c prowadzi do wniosku, że w nie doszło do jej skutecznego zawarcia z uwagi na rażące naruszenie interesów powodów jako konsumentów poprzez niekorzystne ukształtowanie ich sytuacji ekonomicznej na skutek nieusprawiedliwionej i niekorzystnej dysproporcji praw i obowiązków. Zgodnie z art.
c postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W pierwszym rzędzie należy dokonać oceny czy umowa zawierała niedozwolone postanowienia, jaki miały charakter, czy określały główne świadczenia stron. W tym względzie należy zwrócić uwagę na treść następujących wyroków Trybunału Sprawiedliwości: z 30 kwietnia 2014r C-26/13; z 20 września 2017 r. C-186/16; z 20 września 2018r. C-51/17; z 14 marca 2019 r. C-118/17 oraz z dnia 3 października 2019 r. C-260/18. Orzeczenia te zapadły na tle umów kredytu zawartych z konsumentami i zawierających ryzyko walutowe (kredytu indeksowanego, denominowanego lub wprost kredytu walutowego). W ocenie TSUE nie jest możliwe odrywanie klauzuli ryzyka walutowego (wyrażonej czy to przez indeksację czy też denominację) od mechanizmu przeliczania waluty krajowej na walutę obcą i Trybunał Sprawiedliwości konsekwentnie kwalifikuje klauzule dotyczące ryzyka wymiany, do których zalicza także sposób ustalania kursu wymiany, jako klauzule określające główny przedmiot umowy kredytu. W wyroku z 20 września 2017r. C-186/16 dokonał wykładni art. 4 ust 2 dyrektywy Rady 93/13 z 5.04.1993r. W uzasadnieniu wyroku C- 260/18 (pkt 44 wyroku)Trybunał ponownie potwierdził swoje stanowisko w odniesieniu do kredytu indeksowanego, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy. Orzeczenia te są wiążące dla Sądu Polskiego. Stosując prounijną wykładnię art.
w zw. z art. 4 i 6 art. dyrektywy 93/13 przyjęto więc, że kwestionowane przez powodów postanowienia umowy kredytu, które wprowadzają ryzyko kursowe (ryzyko wymiany) przez mechanizm denominacji, stanowią klauzulę określającą główne świadczenia stron ( essentialia negotii). Tym samym w dalszym etapie rozważań, w świetle art.
c, konieczna jest ocena czy określone w spornej umowie i stanowiące główne świadczenia stron klauzule ryzyka walutowego zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, co skutkowałoby związaniem stron umową. Umowa kredytowa w §2ust1, §3ust2 zastrzega warunki ustalania kursu waluty do przeliczenia świadczenia do kompetencji banku odsyłając do kursów walut zawartych w "Tabeli kursów”. Prawo Banku do ustalania kursu waluty na etapie przeliczenia kredytu na walutę CHF nie doznaje żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Bank swobodnie ustalał, według tylko sobie znanych zasad, kursy walut, mając nieograniczone prawo kształtowania wysokość obciążenia kredytowego. Jest to równoznaczne z prawem dowolnego kształtowania wysokości świadczeń głównych (całej należności) w czasie trwania stosunku prawnego. Co prawda kwota spłacanych rat były przeliczane na CHF wg kursu NBP tj obiektywnego miernika wysokości i tym samym zostały określona jednoznacznie. Jednakże na skutek tego, że bank jednostronnie narzucił przeliczenie kredytu wg ustalonego przez siebie kursu CHF, powodowie nie znali i nie mogli ustalić wysokości głównego świadczenia, które mają spłacić. Umowa powoduje swoistą nierówność informacyjną stron. Powodowie jako konsumenci, na podstawie treści umowy, w chwili jej zawarcia, nie byli w stanie oszacować całości kwoty w PLN, którą będą musieli spłacić w przyszłości. Jest to nie do zaakceptowania, w tym zakresie umowa kształtuje ich prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco narusza ich interesy w rozumieniu art.
kc. Bank naruszył obowiązek rzetelnego poinformowania konsumenta. Powinien przedstawić pełną informację umożliwiającą podjęcie racjonalnej decyzji o długofalowych skutkach, w tym przedstawić wahania kursów wymiany i ryzyko związane z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej, klarownie wyjaśnić, jak na wysokość raty kredytu wpłynęłaby silna deprecjacja kursu waluty krajowej, a także wyjaśnić, że ryzyko kursowe z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się trudne do udźwignięcia w przypadku dewaluacji waluty. Pouczenie takie nie miało miejsca. Powodowie nie mieli realnej możliwości oddziaływania na treść postanowień umownych, nie zostały indywidualnie uzgodnione. Argumentacja pozwanego odwołująca się do faktycznego stosowania kursów nie odbiegających od rynkowych nie ma znaczenia dla oceny abuzywności postanowień umownych. Ocena jest niezależna od sposobu wykonywania umowy. Powoduje to, że umowa stron nie wiąże. Skutek nieważności nie został również zniwelowany przez nowelę art. 69 Pr. bank wprowadzająca z dniem 26 sierpnia 2011 roku regulację wyrażoną w ust. 2 pkt 4a tej ustawy. Ustawa weszła w życie po zawarciu umowy. Powodowie poinformowani przez Sąd na rozprawie w dniu 5.02.2025 o obowiązkach i możliwych negatywnych konsekwencjach związanych z ustaleniem nieważności umowy oświadczyli, że nie chcą jej utrzymania w mocy. Skoro nie doszło do skutecznego zawarcia umowy z uwagi na naruszenie normy art.
Zgodnie z art. 189kpc powód może żądać ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny w ustaleniu występuje tylko wówczas gdy istnieje obiektywna potrzeba ochrony prawnej. Zgodnie z powszechnie przyjętym w doktrynie i orzecznictwie poglądem, interes prawny nie istnieje, gdy możliwe jest wytoczenie powództwa dalej idącego w swych skutkach. W niniejszej sprawie powodowie mają interes prawny w żądaniu ustalenia. Umowa została zawarta na 360 miesięcy, okres ten nie upłynął. Do rozliczeń stron zastosowanie znajdą przepisy art. 405-411kc regulujące bezpodstawne wzbogacenie. Zgodnie z art. 405kc kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe zwrotu jej wartości. Obowiązkiem stron umowy kredytu jest wzajemne zwrócenie świadczeń. Roszczenia stron mają charakter odrębny (niezależny), co oznacza, że nie ulegają automatycznie wzajemnej kompensacji i konsument może żądać zwrotu w całości spłaconych rat kredytu niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu. [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Powodowie domagali się zasądzenia uiszczonych przez nich rat łącznie z potrąconymi z kredytu składkami i prowizjami. Żądanie jest uzasadnione. Łączna suma uiszczonych przez powodów na rzecz pozwanego rat (ze wszystkimi składnikami) wynosi 312.432.10zł. W tym zakresie bank jest wobec nich wzbogacony. Powodowie są po rozwodzie każde z nich ma roszczenie do banku wynoszące połowę tej kwoty. Zgłoszony zarzut potrącenia wypłaconego świadczenia tytułem kredytu w kwocie 247.421,67zł jest uzasadniony, został doręczony powodom na adres domowy jednocześnie ze składaniem odpowiedzi na pozew. Warunkiem potrącenia wierzytelności jest ich wymagalność [art. 498kc]. W chwili składania odpowiedzi na pozew roszczenia nie były wymagalne. Całkowita bezskuteczność umowy kredytu staje się trwała (definitywna) wtedy, gdy konsument należycie poinformowany o niedozwolonym charakterze postanowienia (bez którego umowa nie może wiązać) i jego konsekwencjach nie wyraził świadomej i wolnej zgody na postanowienie, a jeżeli utrzymanie umowy jest możliwe po jej uzupełnieniu - sprzeciwił się temu uzupełnieniu [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Tym samym w chwili składania zarzutu świadczenia nie były wymagalne, jednakże na rozprawie w dni 5.02.2025, po złożeniu oświadczeń przez powodów o braku woli utrzymania umowy w mocy, pełnomocnik pozwanego ponowił zarzut, tym samym został złożony skutecznie. Na skutek potrącenia wierzytelności umorzyły się do wysokości wierzytelności niższej. Wierzytelność powodów wynosi więc 65.010,42zł co w odniesieniu do każdego z powodów daje kwotę 32.505,22zł . W takiej sytuacji odnoszenie się do zarzutu zatrzymania jest bezprzedmiotowe. W związku z powyższym na zasadzie art. 224§3kpc zamknięto rozprawę na posiedzeniu niejawnym: w pkt 1 ustalono, że „ umowa kredytu nominowanego do CHF nr (...) (...)” z dnia 25.04.2006r zawarta pomiędzy stronami jest nieważna, w pkt 2 i 3 na zasadzie art. 405kc uwzględniono powództwo o zapłatę co do kwoty 32.505,22zł na rzecz każdego z powodów. O odsetkach orzeczono na zasadzie art. 481kc od dnia następnego po doręczeniu odpisu pozwu tj 9.11.2024r. w pkt 4 w pozostałej części powództwo oddalono jako bezzasadne, gdyż na skutek potrącenia kwoty 247.421,67zł wzajemne wierzytelności umorzyły się do tej wysokości wierzytelności niższej w pkt 5 na zasadzie art. 100kpc zniesiono wzajemnie między stronami koszty postępowania. Na skutek uwzględnienia zarzutu potrącenia powodowie utrzymali się żądaniem ustalenia oraz nieznaczną częścią z częścią roszczenia pieniężnego co uzasadnia wzajemne zniesienie kosztów.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.