polegające na sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób uniemożliwiający stwierdzenie w oparciu o jakie przesłanki Sąd doszedł do ostatecznego wniosku o nieważności spornej Umowy kredytu;
2 k.c. w zw. z art. 69 ust.
2 Prawa bankowego oraz art. 3531 k.c. polegające na błędnej wykładni oświadczeń woli stron Umowy kredytu z naruszeniem ustawowych kryteriów przewiedzionych dla oceny zgodnego zamiaru stron umowy, w szczególności pominięciu tekstu Umowy kredytu i językowych norm znaczeniowych, związku pomiędzy jej postanowieniami, okoliczności zawarcia Umowy kredytu, a także złożonych wraz z zawarciem tej umowy i po tej chwili oświadczeniami, skutkujące brakiem dokonania jednoznacznej kwalifikacji spornej umowy kredytu jako umowy kredytu wyrażonego (denominowanego) w walucie obcej (CHF) z opcjami wypłaty i spłaty w walucie krajowej, brakiem określenia w sposób prawidłowy świadczeń głównych stron w spornej Umowie kredytu;
2 k.c., art. 354 § 1 k.c. oraz art. 69 ust. 3 p.b. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że po wyeliminowaniu klauzul przeliczeniowych w umowie kredytu denominowanego w walucie obcej powstaje luka i umowa ta nie może być dalej wykonywana poprzez spłatę w walucie obcej, a wskutek tego przyjęcie nieważności umowy, pomimo braku podstaw do takiej tezy; 9. art. 65 § 1 k.c., art. 358 §
2 k.c., art. L p.w.k.c. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że ewentualna luka w umowie powstała na skutek usunięcia z niej klauzul przeliczeniowych, nie może być wypełniona poprzez odwołanie się do uzupełniającej wykładni oświadczeń woli, względnie treści art. 358 k.c. Mając na względzie powyższe zarzuty, apelujący wniósł o:
uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia , a mianowicie: ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Stosownie natomiast do art. 233 § 1 k.p.c., sąd pierwszej instancji ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, przy czym powinien to jednak czynić na podstawie wszechstronnego rozważenia całego zebranego materiału dowodowego. Sprawdzianem tego , czy sąd należycie wykonał obowiązek wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, jest uzasadnienie orzeczenia , w którym powinien się on wypowiedzieć co do faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 1974 r., (...), Legalis nr 17890). W orzecznictwie wskazuje się, że zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. (który przed dniem 7 listopada 2019 r. był odpowiednikiem art. 3271 §
k.p.c.) jest zasadny, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera elementów pozwalających na weryfikację stanowiska sądu, a braki uzasadnienia w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych i oceny prawnej są tak znaczne, że sfera motywacyjna orzeczenia pozostaje nieujawniona bądź ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej. Wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku polega przy tym nie tylko na wskazaniu przepisów prawa, ale także wyjaśnieniu, w jaki sposób wpływają one na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt (...), LEX nr 3153272; wyrok Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 15 lipca 2020 r., sygn. akt (...), LEX nr 3055721). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd Apelacyjny przyznał rację skarżącemu zarzucającemu braki sporządzonego uzasadnienia orzeczenia Sądu pierwszej instancji, które sprawiały, że orzeczenie wymykało się kontroli instancyjnej i nie spełniało swojej funkcji legitymizującej. W szczególności należy wskazać, że Sąd a quo nie dokonał konkretnych ustaleń faktycznych odnoszących się do poszczególnych zapisów umowy stron , w zakresie w jakim dokonał ich oceny w świetle art. 385 1 k.c. w zw. z art. 58 § 3 k.c. Przede wszystkim należy podkreślić, że uzasadnienie Sądu I instancji zawiera w przeważającej części szeroką analizę aspektów społecznych, ekonomicznych, rynkowych w ujęciu historycznym, z okresu zawierania tego typu umów w Polsce, opierając się w dużej mierze także na materiałach publicystycznych, wypowiedziach poszczególnych graczy rynku kredytów tzw. frankowych oraz jednostek wypowiadających się na ten temat. Problem tzw. kredytów frankowych został poddany w znacznej mierze ocenie w kontekście ogólnym, z punktu widzenia interesów „banków” oraz „kredytobiorców”. Tak skonstruowane uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych w art. 3271 §
Brak jest bowiem ustalenia konkretnych zapisów umowy łączącej strony istotnych dla wniosków Sądu a quo skutkujących wydanym wyrokiem, a także argumentacji prawnej odnoszącej się do subsumpcji ustalonego stanu faktycznego tj. konkretnych zapisów umowy zawieranej w ustalonych okolicznościach między stronami tego procesu. Powyższe czyni niemożliwym prześledzenia argumentacji prawnej Sądu I instancji co do prawidłowości zastosowania powołanych przepisów. Sąd II instancji nie znalazł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uargumentowanego stanowiska Sądu a quo, z którego można odczytać, jakie postanowienia umowy łączącej strony Sąd ten uznał za abuzywne i czy były to postanowienia określające główne świadczenia stron, a w dalszej kolejności, jaki jest skutek prawny tak dokonanej oceny dla istnienia i treści umowy. Z uzasadnienia wyroku wydaje się, że Sąd I instancji uznał nieważność umowy w całości, jednak brak jest powiązania konkretnych zapisów umowy z sankcją nieważności wynikającą z art. 58 § 3 k.c. oraz wyjaśnienia dlaczego powołane przepisy mają zastosowanie i decydują o nieważności umowy w całości, a nie jej poszczególnych zapisów. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brakuje elementów pozwalających prześledzić tok rozumowania Sądu meriti przy ocenie zasadności powództwa. W szczególności, Sąd ten uchybił wymaganiom w zakresie wyjaśnienia przyjętej podstawy faktycznej (ustalenia faktów, w tym konkretnych postanowień umownych), wskazania na jakich konkretnie dowodach się oparł i dlaczego, którym konkretnie dowodom zaś odmówił wiarygodności i mocy dowodowej - (brak oceny zeznań świadków E. B.
i art. 233 k.p.c. Tym samym należało uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Niedopuszczalne byłoby bowiem, bez naruszania zasad bezpośredniości i instancyjności, dokonywanie podstawowych ustaleń faktycznych, a także oceny przeprowadzonego postępowania dowodowego dopiero na etapie postępowania apelacyjnego (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 22 stycznia 2002 r., sygn. akt (...) oraz z dnia 21 stycznia 2004 r., sygn. akt (...)). Wydanie w takiej bowiem sytuacji orzeczenia co do istoty sprawy przez sąd drugiej instancji ograniczyłoby merytoryczne rozpoznanie sprawy do jednej instancji stanowiąc naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. Z tych przyczyn na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c. Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd Okręgowy po ponownym rozpoznaniu sprawy, wydał tożsamy wyrok, gdyż za aktualną uważa ocenę, którą już przedstawił, a jej bazą jest wskazanie, że (i dlaczego) sąd podziela w całości wywód prawny zawarty w wyroku Sądu Najwyższego z 11.12.2019r. ((...)), a do regulacji tam przywołanych – w pkt. 8 wprost dopisał jeszcze bezpośrednią podstawę prowadzącą do ustalenia nieważności. Poza tym krok po kroku sąd wskazywał podstawy prawne swego rozstrzygnięcia dotyczące bardzo wielu punktów spornych tej sprawy, w tym częściowo zostały one potwierdzone kolejnymi orzeczeniami TSUE. Poprzednie rozważania objęły już także zakres powództwa rozszerzonego po uchyleniu wyroku (wskazane zostało bowiem jak sąd I instancji dokonuje wykładni co do rozliczenia na kanwie bezpodstawnego wzbogacenia/nienależnego świadczenia) i choć w tym zakresie także zapadało oczywiste orzeczenie TSUE, jego skutki są nadal kwestionowane. Stanowiska i wywody w tego typu sprawach bywają obszerne, jest to kwestia stylistyki prezentacji argumentacji, ale sama wykładania sprowadza się do kwestii już omówionych przez sąd I instancji, ewentualnie zmiana rozstrzygnięcia jest możliwa poprzez przeprowadzenie innej oceny. Sąd nie przytacza orzeczeń TSUE, uważając, że wypowiedział się poprzez własną wykładnię, skoro orzeczenia TSUE – które w jego ocenie ją potwierdzają – są podważane. Nadmienić można, że na kanwie takiego samego uzasadnienia wyroku jak w niniejszej sprawie, może wskazać na całą paletę różnych rozstrzygnięć, które zapadały po zaskarżeniu, z tym że ostatnio głównie były to oddalenia apelacji. Apelacja pozwanego w tej sprawie oparta była – jak zwykle - na innej ocenie, w tym kuriozalnym twierdzeniu powoda, że nie wie, jakie postanowienia umowy uznano za abuzywne – mimo, że już w prezentacji stanowisk stron, przedstawiając stanowisko pozwanego – zostało to wskazane, a sam powód oczekiwał nawet opinii biegłego, by kontrować to stanowisko (jak i nie miał przeszkód – na co wskazuje treść apelacji, by sformułować merytoryczne zarzuty apelacji w ciągłości do całego procedowania sprawy). Poza tym mimo, że sąd generalnie podzielał stanowisko pozwanego, to jednocześnie także zawiera ono pewne odmienności, więc sąd poprzestał na przedstawieniu wyłączenie własnej oceny, nie wchodząc w polemiki ze stronami, gdyż nie jest to możliwe przy tak rozległym zakresie sporu. Sąd I instancji uważa bowiem, że tylko spójna koncepcja rozstrzygnięcia sporu, którego dotyczy sprawa, jaką przedstawił, prowadzi do adekwatnej oceny uwzględniającej wszystkie aspekty. Obecnie sąd do uzasadnień w tego typu sprawach dołącza dodatkowo poniższe zważenie (jak i wskazówki, co jest w poszczególnych punktach uzasadnienia) : Celem dyrektywy 93/13 jest , by nieuczciwe warunki nie były zamieszczane w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami oraz, jeżeli jednak takie warunki zostają w nich zawarte, aby nie były one wiążące dla konsumenta, oraz by zagwarantować, aby umowa obowiązywała strony zgodnie z zawartymi w niej postanowieniami, pod warunkiem że po wyłączeniu z umowy nieuczciwych warunków może ona nadal obowiązywać. Warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary , powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta . Bank więc akcentował, że ustalając kursy walut jest związany procedurami, zatem nie jest on dowolny, jak i odnosi się do sytuacji rynkowej. Dlatego uważał, że sama świadomość, że inna waluta wiąże się z ryzykiem kursowym jest dostateczną informacją dla klienta o ryzyku umowy. Kredytobiorcy nie byli więc informowani o faktycznym przedmiocie umowy, jej ryzyku, polegającym na tym, że bank udzielał kredytu w oparciu o walutę obcą, której nie miał, lecz dla celów rozliczenia umowy – prowadząc działalność inwestycyjną na rynku walutowym. Tym samym nie wiedzieli, że ponoszą ryzyko operacji banku, który zabezpieczył się, obciążając kontrahentów obowiązkiem stałego zapewnienia środków na prowadzoną przez bank działalność pozyskiwania kapitału na kredyty jak sporny. Stąd nie jest zasadne twierdzenie, że kredytobiorcy odnieśli korzyść, gdyż mogli dzięki pozyskaniu kredytu, zrealizować swój cel mieszkaniowy. Nadal bowiem ocenie podlega, czy sporny produkt, był korzystny dla realizacji tego celu ( a warunki, w jakich przebiegała realizacja umowy temu zaprzeczały). By mówić o korzyści, należy mieć na uwadze bilans transakcji. Przy tym kredytobiorcy udając się do profesjonalisty, który badał ich zdolność kredytową i w umowie odwoływał się do kursu z własnych tabel, mogli oczekiwać, że ryzyko umowy jest przemyślane w pułapie badanym dla potrzeb zdolności kredytowej (wielkość zmiany kursu tymczasem znacznie odbiegła od niego). Rozwinięcie przedstawionych założeń rozstrzygnięcia sąd orzekający przedstawił w przytoczonym uzasadnieniu w kolejnych punktach, gdzie w: Ad. 1 wskazał, że spór dotyczy znanego problemu systemowego (i przedstawił jego sedno), co rzutuje także na zakres postępowania dowodowego (wiele faktów, tworzących kontekst sporu, jest powszechnie znanych, a spór sprowadza się do tego, jakie rozwiązanie znaleźć, skoro produkt został dopuszczony do obrotu, a do sądu należy ocena prawna). W istocie po stwierdzeniu w umowie omówionego mechanizmu waloryzacyjnego, a zwłaszcza wspomnianego postanowienia o ustaleniu kursu przez bank kredytujący, postępowanie dowodowe staje się zbędne, gdy nie budzi sporu, że konsument nie był informowany o faktycznym ryzku umowy (ewentualnie tylko o zwykłym ryzyku kursowym). Dlatego wspomniane przez TSUE badanie indywidualne sprawy, czyli by sprawdzić, czy w jakimś wypadku przebieg procedowania umowy mógł być inny (konsument był inaczej informowany lub przeprowadził indywidualne uzgodnienia), stawało się zbędne, a tylko ze względu na przyjętą do tej pory metodykę, prowadzony był dowód z zeznań. Wobec dużego potencjału sporności tego typu spraw, jak i braków w powszechnej praktyce prowadzeniu procesu, polegających na niepełnym wykorzystaniu reguł kodeksu postępowania cywilnego, wzmocnionych jego ostatnią nowelizacją, poprzez zeznania odtwarzano więc fakty - mimo, że już wynikały one ze stanowisk procesowych stron. Ad. 2 uzasadnił, dlaczego buduje własny wywód oceny w sprawie i nie odnosi się bezpośrednio do stanowisk stron (a właściwie poszczególnych fragmentów), zwłaszcza że generalnie popiera stanowisko wyrażone w sprawie przez stronę pozwaną, dookreślając je własnymi akcentami (i tym samym nie ponawia i nie powiela przedstawionego tam wywodu). Ad. 3, 4 i 5 omówił, dlaczego przechodzi do rozstrzygnięcia na podstawie klauzul abuzywnych wobec aspektu historycznych prób kwestionowania spornych umów jako w ogóle sprzecznych systemowo, czyli w tym i by wesprzeć wyjaśnienia, dlaczego uznał zasadność rozstrzygnięcia - również w kontekście systemowym - które stało się kanwą niniejszej sprawy. I tu sąd orzekający przywołał zarzut naruszenia – i jego skutku - art. 6 w zw. z 12 ust. 1 pkt. 4 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym z opcją roszczenia unieważnienia umowy z obowiązkiem zwrotu świadczeń – jako zasadny wobec ww. mechanizmu waloryzacji (a szczególnie postanowienia odwołującego się do kursu banku jako dookreślającego wysokość świadczenia kontrahenta); stąd nawet oświadczenie konsumenta w umowie lub w związku z nią - o świadomości ryzyka walutowego, nie niweczy tego zarzutu. Ad. 6 przeszedł do omówienia prawa unijnego jako źródła przeprowadzenia wykładni prezentowanej w sprawie z powołaniem się na wyroku SN z 11.12.2019 r. ( (...)) jako potwierdzający jej skutki w porządku krajowym. Zasadnicze dla rozstrzygnięcia rozważania tego orzeczenia zostały bezpośrednio przytoczone jako przesądzające ocenę rozpatrywanej sprawy. Zauważone zostało, że także SN wspomniał o naruszeniu z pkt. 5. Ad. 7 dodatkowo stwierdził, że wywód opisany w pkt. 6 dotyczy rozpatrywanej sprawy, jak i dodał, dlaczego nie ma możliwości uzupełnienia umowy, by można ją było zachować. Ad. 8 omówił skutek stwierdzenia abuzywności, tj. że wobec swojego zakresu prowadzi do art. 58 § 3 kc, jak i dodatkowo wskazał na adekwatność systemową takiego rozwiązania. Ad. 9 omówił, jak strony umowy powinny się rozliczyć się wobec stwierdzenia nieważności na kanwie od wielu lat wypracowanych koncepcji z instytucji bezpodstawnego wzbogacenia. Ten kierunek wykładni – w zakresie w jakim orzekał - potwierdził także Sąd Najwyższy w uchwale (7 sędziów) z 7.05.2021 r.(...), jak i skutki rozstrzygnięcia o stwierdzeniu nieważności umowy - zarówno dla kredytu denominowanego, jak i indeksowanego. Ad. 10 i n. odniósł się do poszczególnych kwestii dodatkowo Dodać można, że sąd nie zmienił wysokości zasądzonej kwoty, mimo że po uchyleniu wyroku, powód nieznaczenie zmienił kwotę w PLN - jaka miała stanowić kwotę wypłaconego kapitału umowy, gdyż sąd nie znalazł na to potwierdzenia w dokumentacji sprawy, do czego powód się odwołał (nie daje to też podstawy do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, skoro powód uważa, że kwota wynika z dokumentacji, a poprzednio wywodził z niej inną). O kosztach rozstrzygnięto mając na uwadze, że pozwany wnosił o zasądzenie wynagrodzenia w zwielokrotnionej stawce, a po uchyleniu wyroku powództwo zostało zmodyfikowane w sposób prowadzący do przejścia do kolejnej stawki. W konsekwencji do przyjętej uprzednio podstawy rozstrzygnięcia o kosztach - art. 100 kpc w zw. z § 2 pkt. 6 rozporządzenia z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych …, należało więc uwzględnić także pkt. 7 § 2 oraz § 10 ust. 1 pkt. 2, § 19 i sumowanie należności za każdą instancję prowadziło do zasądzonej należności : 5417 zł (jak zasądzono poprzednio) + 4050 zł (za etap przed II instancją) + 10 800 zł (ponownie przez I Instancją po podwyższeniu wartości przedmiotu sporu modyfikacją powództwa) = 20 267 zł. Sąd nie zwielokrotnił stawki, gdyż nie obserwuje takiej tendencji w orzecznictwie, a nakład pracy został uwzględniony poprzez zsumowanie wynagrodzenia za każdy etap. Sąd zastosował art. 98 § 1 1 kpc, skoro doszło do ponownego procedowania i wydania wyroku, gdy wskazany przepis już obowiązywał. 1 szarym podbarwieniem tła podkreślano zamiany wprowadzone w tekst poprzedniego uzasadnienia w związku ze zmianami do odnotowania po uchyleniu wyroku 2 sprostowano przy obecnym sporządzaniu uzasadnienie, gdyż był błąd w cyfrze karty z pismem z 28.05.2020 r. 3 zmiana kwoty z poprzedniej 140 228,92 zł /opisanej jako kwota uruchomiona do wypłaty 18.06.2008 r . jako kwota kredytu 68 890,86 CHF/ z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wydania wyroku co nastąpiło 23.11.2020 r.- nastąpiła po uchyleniu tego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania - powód zmodyfikował powództwo ( pismo z 21.12.2021 r. k. 767) 4 było to przed modyfikacją z 140 228,92 zł na 203 817,44 zł, czyli zasądzono 140 228,91zł – 133 541,90 zł 5 zob. także dyrektywę (...) Parlamentu Europejskiego i Rady z 4.02.2014 r. – zwł. pkt. 22, 23,30, którą w następstwie realizowała ustawa z 2017 r. o kredycie hipotecznym /vide uzasadnienie do projektu : (...) 6 https://wiadomosci.dziennik.pl/opinie (...),(...), a w trakcie debat przedstawiano korespondencję potwierdzającą wypowiedź z linkowanego wywiadu. 7 szerzej o zwiększeniu ochrony konsumenta w zakresie realizacji obowiązku informacyjnego i sankcji – zob. np.: (...) 8 i zauważyć można, że od dawna bezskuteczny jest argument – zob. przypis 6 - że konsument ze względu na swoje atrybuty osobiste może być inaczej chroniony niż przeciętny konsument. 9 zob. min. przykłady – (...) 10 zob. m.in. orzecznictwo do tego utrwalonego poglądu w tezie 9 do art. 22 1 kc w komentarzu pod red. K. O. w L.; przy tym – jak słusznie zauważyła powódka – mimo, że sama jest prawnikiem zawierzyła przedstawicielowi banku, że otrzymuje kredyt możliwy do spłaty na warunkach znanych, gdy go zawierała, a nie z nieznanym ryzykiem kursu waluty 11 por. materiały szkoleniowe red. (...) H. C. ze szkolenia „Dochodzenie roszczeń z tzw. umów kredytów frankowych w praktyce i w orzecznictwie” 12 (...) i przywołano w tekście literatura 13 zobowiązanie do zwrotu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy (por. wyrok SN z dnia 17 grudnia 1976 r., (...), LEX nr 7893 oraz uchwała SN z dnia 6 marca 1991 r., (...), OSNCP 1991, nr 7, poz. 93); w takiej sytuacji termin spełnienia takiego świadczenia musi być wyznaczony zgodnie z art. 455 k.c., a zatem niezwłocznie po wezwaniu skierowanym przez zubożonego. 14 Tak E. Ł. :Bezpodstawne wzbogacenie” , C.H. B., W-wa 2000 15 komentarz P. K. w Komentarzu do kodeksu cywilnego pod red. K. O. w systemie L. do art. 410 16 por. H. C. cytowanych już materiałach, jak i por. E. Ł. : roszczenie restytucyjne nie jest "czystym" zobowiązaniem pieniężnym i odsetki nie wchodzą tu w grę, a zobowiązania zwrotu świadczeń obu stron powstają i stają się wymagalne z momentem orzeczenia o nieważności umowy w : (...) 17 zob. rozważania w tezie 17 w komentarzu do art. 499 kc pod red. K. P. w L., 18 zob. teza 16 komentarza jak w przypisie 17, w tym przytoczonego tam orzecznictwo, np. wyr. SN z 22.11.1968 r., (...), OSNCP 1969, Nr 11, poz. 204; z 9.11.2011 r., (...), L.; uchw. SN z 25.7.2019 r., (...), L.). 19 Możność dochodzenia zapłaty waluty w przypadku kredytu indeksowanego zanegował m.in. Sąd Okręgowy w O., a potwierdził Sąd Apelacyjny w B. wyrokiem z 18.09.2019 r. (...), (publik. w Legalis nr 2238151, jak i zob. orz. przytoczone w LEX przy art. 69 ust.3 pr. bank). 20 zob. postanowienie SN z 20.08.1987 r. ((...))
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.