I C 609/25 | Europaius

sygn. akt IC 609/25 UZASADNIENIE (...) Niestandaryzowany Fundusz Wierzytelności Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z/s we Z. wniósł pozew przeciwko F. V. o zapłatę kwoty 4635,48 zł z odsetkami w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym, tj. od dnia 6.03.2025r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu podał, że w dniu 4.07.2021r. pozwana zawarła z poprzednikiem prawnym powoda (...) S.A. umowę pożyczki nr (...), nie dotrzymała warunków umowy, a następnie wezwania do zapłaty, wobec czego w dniu 24.08.2022r. wierzytelność została przelana na rzecz powoda. W celu polubownej spłaty zadłużenia, w dniu 1.08.2024r., drogą elektroniczną, strony zawarły ugodę, w której pozwana uznała wierzytelność w kwocie 4353,96 zł i zobowiązała się do spłaty w 27 ratach. Pozwana nie wywiązała się z przyjętego w ugodzie zobowiązania, wobec czego ugoda została wypowiedziana. Powód wyjaśnił, że wskazana w pozwie data wymagalności, tj. 21.11.2024r., wynika z zawartej ugody, a na dochodzoną kwotę składają się: kwota 4353,96 zł, tytułem należności głównej, wynikającej z ugody, oraz kwota 281,52 zł, tytułem odsetek za opóźnienie w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 21.11.2024r. do dnia poprzedzającego dzień złożenia pozwu. Pomimo wezwania do zapłaty, zadłużenie nie zostało uregulowane. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, kwestionowanego co do zasady i wysokości. Zarzuciła brak dowodu wypowiedzenia umowy pożyczki, z ostrożności podniosła zarzut przedawnienia, a nadto brak legitymacji czynnej, zaprzeczyła, aby zawarła z powodem ugodę, aby udzieliła pełnomocnictwa do zawarcia ugody, a dokument z dnia 1.08.2024r. – zdaniem pozwanej – dyskwalifikuje brak własnoręcznego podpisu pozwanej. Odnosząc się do zarzutów pozwanej, w piśmie procesowym z dnia 16.10.2025r., powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Stan faktyczny: W dniu 4.07.2021r. pozwana zawarła z (...) S.A. z/s w Z. umowę pożyczki pieniężnej nr (...), na podstawie której wypłacono jej gotówką kwotę 2000 zł oraz przelano, zgodnie z jej dyspozycją, kwotę 300 zł na wskazany rachunek bankowy. Całkowita kwota pożyczki wynosiła 2300 zł, prowizja za udzielenie pożyczki 664,36 zł, opłata przygotowawcza 40 zł, opłata za Elastyczny Plan Spłat 664,37 zł łączna kwota odsetek 156,17 zł; całkowita kwota do zapłaty wynosiła 3824,90 zł. Pozwana zobowiązała się do spłaty w 60 ratach tygodniowych. Zgodnie z umową, pożyczkodawca mógł naliczać odsetki od przeterminowanego zadłużenia w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie (pkt 11 umowy). Dowód: umowa pożyczki (k-24-27); zeznania pozwanej (k-124). W dniach 8 i 20.07.2021r. pozwana wpłaciła na rzecz pożyczkodawcy kwoty po 100 zł (łącznie 200 zł). / Bezsporne Pismem z dnia 16.12.2021r. (doręczonym w dniu 19.01.2022r.) pożyczkodawca wypowiedział pozwanej w.w. umowę, ze skutkiem na 19.02.2022r., wskazując, że zadłużenie pozwanej wynosi: 3203,72 zł, tytułem kapitału, i 80,28 zł, tytułem odsetek. Dowód: wypowiedzenie (k-29); potwierdzenie doręczenia (k-28). W dniu 24.08.2022r. (...) S.A. z/s w Z. zawarł z powodem umowę przelewu wierzytelności, m.in. wobec pozwanej z tytułu w.w. umowy pożyczki, w kwocie 3622,41 zł. Dowód: umowa przelewu (k-14-23); pełnomocnictwa (k-104-112), Oświadczenie o zapłacie ceny (k-113); Zawiadomienie o przeniesieniu wierzytelności (k-115). W dniu 1.08.2024r., drogą elektroniczną, strony zawarły ugodę, w której pozwana uznała roszczenie i zobowiązała się do zapłaty na rzecz powoda kwoty 4353,96 zł, w tym kwoty 3203,72 zł, tytułem kapitału, i kwota 1150,24 zł, tytułem „pozostałych składowych nie kapitałowych”, w 27 ratach miesięcznych, od 11.08.2024r. do 11.10.2026r. Do zawarcia ugody pozwana udzieliła pełnomocnictwa G. C., wyrażając zgodę, aby występował on jednocześnie jako pełnomocnik drugiej strony. Fakt udzielenia pełnomocnictwa potwierdziła, wprowadzając we wskazanym miejscu na stronie (...) kod otrzymany od wierzyciela SMS-em na podany przez nią numer telefonu. Dowód: Ugoda (k-7-9), Pełnomocnictwo (k-9); zeznania pozwanej (k-124). Pismem z dnia 17.10.2024r. (doręczonym w dniu 19.11.2024r.) powód wypowiedział pozwanej w.w. ugodę. Dowód: wypowiedzenie (k-13, 118-122); zeznania pozwanej (k-124). Pismem z dnia 13.02.2025r. powód wezwał pozwaną do dobrowolnej zapłaty w kwocie 4579,12 zł w terminie do 20.02.2025r. Dowód: wezwanie do zapłaty (k-33). W dniu 6.03.2025r. powód wniósł przeciwko pozwanej pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym o zapłatę 4635,48 zł z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od 6.03.2025r. do dnia zapłaty. Wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu i utraty mocy nakazu zapłaty z 25.03.2025r., postępowanie zostało umorzone na mocy postanowienia z 22.05.2025r. Dowód: akta (...) sygn. VI Nc-e (...)25 (k-34-49). Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części. Powód wykazał w sposób dostateczny istnienie ważnego zobowiązania na podstawie umowy pożyczki z dnia 4.07.2021r., z przejściem uprawnień na swoją rzecz w drodze umowy przelewu wierzytelności z dnia 24.08.2022r. (art. 509 kc i art. 6 kc). Pozwana nie wykazała zarazem, że spełniła świadczenie, zgodnie ze swym zobowiązaniem, jak również, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy było następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności (art. 471 kc w zw. z art. 6 kc w zw. z art. 720§1 kc). W świetle przeprowadzonych dowodów z dokumentów i zeznań pozwanej, ustalony stan faktyczny sprawy nie nasuwa wątpliwości, a zarzuty pozwanej, zawarte w odpowiedzi na pozew, należało uznać za całkowicie chybione. Zgodnie z przepisem art. 353§1 kc, zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno – gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego (art. 354§1 kc). Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 kc). Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), a wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki (art. 509§1 i 2 kc). Wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużni odpowiedzialności nie ponosi (art. 481§1 kc). Zgodnie natomiast z art. 720§1 kc, przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy (…), a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy. Odpowiedzialność kontraktowa znajduje zastosowanie między wierzycielem i dłużnikiem, którzy są stronami określonego stosunku zobowiązaniowego. Dłużnik nie wykonuje zobowiązania, jeżeli przez swoje zachowanie nie doprowadzi do osiągnięcia przez wierzyciela określonej kontraktem korzyści. Ciężar dowodu istnienia przesłanek odpowiedzialności kontraktowej w świetle art. 6 kc, spoczywa na wierzycielu, jako osobie, która z tychże faktów wywodzi skutki prawne. Musi on zatem udowodnić istnienie ważnego zobowiązania o określonej treści, w stosunku do którego czyni dłużnikowi zarzuty jego naruszenia. Normy procesu cywilnego w przepisie art. 3 kpc nakładają na strony obowiązek składania wyjaśnień, co do okoliczności faktycznych sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a nadto obowiązek przedstawienia dowodów. Sąd jest organem, który dopuszcza i przeprowadza dowody w toczącym się procesie, lecz inicjatywa w tym zakresie niewątpliwie obciąża strony (art. 3 i 232 kpc). Z przepisu art. 6 kc wynika ogólna reguła, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W procesie cywilnym strony mają obowiązek twierdzenia i dowodzenia tych wszystkich okoliczności (faktów), które stosownie do art. 227 kpc mogą być przedmiotem dowodu. Zgodnie z art. 232 kpc, strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Zarazem sąd może uznać za ustalone fakty, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (art. 231 kpc). Każda ze stron jest obowiązana do złożenia oświadczenia co do twierdzeń strony przeciwnej dotyczącej faktów. Strona jest przy tym obowiązana wyszczególnić fakty, którym zaprzecza (art. 210§2 kpc). Gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd, mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane (art. 230 kpc). Zawarcie umowy przez pozwaną i poprzednika powoda, jak również ugody z powodem uznać należało za niewątpliwie. Potwierdzają to dołączone do pozwu dokumenty; fakty te ponadto przyznała pozwana w swoich zeznaniach. Bezspornym było także, że w wyniku wykonania umowy pożyczki, pozwana wpłaciła łącznie kwotę 200 zł na rzecz pożyczkodawcy. Wbrew ponadto zarzutom, zawartym w odpowiedzi na pozew, powód przedstawił dowód wypowiedzenia przez pożyczkodawcę umowy pożyczki, z dnia 16.12.2021r., wraz z potwierdzeniem doręczenia pozwanej w dniu 19.01.2022r. (k. 28-29), ze skutkiem na dzień 19.02.2022r. W sytuacji, gdy zachowanie się dłużnika w wykonaniu zobowiązania ma polegać na daniu lub czynieniu, przeprowadzenie przez wierzyciela dowodu na fakt niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, o ile nie jest niemożliwe, to na pewno jest bardzo utrudnione. Dlatego w takich sytuacjach przyjmuje się, że to dłużnik, broniąc się przed zarzutem niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, powinien przedstawić dowód spełnienia świadczenia. Obowiązujący system prawny uwzględnia oczekiwania dłużnika i wychodzi naprzeciw jego oczekiwaniom, pomagając mu w uzyskaniu dowodów wykonania zobowiązania (art. 462 – 463 kc). W rozpoznawanej sprawie pozwana nie wykazała, że spełniła świadczenie zgodnie z w.w. umową, ani, że spełniła je w większej części, niż wynika to z twierdzeń powoda (art. 6 kc). Ugoda nie tworzy samoistnej podstawy prawnej zobowiązania, nie wyklucza zatem zarzutu nieistnienia ustalanego stosunku prawnego (art. 917 kc). Ugoda dotyczyć może tylko istniejącego stosunku prawnego, jest z zasady czynnością ustalającą i nie może tworzyć nowego odrębnego stosunku. Uznanie długu nie powoduje powstania nowej więzi prawnej o charakterze abstrakcyjnym, nie prowadzi do nawiązania stosunku zobowiązaniowego i nie stanowi samoistnego tytułu prawnego zobowiązania (por. wyrok SA w Szczecinie z dnia 10.02.2016r., I ACa 985/15; wyrok SA w Warszawie z dn. 14.08.2015r., VI ACa 760/15; wyrok SA w Szczecinie z dn. 11.06.2014r., I ACa 249/14). Umowa taka odwołuje się i potwierdza istnienie długu, powstałego wcześniej w stosunkach między dłużnikiem a wierzycielem, takiego długu jednak nie tworzy, nie kreuje nowego stosunku i nie może stanowić całkowicie nowej podstawy praw i obowiązków. Pomimo więc uznania przez pozwaną długu w kwocie 4353,96 zł, powód nie może domagać się zaspokojenia roszczenia tylko na tej podstawie, w oderwaniu od stosunku podstawowego, łączącego pozwaną z poprzednikiem prawnym powoda. I choć zawarcie w.w. umowy pożyczki przez pozwaną było niewątpliwe, to wątpliwości Sądu wzbudziły jednak niektóre postanowienia tej umowy, co do ich zgodności z przepisami ustawy, a w konsekwencji – co do zakresu odpowiedzialności pozwanej wobec powoda. Pożyczka stanowi umowę stypizowaną w kodeksie cywilnym. Jej istotę stanowi przeniesienie przez pożyczkodawcę na pożyczkobiorcę określonej ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, za jednoczesnym zobowiązaniem się pożyczkobiorcy do zwrotu pożyczkodawcy tej samej ilości pieniędzy albo tej samej ilości rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości (art. 720 § 1 k.c.). Przedmiotową umowę pożyczki uznać należało za ważną w odniesieniu do kwoty pożyczonego kapitału (2.300 zł) i ustalonej opłaty przygotowawczej oraz odsetek kapitałowych. Rozważając zasadność żądania pozwu w zakresie pozostałych jego składowych, tj. prowizji za udzielenie pożyczki i opłaty za Elastyczny Plan Spłaty, wskazać należy, że uprawnienie do badania zasadności żądań pozwu w tym zakresie (a jednocześnie uprawnienie do badania ważności postanowień umownych pożyczki) daje przepis art. 58 § k.c. Jego celem jest zapobieganie powstawaniu stosunków prawnych o treści niezgodnej z obowiązującymi przepisami prawa lub zasadami współżycia społecznego. Adresatem norm prawnych, przewidujących bezwzględną nieważność czynności prawnej, są w pierwszym rzędzie organy stosujące prawo (sądy oraz organy władzy publicznej), dlatego Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę bezwzględną nieważność czynności prawnej z urzędu, nawet jeśli żadna ze stron postępowania nie powołuje się na nieważność czynności prawnej (por.: wyr. SN z dnia 19.12.1984r., III CRN 183/84, C.). Zgodnie ponadto z art. 385

(1)§ 1 k.c., postanowienia umowy, zawieranej z konsumentem (osobą fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową – art. 22

(1)k.c.), nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Postanowienie umowy może zatem zostać uznane za niedozwolone po łącznym spełnieniu wskazanych wyżej przesłanek. Poprzednik prawny powoda jest przedsiębiorcą, zajmującym się prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie udzielania pożyczek krótkoterminowych i przy zawieraniu umów posługuje się wzorcami umownymi. Przedmiotowa umowa pożyczki nie była natomiast związana z działalnością zawodową, ani gospodarczą pozwanej. Dlatego też należało ustalić, czy postanowienia umowy zawartej z pozwaną były w całości dla ich stron wiążące. Sąd bowiem może, a nawet powinien dokonywać oceny postanowień zawartych umów, a także postanowień samych wzorców umów, co do ich zgodności z prawem. Przedmiotowa umowa przewidywała obowiązek uiszczenia przez pożyczkobiorcę prowizji za udzielenie pożyczki, która jest specyficznym rodzajem wynagrodzenia, pobieranym za pośrednictwo w zawieraniu umów. Nie ma przepisów, które zakazywałyby pobierania prowizji przy umowach pożyczki, co więcej - art. 5 pkt 6a ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 246) jednoznacznie dopuszcza możliwość pobierania prowizji i wszelkiego rodzaju opłat. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 10 ustawy, kredytodawca powinien jednak o wszelkich informacjach, związanych z tymi kosztami poinformować kredytobiorcę. Ponadto, wszelkie opłaty i prowizje, pobierane przez kredytodawców, powinny wyrównywać rzeczywiste koszty, poniesione przez niego, w związku z podjęciem danej czynności, i nie powinny być rażąco wysokie dla konsumenta. Nie powinny być zatem formułowane w sposób ryczałtowy, bez odzwierciedlenia w kosztach, ponoszonych przez pożyczkodawcę. W przedmiotowej sprawie prowizja za udzielenie pożyczki została określona na kwotę 664,36 zł, przy czym w umowie dołączonej do pozwu nie wskazano sposobu kalkulowania wynagrodzenia, należnego poprzednikowi prawnemu powoda, wobec czego żądanie pozwu w tym zakresie uznać należało za budzące wątpliwości i nieudowodnione. Zastrzeganie tego rodzaju zawyżonych opłat za samo jej udzielenie, zmierza do obejścia przepisów, regulujących wysokość odsetek maksymalnych, tj. art. 359 § 2

(1)k.c., stanowiącego, iż maksymalna wysokość odsetek, wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne). Ponieważ tego rodzaju zabieg został zastosowany w obrocie konsumenckim, doszło niewątpliwie do naruszenia interesów konsumenta. Podstawa do naliczania wynagrodzenia w postaci odsetek i prowizji nie jest bowiem tożsama. Odsetki stanowią bowiem wynagrodzenie za czas korzystania z kapitału. Prowizja zaś jest jednorazowym wynagrodzeniem za udzielenie kapitału. Postanowienia umowne, wprowadzające obok odsetek maksymalnych wygórowaną prowizję (ewentualnie inne dodatkowe opłaty), nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych (por. wyr. SA w Katowicach z dnia 25 lutego 2015 roku, V ACa 622/14). Tym samym roszczenie powoda o zapłatę kwoty z tytułu prowizji za udzielenie pożyczki pozbawione było podstaw prawnych. Podobnie ocenić należy postanowienia umowne, obciążające pozwaną kosztami opłaty za Elastyczny Plan Spłaty, w wysokości 664,37 zł. Wskazać należy, że powód nie udowodnił wykonania jakichkolwiek usług w tym zakresie, ani nawet co wchodziło w ich zakres. Poza tym wzorzec umowny w tej części nie jest jasny. W umowie pożyczki dołączonej do pozwu nie wskazano sposobu kalkulowania tej opłaty, która powinna odpowiadać wartości realizowanego w ramach niej świadczenia. Nie może być bowiem wątpliwości co do ekwiwalentności udzielanych świadczeń. Opłaty takie powinny być ustalone na rozsądnym poziomie i nie mogą godzić w interesy konsumenta. Zakres kosztów związanych z czynnościami pożyczki, determinujący ich wysokość, powinien zostać przedstawiony w pozwie w taki sposób, aby w świetle doświadczenia życiowego oraz logiki nie budził żadnych wątpliwości. Pobierane opłaty nie mogą bowiem stanowić dodatkowego źródła wzbogacenia pożyczkodawcy celem obejścia przepisów prawa. Tymczasem, kwoty opłat wskazane w przedmiotowej umowie pożyczki nie mają żadnego przełożenia na możliwe rzeczywiste koszty, do czego uznania wystarcza już samo doświadczenie życiowe. Mając to na uwadze Sąd uznał roszczenia pozwu w zakresie prowizji za udzielenie pożyczki i opłaty za Elastyczny Plan Spłaty za niezasadne, gdyż postanowienia umowy zobowiązujące pozwaną do zapłaty w/w kwot, stanowią niedozwolone klauzule umowne. Strona powodowa nie wykazała również, aby ich wysokość była efektem indywidualnych uzgodnień z pozwaną, a nie stosowanego przez nią wobec wszystkich klientów cennika (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2007 roku, VI Ca 228/07). Biorąc zaś pod uwagę wysokość tych kosztów w stosunku do całości kwoty pożyczki (1328,73 zł, a kwota pożyczki 2300 zł), trzeba je uznać za nadmierne, wręcz rażąco wygórowane, kształtujące sytuację pozwanej w sposób podobny do lichwy, co jest powszechnie przyjmowane za sprzeczne z dobrymi obyczajami. Umowy konsumenckie podlegają ocenie na podstawie art. 58 § 1 k.c. w świetle klauzuli generalnej z art. 385

(1)§ 1 k.c. Stosownie zaś do treści art. 385 1 § 1 k.c., postanowienie umowne jest niedozwolone, jeżeli spełnia cztery przesłanki: postanowienie nie zostało indywidualnie uzgodnione z konsumentem; ukształtowane przez postanowienie prawa i obowiązki konsumenta pozostają w sprzeczności z dobrymi obyczajami; rażąco naruszają interesy konsumenta oraz nie dotyczy sformułowanych w sposób jednoznaczny głównych świadczeń stron. W przypadku umowy pożyczki wynagrodzenie (prowizja) nie stanowi świadczenia głównego stron (por. wyrok Sądu Najwyższego z 17.11.2011 r., III CSK 38/11 i wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 30 września 2002 r., XVII Amc 47/01). Ostatnia z wymienionych przesłanek, zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż omawiane postanowienie nie reguluje głównych świadczeń stron. Zapisy umowy, dotyczące obciążenia pozwanej ww. prowizją i opłatą za „elastyczny plan spłaty” stanowiły w rozumieniu art. 385

(1)§ 1 k.c. „rażące naruszenie interesów konsumenta”, kształtowały prawa i obowiązki konsumenta w sprzeczności z dobrymi obyczajami. Przyjmuje się, że „rażące naruszenie interesów konsumenta” oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym, natomiast „działanie wbrew dobrym obyczajom” w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego, wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku. Abuzywne postanowienie umowne kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, która to sprzeczność rażąco narusza jego interesy. W uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2011 roku (VI ACa 262/11) wskazano, że istotą dobrych obyczajów jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien wyrażać się on informowaniem o wynikających z umowy uprawnieniach, niewykorzystywaniem uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty przy zawieraniu umowy i jej realizacji, rzetelnym traktowaniu konsumenta, jako równorzędnego partnera umowy. Działania te potocznie określa się, jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania. Celem przeciwdziałania zjawisku lichwy oraz ochrony interesów słabszych uczestników obrotu gospodarczego (konsumentów), ustawodawca wprowadził do kodeksu cywilnego przewidzianą w art. 359 § 2

(1)instytucję odsetek maksymalnych, których wysokość powinna stanowić podstawowe odniesienie do oceny wysokości wynagrodzenia pożyczkodawcy, ustalonego w drodze umowy. Odsetki stanowią wynagrodzenie pożyczkodawcy za korzystanie przez kredytobiorcę z jego środków finansowych. Umowa pożyczki, sformułowana zgodnie z zasadami uczciwego i rzetelnego obrotu na rynku kapitałowym, powinna jasno określać, które opłaty i prowizje stanowią zysk pożyczkodawcy, a które są pobierane na pokrycie konkretnych kosztów, ponoszonych przez niego ,w związku z zawartą umową i jej obsługą. Za niedozwolone klauzule umowne, w świetle art. 385

(1)§ 1 k.c., należy więc uznać te postanowienie umowne, które pod postacią opłaty pobieranej formalnie na poczet pokrycia kosztów konkretnych czynności, w rzeczywistości stanowią dla pożyczkodawcy źródło dodatkowego zysku, ukryte przed konsumentem, pozwalające mu omijać przepisy dotyczące wysokość odsetek maksymalnych oraz niedopuszczalności kary umownej za niespełnienie świadczenia pieniężnego (art. art. 483 § 1 k.c.). Niewątpliwym jest, że pozwana była zobowiązana spłacić kwotę kapitału, jako udzielonej pożyczki. Zasadnym jest także dochodzenie odsetek kapitałowych i opłaty przygotowawczej. Natomiast zawarte w umowie postanowienia, dotyczące pobierania przez pożyczkodawcę w związku z zawarciem umowy i jej wykonaniem opłaty za „elastyczny plan spłaty” i prowizji, stanowią niedozwolone klauzule umowne, stanowią w istocie obejście przepisów o odsetkach maksymalnych i stanowią dla pożyczkodawcy dodatkowe źródło zysku. Mając na uwadze wysokość tych kosztów w stosunku do kwoty pożyczki, trzeba je uznać za nadmierne, a ich zastrzeżenie w stosunkach z konsumentem, jako nie dotyczące świadczeń głównych stron. Stanowią więc one niedozwoloną klauzulę umowną, gdyż kształtują sytuację konsumenta w sposób podobny do lichwy, co jest powszechnie przyjmowane za sprzeczne z dobrymi obyczajami. Reasumując, tytułem zobowiązania z przedmiotowej umowy pożyczki pozwana winna była spłacić kwotę 2340 zł (tytułem kapitału i opłaty przygotowawczej) z odsetkami w wysokości 80,28 zł (zgodnie z wyliczeniem, zawartym w wypowiedzeniu umowy pożyczki, k.28). Bezspornym było, że z tytułu swego zobowiązania pozwana dokonała dwóch wpłat po 100 zł, tj. łącznie 200 zł. Powód domagał się ponadto zasądzenia kwoty, z tytułu odsetek skapitalizowanych za opóźnienie od dnia 21.11.2024r. do dnia 6.03.2025r. W tym zakresie na uwzględnienie zasługiwało żądanie zapłaty kwoty 138,51 zł, która stanowi sumę skapitalizowanych odsetek – w wysokości umownej, tj. w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie - naliczonych od kwoty 2140 zł (2.300 zł + 40 zł – 200 zł) w okresie wskazanym w pozwie, tj. od dnia 21.11.2024r. do dnia 6.03.2025r. Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z art. 482§1 k.c., od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa. Mając powyższe na uwadze, zasądzono na rzecz powoda kwotę 2.358,79 zł, stanowiącą sumę kwot, z tytułu kapitału i opłaty przygotowawczej, pomniejszonej o dobrowolne wpłaty pozwanej (2140 zł), odsetek skapitalizowanych wg w.w. sposobu (138,51 zł) i odsetek kapitałowych, wyliczonych na dzień wypowiedzenia umowy pożyczki (80,28 zł). Dalsze odsetki w wysokości umownej, tj. w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie, zasądzono, zgodnie z żądaniem pozwu, od dnia wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym (art. 505

(37)§2 k.p.c., art. 481§1 i 2

(1)k.c. i art. 359§1 i 2

(1)k.c.). W pozostałej części powództwo, jako bezzasadne i nieudowodnione, nie zasługiwało na uwzględnienie. Orzeczenie w pkt III wyroku oparto na przepisach art. 100 zd. 1 k.p.c. i art. 108§1 k.p.c.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.