Sygn. akt III AUa 418/25 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 4 września 2023r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. stwierdził, że T. D. z tytułu wykonywania umowy zlecenia na rzecz (...) spółki z o.o.

§ 2k.p.c.

zmiany decyzji poprzez uznanie, że ubezpieczony jako wykonujący pracę na podstawie umowy zlecenia nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym oraz zasądzenia kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przewidzianych. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania o zasądzenie od odwołującej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, powołując się na okoliczności przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kurator ustanowiony dla nieznanej z miejsca pobytu T. D. wniósł o oddalenie odwołania oraz przyznanie wynagrodzenia za czynności kuratora. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej wyrokiem z dnia 12 grudnia 2024r. oddalił odwołanie oraz orzekł o kosztach procesu. Z ustaleń Sądu wynika, że (...) spółka z o.o. w B. została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 2 marca 2021r. - KRS nr (...). Przedmiotem działalności jest m.in. pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania PKD 70.22.Z. Płatnik składek, jako zleceniodawca zawarł z zainteresowaną obywatelką Ukrainy, jako zleceniobiorcą, w dniu 4 października 2022r. pisemną umowę zlecenia, na okres od 5 października 2022r. do 23 sierpnia 2023r., na mocy której zleceniobiorca zobowiązała się do zestawiania przewodów elektrycznych i podzespołów w wiązki elektryczne instalacji do samochodów różnych typów, rozprowadzania przewodów pomiędzy wspornikami uchwytami na stole montażowym przemieszczającym się poziomo linii technologicznej, podłączania końcówek przewodów do złącz, zakładania osprzętu i wykonywania taśmowań w miejscach rozgałęzień izolacyjną taśmą samoprzylepną. Strony rozwiązały umowę 30 kwietnia 2023r. Zainteresowana złożyła do zawartych umów zlecenia oświadczenia dotyczące rezydencji podatkowej na lata 2022-2023, z których wynika m.in., że podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce. Płatnik składek zgłosił zainteresowaną do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy zlecenia od dnia 5 października 2022r. Zainteresowana w spornym okresie nie posiadała innego tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. W oparciu o powyższe ustalenia Sąd I instancji uznał odwołanie za bezzasadne, na wstępie podnosząc, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c., albowiem w jego ocenie postępowanie w sprawie o interpretację przepisów prawa nie ma wpływu na niniejsze postępowanie i jak słusznie zarzucił pełnomocnik organu rentowego - zmierza jedynie do przedłużenia postępowania. Ponadto kwestia oceny rzeczywistego charakteru pobytu konkretnej osoby zatrudnionej przez płatnika (odwołującą) nie powinna wchodzić w zakres postępowania zainicjowanego wnioskiem o udzielenie interpretacji, lecz może i powinna być badana w toku odrębnych indywidualnych postępowań. Nadto, brak było podstaw do zwrotu akt organowi rentowemu na podstawie art. 467 § 4 k.p.c. Sąd ubezpieczeń społecznych może i powinien dostrzegać bowiem jedynie takie wady formalne decyzji administracyjnej, które decyzję tę dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego. Wskazuje się także, że możliwość przekazania sprawy do rozpoznania organowi rentowemu przez sąd pierwszej instancji została ograniczona tylko do dwóch sytuacji, przewidzianych w art. 467 § 4 k.p.c. oraz art.

§ 4k.p.c.

Poza tym sąd pierwszej instancji obowiązany jest rozstrzygnąć sprawę merytorycznie (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 9 lutego 2022r., III AUa 439/21). Zdaniem Sądu Okręgowego, na podstawie art. 467 § 4 k.p.c. nie mogą być uzupełnione te wady, które decyzję organu rentowego dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego jako przedmiotu odwołania, a więc gdy decyzja taka została wydana przez organ niepowołany lub w zakresie przedmiotu orzeczenia bez jakiejkolwiek podstawy w obowiązującym prawie materialnym, względnie z oczywistym naruszeniem reguł postępowania administracyjnego. W takich przypadkach decyzja jest bezwzględnie nieważna (nieistniejąca prawnie) i nie wywołuje skutków prawnych (koncepcja tzw. bezwzględnej nieważności decyzji administracyjnej - tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2021r., II UZ 25/20, LEX nr 3112876). Ponadto wbrew zarzutom odwołującej, organ rentowy w trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego, wzywał płatnika do przedłożenia dokumentów w zakresie zawartej z zainteresowanym umowy zlecenia, ewidencji czasu pracy oraz złożonych przez niego oświadczeń dla celów podatkowych i ubezpieczeniowych, czego ten nie uczynił. W dalszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest ustalenie, czy zainteresowana podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia na rzecz odwołującej. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy oświadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej ”zleceniobiorcami”, oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust.

1. Zleceniobiorcy podlegający ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu (art. 12 ust. 1 cytowanej ustawy). Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy (art. 13 pkt 2 ustawy). Każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. Obowiązkiem płatnika składek - z mocy art. 46 ust. 1 i art. 47 ust. 1 ustawy systemowej - jest obliczanie, rozliczanie i opłacanie należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy oraz przesyłanie w wyznaczonym terminie deklaracji rozliczeniowych, imiennych raportów miesięcznych oraz opłacanie składek za dany miesiąc. Płatnik składek jest zobowiązany do zgłoszenia w terminie 7 dni zleceniobiorcy do ubezpieczeń społecznych od daty powstania obowiązku ubezpieczenia oraz do zgłoszenia wyrejestrowania od dnia wygaśnięcia tytułu do ubezpieczeń społecznych (art. 36 ust. 1, ust. 2, ust. 4 i ust. 11 ustawy systemowej). Na podstawie zaś art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z 27 sierpnia 2004r. osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy oświadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców stanowi przychód, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy oświadczenie usług, jeżeli w umowie o świadczenie usług określono odpłatność za jej wykonanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie (art. 18 ust. 1 i 3 w związku z art. 4 pkt 9 ustawy). Sąd Okręgowy przypomniał nadto, że jak stanowi art. 20 ust. 1 powołanej ustawy, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, z zastrzeżeniem ust. 2 i ust.
2. Zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych z 21 września 2017r. (Dz. U. z 2017r. poz. 1831) dla każdego ubezpieczonego, którego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, płatnik składek w raporcie lub imiennym raporcie miesięcznym korygującym, o którym mowa w art. 41 ust. 6 ustawy, zwanym dalej ”raportem korygującym”, oraz w deklaracji i deklaracji rozliczeniowej korygującej, o której mowa w art. 47 ust. 3 ustawy, zwanej dalej ”deklaracją korygującą”, uwzględnia należne składki na ubezpieczenia społeczne od wszystkich dokonanych lub postawionych do dyspozycji ubezpieczonego wypłat - od pierwszego do ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego, którego deklaracja dotyczy - stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, z uwzględnieniem ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ustawy. Z powyższego wynika, że podstawę wymiaru składek stanowi przychód faktyczny wypłacony w danym miesiącu. Do ustalenia zaś podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których wyżej mowa, z mocy art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób, z zastrzeżeniem ust. 5 i
3. Ust. 5 art. 81 stanowi, że przy ustalaniu podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne nie stosuje się ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z kolei wymieniony ust. 6 art. 81 przewiduje, że podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, potrąconych przez płatników ze środków ubezpieczonego, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd podkreślił jednocześnie, że art. 2a ust. 1 i ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stoi na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, stan cywilny oraz stan rodzinny. Zasada równego traktowania dotyczy w szczególności: warunków objęcia systemem ubezpieczeń społecznych, obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne, obliczania wysokości świadczeń, okresu wypłaty świadczeń i zachowania prawa do świadczeń. Zdaniem Sądu I instancji, istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy względem zainteresowanej - obywatelki Ukrainy znajduje zastosowanie norma przewidziana w przepisie art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . A zatem, czy stanowisko organu rentowego w przedmiocie podlegania przez nią obowiązkowo ubezpieczeniom, tj. emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji jako osoby wykonującej pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek, jest prawidłowe. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 17 listopada 2021r., wyłączenie z ubezpieczeń społecznych cudzoziemców, którzy zatrudnieni są na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie umowy zlecenia tylko z tego powodu, że owe osoby nie mają tutaj miejsca stałego pobytu, nie realizowałoby zasady równego traktowania ubezpieczonych oraz postulatu powszechności ubezpieczeń społecznych, nie mówiąc już o relacji w tym zakresie z zasadą demokratycznego państwa prawnego. Prowadziłoby to raczej do dyskryminacji cudzoziemskich zleceniobiorców, w szczególności w przypadku faktycznego wystąpienia ryzyk ubezpieczeniowych (II USKP 77/21, LEX nr 3333778). Sąd Okręgowy zaznaczył także, że z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że o podleganiu albo niepodleganiu cudzoziemca ubezpieczeniom społecznym w Polsce z tytułu aktywności rodzącej taki obowiązek nie decyduje charakter dokumentu pobytowego, jakim legitymuje się cudzoziemiec ani nawet długość pobytu cudzoziemca, lecz okoliczność, czy w okresie prowadzenia działalności stanowiącej tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym faktyczny pobyt na terytorium Rzeczypospolitej miał charakter stały czy też czasowy. Sąd Najwyższy opowiedział się wyraźnie za tym, by o zastosowaniu art. 5 ust. 2 ustawy systemowej decydowało to, gdzie w okresie wykonywania czynności stanowiących tytuł do podlegania ubezpieczeniom społecznym znajduje się centrum interesów życiowych i zawodowych danej osoby, co z kolei należy analizować z perspektywy sposobu realizacji działalności, z której wynika ustawowy obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym (vide: wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 6 września 2011r., I UK 60/11, LEX nr 1102994; z dnia 17 września 2009r., II UK 11/09, OSNP 2011 nr 9-10, poz. 134). W tym ujęciu stały pobyt, o którym mowa w art. 5 ust. 2 ustawy systemowej, to pobyt niezmienny w okresie realizacji tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym. Formalny status pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest zatem nieistotny. W wyroku z dnia 1 października 2019r. Sąd Najwyższy wskazał, że z wykładni art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że zarówno w przypadku pracowniczego tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym, jak i tytułu wynikającego z wykonywania umowy zlecenia sam zamiar czasowego przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czy też legitymowanie się jedynie zezwoleniem na pobyt czasowy, nie mają rozstrzygającego znaczenia. Istotne jest jedynie, czy podczas wykonywania wyżej wymienionych działalności można mówić o stałym przebywaniu danej osoby na terytorium Polski. W konsekwencji przyjazd, choćby i cykliczny (regularny), do Polski celem wykonywania pewnych aktywności zawodowych, jak np. prowadzenie wykładów, czy świadczenie usług doradczych na podstawie umowy zlecenia albo umowy o pracę, nie będzie powodował objęcia obywatela państwa trzeciego polskim systemem ubezpieczenia społecznego. Natomiast stałe przebywanie w Polsce w okresie wykonywania tych czynności (np. zamieszkanie w Polsce i prowadzenie wykładów lub badań przez jeden semestr), chociażby przez krótki (sumarycznie) okres czasu determinowany czasowym zezwoleniem na pobyt, będą prowadzić do objęcia polskim systemem ubezpieczeń społecznych (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 października 2019r., I UK 194/18, OSNP 2020 nr 12, poz. 137). Stały pobyt w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podlega ocenie w zależności od realizowanej działalności, z której wynika ustawowy obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym. Stały pobyt to pobyt niezmienny w danym okresie, czyli w okresie realizacji podstawy ubezpieczenia, przy czym nie ma większego znaczenia okoliczność dotycząca tego, jaką administracyjną gwarancję prowadzenia działalności lub zapewnienie pobytu miał w Polsce obywatel państwa obcego. O tym, czy dany pobyt ma charakter stały, nie decyduje więc stały pobyt w sensie ”długotrwałości i stałości pobytu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej”, albowiem w takim wypadku wyłączeniu z ubezpieczeń społecznych podlegaliby ci cudzoziemcy, których pobyt nie ma ”takich cech”, choć spełnialiby warunki podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako wspólnicy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2017r., II UK 295/16, LEX nr 2347776). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 kwietnia 2023r. stwierdził, że w szczególności uzyskanie przez cudzoziemca zezwolenia na pobyt na czas oznaczony nie przeczy stałemu pobytowi w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy systemowej. W tym kontekście za objęciem ubezpieczeniem cudzoziemca przemawia ”niezmienny” pobyt na terenie Rzeczypospolitej Polskiej w okresie realizacji podstawy ubezpieczenia, który w szczególności ma miejsce wówczas, gdy chodzi o cudzoziemców - obywateli odległych przestrzennie państw, którzy w okresie realizacji umów zatrudnieniowych w Rzeczypospolitej Polskiej nie powracają regularnie do kraju pochodzenia np. w związku z dniami wolnymi od pracy (jak się wydaje, dotyczy to obywateli Armenii, Gruzji, Uzbekistanu, Azerbejdżanu, Tadżykistanu, Kazachstanu, Nepalu, Bangladeszu, Pakistanu, Federacji Rosyjskiej). Nawiązując do wypracowanej w orzecznictwie przesłanki ”centrum interesów życiowych cudzoziemca”, można wręcz przyjąć, że w okresie jakkolwiek czasowego, to jednak długookresowego, pobytu takich cudzoziemców na terenie Rzeczypospolitej Polskiej ich ”centrum interesów życiowych” znajduje się właśnie na jej terenie. W konsekwencji należy uznać, że wyjątek przewidziany w art. 5 ust. 2 ustawy systemowej nie dotyczy cudzoziemców spoza Unii Europejskiej (obywateli: Armenii, Gruzji, Uzbekistanu, Azerbejdżanu, Tadżykistanu, Kazachstanu, Nepalu, Bangladeszu, Pakistanu, Federacji Rosyjskiej), zatrudnionych przez polskiego przedsiębiorcę na terenie Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie umowy zlecenia. Wyjątek przewidziany w art. 5 ust. 2 ustawy systemowej od zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym nie znajduje zastosowania także wtedy, gdy kwestię zabezpieczenia społecznego obywateli danego państwa regulują umowy międzynarodowe (art. 5 ust. 2 ustawy systemowej in fine), które - po ratyfikacji - mają pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową (art. 91 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Nadto Sąd I instancji zwrócił uwagę, że umowa z dnia 18 maja 2012r. między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2013r. poz. 1373) przewiduje w art. 6 jako zasadę ogólną, że osoba, do której stosuje się Umowa, podlega ustawodawstwu tej Umawiającej się Strony, na której terytorium wykonuje pracę. Przewidziane w art. 7 ust. 1-6 tej umowy wyjątki od zasady lex loci laboris obejmują delegowanie, prowadzenie działalności na własny rachunek, zatrudnienie w charakterze podróżującego personelu przedsiębiorstwa transportowego lub na statku morskim, odnoszą się także do urzędników i osób z nimi zrównanych, a także członków personelu misji dyplomatycznych oraz urzędów konsularnych i jak się wydaje, nie znajdują w analizowanej sprawie zastosowania. Ze stanu faktycznego nie wynika także, aby w sprawie zastosowanie znajdował art. 8 umowy, zgodnie z którym władze właściwe obu Umawiających się Stron lub wyznaczone przez nie instytucje mogą, za obopólną zgodą ustalić wyjątki od postanowień art. 6 i 7 ust. 1-5 w odniesieniu do jakiejkolwiek osoby lub grupy osób, w ich interesie. Konkludując, należy stwierdzić, że wykonywanie przez obywatela Ukrainy aktywności zarobkowej stanowiącej tytuł ubezpieczeń społecznych (w tym umowy zlecenia) na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oznacza jego podleganie polskim ubezpieczeniom społecznym bez względu na charakter pobytu, gdyż wyjątek z art. 5 ust. 2 ustawy systemowej nie znajduje zastosowania (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2023r., I USKP 60/22, LEX nr 3572289, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 13 września 2022r., III AUa 1736/21, LEX nr 3432031 ). W myśl art. 5 ust. 2 ustawy systemowej, nie podlegają ubezpieczeniom społecznym określonym w tej ustawie obywatele państw obcych, których pobyt na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru stałego i którzy są zatrudnieni w obcych przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, misjach, misjach specjalnych lub instytucjach międzynarodowych, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej. Przenosząc powyższe rozważania do ustalonego stanu faktycznego Sąd Okręgowy stwierdził, że pobyt zainteresowanego na terenie Polski nie miał charakteru przypadkowego, okazjonalnego, ale ściśle związany był z podjęciem działalności w ramach umowy zlecenia, a zatem rodzącej obowiązek ubezpieczenia społecznego w świetle przepisów art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co mając na względzie na podstawie art.

§ 1k.p.c.

oddalił odwołanie jako bezzasadne. Jako podstawę orzeczenia o kosztach zastępstwa procesowego powołano art. 98 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, zaś o wynagrodzeniu kuratora postanowiono zgodnie z treścią § 1 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej w związku z § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wywiodła odwołująca, zaskarżając wyrok w całości. Powołując się na zarzut: 1) naruszenia przepisów postępowania skutkującego nieważnością postępowania, tj. naruszenia prawa strony do dochodzenia swoich praw, tj. art. 379 pkt 5 k.p.c. poprzez brak prawidłowego doręczenia korespondencji art. 143 i 144 k.p.c. poprzez brak ustanowienia kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu zainteresowanego, mimo zaistnienia przesłanek ku temu, co również skutkowało pozbawieniem możliwości zainteresowanego obrony jego praw, co stanowi przyczynę nieważności postępowania określoną w art. 379 pkt 5 k.p.c., 2) naruszenia prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, polegającego na wadliwym zdefiniowaniu pojęcia stałego pobytu, odnoszącego się bezpośrednio do sytuacji ubezpieczonego, 3) błędu w ustaleniach faktycznych, poprzez wadliwe przyjęcie, że ubezpieczony wykonując pracę w oparciu o umowę zlecenia miał zamiar stałego pobytu na terytorium Polski, podczas gdy z treści złożonego oświadczenia będącego załącznikiem do umowy wynika, iż jego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru stałego oraz to, że nie ma zamiaru stałego pobytu oraz niezwłocznie po wykonaniu dzieła wróci do kraju ojczystego - skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uznanie, że brak jest obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym przez ubezpieczonego, obywatela Ukrainy, którego pobyt w Polsce nie ma charakteru stałego, a z którym zawarła umowę zlecenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie wskazanym przez ZUS oraz orzeczenie o kosztach postępowania według norm prawem przepisanych, ewentualnie domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów dotychczasowego postępowania i orzeczenie o kosztach postępowania według norm prawem przepisanych. Organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od odwołującej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Adw. A. S. - kurator nieznanej z miejsca pobytu T. D. - wniosła o oddalenie apelacji oraz przyznanie na jej rzecz wynagrodzenia za pełnienie funkcji w postępowaniu apelacyjnym, podwyższonego o obowiązującą kwotę podatku od towarów i usług, bowiem nie zostało ono pokryte w całości ani w części. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja odwołującej zasłużyła na uwzględnienie, choć z całkowicie odmiennych, niż podniesione w niej zarzutów, z których za szczególnie nietrafny uznać należy dotyczący pozbawienia T. D. możności obrony jej praw, w sytuacji, gdy postanowieniem z dnia 22 marca 2024r. Sąd I instancji ustanowił dla niej - jako nieznanej z miejsca pobytu - kuratora. Spór w rozpatrywanym przypadku dotyczył podlegania T. D. (której na podstawie art. 477 11 § 1 k.p.c. - jako adresatowi zaskarżonej decyzji - przysługuje w niniejszej sprawie status innej osoby, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, a nie jak błędnie uznał Sąd Okręgowy - zainteresowanej bądź ubezpieczonej) ubezpieczeniom społecznych z tytułu wykonywania w okresie od 5 października 2022r. do 30 kwietnia 2023r. umowy zlecenia, a faktycznie umowy o świadczenie usług, do której z mocy art. 750 k.c. stosuje się przepisy o zleceniu, na rzecz (...) Sp. z o.o. w B.. Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2025r., poz. 350) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust. 4, który nie dotyczy niniejszej sprawy. Po myśli art. 12 ust. 1 tej samej ustawy, osoby wymienione w jej art. 6 ust. 1 pkt 4 podlegają również obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu, zaś z mocy art. 13 pkt 2 powołanej ustawy - zleceniobiorcy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu - od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia umowy. Nie budzi przy tym jakichkolwiek wątpliwości Sądu Apelacyjnego, iż dopiero faktyczne wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia - a nie tylko zawarcie umowy - stwarza obowiązek przedmiotowych ubezpieczeń (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2008r., I UK 402/07, OSNP 2009 nr 21-22, poz. 297). Jak wskazano na wstępie, spór obejmował okres od 5 października 2022r. do 30 kwietnia 2023r. Z uzyskanej przez Sąd I instancji informacji Wydziału Granicznego (...) Oddziału Straży Granicznej z dnia 20 listopada 2023r. wynika, iż T. D. opuściła terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w dniu 1 kwietnia 2023r. Co więcej, dostarczone przez odwołującą karty pracy obejmują okres od 5 października 2022r. do 31 marca 2023r. (por. k. 30v-33 a.s.). Pomimo powyższej okoliczności, Sąd Okręgowy uznał odwołanie za nieuzasadnione w całości, a zatem także w części obejmującej okres po opuszczeniu przez T. D. terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie przeprowadzając w tym zakresie faktycznie jakiegokolwiek postępowania dowodowego (por. protokół rozprawy z dnia 14 grudnia 2023r. - k. 38 a.s. oraz z dnia 12 grudnia 2024r. - k. 84 a.s.), co czyni koniecznym uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, w toku którego wyjaśnienia wymaga w szczególności, czy i w jaki sposób po wyjeździe z Polski w dniu 1 kwietnia 2023r. T. D. w okresie do 30 kwietnia 2023r. w dalszym ciągu wykonywała na rzecz skarżącej wynikające ze spornej umowy czynności. Dopiero tak zgromadzony materiał dowodowy pozwoli na prawidłowe rozstrzygnięcie istoty niniejszej sprawy. Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Apelacyjny na mocy art. 386 § 4 k.p.c. orzekł jak w sentencji. /-/ SSA Antonina Grymel