k.c., a także przepisy art. 385 2 -385 4 k.c. implementują do polskiego porządku prawnego przepisy dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, a obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy określone warunki umowy wchodzące w zakres stosowania dyrektywy 93/13 mają charakter abuzywny i wyciągnięcia z tego konsekwencji. W razie potwierdzenie takiej klauzuli wywiera ona skutki z mocą wsteczną i także z mocą wsteczną staje się skuteczna cała umowa. Gdy klauzula abuzywna stała się definitywnie bezskuteczna (nieważna), ponieważ konsument odmówił potwierdzenia albo upłynął rozsądny czas do jej potwierdzenia, o obowiązywaniu umowy decyduje to, czy stosownie do reguł przedstawionych w uzasadnieniu tej uchwały w miejsce klauzuli abuzywnej weszła regulacja zastępcza. To zależy od tego, czy całkowita i trwała bezskuteczność (nieważność) umowy naraża konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje, czemu konsument może wiążąco zaprzeczyć (sprzeciwiając się zarazem utrzymaniu umowy), a w razie odpowiedzi pozytywnej, czy regulacja zastępcza istnieje, a w razie odpowiedzi pozytywnej, czy w miejsce klauzuli abuzywnej wchodzi regulacja zastępcza wynikająca z ustawy albo – jeżeli jest to dopuszczalne – określona przez sąd. Dopóki trwa stan zawieszenia, kredytodawca nie może domagać się spełnienia świadczeń uzgodnionych w umowie kredytowej [uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 7.05.2021r. IIICZP6/21]. Ma to znaczenie gdyż z uwagi na zabezpieczenie rzeczowe spłaty kredytu (hipoteka), wierzyciel hipoteczny uprawniony jest do zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Materiał dowodowy pozwala na uznanie, że pozwani zawarli umowę kredytu jako konsumenci. Wynika z §2 pkt 5 umowy, celem kredytu był zakup od (...) w J. lokalu mieszkalnego. Analiza spornej umowy kredytu przez pryzmat art.
c prowadzi do wniosku, że w nie doszło do jej skutecznego zawarcia z uwagi na rażące naruszenie interesów pozwanych jako konsumentów poprzez niekorzystne ukształtowanie ich sytuacji ekonomicznej na skutek nieusprawiedliwionej i niekorzystnej dysproporcji praw i obowiązków. Zgodnie z art.
c postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W pierwszym rzędzie należy dokonać oceny czy umowa zawierała niedozwolone postanowienia, jaki miały charakter, czy określały główne świadczenia stron. Zawarte w umowie, klauzule ryzyka walutowego (klauzule ustalania kursu wymiany) są abuzywne. W tym względzie należy zwrócić uwagę na treść następujących wyroków Trybunału Sprawiedliwości: z 30 kwietnia 2014r C-26/13; z 20 września 2017 r. C-186/16; z 20 września 2018r. C-51/17; z 14 marca 2019 r. C-118/17 oraz z dnia 3 października 2019 r. C-260/18. Orzeczenia te zapadły na tle umów kredytu zawartych z konsumentami i zawierających ryzyko walutowe (kredytu indeksowanego, denominowanego lub wprost kredytu walutowego). W ocenie TSUE nie jest możliwe odrywanie klauzuli ryzyka walutowego (wyrażonej czy to przez indeksację czy też denominację) od mechanizmu przeliczania waluty krajowej na walutę obcą i Trybunał Sprawiedliwości konsekwentnie kwalifikuje klauzule dotyczące ryzyka wymiany, do których zalicza także sposób ustalania kursu wymiany, jako klauzule określające główny przedmiot umowy kredytu. W wyroku z 20 września 2017r. C-186/16 dokonał wykładni art. 4 ust 2 dyrektywy Rady 93/13 z 5.04.1993r. W uzasadnieniu wyroku C- 260/18 (pkt 44 wyroku)Trybunał ponownie potwierdził swoje stanowisko w odniesieniu do kredytu indeksowanego, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy. Orzeczenia te są wiążące dla Sądu Polskiego. Stosując prounijną wykładnię art.
w zw. z art. 4 i 6 art. dyrektywy 93/13 przyjęto więc, że kwestionowane przez powodów postanowienia umowy kredytu, które wprowadzają ryzyko kursowe (ryzyko wymiany) przez mechanizm denominacji, stanowią klauzulę określającą główne świadczenia stron ( essentialia negotii). Tym samym w dalszym etapie rozważań, w świetle art.
c, konieczna jest ocena czy określone w spornej umowie i stanowiące główne świadczenia stron klauzule ryzyka walutowego zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, co skutkowałoby związaniem stron umową. Umowa kredytowa w w załączniku nr 7, do którego odsyła § 16umowy , zastrzega warunki ustalania kursu waluty do przeliczenia świadczenia do kompetencji banku odsyłając do kursów walut zawartych w "Tabeli kursów walut Banku (...) SA”. Prawo Banku do ustalania kursu waluty nie doznaje żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Bank swobodnie ustalał, według tylko sobie znanych zasad, kursy walut, mając nieograniczone prawo kształtowania raty. Jest to równoznaczne z prawem dowolnego kształtowania wysokości świadczeń głównych (wysokości raty i całej należności) w czasie trwania stosunku prawnego. Co prawda kwota udzielonego kredytu została wyrażona w CHF i tym samym została określona jednoznacznie. Jednakże na skutek tego, że bank narzucił wypłatę kredytu w PLN wg ustalonego przez siebie kursu oraz przede wszystkim spłatę kredytu w ratach po przeliczeniu ich na PLN, wg ustalanego przez siebie kursu, pozwani nie znali i nie mogli ustalić wysokości głównego świadczenia, które mają spłacić ani wysokości raty. Tym samym nie można mówić o jednoznacznym określeniu głównego świadczenia. Umowa powoduje swoistą nierówność informacyjną stron. Pozwani jako konsumenci, na podstawie treści umowy, w chwili jej zawarcia, nie byli w stanie oszacować całości kwoty, którą będą musieli spłacić w przyszłości, a o poziomie zadłużenia ratalnego [wysokości raty], dowiadywali się dopiero w związku z podjęciem odpowiedniej sumy z jego rachunku (§9pkt8umowy). Jest to nie do zaakceptowania, w tym zakresie umowa kształtuje jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco narusza ich interesy w rozumieniu art.
kc. Dodatkowym naruszeniem dobrych obyczajów i rażącym naruszeniem usprawiedliwionych interesów pozwanych jako konsumentów było zastrzeżenie dwóch różnych kursów wymiany: kursu kupna dla przeliczenia wypłaconego przez bank kredytu, zaś kursu sprzedaży dla obliczania rat spłacanego kredytu. Powoduje to nieuzasadnione korzyści kosztem konsumenta i narusza równorzędność stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego. Należy wskazać również, że bank naruszył obowiązek rzetelnego poinformowania konsumenta o ryzyku kursowym i zmiennej stopy procentowej. Powinien przedstawić pełną informację umożliwiającą podjęcie racjonalnej decyzji o długofalowych skutkach, w tym przedstawić wahania kursów wymiany i ryzyko związane z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej, klarownie wyjaśnić, jak na wysokość raty kredytu wpłynęłaby silna deprecjacja kursu waluty krajowej, a także wyjaśnić, że ryzyko kursowe z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się trudne do udźwignięcia w przypadku dewaluacji waluty. Pouczenie takie nie miało miejsca. Pozwani nie mieli realnej możliwości oddziaływania na treść postanowień umownych, nie zostały indywidualnie uzgodnione. Powoduje to, że umowa stron nie wiąże. Skutek nieważności nie został również zniwelowany przez nowelę art. 69 Pr. bank wprowadzająca z dniem 26 sierpnia 2011 roku regulację wyrażoną w ust. 2 pkt 4a tej ustawy. Ustawa weszła w życie po zawarciu umowy. Tym samym późniejsze czynności banku należy uznać za bezskuteczne, postawa pozwanych, pomimo uznania długu, nie ma wpływu na ocenę prawną. Umowa restrukturyzacyjna została wypowiedziana i przestała wiązać, więc nieuczciwy charakter warunku umowy kredytowej nie został zmieniony. W świetle powyższego wobec nieważności umowy, wierzytelność objęta umową cesji nie istnieje. Należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2204, dalej - u.k.w.h.) domniemanie zgodności wpisu prawa z rzeczywistym stanem prawnym hipoteki z ma wzruszalny charakter. Pozwala to w postępowaniu o zapłatę, prowadzonym przeciwko dłużnikom rzeczowym, na badanie podstawy materialnoprawnej wpisu i dokonanie oceny zgodności z rzeczywistym prawnym nieruchomości. Zgodnie z art. 67 u.k.w.h. do powstania hipoteki konieczny jest wpis do księgi wieczystej, w konsekwencji co oznacza, że ma konstytutywny charakter. Nie jest jednak samodzielną podstawą powstania hipoteki bowiem uprzednia w stosunku do wpisu jest właściwa podstawa materialnoprawna powstania hipoteki (umowa kredytowa). Wpis nie sanuje więc wadliwości materialnoprawnej czynności będącej źródłem powstania hipoteki, co może spowodować, że hipoteka nie powstanie, mimo jej wpisania w księdze wieczystej [Wyrok SN 26.06.2020 ICSK 429/18] . Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wobec nieważności umowy kredytu, nieważnego wpisu hipoteki nie doszło do powstania wierzytelności z umowy kredytu i jej przeniesienia na powoda tym samym nie zostały spełnione przesłanki z art. 509kc. W takiej sytuacji zbędne jest również wypowiadanie się co do zarzutu przedawnienia. W świetle powyższego na zasadzie art. 235 2 §1pkt 2 i 4kpc pominięto dowód z dokumentów wnioskowanych w pkt 6 odpowiedzi na Pozew. Z oświadczenia pełnomocnika powoda złożonego na rozprawie w dniu 21.04.2022 (k-234) wynika, że powód ani (...) nie dysponują żadnymi innymi dokumentami niż złożone do akt sprawy. Tym samym dowód z dokumentów związanych z umową stał się niemożliwy do przeprowadzenia, a w pozostałym zakresie zbędny, wobec nieważności umowy . Na zasadzie 15zzs 2 ustawy z 2.03.2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych zamknięto rozprawę na posiedzeniu niejawnym. W pkt1 powództwo oddalono, w pkt 2 na zasadzie §1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określania wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej i §2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych przyznano wynagrodzenie w kwocie 5.313,60zł (w tym VAT). Sąd miał na uwadze, że cyt. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018r. w § 1 odnosi się do Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych i nie zawiera Vat. Nadto przyznano zwrot wydatków .
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.