Zgodnie z treścią art.
postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Za nieuzgodnione indywidualnie uważa się te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (art.
Obciążenie pożyczkobiorcy prowizją stanowiącą koszt udzielenia pożyczki jest, co do zasady, dopuszczalne na gruncie ustawy o kredycie konsumenckim. Nie oznacza to jednak, że pożyczkodawca może ustalić jej wysokość w sposób dowolny, oderwany od rzeczywistych kosztów, jakie zostały przez niego poniesione w związku z udzieleniem konsumentowi pożyczki. Sąd ma obowiązek oceny kosztów pozaodsetkowych pod względem ich nieuczciwego charakteru również w przypadku, kiedy mieszczą się w ustawowym limicie. Wyznaczenie w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim maksymalnego progu opłat pozaodsetkowych nie oznacza pełnej swobody czy dowolności w ich kształtowaniu do wysokości oznaczonej wg wzoru ustalonego przez ustawodawcę w tym przepisie, a jedynie zakreśla pułap, którego pożyczkodawcy nie mogą przekroczyć ustalając wysokość tego rodzaju opłat. Opłaty pozaodsetkowe muszą znajdować racjonalne odniesienie do faktycznie poniesionych przez pożyczkodawcę kosztów i nie mogą być zastrzegane w nadmiernie wygórowanej wysokości. Zasadność obciążenia pożyczkobiorcy opłatą prowizyjną na wysokim poziomie w relacji do faktycznie wypłaconej kwoty pożyczki musi być każdorazowo podyktowana ściśle określonymi względami związanymi z procesem udzielenia konkretnej pożyczki. Prowizja zastrzeżona na rzecz będącego przedsiębiorcą pożyczkodawcy nie może być zakamuflowanym oprocentowaniem w postaci zryczałtowanej, którego wysokość przekracza dozwolone prawem granice odsetek umownych (wyrok SO w Szczecinie z 17.02.2021 r., II Ca 961/20, nieopubl.). W tym miejscu należy zaznaczyć, iż nie ulega wątpliwościom Sądu, iż nastawiona na zysk działalność pożyczkodawcy jest narażona na ryzyko niewypłacalności kontrahentów. Jak już powyżej wskazano, z tego też wynika chociażby możliwość pobierania wynagrodzenia prowizyjnego. Sąd stoi jednak na stanowisku, iż dochodząc obok roszczenia głównego zapłaty także kosztów pozaodsetkowych, powód winien był przedstawić sposób ich wyliczenia, czego nie uczynił w jakimkolwiek zakresie. Strona powodowa nie tylko nie przedstawiła sposobu wyliczenia kosztów pozaodsetkowych, ale też nie wskazała, jakie konkretnie koszty związane z udzieleniem pozwanej pożyczki zostały wzięte pod uwagę przy określaniu ich wysokości. Tym samym Sąd nie mógł w żaden sposób zbadać zasadności roszczenia strony powodowej w tym zakresie. Bez znaczenia pozostaje więc okoliczność, iż określone w umowie koszty pozaodsetkowe nie przekraczały maksymalnego pułapu określonego w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim. Powód w żaden bowiem sposób nie wykazał, co dokładnie składało się na te dodatkowe opłaty i nie wykazał, mimo ciążącego na niej obowiązku, zasadności roszczenia w tym zakresie. W ocenie Sądu postanowienia umowne w zakresie przewidującym prowizję w wysokości 3.202,55 zł należy uznać za niedozwolone klauzule umowne w rozumieniu art.
w zw. z art. 385 3 pkt 16 i 22 k.c., albowiem kształtują prawa i obowiązki klienta (konsumenta) w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Ponadto postanowienia te są również nieważne z mocy prawa, jako sprzeczne z zasadą ekwiwalentności świadczeń stron postępowania, a w konsekwencji z zasadami współżycia społecznego (art. 58 k.c.). Wobec powyższego Sąd uznał, że pozwany był zobowiązany do spłaty jedynie kwoty kapitału udzielonej pożyczki (w łącznej kwocie 3.790 zł) wraz z należnymi powodowi odsetkami, liczonymi wyłącznie od tego kapitału (w łącznej kwocie 513,07 zł), łącznie – 4.303,07 zł. Uwzględniając dokonaną przez pozwanego częściową spłatę zadłużenia w wysokości 2.648,82 ł (co wynika z zestawienia spłat pozwanego załączonego do pisma procesowego strony powodowej z 4 września 2024 r., k. 50-52, których pozwany w żaden sposób nie zakwestionował), do zapłaty na rzecz powoda pozostała kwota 1.654,25 zł. Jako, iż pozwany był zobowiązany do spłaty jedynie kapitału pożyczki wraz z odsetkami kapitałowymi, wysokość rat była w rzeczywistości niższa (179,29 zł) i tym samym zarówno w dniu sporządzenia wypowiedzenia umowy pożyczki, jak i po upływie 30-dniowego okresu wypowiedzenia (a więc w kwietniu 2023 r.), dochodzone pozwem roszczenie nie było jeszcze wymagalne, gdyż pozwany nie pozostawał w tym czasie w opóźnieniu w jego spłacie. Dokonując przeliczenia rat oraz uwzględniając dokonane przez pozwanego wpłaty (łącznie w wysokości 2.648,82 zł, w tym ostatnia 7 lipca 2023 r.), ustalono, iż pozwany nie dokonał spłaty całości 15. raty (płatnej do 7 czerwca 2023 r.) oraz ostatnich 9 rat, począwszy od raty płatnej do 7 lipca 2023 r. i kończąc na racie płatnej do 7 marca 2024 r. Na podstawie art. 481 k.c. zasądzono odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane od dat wymagalności poszczególnych rat do dnia zapłaty. Jako iż wypowiedzenie umowy pożyczki było nieprawidłowe, w ocenie Sądu stronie powodowej należały się wyłącznie odsetki ustawowe za opóźnienie, o których mowa w art. 481 § 1 i 2 k.c. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak w punktach I. i II. wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności stron za wynik procesu, na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 100 k.p.c. Strona powodowa wygrała sprawę w 26% i tym samym pozwany winien zwrócić stronie powodowej 26% poniesionych przez nią kosztów. Na koszty postępowania poniesione przez stronę powodową złożyły się: opłata sądowa w wysokości 300 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 1.800 zł zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz 17 zł tytułem opłaty kancelaryjnej od udzielonego pełnomocnictwa, łącznie – 3.617 złotych. Pozwany nie poniósł w toku postępowania żadnych kosztów. Pozwany winien zatem zwrócić stronie powodowej 26% poniesionych przez nią kosztów, a więc 550,42 zł. Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów postępowania należą się powodowi nadto dalsze odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty (art. 98 § 1 1 zdanie pierwsze k.p.c.).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.