Orzeczenie, sygn. akt IV Ka 543/25

UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt IV Ka 543/25 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1 1.

CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1.

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 2 czerwca 2025 roku wydany w sprawie II K 1140/24 1.2.

Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3.

Granice zaskarżenia 1.1.1.

Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.1.2.

Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k.

–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4.

Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2.

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 1.5.

Ustalenie faktów 1.1.3.

Fakty uznane za udowodnione Lp.

Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 1.1.4.

Fakty uznane za nieudowodnione Lp.

Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 1.6.

Ocena dowodów 1.1.5.

Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 1.1.6.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu 2.1.2.1. .

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp.

Zarzut 3.1.

Podniesiony przez obrońcę oskarżonej M. W. (1)

-zarzut obrazy prawa procesowego, która miała wpływ na treść wydanego orzeczenia tj. art. 424 § 1 kpk poprzez wewnętrzna sprzeczność wyroku i przyjęcie z jednej strony, że oskarżona zdawała sobie sprawę z możliwości pochodzenia środków, jakie wpłynęły na jej konto z czynu zabronionego, a z drugiej strony, że nie działała intencjonalnie w celu wyrządzenia szkody innej osobie i kierowała się zaufaniem do swojego dziecka, mając nadzieję, że syn się zmienił;

-zarzut błęduw ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mającego wpływ na jego treść, poprzez ustalenie, iż oskarżona dopuściła się zarzuconego mu czynu tj. że zdawała sobie sprawę z możliwości pochodzenia środków, jakie wpłynęły na jej konto z czynu zabronionego, podczas gdy materiał dowodowy sprawy nie daje podstaw do przyjęcia takiego ustalenia; ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadne Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Apelacja obrońcy okazała się być zasadna i skutkowała zmianą zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonej od popełnienia przypisanego jej nieprawomocnie czynu.

W ocenie sądu odwoławczego, sąd rejonowy oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przekroczył ramy swobodnej oceny dowodów, czego skutkiem było dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcie, iż oskarżona dopuściła się paserstwa.

Oskarżona od samego początku utrzymywała, że nie miała świadomości, co do pochodzenia spornych pieniędzy na koncie bankowym, co więcej: w toku postępowania prowadzonego przed sądem rejonowym nie obalono jej wersji, że dostęp do konta bankowego M. W. miał czasowo jej syn (rzec można: „marnotrawny”), a nawet więcej - takich właśnie ustaleń dokonał sąd rejonowy i nikt tj. żadna strona postępowania, takowych ustaleń nie próbowała nawet zakwestionować (na niekorzyść oskarżonej). Sąd odwoławczy zważył także, że ustalenia faktyczne zgodnie z którymi, to syn oskarżonej K. W. wykorzystał konto matki do popełnienia ewentualnego przestępstwa oszustwa na szkodę M. T. (popełnionego przez niego, czy z jego pomocą), pozostają w mocy.

Rację ma także obrońca podnosząc, że przy takich, jak powyżej, ustaleniach faktycznych, dla ewentualnego przypisania oskarżonej popełnienia przestępstwa paserstwa koniecznym było ustalenie, iż miała ona świadomość przestępczego pochodzenia pieniędzy wpływających czasowo na jej konto, bo albo tego chciała, albo się na takowe godziła (zamiar bezpośredni lub ewentualny do przestępstwa z art. 291 § 1 i 2 kk tj. umyślnego paserstwa), bądź też – tu uwaga sądu odwoławczego - ustalenie, że na podstawie okoliczności towarzyszących owemu przyjęciu pieniędzy (przelaniu ich czasowo na konto bankowe) oskarżona powinna i mogła przypuszczać, że pochodzą one z czynu zabronionego (przestępstwo z art. 292 § 1 i 2 kk tj. paserstwo nieumyślne).

Sąd Rejonowy przypisał M. W. paserstwo umyślne popełnione z winy umyślnej. Z taką jego oceną zgodzić się nie jest sposób.

Poparcie swojego stanowiska sąd meriti argumentował, że oskarżona była „w pełni świadoma”, iż jej syn jest uzależniony od hazardu i był wielokrotnie karany za oszustwa internetowe i w takich właśnie okolicznościach zgodziła się na korzystanie przez syna z jej konta. Tymczasem apelant przekonująco podniósł, że M. W. wiedziała jedynie tyle, że toczy się jakieś postępowanie wobec syna i odbywa on karę pozbawienia wolności – ale całą swoją wiedzę czerpała głównie z dokumentów, które przychodziły dla syna pod jej adres. Podniósł także, w ślad za wyjaśnieniami M. W., że oskarżona nie miała wiedzy, ile konkretnie postępowań karnych toczyło się/toczy się przeciwko synowi K., a poza tym, co najistotiejsze, czego dokładnie dotyczyły/dotyczą.

Zdaniem sądu odwoławczego, kluczowym dla oceny świadomości i zamiaru oskarżonej jest właśnie to, jak szeroką wiedzę o wcześniejszych (tj. aktualnych na datę 18.07.2022r.) skazaniach syna K. posiadała M. W. (1). W szczególności natomiast istotnym jest to, czy wiedziała, jakie jest jego modus operandi przy popełnianych przestępstwach , a ponadto, że skazania te są mnogie (jak bardzo mnogie). Jeśli faktycznie miałaby ona świadomość, że syn K. popełnia liczne przestępstwa oszustw internetowych tj. takich, przy których wykorzystuje konta bankowe (własne lub cudze), to zezwolenie na niekontrolowane korzystanie z bankowego konta matki i czasowe przyjęcie na owo konto pieniędzy wpłaconych przez M. T., a przekazanych z innego prywatnego konta bakowego, mogłoby zostać uznane (co najmniej) za działanie w takich okolicznościach „towarzyszących” zachowaniu, o jakich mowa w art. 292 kk.

Tymczasem sąd odwoławczy zważył, że:

-po pierwsze: aktualnie procedura karna jest zbudowana w taki sposób, że akurat zawiadomienia dotyczące przeprowadzanych rozpraw sądowych (pierwszej merytorycznej) są doręczane jedynie do rąk własnych oskarżonego lub przez „ avizo”, a więc w taki sposób, że domownicy (patrz: matka) wiedzą jedynie, iż jest do odebrania jakaś korespondencja (i mogą co najwyżej powziąć informacje, że korespondencja jest z „sądu” i dlatego, nie mogą jej odebrać ze innego członka rodziny);

-po drugie: korespondencja zawierająca kwalifikację prawno-karną czynu, i to najczęściej bez jego opisu, pojawia się w dokumentach na etapie postępowania wykonawczego i dopiero wówczas mogło dojść do odebrania korespondencji przez matkę za skazanego;

-po trzecie: nie wiadomo nawet ilu i jakich dokładnie przestępstw dopuścił się K. W. (w szczególności aktualnych w jego karcie karnej na datę 18.07.2022r.), a w tym, jakie było jego modus operandi, bo ani nie ustalił tego oskarżyciel publiczny, ani sąd rejonowy, ani tym bardziej nie wyjaśniała o takowych oskarżona; akta sprawy nie zawierają nawet karty karnej tej osoby - przy jednoczesnym, niekwestionowanym przez nikogo ustaleniu, że sporne pieniądze na konto oskarżonej przelał ww. syn.

W tej sytuacji wyjaśnieniom oskarżonej, iż miała wiedze tylko o tym, że: „ Syn ma postępowanie karne, też oszustwo internetowe” oraz „ odbył karę”i bez choćby zasygnalizowania w nich, że znane jej były szczegóły skazania (skazań?), oskarżonej nie sposób jest omówić wiary.

Brak innego tj. niekorzystanego ustalenia, jaka dokładnie była wiedza oskarżonej na datę 18 lipca 2022r. o przestępczej działalności syna, zdaniem sądu odwoławczego w składzie rozpoznającym przedmiotową apelację, uzasadnia zmianę wydanego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonej. Dokonane przez sąd rejonowy ustalenia to bowiem za mało, by móc obalić domniemanie niewinności M. W. (1), co do jej wiedzy i zamiarów w dacie zdarzenia.

Oskarżona wyjaśniła, że wiedziała, iż syn K. przeszedł zamkniętą terapię odwykową (leczył uzależnienie od hazardu) zanim odbył karę pozbawienia wolności i zaufała mu, jako osobie sobie najbliższej, że nie mógłby oszukać matki (tj. wykorzystać ją do kolejnego przestępstwa, czy „wplątać” w przestępstwo). Jednocześnie oskarżona przekonująco podała, iż wiedziała o uzależnieniu syna od hazardu i uwierzyła kiedy powiedział, że z powodu uzależnienia ma „postępowania komornicze” i to dlatego poprosił ją o dostęp do konta bankowego i to dlatego, na taki dostęp się zgodziła.

Sąd odwoławczy zważył także, że przedmiotem zarzutu dla M. W. nie była ewentualna ucieczka (pomoc) przed zajęciem komorniczym, a przestępstwo paserstwa zakreślone granicami aktu oskarżenia jako zdarzenie historyczne związane z przyjęciem i przekazaniem pieniędzy wpłaconych przez pokrzywdzona pomiędzy dwoma różnymi kontami bankowymi.

Aby można była przypisać oskarżonemu sprawstwo zarzuconego jej czynu paserstwa umyślnego należałoby ponad wszelką wątpliwość wykazać zamiar oskarżonej, dla przypisania paserstwa nieumyślnego należałoby dokonać dodatkowych, negatywnych ustaleń towarzyszących zachowaniu oskarżonej, na co nie pozwala już choćby kierunek apelacji.

Przypomnieć także należy, że naczelną zasadą procesu karnego jest zasada domniemania niewinności. Sprowadza się ona do tego, że oskarżony jest w procesie karnym niewinny, a "przeciwne" musi mu być jednoznacznie i pewnie udowodnione, przy czym związana ściśle z domniemaniem niewinności zasada in dubio pro reo ( art. 5 § 2 k.p.k. ) nakazuje rozstrzygnąć nie dające się usunąć wątpliwości (a obecnie wątpliwości, których nie usunięto w postępowaniu dowodowym) na korzyść oskarżonego. Oznacza to, że udowodnienie winy oskarżonemu musi być całkowite, pewne, wolne od wątpliwości (wyr. SN z 24.02.1999 r., V KKN 362/97, LEX 36732), a takowe w niniejszej sprawie nie jest.

Wniosek

-o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonej, względnie poprzez warunkowe umorzenie prowadzonego postepowania, ☒ zasadny (pierwszy z wniosków) ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

-ze względów wyżej opisanych, zaistniały podstawy do zmiany zaskarżonego wyroku w kierunku postulowanym przez apelanta;

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5.

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 1.7.

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy 1.8.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

-sprawstwo, wszystkie rozstrzygnięcia wyroku, Zwięźle o powodach zmiany

-wniesiona apelacja skutecznie podważyła ustalenia w zakresie sprawstwa oskarżonej, szerzej wskazano w punkcie 3.1. uzasadnienia;

1.9.

Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 1.1.7.

Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.1. ☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.2.1. ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.3.1. ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 5.3.1.4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia 1.1.8.

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 1.10.

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6.

Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności punkt 2 Na podstawie art. 634 kpk w zw. z art. 632 pkt 2 kpk koszty procesu w sprawie przejęto na rachunek Skarbu Państwa.

PODPIS 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Obrońca oskarżonej M. W.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 2 czerwca 2025 roku wydany w sprawie II K 1140/24 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☒ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.