art. 417 § 1 k.c., za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. W myśl zaś art. 417
zasadą pełnego odszkodowania wyrażoną w art. 361 § 2 k.c. naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Co zaś się tyczy określonego w art. 361 § 1 k.c., adekwatnego związku przyczynowego, to ma on miejsce wtedy, gdy dany fakt (przyczyna) był koniecznym warunkiem wystąpienia drugiego faktu (skutku), czyli w sytuacji, gdy bez faktu kwalifikowanego jako przyczyna nie wystąpiłby skutek. Związek ten może być zarówno bezpośredni, jak i pośredni. Wystarczy, aby szkodę według ogólnych zasad doświadczenia i prawdopodobieństwa uważać można było za zwyczajne następstwo pewnego oznaczonego zachowania się władzy publicznej (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 20.11.2013 r., VI ACa 102/13). Warto również zaznaczyć, że przepis art. 417 1 § 2 k.c. stanowi lex specialis w stosunku do generalnych zasad odpowiedzialności państwa zawartych w art. 417 k.c. i reguluje szczególne warunki odpowiedzialności odszkodowawczej za niezgodne z prawem wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji administracyjnej. Uzyskanie odszkodowania za tego typu zdarzenia oparte jest na takich samych przesłankach jak odpowiedzialność państwa za inne działania w zakresie imperium, czyli niezgodności z prawem działania lub zaniechania, wyrządzeniu szkody i związku przyczynowym między działaniem lub zaniechaniem a powstaniem szkody. Jako właściwe postępowanie, w którym możliwe jest uzyskanie prejudykatu, o którym mowa w art. 417 1 § 2 k.c., wskazuje się w stosunku do ostatecznych decyzji administracyjnych, zarówno na drogę administracyjną (postępowania o wznowienie postępowania administracyjnego lub o stwierdzenie nieważności decyzji), jak i na drogę sądowo administracyjną. Na drodze administracyjnej stwierdzenie wadliwości decyzji administracyjnej może odbyć się w wyniku stwierdzenia nieważności takiej decyzji (art. 156 i nast. k.p.a.) lub stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa w związku z wadą uzasadniającą stwierdzenie nieważności (art. 158 § 2 k.p.a.), albo jej uchylenia w wyniku wznowienia postępowania (art. 145 i nast. k.p.a.) czy też stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa w związku z wadą uzasadniającą wznowienie postępowania (art. 151 § 2 k.p.a.). Na drodze sądowej może natomiast dojść do stwierdzenia nieważności takich decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.s.a.), względnie może dojść do ich uchylenia z przyczyn, które by uzasadniały wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.s.a.), jak i z uwagi na mniej doniosłe wady postępowania, które mogły mieć wpływ na jego wynik (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.s.a.), czy też z uwagi na naruszenie prawa materialnego przez jej wydanie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.s.a.). Sąd administracyjny może też stwierdzić wydanie takiej decyzji z naruszeniem prawa, gdyby przesłanki negatywne uniemożliwiały stwierdzenie jej nieważności lub też uchylenie w wyniku wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 3 p.s.a.). W art. 417
art. 24j ust. 1 wskazanej wyżej ustawy w uzasadnionych przypadkach, w szczególności jeżeli wynika to z udokumentowanych zmian warunków ekonomicznych oraz wielkości usług i warunków ich świadczenia, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w trakcie obowiązywania dotychczasowej taryfy może złożyć do organu regulacyjnego wniosek o skrócenie okresu obowiązywania tej taryfy wraz z projektem nowej taryfy oraz uzasadnieniem, jednak nie później niż przed rozpoczęciem biegu terminu 120 dni od planowanego dnia wejścia w życie nowej taryfy. Przepisy art. 24b-24e i art. 24f ust. 1 stosuje się odpowiednio. W ust. 2 wskazano, że w decyzji zatwierdzającej taryfę orzeka się o skróceniu czasu obowiązywania dotychczasowej taryfy. Językowa wykładnia przywołanego przepisu prowadzi do przyjęcia, że podstawą uwzględniania wniosku o skrócenie obowiązywania dotychczasowej taryfy jest "uzasadniony przypadek”, za który ustawodawca uznaje w szczególności udokumentowane zmiany warunków ekonomicznych oraz wielkości usług i warunków ich świadczenia. Poprzez posłużenie się zwrotem „w szczególności" ustawodawca po pierwsze nie wprowadza zamkniętego katalogu „uzasadnionych przypadków” dających prawo do wystąpienia z wnioskiem o skrócenie, a po drugie i najważniejsze dla sprawy, nie ustanawia przesłanek enumeratywnych (obligatoryjnych), których łączne (kumulatywne) spełnienie daje organowi możliwość uwzględnienia wniosku. To zaś prowadzi do przyjęcia, że wystarczy, by spośród wskazanych przez przedsiębiorstwo wodnokanalizacyjne we wniosku powodów, choć jeden został zakwalifikowany jako "uzasadniony przypadek" w rozumieniu omawianego przepisu. Wedle art. 24c ust. 1 uzzwzoś organ regulacyjny, w terminie 45 dni od dnia otrzymania wniosku: 1) ocenia projekt taryfy oraz uzasadnienie pod względem zgodności z:
treścią art. 20 ust. 2 uzzwzoś przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne określa taryfę na podstawie niezbędnych przychodów po dokonaniu ich alokacji na poszczególne taryfowe grupy odbiorców usług. W myśl art. 20 ust. 4 uzzwzoś. przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ustala niezbędne przychody, o których mowa w ust. 2, uwzględniając w szczególności: 1) koszty związane ze świadczeniem usług, poniesione w latach obrachunkowych obowiązywania poprzedniej taryfy, ustalone na podstawie ewidencji księgowej, z uwzględnieniem planowanych zmian tych kosztów w okresie obowiązywania taryfy, 2) zmiany warunków ekonomicznych oraz wielkości usług i warunków ich świadczenia; 3) kosztów wynikających z planowanych wydatków inwestycyjnych na podstawie wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych. Stosownie do art. 20 ust. 5 uzzwzoś, ewidencja księgowa, o której mowa w ust. 4 pkt. 1, powinna w szczególności umożliwiać: 1) wydzielenie kosztów stałych i zmiennych, przychodów związanych z poszczególnymi rodzajami działalności przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, a także w odniesieniu do poszczególnych taryf, 2) ustalenie kosztów związanych z działalnością inwestycyjną w poprzednich 3 latach obrachunkowych, z tym, że jeżeli okres prowadzenia działalności przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania Ścieków jest krótszy niż 3 lata obrachunkowe, ustalenie tych kosztów obejmuje okres liczony od dnia rozpoczęcia tej działalności; 3) dokonanie alokacji niezbędnych przychodów według taryfowych grup odbiorców usług. W art. 23 uzzwzoś zawarto delegację ustawową do określenia przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej szczegółowego sposobu ustalania taryf. W oparciu o ten przepis Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej wydał rozporządzenie z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie Ścieków (Tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 1074) dalej „rozporządzenie taryfowe”. W myśl § 3 rozporządzenia taryfowego przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne: 1) opracowuje taryfę w sposób zapewniający: a) uzyskanie niezbędnych przychodów, b) ochronę odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen i stawek opłat, c) eliminowanie subsydiowania "skrośnego, d) motywowanie odbiorców usług do racjonalnego korzystania z wody i ograniczania zanieczyszczenia ścieków, e) łatwość obliczania i sprawdzania cen i stawek opłat, 2) określa taryfę odpowiednią do zakresu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków.
1 rozporządzenia taryfowego przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ustala niezbędne przychody na podstawie kosztów w okresie obrachunkowym poprzedzającym wprowadzenie nowej taryfy na potrzeby obliczenia cen i stawek opłat planowanych na 3 lata obowiązywania taryfy, uwzględniając w szczególności: 1) koszty eksploatacji i utrzymania ponoszone w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania Ścieków, w tym: a) amortyzację lub odpisy umorzeniowe ustalane
przepisami o rachunkowości od wartości początkowej środków trwałych metodą liniową niezależnie od źródeł ich finansowania,
1 rozporządzenia taryfowego przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne dokonuje wyboru rodzaju i struktury taryfy, uwzględniając lokalne uwarunkowania w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków.
ust, 2 rozporządzenia taryfowego, ceny i stawki opłat powinny być różnicowane w taki sposób, żeby zapewnić: 1) uzyskanie z wpłat odbiorców usług przychodów na poziomie zapewniającym samofinansowanie się działalności przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz zysku z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków; 2) motywowanie odbiorców usług do racjonalnego korzystania z wody i ograniczania zanieczyszczenia ścieków, 3) eliminowanie subsydiowania skrośnego; 4) łatwość obliczania i sprawdzania cen i stawek opłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie skarżąca (powód w niniejszej sprawie) wykazała, że po wprowadzeniu obowiązującej taryfy doszło do istotnej zmiany warunków ekonomicznych świadczenia usług oraz wielkości świadczonych usług i warunków ich świadczenia, których nie można było uwzględnić przy składaniu wniosku o zatwierdzenie tej taryfy. Nie budzi wątpliwości, że nastąpił wskazany przez przedsiębiorstwo znaczący wzrost rzeczywistych kosztów świadczenia usług w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, będący następstwem przede wszystkim wzrostu kosztów energii. Strona podała we wniosku, że aktualnie obowiązująca taryfa, która weszła w życie 3 marca 2020 r., przewidywała wzrost kosztów energii do poziomu 329,69 zł netto za 1 MWh i stawka ta obowiązywała w 2020 r. Natomiast w wyniku rozstrzygnięcia przetargu na dostawę energii elektrycznej w 2022 r. spółka zawarła umowę z dostawcą, który zaoferował najniższą cenę, w wysokości 420,73 zł netto za 1 MWh, czyli o 27,61 % wyższą w stosunku do 2020 r. Spółka podała, że kalkulując obecną taryfę, złożoną w październiku 2019 r., przyjęła wysokość kosztów energii na drugi i trzeci okres obowiązywania taryfy zaktualizowaną o prognozowany wskaźnik inflacji 2,5 % i wówczas trudno jej było przewidzieć tak drastyczny wzrost cen energii. Spółka podniosła, że nawet bufor bezpieczeństwa w postaci marży zysku jej nie pomógł, ponieważ za poprzednie 3 okresy obrachunkowe poniosła sumarycznie stratę zarówno w zakresie usług zaopatrzenia w wodę jak i odprowadzania ścieków. Spółka udokumentowała wzrost cen energii umowami zawartymi z dostawcami: umową z 31.08.2021 r. na zakup energii elektrycznej w okresie od 1.01.2022 r. do 31.12.2022 r. według ceny jednostkowej netto 420,73 zł za 1 MWh. Spółka podniosła we wniosku, że energia elektryczna jest podstawowym, jednocześnie wysokim kosztem w zakresie zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. Organ odwoławczy w oparciu o akta postępowania ustalił, że udział kosztu energii elektrycznej stanowi 21% wszystkich kosztów dotyczących zbiorowego zaopatrzenia w wodę i 27 % całości kosztów dotyczących zbiorowego odprowadzania Ś.. W ocenie sądu administracyjnego wykazana przez przedsiębiorstwo skala wzrostu cen energii elektrycznej, ponad dziesięciokrotnie przewyższająca prognozę wzrostu tych cen przewidzianą w obowiązującej taryfie w oparciu o wskaźnik inflacji, jak również znaczny udział cen energii elektrycznej w strukturze kosztów świadczenia usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, wypełnia znamiona przesłanki uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 24j ust. 1 uzzwzoś. Przepis ten nie wymaga, by okoliczności, które spowodowały wystąpienie z wnioskiem o skrócenie obowiązującej taryfy były wyjątkowe, a jedynie uzasadnione. Nie wymaga też by okoliczności, które spowodowały, że obecnie obowiązująca taryfa nie jest korzystna zarówno dla przedsiębiorstwa wodnokanalizacyjnego, jak i odbiorców świadczonych przez niego usług były okolicznościami trwałymi. Wymaga jedynie, aby zaistniały w trakcie obowiązywania dotychczasowej taryfy i wpływały realnie na warunki świadczenia usług przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne. Niewątpliwie art. 24j analizowanej ustawy wprowadzony został w celu zapewnienia rzetelnego sprawowania usług przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne które dba również o interesy osób na rzecz których usługi te są świadczone. Należy też mieć na uwadze, że wprowadzenie administracyjnej kontroli prawidłowości kalkulacji cen i stawek opłat za usługi wodociągowe i kanalizacyjne służy zapewnieniu dostępu do tych usług, jak również odpowiedniej jakości i ciągłości świadczenia usług. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 uzzwzoś przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych Ścieków. zapewnieniu powszechnej dostępności tych usług służy utrzymanie cen na akceptowalnym społecznie poziomie natomiast zapewnieniu odpowiedniej jakości I ciągłości świadczenia usług służy nakaz uwzględnienia w niezbędnych przychodach przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych i przygotowanych przez nie taryfach wszelkich celowych kosztów działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż Prezes PGWWP (pozwany) dokonał wadliwej wykładni i zastosowania przepisu art. 24j ust. 1 uzzwzoś w odniesieniu do przesłanek skrócenia obowiązywania dotychczasowej taryfy. Skoro zatem Spółka udokumentowała, że zmieniły się w sposób znaczący warunki ekonomiczną świadczenia przez nią usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, nie może budzić wątpliwości, że zostały spełnione przesłanki ustawowe do skrócenia okresu obowiązywania taryfy. WSA zwrócił również uwagę na sprzeczność z obowiązującymi przepisami poglądu przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do możliwości bilansowania cen wody i ścieków poprzez uzyskiwanie wzrostu przychodów w innych zakresach. Art. 20 ust. 2 uzzwzoś przewiduje bowiem bezwzględny wymóg określania taryfy na podstawie niezbędnych przychodów po dokonaniu ich alokacji, czyli przypisania na poszczególne taryfowe grupy odbiorców usług. Ta dyrektywą znajduje odzwierciedlenie w § 3 pkt 1 lit. c) oraz w § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia taryfowego, zawierających nakaz eliminacji zjawiska subsydiowania skrośnego przy konstruowaniu taryfy, czyli pokrywania kosztów jednego rodzaju prowadzonej przez przedsiębiorstwo wodociągowo — kanalizacyjne działalności gospodarczej lub jednej z taryfowych grup odbiorców usług przychodami pochodzącymi z innego rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej lub od innej taryfowej grupy odbiorców usług (§ 2 pkt 7 rozporządzenia taryfowego). Mając przesądzoną kwestię wadliwości decyzji administracyjnej z dnia 22 czerwca 2022 roku Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo o zapłatę odszkodowania w kwocie 180.605 zł. W okresie od dnia 30 kwietnia 2022 roku (wydanie decyzji odmownej) do dnia 19 maja 2023 roku (ostatni dzień obowiązywania poprzedniej taryfy) sprzedaż wody w ramach dotychczasowej taryfy wyniosła 273357 m 3 (na terenie miejscowości G., G., G., P.), zaś sprzedaż ścieków w ramach dotychczasowej taryfy wyniosła 175706 m 3.. Różnica pomiędzy ceną netto obowiązującą a skalkulowaną w taryfie z decyzją odmowną wyniosła 0,50 zł netto/m 3 (woda) i 0,25 zł netto/m 3 (ścieki). Szkoda jaką poniósł powód zatem została wyliczona poprzez iloczyn sprzedaży wody i różnicy ceny w taryfie (czyli 273357 m 3 x 0,50 zł =136.678,50) oraz iloczyn sprzedaży ścieków i różnicy ceny w taryfie (czyli 175.706 m 3 x 0,25 zł= 43.926,50 zł). Suma kwot 136.678,50 zł i 43.926,50 zł wyniosła zatem 180.605 zł. O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 k.c.,
którym, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. W pkt II sentencji wyroku Sąd ustalił, że pozwany ponosi koszty procesu na podstawie art. 98 k.p.c., przy czym Sąd pozostawił szczegółowe ich wyliczenie referendarzowi sądowemu na podstawie art. 108 § 1 k.p.c.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.