niedozwolony charakter postanowień umowy zawartej z konsumentem w rozumieniu art.
k.c., które: 1) nie były indywidualnie uzgodnione z powódką z uwagi na adhezyjny charakter umowy kredytu konsumenckiego, 2) przewidują, iż w związku z zawarciem umowy kredytu konsumenckiego powód jest obciążony prowizją w wysokości 7.492,90 zł, która następnie podlega oprocentowaniu zgodnie ze stawką przewidzianą w umowie, 3) kształtują jego obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, 4) nie wiążą konsumenta z mocą ex tunc. Ewentualnie, w przypadku uznania, iż w niniejszej sprawie umowa kredytu konsumenckiego nie zawiera abuzywnych postanowień, powódka wskazuje jako ewentualną podstawę odpadnięcia podstawy prawnej do pobrania prowizji art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim tj. sankcję kredytu darmowego, mającą miejsce z uwagi na naruszenie przez pozwaną obowiązków informacyjnych z art. 30 ust. 1 pkt 6, 7, 8, 10 ustawy, tj.: 1) zastosowanie umownej stopy oprocentowania z naruszeniem jej ustawowej definicji wyrażonej w art. 5 pkt 10 ustawy oraz w art. 3 lit. j dyrektywy PE i Rady (...) w sprawie umów o kredyt konsumencki wobec prowizji, która nie została wypłacona konsumentowi, lecz pobrana w chwili zawierania umowy kredytowej, co doprowadziło do błędnego określenia faktycznie zastosowanej stopy oprocentowania, czym naruszono art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy, 2) nieprawidłowe określenie stawki (...), co zgodnie z wyrokiem (...) z dnia 21 marca 2024 r. (C-714/22) stanowi niewskazanie stawki (...), gdyż pozwana w ramach całkowitego kosztu kredytu będącego podstawą wyliczenia stawki (...) ujęła odsetki umowne naliczone od kredytowanej prowizji, czym naruszono art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy, 3) nieprawidłowe określenie „całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta”, jako kwoty obejmującej również odsetki naliczone od kredytowanej prowizji, czym naruszono art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy, 4) niepoinformowanie powoda, w jaki sposób jest spłacany koszt w postaci kredytowanej prowizji oraz naliczone od niej odsetki umowne, co stanowi naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 8 ustawy, 5) zatajenie przed powodem, iż kosztem kredytu konsumenckiego są również odsetki od kredytowanej prowizji, wyliczone przez cały okres umowy kredytowej, co stanowi naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy. Powyższa sankcja zdaniem powódki powoduje, iż strona pozwana nie jest uprawniona do pobrania jakichkolwiek odsetek i innych kosztów kredytu – w tym wypadku prowizji – ze skutkiem ex tunc, przy zachowaniu ważności umowy kredytu konsumenckiego i jego dalszego trwania. Precyzując stan faktyczny powódka wskazała, że w dniu 18 stycznia 2022 r. została zawarta z pozwanym bankiem umowa kredytu konsumenckiego nr (...). Zdaniem powódki kredyt został zaciągnięty celem sfinansowania potrzeb konsumenckich, niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Kredyt został udzielony w wysokości 62.492,90 zł na okres 96 miesięcy celem spełnienia potrzeb konsumpcyjnych lub spłatę zobowiązań kredytowych w łącznej wysokości 55.000 zł, będącej całkowitą kwotą kredytu wypłaconą „do ręki” oraz sfinansowanie kosztów kredytu, w tym prowizji 7.492,90 zł, stanowiącej wartość przedmiotu sporu. W dniu 16 stycznia 2025 r. starszy referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Szczecin-Centrum w Szczecinie Wydziale I Cywilnym wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym zgodnie z żądaniem powódki (ówczesna sygnatura akt I Nc 767/24). Pozwany (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. zaskarżył nakaz zapłaty w całości i wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów procesu. W uzasadnieniu sprzeciwu strona pozwana zakwestionowała jakoby: 1) pozwany zatajał przed powódką, że od kredytowanych kosztów kredytu pobierane są odsetki, 2) określenia użyte przez bank mogłyby wprowadzać powódkę w błąd, 3) powódka nie mogła zapłacić prowizji z własnych środków i koszt ten musiała skredytować, 4) postanowienia umowy dotyczące prowizji stanowią obejście przepisów o maksymalnych odsetkach umownych, nie zostały indywidualnie uzgodnione z powódką i jakoby stanowiły postanowienia niedozwolone, 5) bank otrzymał od powódki kwotę prowizji objętą żądaniem pozwu, tj. kwotę 7.492,90 zł, powód tej kwoty na rzecz pozwanego banku nie wpłacił, kwota prowizji została pokryta na wniosek powoda z kwoty udzielonego powodowi kredytu, 6) bank nie poinformował powódki, w jaki sposób spłacana jest kredytowana prowizja oraz składka ubezpieczeniowa oraz naliczanego od nich odsetki, 7) bank zataił przed powódką, że kosztem kredytu są również odsetki naliczane od skredytowanej prowizji oraz składki ubezpieczeniowej, 8) kredyt zaciągany u pozwanego może wiązać się ze spłatą prowizji od 0% do 100% czy też od 1,500 zł do 4.500 zł przy kredycie w wysokości 10.000 zł, 9) umowa nie spełniała wymogów wskazanych w ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w szczególności aby naruszała art. 30 ust. 1 pkt 6,7,8 i 10 u.k.k., 10) bank naruszył obowiązki informacyjne wskazane w u.k.k., a co za tym idzie jakoby zachodziły podstawy do skorzystania z sankcji kredytu darmowego, 11) w umowie całkowita kwota pożyczki i rzeczywista roczna stopa oprocentowania była podana błędnie, w szczególności by bank, 12) bank nienależnie naliczał odsetki od kredytowanych kosztów pożyczki, 13) kredytowanego koszty nie stanowiły kwoty udostępnionej powodowi w ramach zawartej umowy, 14) wystąpiły przesłanki określone w art. 45 ust. 1 u.k.k. i tym samym bank zaprzecza jakoby powód powinien spłacać zaciągnięte zobowiązanie bez odsetek i innych kosztów, 15) bank nie udzielił odpowiedzi na oświadczenie powódki o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, 16) konsekwencje finansowe zawarcia umowy pożyczki, w tym kwota zobowiązania, jaką powód będzie musiał uiścić, nie zostały w sposób jasny i zrozumiały określone w umowie. Strona pozwana zaprzeczyła żądaniu pozwu co do zasady i co do wysokości podkreślając przy tym, iż roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego przysługuje wyłącznie temu, kto faktycznie nienależnie świadczył określoną kwotę. Powód zaś nie wpłacił pozwanemu kwoty prowizji wskazanej w umowie, gdyż kwota ta została pobrana z kwoty udzielonego mu kredytu, a zatem roszczenie o zwrot prowizji w wysokości wskazanej w pozwie powodowi ponad wszelką wątpliwość nie przysługuje, tak co do wysokości i co do zasady. W odpowiedzi na sprzeciw od nakazu zapłaty z dnia 27 czerwca 2025 r. strona powodowa wniosła o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej czterech pytań prejudycjalnych, zadanych przez polskie sądy, a zawisłych za sygnaturami: C-744/24, C-831/24 i C-566/24, które to rozstrzygnięcia będą miały wpływ na rozpoznanie niniejszej sprawy; pytania prejudycjalne sprowadzają się do oceny przez (...) dopuszczalności praktyki oprocentowywania kredytowanych kosztów kredytu, które nie były wypłacone konsumentowi, a także skutków takiej praktyki. Pełnomocnik strony pozwanej na rozprawie w dniu 5 września 2025 r., po przesłuchaniu powódki, podniósł zarzut braku statusu konsumenta po stronie powódki wskazując, iż w związku z tym nie ma podstaw do powoływania się na sankcję kredytu darmowego jak i na abuzywność postanowień umowy kredytu. Pełnomocnik powódki w odpowiedzi na powyższy zarzut wskazał, że bank powinien zbadać cel udzielonej pożyczki, a zatem istotne jest to, czy strona pozwana cel ten zbadała i w jaki sposób. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 18 stycznia 2022 r. pomiędzy (...) Bankiem (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. a D. P. (pożyczkobiorcą) została zawarta umowa pożyczki o numerze (...). (...) S.A. udzielił D. P. pożyczki gotówkowej w kwocie 62.492,90 zł na następujących warunkach:
Zgodnie z tym przepisem, postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie były indywidualnie uzgadniane i kształtują prawa oraz obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, nie wiążą go – z wyjątkiem postanowień określających główne świadczenia stron, jeżeli są sformułowane jednoznacznie. W związku z powołaną przez powódkę podstawą prawną jej żądań konieczne jest odwołanie się do ustawowej definicji konsumenta, zawartej w art. 22 1 k.c. Przepis ten stanowi, że konsumentem jest osoba fizyczna dokonująca z przedsiębiorcą czynności prawnej w celu niezwiązanym bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową . Z powyższego wynika, iż kluczowym kryterium pozwalającym ustalić status konsumenta jest cel dokonania czynności prawnej, a zatem faktyczne przeznaczenie środków bądź rzeczy uzyskanych w wyniku zawartej umowy. Jeżeli umowa służy zaspokajaniu potrzeb prywatnych, osobistych, rodzinnych czy domowych, to konsumentem jest ten, kto taką czynność podejmuje. Gdy natomiast czynność pozostaje w bezpośrednim związku z działalnością zawodową lub gospodarczą strony, przestaje ona korzystać z ochrony przewidzianej dla konsumentów. Jak słusznie wskazywano w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 19 lipca 2024 r. (I C 988/23) konsumentem można być wyłącznie w zakresie czynności prawnych niezwiązanych bezpośrednio z własną działalnością gospodarczą lub zawodową. Decyduje brak związku danej czynności z wymienioną działalnością, a nie to, czy taka działalność jest w ogóle prowadzona przez osobę dokonującą czynności prawnej. Wskazać również należy, że status osoby fizycznej jako konsumenta wyznaczany jest w ramach konkretnej czynności prawnej dokonywanej z przedsiębiorcą z uwzględnieniem jej rodzaju i celu. Nie decyduje o nim to, czy dana osoba prowadzi działalność gospodarczą lub zawodową, lecz to, czy czynność zdziałana z przedsiębiorcą pozostaje w bezpośrednim związku z jej działalnością. Punktem odniesienia przy ocenie związku czynności prawnej z prowadzoną przez kredytobiorcę działalnością gospodarczą jako bezpośredniego lub pośredniego, są okoliczności danej sprawy istniejące w czasie dokonywania skonkretyzowanej czynności. Właściwe dla jej dokonania są kryteria rodzaju czynności prawnej i jej przedmiotu, typowego charakteru czynności ze względu na prowadzoną działalność gospodarczą, przeznaczenia nabywanego towaru lub usługi dla celu bezpośrednio lub pośrednio związanego z działalnością gospodarczą. (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2024 r. sygn. akt II CSKP 1605/22, lex nr 3699634). O statusie konsumenta na tle art. 221 k.c. rozstrzyga kilka elementów, z których kluczowy jest niezwiązany z działalnością gospodarczą lub zawodową charakter czynności prawnej dokonywanej z przedsiębiorcą. Kryterium to oznacza, że status konsumenta nie podlega ocenie in abstracto, lecz w relacji do konkretnej czynności prawnej. Okoliczność, że osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą lub zawodową nie pozbawia jej per se atrybutu konsumenta; osoba taka może bowiem korzystać ze statusu konsumenta, jeżeli dokonywana przez nią czynność nie jest bezpośrednio związana z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt II CNPP 11/22, lex nr 3592359). W niniejszej sprawie okoliczności ujawnione w toku postępowania jednoznacznie przeczą twierdzeniom powódki o konsumenckim charakterze umowy pożyczki. To, że w chwili jej zawierania powódka nie widniała jeszcze w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, nie przesądza o jej statusie konsumenta przy zawieraniu spornej umowy. Formalny wpis do (...) nie stanowi wyłącznego i decydującego kryterium oceny charakteru czynności — o jego kwalifikacji rozstrzyga cel transakcji. Z ustaleń faktycznych wynika, że powódka już w latach 2012–2013 prowadziła działalność związaną z usługami w zakresie dbałości o wygląd — wówczas jako fryzjerka — zaś podczas składania zeznań określiła swój zawód jako „kosmetyczka”. Ponadto sama powódka przyznała, że środki z pożyczki zostały przeznaczone na remont oraz wyposażenie salonu kosmetycznego, w którym wykonuje działalność zawodową i z którego czerpie dochody. W związku z powyższym stwierdzić należało, że zawarcie spornej umowy pożyczki pozostawało w bezpośrednim związku z działalnością zawodową powódki, co definitywnie wyklucza możliwość uznania jej za konsumenta w rozumieniu art. 22 1 k.c., a w konsekwencji pozbawia podstaw do korzystania z ochrony przewidzianej wyłącznie dla konsumentów. Wskazać przy tym należy, że przytoczona przez powódkę argumentacja, w tym podstawa prawna, ma zastosowanie wyłącznie w relacjach konsumenckich, tj. w sytuacji, gdy jedna ze stron umowy występuje jako konsument, tj. osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej w celu niezwiązanym bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w tym w szczególności jednoznacznych i spójnych zeznań samej powódki, brak jest podstaw do przyjęcia, iż powódka zawierając sporną umowę działała jako konsument. Powódka przyznała, iż środki pozyskane z pożyczki przeznaczyła w całości na remont oraz doposażenie prowadzonego przez nią salonu kosmetycznego w Ś., w którym wykonuje działalność zawodową i osiąga dochód. Oznacza to, że zawarła umowę pożyczki w bezpośrednim związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, a zatem nie jako konsument. Wobec ustalenia, iż powódka nie posiadała w chwili zawierania umowy pożyczki statusu konsumenta, nie sposób przyznać jej ochrony wynikającej z art.
Przepis ten nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, co automatycznie wyklucza możliwość zakwalifikowania zakwestionowanego postanowienia jako niedozwolone. Argumentacja powódki opiera się zatem na błędnej podstawie prawnej, która nie może stanowić skutecznego zarzutu przeciwko ważności oraz skuteczności postanowienia umownego dotyczącego prowizji. Niezależnie od powyższego, również podniesiony przez powódkę zarzut dotyczący sankcji kredytu darmowego, o której mowa w art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis ten przewiduje możliwość zastosowania sankcji jedynie w przypadku kredytu konsumenckiego, udzielonego konsumentowi, tj. osobie fizycznej działającej w celu niezwiązanym bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową. Art. 3 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim stanowi bowiem, że przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Z kolei art 5 ww. ustawy definiuje użyte na jej gruncie pojęcie konsumenta jako konsumenta w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, a zatem odsyła do art. 22 [1] k.c., który stanowi, że konsumentem jest osoba fizyczna dokonująca z przedsiębiorcą czynności prawnej w celu niezwiązanym bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Jak wskazano wcześniej, powódka, zawierając umowę pożyczki, nie działała jako konsument, albowiem celem zawarcia przez nią umowy pożyczki gotówkowej z pozwanym bankiem było pozyskanie środków finansowych na remont i wyposażenie już wówczas wynajętego lokalu użytkowego, w którym zamierzała prowadzić salon kosmetyczny. Nadto z zeznań powódki wprost wynika, że wszystkie środki z pożyczki przeznaczyła w całości na sfinansowanie wyżej opisanych potrzeb, a zatem potrzeb związanych z jej działalnością zawodową i gospodarczą. Tym samym już na poziomie przesłanki podmiotowej brak jest podstaw do objęcia powódki reżimem ochronnym przewidzianym w powołanej ustawie. Instytucja sankcji kredytu darmowego została wprowadzona jako mechanizm ochronny przeciwdziałający karygodnym praktykom na rynku kredytu konsumenckiego, mający zapewniać równowagę kontraktową stron i przeciwdziałać asymetrii informacyjnej. Przepisy te nie znajdują zastosowania w relacjach pomiędzy przedsiębiorcami, gdzie zakłada się wyższy poziom profesjonalizmu, wiedzy i świadomości ryzyka po stronie podmiotów biorących udział w obrocie gospodarczym. Należy również podkreślić, że ciężar dowodu w zakresie wykazania statusu konsumenta spoczywał na powódce jako stronie powołującej się na przepisy ochronne. Powódka nie sprostała temu obowiązkowi, a wręcz przeciwnie – jej własne twierdzenia i przedstawione dowody potwierdziły istnienie zawodowego celu zaciągniętego zobowiązania. Reasumując, z uwagi na brak po stronie powódki statusu konsumenta w chwili zawierania kwestionowanej umowy, należało orzec o oddaleniu powództwa w całości. Na marginesie wskazać należy również, że w ocenie Sądu brak było podstaw do zawieszenia postępowania w oparciu o art. 177 § 1 pkt 3 1 k.p.c., zgodnie z wnioskiem strony powodowej. Jak wskazano powyżej, w niniejszej sprawie ustalono jednoznacznie, że powódka zawierając umowę pożyczki nie działała jako konsument, lecz w związku z prowadzoną działalnością zawodową. Już samo stwierdzenie braku statusu konsumenta skutkowało koniecznością oddalenia powództwa w całości, albowiem zastosowanie przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, w tym instytucji sankcji kredytu darmowego, jest w takiej sytuacji prawnie wyłączone. Tym samym odpowiedzi Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na pytania prejudycjalne pozostające pod sygnaturami C-744/24, C-831/24 oraz C-566/24, dotyczące zagadnień związanych z kredytem konsumenckim, nie mogły mieć jakiegokolwiek wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Stan faktyczny został ustalony na podstawie przedłożonych przez strony dokumentów, w szczególności umowy pożyczki zawartej w dniu 18 stycznia 2022 r., a także zeznań złożonych przez powódkę w toku postępowania. Sąd uznał zgromadzoną dokumentację za wiarygodną, ponieważ nie była ona kwestionowana przez żadną ze stron i pozostawała w zgodzie z zeznaniami powódki. Sama umowa nie zawierała oznaczania celu jej zwarcia, jednak na podstawie zeznań powódki cel ten został jednoznacznie ustalony. To bowiem właśnie zeznania powódki miały zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż jednoznacznie potwierdziły, że pożyczka o numerze (...) została zaciągnięta w bezpośrednim związku z wykonywaną przez nią działalnością zawodową. W konsekwencji ustalenia, że powódka w momencie zawarcia umowy pożyczki nie występowała w charakterze konsumenta, Sąd doszedł do przekonania, że dopuszczenie dowodu z opinii biegłego byłoby niecelowe i prowadziłoby jedynie do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania, gdyż okoliczności, których dowód ten miał dotyczyć, nie mogłyby wpłynąć na wynik sprawy. Sąd oddalił również wniosek strony powodowej o zobowiązanie pozwanego Banku do przedłożenia dokumentacji dotyczącej badania zdolności kredytowej powódki i celu udzielenia pożyczki gotówkowej i na podstawie art. 235[2] par 1 pkt. 2 i 5 kpc pominął dowód z dokumentacji banku dotyczącej badania zdolności kredytowej powódki i celu udzielenia pożyczki gotówkowej, albowiem cel umowy wynikał z zeznań samej powódki, zatem nie wymagał dodatkowego dowodzenia, a nie był kwestionowany przez stronę pozwaną. O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie III. sentencji wyroku zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c. zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania oraz zasadą zwrotu kosztów celowych. Stroną, która przegrała niniejszy proces jest powódka, a zatem winna ona zwrócić pozwanej poniesione koszty procesu, które zgodnie z art. 98 § 3 k.p.c. obejmują: wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej w osobie radcy prawnego w kwocie 1.800 zł (§ 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłatę skarbową od złożonego dokumentu pełnomocnictwa procesowego w kwocie 17 zł. W związku z powyższym w pkt. II wyroku zasądzono od strony powodowej na rzecz pozwanej koszty procesu w kwocie 1.817 zł. Natomiast o odsetkach w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty orzeczono z urzędu stosownie do treści przepisu art. 98 § 1 1 k.p.c. W powołaniu powyższej argumentacji orzeczono jak w sentencji wyroku. Sędzia Małgorzata Janik-Białek
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.