sytuacji graniczącej z pewnością wystąpienia przynajmniej wstrząsów wtórnych, a po drugie realna i wysoce prawdopodobna, a nie hipotetyczna, możliwość wystąpienia wstrząsów wtórnych po silnym trzęsieniu ziemi z pewnością obiektywnie uniemożliwiająca organizatorowi zapewnienie pełnej ochrony podróżnemu. Należy bowiem odróżnić sytuację organizowania imprezy turystycznej do miejsc charakteryzujących się intensywną aktywnością sejsmiczną, w których trzęsienie ziemi może wystąpić od sytuacji, w której takie trzęsienie już wystąpiło, bezpośrednio przez organizowanym wypoczynkiem w okresie występowania wstrząsów wtórnych, co nie jest rzeczą codzienną – E. S. na tego typu ryzyko wykupując wycieczkę nie godziła się. Rację ma zaś skarżący, iż intencją ustawodawcy nie było powiązanie nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności z faktyczną możliwością realizacji imprezy turystycznej, gdyż do takiej sytuacji odnosi się inny przepis prawa materialnego, tj. art. 47 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy umożliwiający organizatorowi imprezy turystycznej na rozwiązanie umowy bez dodatkowego odszkodowania lub zadośćuczynienia, lecz powiązanie tych okoliczności jedynie ze znaczącym wpływem na realizację umowy (tj. w sytuacji, gdy imprezę da się przeprowadzić). Tym samym nie ma większego znaczenia okoliczność, iż imprezę tą z innymi turystami udało się organizatorowi szczęśliwie przeprowadzić, jeśli miała zostać przeprowadzona w okresie występowania wstrząsów wtórnych, których istotne ryzyko wystąpienia obiektywnie miało znaczący wpływ na jej realizację. Tym samym rację ma skarżący, iż E. S. była uprawniona do odstąpienia od umowy na podstawie art. 47 ust. 4 w/w ustawy. Wobec powyższego, uwzględniając praktycznie w całości apelację, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz E. S. kwotę 5 307,68 zł tytułem zwrotu wpłat poniesionych na wyjazd do Albanii, a jedynie zakresie kwoty 0,32 zł powództwo zostało oddalone, gdyż koszt imprezy turystycznej, jaki poniosła E. S. wyniósł łącznie 5 307,68 zł, a nie 5 308,00 zł, jak zostało to wskazane w pozwie. W zakresie odsetek od zaskarżonej kwoty 5 042,38 zł Sąd Okręgowy orzekł w oparciu art. 47 ust. 6 zd. 1 w/w ustawy w zw. z art. 481 § 1 k.p.c. mając na względzie, iż termin do zwrotu tej kwoty uległ przedłużeniu do dnia 7 października 2019 roku na podstawie art. 115 k.c. gdyż 6 października 2019 roku był dniem ustawowo wolnym od pracy. Żądanie odsetek przed wskazaną datą zostało oddalone. Z tych też względów, w zakresie pokrywającym się z oddalonym powództwem, została też oddalona apelacja. W związku ze zmianą orzeczenia co do meritum sprawy koniecznym było również wydanie orzeczenia reformatoryjnego co do kosztów procesu. Jako że w niniejszej sprawie w imieniu E. S. występował Miejski Rzecznik Konsumentów i wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów procesu od pozwanego na swoją rzecz, należało to żądanie na podstawie art. 98 § 1 , 1 1 i 3 k.p.c. uwzględnić. W skład zasądzonych kosztów procesu na rzecz Miejskiego Rzecznika Konsumentów weszły jedynie koszty zastępstwa procesowego ustalone w kwocie 1 800 zł na podstawie § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Rozstrzygnięcie w pkt 4 wyroku Sądu Rejonowego wydano na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazując pobranie od pozwanego, jako strony przegranej, kwoty 400 zł tytułem nieuiszczonej przez powoda opłaty. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 1 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. zasądzając od pozwanego na rzecz Miejskiego Rzecznika Konsumentów kwotę 900 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego ustaloną na podstawie § 2 pkt 4 i § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.