I C 967/23

Sygn. akt I C 967/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lipca 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: sędzia Piotr Królikowski Protokolant: Aleksandra Sieńczewska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2025 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w C. przeciwko (...) S.A z siedzibą w W. o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda (...) sp. z o.o. z siedzibą w C. na rzecz pozwanego (...) S.A z siedzibą w W. tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 5.417,00 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych 00/100) wraz z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. sędzia Piotr Królikowski Sygn. akt I C 967/23 UZASADNIENIE WYROKU z 10 lipca 2025 r. (k. 190) Pozwem skierowanym do Sądu Okręgowego w Warszawie 30 marca 2023 r. (koperta k. 56) (...) sp. z o.o. w C. domagał się orzeczenia nakazami zapłaty w postępowaniu upominawczym, że (...) S.A. w W. jest zobowiązany zapłacić 108.877,63 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 18.01.2023 r. do dnia zapłaty, ewentualnie zasądzenia wskazanej kwoty w postępowaniu zwykłym a także kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego (k. 3 – 55). Spółka wskazywała że nabyła poprzez umowę cesji od konsumenta prawa do żądania objętych pozwem kwot jako koszty z tytułu zawarcia umowy pożyczki na skutek złożenia oświadczenia o zastosowaniu sankcji kredytu darmowego. W kwestionowanej umowie zawarto zapisy naruszające art. 30 ust. 1 pkt 6, 7, 10, 15 i 16 ustawy o kredycie konsumenckim. W odpowiedzi na pozew (...) S.A. w W. wnosił o oddalenie powództwa w całości kwestionując je co do zasady i wysokości a także zasądzenia kosztów procesu (odpowiedź na pozew k. 103 – 133). W toku postępowania strony podtrzymywały swoje stanowiska. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 14.12.2019 r. A. K. zawarł z (...) Bankiem S.A. w W., poprzednikiem prawnym (...) S.A. umowę konsolidacyjnego kredytu gotówkowego nr (...), na okres 120 miesięcy w kwocie 142.582,99 zł na sfinansowanie potrzeb konsumpcyjnych kredytobiorcy i spłatę kredytów zaciągniętych przez kredytobiorcę w (...) Banku (...) – 79.478 zł, (...) Banku Spółdzielczym – 23.329 zł, tytułem prowizji bankowej – 14.244,04 zł oraz 20.531,95 zł tytułem ubezpieczenia kredyt w (...) (...)”. (§1 ust. 1 w zw. z §17 pkt 1). Całkowita kwota kredytu wyniosła 107.807 zł Nie obejmowała kredytowanych kosztów kredytu (§1 ust 2 umowy). W związku z zawarciem umowy i udzieleniem kredytu Kredytobiorca ponosił następujące koszty: 14.244,04 zł tytułem prowizji bankowej za udzielenie kredytu płatnej jednorazowo oraz składki ubezpieczeniowej z tytułu ubezpieczenia „(...)” w kwocie 20.531,95 zł oraz odsetek od kapitału kredytu w kwocie 74.101,64 zł (§1 ust 3 umowy). W §1 ust. 4 wskazano że zgodnie z wolą kredytobiorcy wyrażoną we wniosku o udzielnie kredytu bank kredytuje koszty udzielenia kredytu prowizji i składki ubezpieczeniowej. RRSO wyniosło 17,2%, czas obowiązywania umowy od 14.12.2019 r. do 17.12.2029 r. Całkowita kwota do zapłaty wyniosła 216.684,63 zł całkowita kwota kredytu 107.807 zł. Odsetki od udzielonego kredytu wyniosły 74.101,64 zł. Powoda poinformowano także o prawie odstąpienia od umowy w formie pisemnej w terminie 14 dni od daty zawarcia umowy oraz pouczono powoda o skutkach nieskorzystania z prawa do odstąpienia. (umowa konsolidacyjnego kredytu k. 39 – 43, formularz informacyjny k. 126 – 128v). Kwoty kredytu, składki ubezpieczeniowej zostały przekazane na wskazane rachunki bankowe (potwierdzenie przelewu k. 129-133). A. K. prowadzi gospodarstwo rolnicze pod adresem zamieszkania, jest ubezpieczony w (...) i zgodnie z treścią własnego oświadczenia złożonego w banku (karta informacyjna kredytobiorcy) uzyskuje dochody wyłącznie z działalności rolniczej, wykonuje także wyłącznie zawód rolnika. Z tego tytułu sprzedaje uprawiane przez siebie zboża. Środki z kredytu oraz z kredytów konsolidowanych i spłacanych tym kredytem były przeznaczone w większości na zakup środków do prowadzonej działalności rolniczej – A. K. zaciągał je na wiosnę, w celu pozyskania finansowania produkcji rolnej w kolejnym sezonie i potem spłacał. Wypłata kredytu nastąpiła na rachunek wykorzystywany przez A. K. do prowadzenia jego zorganizowanej działalności rolniczej (wnioski kredytowe, faktura i karta informacyjna k. 122 – 125, zeznania A. K. k. 184 – 184v znacznik 00:06:47 – 00:12:16). W dniu 25.08.2022 r. A. K. jako Cedent zawarł z (...) sp. z o.o. w C. jako Cesjonariuszem umowę przelewu wierzytelności wynikających z umów kredytowych m.in. (...) Bank S.A. dotyczących umowy kredytu z 14.12.2019 r. nr (...) (§1 lit a) umowy). Cedent przeniósł na rzecz Cesjonariusza wszystkie wierzytelności wraz ze związanymi z nimi prawami oświadczając że wierzytelności te istnieją oraz że są wolne od obciążeń i wad prawnych oraz nadają się do zbycia. Cedent oświadczał również, ze w dniu przelewu wierzytelności nie posiadał względem dłużnika żadnych zobowiązań które mogłyby być przedmiotem wzajemnych potrąceń. (§ 1 ust. 2 umowy cesji). A. K. otrzymał wynagrodzenie w tytułu tej umowy (umowa przelewu wierzytelności k. 44 – 46, zeznania A. K. k. 184 – 184v znacznik 00:06:47 – 00:12:16). Pismem datowanym na 30.12.2022 r. (...) sp. z o.o. w C. skierował do (...) Bank S.A. w W. oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w związku z umową nr (...) z 14.12.2019 r. (oświadczenie z potwierdzeniem nadania i wydrukiem śledzenia k. 47 -52). W odpowiedzi na powyższe pismo (...) Bank S.A. odpowiedzią na reklamację z 12 stycznia 2023 r. odmówił jej zasadności wskazując, że żądanie jest przedawnione (odpowiedź k. 53 – 55). Powyższy stan faktyczny Sad Okręgowy ustalił w pierwszej kolejności na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, których autentyczności i rzetelności nie kwestionowała żadna ze stron a i Sąd nie znalazł podstaw aby odmówić im mocy dowodowej. Sąd oparł się także na zeznaniach A. K. (protokół k. 184 – 184v znacznik 00:06:47 – 00:12:16) w których świadek w swobodnej i spontanicznej wypowiedzi wskazał na co przeznaczał środki pochodzące z kredytów konsolidowanych oraz z kredytu będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Roszczenie nie podlegało uwzględnieniu. W sprawie niesporna była treść umowy kredytu konsolidacyjnego zobrazowanej dokumentami złożonym przy pozwie i odpowiedzi na pozew, treść formularza informacyjnego kredytu konsolidacyjnego wraz z treścią wniosków kredytowych oraz potwierdzeń przelewów. Pozwany przyznał, że wstąpił w prawa i obowiązki poprzednika prawnego (...) Bank S.A. Sporne natomiast było czy oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego jest skuteczne i czy w kwestionowanych dokumentach istotnie występują braki zarzucane w pozwie. Pozwany natomiast podnosił zarzut braku legitymacji czynnej powoda, nieskutecznego złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zarówno co do zasady jak i w terminie wynikającym z art. 45 ustawy z 12.05.2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1362, dalej: u.k.k.). Pozwany zarzucał także, że kredyt nie miał w istocie charakteru konsumenckiego, zatem nie może być rozpoznawany na gruncie u.k.k. W zakresie zarzutu legitymacji czynnej Sąd doszedł do przekonania iż (...) Sankcje nie mógł skutecznie złożyć oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, ze względu na brak statusu konsumenta po stronie kredytobiorcy. Przewidziana w art. 45 ust. 1 u.k.k. forma pisemna złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego jest formą zastrzeżoną ad probationem (art. 74 § 1 k.c.), a więc jej ewentualne niezachowanie nie skutkuje nieważnością (art. 73 § 1 k.c.). Zgodnie z art. 99 § 1 k.c. pełnomocnictwo szczególne wymaga szczególnej formy tylko w razie, gdy dla czynności, do której upoważnia, zastrzeżona jest forma szczególna pod rygorem nieważności, a więc przepis ten w ogóle nie odnosi się do pełnomocnictw upoważniających do czynności, co do których zastrzeżono formę ad probationem. Dla oceny złożenia oświadczenia woli znajduje więc zastosowanie przepis art. 60 k.c., w myśl którego z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny. Zgodnie z art. 509 § 1 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki (§ 2). Przedmiotem umowy cesji jest wierzytelność, czyli prawo podmiotowe przysługujące wierzycielowi do żądania od dłużnika, aby spełnił świadczenie. Aby wierzytelność mogła stać się przedmiotem czynności zobowiązująco – rozporządzającej musi być w dostateczny sposób oznaczona, zindywidualizowana. Przede wszystkim powinien być wyraźnie określony stosunek zobowiązaniowy, którego elementem jest zbywana wierzytelność (wyrok Sądu Najwyższego z 5 listopada 1999 r., sygn. III CKN 423/98). Chodzi tu głównie o oznaczanie stron tego stosunku, świadczenia oraz przedmiotu świadczenia. Wskazane elementy muszą być oznaczone bądź przynajmniej oznaczalne już w momencie zawierania umowy przenoszącej wierzytelność, do chwili zaś przejścia wierzytelności z majątku zbywcy do majątku nabywcy powinno nastąpić wyczerpujące sprecyzowanie również pozostałych elementów stosunku zobowiązaniowego, w którego ramach istnieje zbywana wierzytelność. Wierzytelność, która jest przedmiotem niniejszego postępowania, powstaje po wykonaniu uprawnienia prawnokształtującego dotyczącego sankcji kredytu darmowego – art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. W tym celu konieczne jest doręczenie kredytodawcy odpowiedniego oświadczenia woli. Dopóki takie uprawnienie nie zostanie wykonane, dopóty wierzytelność ma charakter przyszły. Nie budzi także wątpliwości, że przelew wierzytelności przyszłej jest dopuszczalny (uchwała Sądu Najwyższego z 19 września 1997 r., III CZP 45/97). Co prawda konstrukcja przelewu takiej wierzytelności nie wynika wprost z przepisów kodeksu cywilnego, ale podstawy obrotu takimi wierzytelnościami upatruje się w treści art. 555 k.c. i jak wskazał Sąd Najwyższy, sam charakter wierzytelności przyszłych nie wyklucza ich przelewu. Obecnie nie budzi wątpliwości, że zasady cesji wierzytelności przyszłych muszą odpowiadać ogólnym regułom dotyczącym przelewu wierzytelności. Wierzytelności, u podłoża których leży tylko częściowo zrealizowany stan faktyczny uzasadniający ich powstanie, jako prawa podmiotowe powstają dopiero w momencie ziszczenia się brakującego elementu danego stanu faktycznego (condicio iuris) (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 25 listopada 2016 roku, I ACa 1915/15). Tym samym warunkiem skutecznej cesji wierzytelności jest istnienie tego prawa i dlatego wierzytelność przyszła może przejść na nabywcę dopiero z chwilą jej powstania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 16 października 2002 roku, IV CKN 1471/00, wyrok Sądu Najwyższego z 17 marca 2016 roku, V CSK 379/15). W konsekwencji zasadnicze znaczenie ma odpowiednie oznaczenie przedmiotu przelewu. Odpowiednie oznaczenie wierzytelności przyszłej – przy założeniu, że może ona przejść na nabywcę dopiero z chwilą powstania – niewątpliwie wymaga określenia danych, pozwalających ustalić w chwili powstania konkretnej wierzytelności, że to właśnie ta wierzytelność objęta była wcześniej zawartą umową cesji. Wierzytelności przyszłe muszą być przynajmniej oznaczalne w chwili zawierania umowy przelewu. Jak konsekwentnie wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, minimalnym sposobem oznaczenia wierzytelności przyszłej jest wskazanie tytułu powstania wierzytelności - stosunku prawnego, z którego wierzytelność wynika, osoby dłużnika oraz wierzyciela (por. wyrok Sądu Najwyższego z 16.10.2002 r., IV CKN 1471/00; wyrok Sądu Najwyższego z 11.05.1999 r., III CKN 423/98, OSNC z 2000 r. nr 5 poz. 92). Warunkiem ogólnym cesji wierzytelności przyszłej jest zatem jej indywidualizacja, powalająca ustalić w chwili zaistnienia określonej wierzytelności, że to właśnie ona objęta była wcześniej zawartą umową (por. M. Litwińska, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 19 września 1997 r., III CZP 45/97, PPH z 1998 r. nr 8 poz. 45-48). W ramach zawieranej umowy cesji strony postanowiły przenieść wszystkie wierzytelności względem (...) Banku S.A. dotyczące umowy o kredyt z 14.12.2019 r. numer (...), wskazując że istnieją, są wolne od obciążeń i wad prawnych oraz nadają się do zbycia. Zaś z tytułu przelewu kredytobiorca otrzymał wynagrodzenie. Co istotne strony nie wskazały dokładniej jakie konkretnie wierzytelności związane z umową przenoszą. Zatem nalży uznać iż wszelkie istniejące wierzytelności – obecne jak i przyszłe - w dacie zawierania umowy zostały objęte cesją. Treść takiego oświadczenia woli została potwierdzona zeznaniami A. K., który wskazał też, że umowę zawarł bowiem nie ma wiedzy prawniczej i nie byłby w stanie samodzielnie wystąpić z roszczeniami objętymi powództwem. Kredytobiorca może przenieść – na dowolnego cesjonariusza (w tym przedsiębiorcę) – również przyszłą wierzytelność o zwrot nienależnego świadczenia, kiedy jeszcze nie wykonano uprawnienia przewidzianego w art. 45 ust. 1 u.k.k. Czynność taka nie jest sprzeczna z ustawą ani właściwością zobowiązania. Uprawnienie, o którym mowa w tym przepisie przechodzi ex lege na nabywcę, na którego przelano wierzytelność przyszłą kredytobiorcy. Stanowi ono prawo majątkowe związane z tą wierzytelnością (art. 509 § 2 k.c.). Zwrócić należy uwagę, iż uprawnienie w postaci złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, przysługuje bezspornie kredytobiorcy, niemniej jednak, brak jest regulacji zakazującej udzielenia pełnomocnictwa przez kredytobiorcę do złożenia takiego oświadczenia w jego imieniu. Należy wskazać, że sam pozwany nie kwestionował na etapie składania reklamacji przez (...) sp. z o.o. możliwości i prawidłowości reprezentacji kredytobiorcy przez powoda ani także nie podnosił zarzutów, odnoszących się do konsumenckiego charakteru umowy kredytu, ograniczając się jedynie do twierdzeń, że oświadczenie złożono z uchybieniem terminu wynikającego z u.k.k. W ocenie Sądu nie można wskazać iż umowa cesji nie doszła do skutku co do zasady bowiem wobec sformułowania jej przedmiotu należy dojść do wniosku, iż przelane zostały wszelkie wierzytelności nią objęte – pod warunkiem iż powstały - natomiast sformułowanie żądania w stosunku do pozwanego na podstawie u.k.k. leżało już stronie powodowej Spółki. W dalszej kolejności przejść należało do rozważenia, czy w niniejszej sprawie będą miały zastosowanie przepisy u.k.k., w tym w szczególności czy wystąpiły przesłanki z art. 45 w zw. z art. 30 przywołanej ustawy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.k.k. kredytem konsumenckim jest kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się także umowę o kredyt niezabezpieczony hipoteką, który jest przeznaczony na remont domu albo lokalu mieszkalnego, w tym w wysokości większej niż wysokość określona w ust. 1 (ust. 1a). Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności: 1) umowę pożyczki, 2) umowę kredytu w rozumieniu przepisów prawa bankowego, 3) umowę o odroczeniu konsumentowi terminu spełnienia świadczenia pieniężnego, jeżeli konsument jest zobowiązany do poniesienia jakichkolwiek kosztów związanych z odroczeniem spełnienia świadczenia, 4) umowę o kredyt, w której kredytodawca zaciąga zobowiązanie wobec osoby trzeciej, a konsument zobowiązuje się do zwrotu kredytodawcy spełnionego świadczenia, 5) umowę o kredyt odnawialny (ust. 2). Zgodnie z ww. ustawą, na etapie zawierania umowy kredytodawcę obciążają liczne obowiązki związane z formą umowy (art. 29 ust. 1), doręczeniem jej egzemplarza konsumentowi (art. 29 ust. 2) oraz kształtowaniem treści dokumentu umowy (art. 29 ust. 3, art. 30-34 u.k.k.). Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, iż A. K. nie przysługiwał status konsumenta w rozumieniu art. 22