Sygn. akt IV P 1590/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 grudnia 2025 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
§ 2ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.
Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. 2019.52 ze zm.) oraz Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 marca 2018 r. w sprawie funkcji oraz sposobu ustalania dodatków funkcyjnych przysługujących sędziom (Dz.U.2018.591 ze zm.) od dnia 1 stycznia 2020 r. powodowi ustalono wynagrodzenie zasadnicze w stawce III przy zastosowaniu mnożnika 2,28 przeciętnego wynagrodzenia w II kwartale 2019 r. (wynoszącego 4 839,24 zł), tj. w wysokości 11 033,47 zł miesięcznie oraz dodatek funkcyjny wg mnożnika 0,2 w wysokości 968,00 zł miesięcznie. Dowód: - pismo z dnia 16 grudnia 2019 r. (k. 145 akt); Na podstawie art. 22 § 1 pkt lc w zw. z art. 11 § 3 i 3a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 2020.365 j.t. ze zm.), po zasięgnięciu opinii Kolegium (...) we W. - uchwała z dnia 18 grudnia 2020 r. – Prezes (...)powierzył powodowi pełnienie funkcji Zastępcy Przewodniczącego (...) w (...) we W. w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. Jednocześnie na podstawie § 2 i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 marca 2018 r. w sprawie funkcji oraz sposobu ustalania dodatków funkcyjnych przysługujących sędziom (Dz.U.2018.591 ze zm.) powodowi przyznano w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2023 r. dodatek funkcyjny według mnożnika 0,20 w wysokości 968,00 zł miesięcznie. Dowód: - pismo z dnia 18 grudnia 2020 r. (k. 146 akt); Na podstawie art. 91 §
§ 2ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.
Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. 2020.2072) oraz Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 marca 2018 r. w sprawie funkcji oraz sposobu ustalania dodatków funkcyjnych przysługujących sędziom (Dz.U.2021.632) od dnia 1 stycznia 2022 r. Prezes (...) we W. ustalił powodowi wynagrodzenie zasadnicze w stawce III przy zastosowaniu mnożnika 2,28 przeciętnego wynagrodzenia w II kwartale 2020 r. (wynoszącego 5 024,48 zł zwiększonego o 26 zł), tj. w wysokości 11.515,09 zł miesięcznie oraz dodatek funkcyjny wg mnożnika 0,2 w wysokości 1 010,00 zł miesięcznie. Dowód: - pismo z dnia 4 stycznia 2022 r. (k. 147 akt); W związku z nabyciem uprawnień do IV stawki wynagrodzenia zasadniczego, na podstawie art. 91 §
§ 2ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.
Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. 2020.2072), od dnia 1 kwietnia 2022 r. Prezes (...) we X. ustalił powodowi wynagrodzenie zasadnicze w stawce IV przy zastosowaniu mnożnika 2,36 przeciętnego wynagrodzenia w II kwartale 2020 r. (wynoszącego 5 024,48 zł zwiększonego o 26 zł), tj. w wysokości 11 919,13 zł miesięcznie. Dowód: - pismo z dnia 1 kwietnia 2022 r. (k. 148 akt); Dowód: - pismo z dnia 9 stycznia 2023 r. (k. 149 akt); Przed wyrokiem Trybunału z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt K 1/23, powodowi tytułem wynagrodzenia za 2021 r. wypłacono za: - styczeń 2021 r. – 13 766,83 zł brutto; - miesiące od lutego 2021 r. do grudnia 2021 r. – kwoty po 13 877,16 zł brutto miesięcznie; - tytułem dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2021 r. – 14 145,33 zł; W sytuacji, gdyby wynagrodzenie powoda za 2021 r. zostało obliczone na podstawie art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, to powód tytułem wynagrodzenia brutto (wynagrodzenie zasadnicze z uwzględnieniem dodatku za wysługę lat) – winien otrzymać za miesiące: - styczeń 2021 r. – 14 293,74 zł brutto (różnica 526,91 zł); - od lutego 2021 r. do grudnia 2021 r. – kwoty po 14 408,30 zł brutto miesięcznie (różnica (531,14 zł); - tytułem dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2021 r. – 14 686,73 zł brutto (różnica 541,40 zł). W 2022 r. powodowi tytułem wynagrodzenia wypłacono za: - styczeń 2022 r. – 14 482,66 zł brutto; - miesiące od lutego 2022 r. do marca 2022 r. – kwoty po 14 597,81 zł brutto miesięcznie; - miesiące od kwietnia 2022 r. do grudnia 2022 r. – kwoty po 15 074,57 zł brutto miesięcznie; - tytułem dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2022 r. – 15 244,70 zł. W sytuacji, gdyby wynagrodzenie powoda za 2022 rok zostało obliczone na podstawie art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, to powód tytułem wynagrodzenia brutto (wynagrodzenie zasadnicze z uwzględnieniem dodatku za wysługę lat) – winien otrzymać za miesiące: - styczeń 2022 r. – 15 784,86 zł brutto (różnica 1302,20 zł); - od lutego 2022 r. do marca 2022 r. – kwoty po 15 910,37 zł brutto miesięcznie (różnica 1 312,56 zł); - od kwietnia 2022 r. do grudnia 2022 r. – kwoty po 16 429,99 zł brutto miesięcznie (różnica 1 355,42 zł); - tytułem dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2022 r. – 16 615,42 zł brutto (różnica 1 370,72 zł). W 2023 r. powodowi tytułem wynagrodzenia wypłacono za: - styczeń 2023 r. – 15 161,62 zł brutto miesięcznie; - miesiące od lutego 2023 r. do listopada 2023 r. – kwoty po 15 290,11 zł brutto miesięcznie; - grudzień 2023 r. – 17 289,21 zł brutto; Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt K 1/23, wyrównane wynagrodzenie za okres od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 30 listopada 2023 r. zostało wypłacone powodowi w dniu 8 grudnia 2023 r. w kwocie 21 973,31 zł brutto. Dowód: - karty wynagrodzeń (k. 16-54 akt); - zestawienie wynagrodzenia wypłaconego powodowi za 2021 r. oraz wynagrodzenia należnego powodowi hipotetycznie za 2021 r. (k. 139-140 akt); - zestawienie wynagrodzenia wypłaconego powodowi za 2022 r. oraz wynagrodzenia należnego powodowi hipotetycznie za 2022 r. (k. 141-142 akt); - tabela nr 5 – wypłacone wyrównanie wynagrodzenia za 2023 r. (k. 143 akt); Wysokość skapitalizowanych odsetek od wynagrodzenia za okres od stycznia 2021 r. do grudnia 2021 r. wynosi łącznie 2 035,01 zł. Wysokość skapitalizowanych odsetek od wynagrodzenia za okres od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. wynosi łącznie 3 835,32 zł. Wysokość skapitalizowanych odsetek od dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2021 r. wynosiła 146,66 zł, a za 2022 r. – 209,87 zł (łącznie 356,53 zł). Wysokość skapitalizowanych odsetek od wynagrodzenia za okres od stycznia 2023 r. do listopada 2023 r. wynosi łącznie 1 081,75 zł. Dowód: - zestawienie wynagrodzenia wypłaconego powodowi za 2021 r. oraz wynagrodzenia należnego powodowi hipotetycznie za 2021 r. (k. 139-140 akt); - zestawienie wynagrodzenia wypłaconego powodowi za 2022 r. oraz wynagrodzenia należnego powodowi hipotetycznie za 2022 r. (k. 141-142 akt); - tabela nr 5 – wypłacone wyrównanie wynagrodzenia za 2023 r. (k. 143 akt); Zgodnie z § 40 pkt 3 Regulaminu Pracy (...) we W. wynagrodzenie za pracę płatne miesięcznie, wypłaca się z dołu raz w miesiącu w dniu 28 każdego miesiąca. Wedle § 40 pkt 4 Regulaminu Pracy, jeżeli ustalony dzień wypłaty przypada na dzień wolny od pracy, wynagrodzenie wypłacane jest w dzień poprzedzający ten dzień wolny. Dowód: - wyciąg regulaminu pracy (...) we W. (k. 151 akt); Ł. miesięczne wynagrodzenie powoda liczone z ostatnich trzech miesięcy wynosiło 19 840,31 brutto. Dowód: - zaświadczenie z dnia 18 grudnia 2024 r. (k. 152 akt); Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w przeważającej mierze, natomiast skutecznie podniesiono w tym wypadku zarzut przedawnienia co do części roszczeń objętych żądaniem pozwu. Stan faktyczny w niniejszej sprawie pozostawał bezsporny. Strony postępowania nie podważały przeprowadzonych dowodów, przy czym Sąd również nie znalazł podstaw, aby zakwestionować którykolwiek z przeprowadzonych dowodów z dokumentów przedłożonych przez strony. Ponadto przesłuchanie stron Sąd uznał w niniejszej sprawie za nieistotne dla rozstrzygnięcia, albowiem spór w niniejszej sprawie nie dotyczył okoliczności faktycznych, które były bezsporne, ale miał charakter prawny. Osią sporu w niniejszym postępowaniu było zagadnienie prawne dotyczące zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej ingerencji ustawodawcy za pomocą tzw. ustaw okołobudżetowych w ustanowiony w art. 91 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 217; dalej również: p.u.s.p.) w sposób kształtowania wynagrodzeń sędziów, których wysokość wynagrodzenia jest uzależniona właśnie od wynagrodzeń sędziów sądów powszechnych. Należy wskazać, że sędziowie są jedyną grupą zawodową, której wynagrodzenie reguluje bezpośrednio Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Według bowiem art. 178 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, sędziom zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków, przy czym wyżej wskazana norma konstytucyjna została uszczegółowiona w art. 91 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych. Zgodnie z art. 91 § 1 ww. ustawy wysokość wynagrodzenia sędziów, zajmujących równorzędne stanowiska sędziowskie, różnicuje staż pracy lub pełnione funkcje. Istotny zaś w zakresie przedmiotowego sporu pozostaje art. 91 § 1c ww. ustawy, który wskazuje, że podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504, 1504 i 2461), z zastrzeżeniem § 1d. Zaś art. 91 § 1d p.u.s.p. stanowi, że jeżeli przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w § 1c, jest niższe od przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego - przyjmuje się podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w dotychczasowej wysokości. Wedle treści art. 91 § 2 p.u.s.p. wynagrodzenie zasadnicze sędziego określa się w stawkach, których wysokość ustala się z zastosowaniem mnożników podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego, o której mowa w § 1c. Stawki wynagrodzenia zasadniczego na poszczególnych stanowiskach sędziowskich oraz mnożniki, służące do ustalenia wysokości wynagrodzenia zasadniczego sędziów w poszczególnych stawkach, określa załącznik do ustawy. Art. 91 § 6 p.u.s.p. stanowi natomiast, że w związku z pełnioną funkcją sędziemu przysługuje dodatek funkcyjny. Wedle § 7 owego artykułu wynagrodzenie sędziów różnicuje ponadto dodatek za długoletnią pracę, wynoszący, począwszy od szóstego roku pracy, 5% wynagrodzenia zasadniczego i wzrastający po każdym roku o 1%, aż do osiągnięcia 20% wynagrodzenia zasadniczego. Wskazać należy, że funkcjonujące aktualnie zasady kształtowania wynagrodzeń sędziów są następstwem wejścia w życie ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 56, poz. 459). Ich istotę sprowadzić można do iloczynu przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale roku poprzedzającego i stosownego mnożnika. Wcześniej był to podlegający waloryzacji iloczyn kwoty bazowej i owego mnożnika. W nowej koncepcji ustawodawca przyjął więc nie waloryzację, lecz koncepcję progresywnego wynagrodzenia. Co ważne, celem tych przepisów było uniezależnienie wysokości świadczeń od wahań koniunktury gospodarczej, w tym przejściowych trudności finansowych kraju, a także odniesienie wynagrodzeń sędziów do obiektywnego wskaźnika i uniezależnienie procesu ich ustalania od ingerencji władzy wykonawczej i ustawodawczej. Bezsporne pozostaje, że od początku 2021 r. ustawodawca postępował w sprzeczności z zasadami kształtowania wysokości wynagrodzeń sędziów określonymi w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych. Pierwsze odstępstwo stanowiło unormowanie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz. U. z 2020 r. poz. 2400; zwana dalej także: ustawą okołobudżetową na rok 2021), w którym podano, że w roku 2021 podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072), stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 r. ogłoszone w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 r. wynosiło 4.839,24 zł (zob. komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 sierpnia 2019 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2019 r.), podczas gdy w drugim kwartale 2020 r. było to 5.024,48 zł (zob. komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 11 sierpnia 2020 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2020 r.). W kolejnych latach ustawodawca również odchodził od zasady wskazanej w art. 91 § 1c p.u.s.p. I tak, w świetle treści art. 8 ust. 1 ustawy dnia 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2445; zwanej dalej także: ustawą okołobudżetową na rok 2022), w roku 2022 podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072 oraz z 2021 r. poz. 1080 i 1236), stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 r. ogłoszone w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Zgodnie zaś z ust. 2 omawianego przepisu podstawę, o której mowa w ust. 1, zwiększa się o kwotę 26,00 zł. Należy przy tym zauważyć, że stało się tak, gdy przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2021 r. wyniosło 5.504,52 zł (zob. komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 10 sierpnia 2021 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2021 r.). Kolejno, w ustawie z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 2666; zwanej dalej także ustawą okołobudżetową na rok 2023), ustawodawca wskazał w art. 8 ust. 1, że w 2023 r. podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, stanowi kwota w wysokości 5.444,42 zł. Stało się tak w sytuacji, kiedy wartość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w drugim kwartale 2022 r. wynosiła 6.156,25 zł (zob. komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 sierpnia 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2022 r.). Analizując powyższe należy wyprowadzić wniosek, że istnieje sprzeczność ustawowej regulacji z art. 91 § 1c p.u.s.p. z trzema następującymi po sobie ustawami okołobudżetowymi, dotyczącymi realizacji ustawy budżetowej na rok 2021, 2022 oraz
- Podkreślenia wymaga przy tym fakt, że ustawodawca wprowadzając odstępstwa od zasady kształtowania wynagrodzeń sędziowskich w oparciu o przeciętne wynagrodzenie z drugiego kwartału roku poprzedzającego, nie zawiesił mocy obowiązującej przepisu 91 § 1c p.u.s.p., nie uchylił go, ani nie dokonał jego zmiany. W systemie prawa obowiązywały zatem we wskazanych latach dwie normy prawne, które odmiennie kształtowały wysokość przeciętnego wynagrodzenia, stanowiącego podstawę ustalenia wynagrodzenie sędziego. Bez wątpienia w sytuacji obiekcji dotyczących mocy obowiązującej przepisów o sprzecznej treści, a zawartych w aktach prawnych wydanych w różnym czasie i w sytuacji, kiedy to przepisy późniejsze nie uchylają wcześniejszych, należy przyznać prymat przepisowi późniejszemu (lex posteriori derogat legi priori) (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1993 r., I PZP 12/03 nie publ.; wyrok z dnia 12 kwietnia 1994 r., I PRN 12/94, LEX nr 1294311; wyrok z dnia 21 czerwca 1994 r., I PRN 38/94, OSNP 1994, nr 10, poz. 163.). Nie jest to jednak równoznaczne z tym, że sąd pozbawiony jest prawa do oceny, czy ,,nowe’’ regulacje pozostają w zgodności z normami rangi konstytucyjnej. Co prawda zagadnienie możliwości kwestionowania przez sądy powszechne regulacji sprzecznych z Konstytucją było przedmiotem wieloletnich sporów, jednak powyższe nie prowadzi do wniosku, że brak jest uprawnienia sądu do oceny, w kontekście zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, norm ustanowionych w ustawach okołobudżetowych, które są odstępstwem od zasady z art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych. Aktualnie w doktrynie i orzecznictwie nie ma bowiem zasadniczo wątpliwości co do tego, że sąd powszechny może odmówić zastosowania określonego przepisu, jeśli uzna go za niezgodny z Konstytucją. Zwraca się przy tym uwagę, że orzekanie o zgodności ustaw z Konstytucją (art. 188 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) nie jest tożsame z oceną konstytucyjności przepisu mającego zastosowanie w konkretnej sprawie przez sąd orzekający. Odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza zatem kompetencji Trybunału Konstytucyjnego (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2001 r., III ZP 12/01, OSNAPiUS 2002 Nr 2, poz. 34 z glosą częściowo krytyczną B. Nity, Przegląd Sądowy Nr 5, poz. 153). W uchwale o sygn. III ZP 12/01 Sąd Najwyższy stwierdził, że przedmiotem orzekania sądu jest indywidualny stosunek społeczny, a Trybunał Konstytucyjny orzeka o prawie. Wykonując władzę sądowniczą (art. 10 ust. 2 Konstytucji) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości (art. 175 ust. 1 Konstytucji), zaś Trybunał orzekając o zgodności ustaw z Konstytucją, wykonuje bardziej władzę ustawodawczą (ustawodawcy negatywnego) niż sądowniczą (mimo że art. 10 ust. 2 Konstytucji zalicza go do władzy sądowniczej) (uchwała SN z 17 listopada 2022 r., III PZP 2/21, OSNP 2023, nr 3, poz. 25). Uznanie więc, że sądy powszechne nie są uprawnione do badania zgodności ustaw z Konstytucją, a w konsekwencji do zajmowania stanowiska w kwestii ich zgodności, jak też niezgodności z ustawą zasadniczą, jest wyraźnie sprzeczne z art. 8 ust. 2 Konstytucji (por. też uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2001 r., III ZP 12/01, OSNAPiUS 2002 Nr 2, poz. 34). Praktyka odmawiania stosowania przez sądy ustaw, które są zdaniem sądów niekonstytucyjne, wynika bowiem z przywoływanej zasady nadrzędności Konstytucji wyrażonej w art. 8 ust. 1 i nakazu bezpośredniego jej stosowania, wyrażonego w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. (uchwała SN z 17 listopada 2022 r., III PZP 2/21, OSNP 2023, nr 3, poz. 25). Podkreślić przy tym należy, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym. Powyższa sytuacja, a odnosząca się do niekonstytucyjności przepisów, w przedmiotowej sprawie wystąpiła. Odnosząc się więc do zarzutów podnoszonych przez powoda, a dotyczących niekonstytucyjności przytoczonych wyżej przepisów, tj. art. 12 ustawy z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 i art. 8 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 wskazać należy, że Sąd w niniejszym składzie uznał, że ww. przepis art. 12 ustawy okołobudżetowej na rok 2021 i art. 8 ustawy okołobudżetowej na rok 2022 jest niezgodny z art. 178 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie, należy wskazać, że w toku niniejszej sprawy art. 8 ustawy okołobudżetowej na rok 2023 został uznany za niezgodny z art. 178 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2023 r. sygn. akt K 1/23 (Dz.U.2023.2479). Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis utracił moc z dniem 15 listopada 2023 r. Zdaniem niniejszego składu Sądu istotne pozostaje odniesienie się w zakresie niekonstytucyjności art. 12 ustawy okołobudżetowej na rok 2021 i art. 8 ustawy okołobudżetowej na rok 2022 do analiz Trybunału Konstytucyjnego dotyczących wynagrodzeń sędziów, w tym do ww. wyroku z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt K 1/
- W pierwszym rzędzie należy przywołać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2012 r. o sygn. akt K 1/
- Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu ww. wyroku podał, że norma art. 178 ust. 2 Konstytucji „wyznacza, chociaż w sposób mało precyzyjny, pewien konieczny standard, który musi być respektowany przez ustawodawcę przy ustalaniu ustawowych zasad wynagradzania sędziów (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 października 2000 r., sygn. P 8/00, OTK ZU nr 6/2000, poz. 189). Norma ta stanowi szczególną gwarancję ochrony wynagrodzeń sędziowskich na poziomie konstytucyjnym, co ogranicza dopuszczalność ingerencji ustawodawcy w system ich kształtowania. Art. 178 ust. 2 Konstytucji jest przy tym nie tyle gwarancją wynagrodzenia sędziego, jako sui generis pracownika, ile elementem ustroju sądownictwa - istotną materialną gwarancją niezawisłości sędziego. Nie jest bowiem przypadkiem, że unormowanie to znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie postanowienia ustanawiającego zasadę niezawisłości sędziów (art. 178 ust. 1 Konstytucji)”. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu owego wyroku wskazał również, że „najważniejszym aspektem wynagrodzenia godnego urzędu sędziego jest, by sposób ustalania jego wysokości był oparty na obiektywnych, wymiernych przesłankach i działał z mocy samej ustawy - niejako „automatycznie”, bez potrzeby podejmowania w tej sprawie ocennych decyzji, które mogłyby być instrumentem nacisku na sędziów. Istotna jest, oczywiście, także sama wysokość wynagrodzenia, które powinno zapewniać bezpieczeństwo finansowe sędziemu i jego rodzinie, rekompensować rygorystyczne ograniczenia w podejmowaniu innej działalności zarobkowej oraz sprzyjać budowaniu prestiżu urzędu sędziego. Zdaniem Trybunału, wynagrodzenie to powinno być znacząco wyższe od przeciętnego wynagrodzenia w kraju. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 12 grudnia 2012 r., sygn. akt K 1/12 podał także, że „problematyka wynagradzania sędziów ma istotne znaczenie dla ich statusu. Powszechnie uznaje się, że odpowiednio wysokie wynagrodzenie jest jedną z gwarancji sędziowskiej niezawisłości, ponieważ pozwala ono sędziemu swobodnie pełnić urząd bez troski o byt materialny własny i rodziny”. Wskazać trzeba, że w uzasadnieniu ww. wyroku określono również nieprzekraczalne „warunki brzegowe”, a więc granice wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego i zakresowi jego obowiązków, wskazując, że: wynagrodzenia sędziów powinny być kształtowane w sposób wykluczający jakąkolwiek uznaniowość - zarówno wobec całej tej grupy zawodowej - ze strony władzy wykonawczej, jak i w odniesieniu do poszczególnych sędziów, co do których niedopuszczalne jest uzależnianie jego wysokości od indywidualnej oceny ich pracy; wysokość wynagrodzenia sędziego, w tym rozpoczynającego karierę w zawodzie sędziowskim sędziego sądu rejonowego, powinna znacząco przewyższać wysokość przeciętnego wynagrodzenia w sferze budżetowej; wynagrodzenia sędziów powinny w dłuższym okresie czasu wykazywać tendencję wzrostową nie mniejszą niż przeciętne wynagrodzenie w sferze budżetowej; w trudnej sytuacji budżetu państwa wynagrodzenia sędziów powinny być bardziej - niż wynagrodzenia wszystkich innych funkcjonariuszy i pracowników sfery budżetowej - chronione przed nadmiernie niekorzystnymi zmianami; niedopuszczalne jest obniżenie w drodze normatywnej nominalnej wysokości wynagrodzenia sędziów, z wyjątkiem sytuacji, o której stanowi art. 216 ust. 5 Konstytucji (przekroczenie konstytucyjnego limitu zadłużenia). Jednocześnie należy zauważyć, że do rozpoznania Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K 1/23) zostały skierowane przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Krajową Radę Sądownictwa wnioski o zbadanie zgodności art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2666) z określonymi przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trzeba przy tym podkreślić, że ww. wnioski nie dotyczyły roku 2021 i
- Pozostaje bowiem poza sporem, że ustawy okołobudżetowe na ww. lata już nie obowiązują oraz że nie zostały w terminie zaskarżone przez uprawnione podmioty. Z uwagi na powyższe, wydanie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie ich zgodności z Konstytucją nie jest już możliwe. W tej sytuacji, jak już wyżej podano, jedyną drogą na zapewnienie ochrony konstytucyjnych wolności i praw strony postępowania jest zbadanie ww. ustaw przez sąd powszechny. Przechodząc więc do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2023 r., wydanego w sprawie o sygn. akt K 1/23 wskazać należy, że Trybunał orzekł m.in., że art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. poz. 2666, z późn. zm.) są niezgodne z art. 178 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także iż art. 7 ww. ustawy jest niezgodny z art. 195 ust. 2 Konstytucji. Odnosząc się do skutków niniejszego wyroku, Trybunał stwierdził, że w sferze stosowania prawa niniejszy wyrok ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych zarówno przed, jak i po jego wejściu w życie (zob. wyroki TK z: 13 marca 2007 r., sygn. K 8/07, OTK ZU nr 3/A/2007, poz. 26; 5 września 2007 r., sygn. P 21/06, OTK ZU nr 8/A/2007, poz. 96). W treści uzasadnienia ww. wyroku Trybunał Konstytucyjny przeanalizował zasady wynagradzania sędziów. Istotą problemu konstytucyjnego w sprawie było przede wszystkim stwierdzenie, czy zasady ustalania wynagrodzeń sędziów przyjęte w ustawie okołobudżetowej na 2023 r. zapewniają sędziom wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 listopada 2023 r., K 1/23, OTK-A 2023, nr 80). Trybunał Konstytucyjny odwołał się do własnego (przytoczonego już wyżej) wyroku z 12 grudnia 2012 r. o sygn. K 1/12 podając, że kluczowa dla istoty sprawy jest analiza każdego z wymienionych warunków („warunki brzegowe”) w odniesieniu do przedmiotu kontroli. Wskazał, że zasady wynagradzania sędziów sformułowane w ustawie okołobudżetowej na 2023 r. muszą spełniać wszystkie warunki brzegowe, by stwierdzić o ich konstytucyjności. Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in., że ,,niewątpliwie nie może być mowy o naruszeniu w ustawie okołobudżetowej na 2023 r. warunku wskazanego w pkt
- Zmiana zasad wynagradzania sędziów nie przewiduje obniżenia ich nominalnej wysokości. Nie zachodzi ponadto sytuacja, o której mowa w art. 216 ust. 5 Konstytucji; relacja państwowego długu publicznego do PKB nie przekracza poziomu 60%. Równie oczywiste jest spełnienie w przepisach kształtujących zasady wynagradzania sędziów warunku wskazanego w pkt
- Wynagrodzenia sędziów znacząco przewyższają wysokość przeciętnego wynagrodzenia w sferze budżetowej, choćby z uwagi na opisany już w uzasadnieniu sposób wyliczania tych wynagrodzeń. Kwoty wskazane zarówno w prawie o ustroju sądów powszechnych, ustawie o Sądzie Najwyższym oraz ustawie o statusie Sędziów TK, jak i w ustawie okołobudżetowej na 2023 r. pełnią rolę jedynie kwoty bazowej. Właściwe wynagrodzenie sędziów wylicza się jako iloczyn owej kwoty bazowej i mnożników określonych w przytoczonych ustawach. Wynagrodzenie sędziów jest więc kilkukrotnie wyższe od przeciętnego wynagrodzenia w sferze budżetowej i takie pozostaje bez względu na tempo jego wzrostu. Spełniony jest również warunek wskazany w pkt
- Pomimo sytuacji incydentalnych, jak w 2021 r., kiedy przeciętne wynagrodzenie w sferze budżetowej wzrosło o 6,74% a podstawa zasadniczego wynagrodzenia sędziowskiego została pozostawiona na tym samym poziomie, trudno stwierdzić, że w tym zakresie istnieje wyraźna tendencja. W roku 2022 wzrost wynagrodzeń sędziowskich był skorelowany ze wzrostem przeciętnego wynagrodzenia pomiędzy drugim kwartałem 2019 r. a drugim kwartałem 2020 r. (z 4.839,24 zł na 5.024,48 zł). Tymczasem w ustawie budżetowej na 2022 r. nie przewidywano wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w państwowej sferze budżetowej. Z kolei kwota będąca podstawą wynagrodzeń sędziowskich w ustawie okołobudżetowej na 2023 r. gwarantuje wzrost wynagrodzeń w 2023 r. o ok. 7,8% w stosunku do 2022 r. Jest to wskaźnik tożsamy z zaplanowanym w ustawie budżetowej na 2023 r. poziomem wzrostu wynagrodzeń pracowników państwowej sfery budżetowej. Konkludując, w ostatnich latach nie można zaobserwować tendencji do wzrostu podstawy wynagrodzeń sędziowskich w tempie niższym niż wzrost wynagrodzenia w sferze budżetowej”. Trybunał podkreślił, że już sama analiza przepisów kształtujących sposób wynagradzania sędziów w latach 2021-2023 pozwala stwierdzić, że w każdym z ostatnich trzech lat budżetowych ustawodawca przyjął inną koncepcję co do konstrukcji tego mechanizmu. Wskazał nadto, że każda z modyfikacji zasad wynagradzania sędziów na mocy ustawy okołobudżetowej miała w istocie rzeczy charakter tymczasowy, ponieważ co do zasady podstawa zasadniczych wynagrodzeń sędziowskich ustalana jest na podstawie przepisów p.u.s.p, u.SN oraz u.s.TK. Tymczasem, od przeszło trzech lat, reguła ta była „tymczasowo” modyfikowana, za każdym razem w inny sposób. Taki stan rzeczy sprawia, że poddać można w wątpliwość sens istnienia norm regulujących podstawę zasadniczego wynagrodzenia sędziów w wyżej wspomnianych ustawach. Stosowanie jednorocznych rozwiązań tymczasowych w perspektywie wieloletniej, dodatkowo o zmiennym charakterze, sprawia, że nie został spełniony warunek brzegowy wymieniony w pkt
- Wynagrodzenia sędziów w ostatnich latach kształtowane są przez ustawodawcę w sposób całkowicie uznaniowy - zarówno co do konstrukcji mechanizmu wynagradzania jak i tempa wzrostu płac. Dodał, że taka praktyka nie zapewnia konstytucyjnej ochrony wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego oraz zakresowi jego obowiązków. Sędziowie nie mogą w żaden sposób przewidzieć, jak będzie kształtować się ich wynagrodzenie. Przywołane wyżej rozważania prowadzą do wniosków, że trzykrotne odstąpienie przez ustawodawcę w latach 2021-2023 od ustrojowego modelu wynagradzania sędziów, jest nie do pogodzenia z wartościami konstytucyjnymi wyrażonymi w art. 178 ust. 2 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Podkreślenia wymaga, że Konstytucja w art. 178 ust. 2 gwarantuje sędziom prawo do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków. Zaznaczyć trzeba, że wprowadzone regulacje naruszają również wynikającą z istoty demokratycznego państwa prawnego zasadę ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego prawa oraz zasadę ochrony praw słusznie nabytych, a więc naruszają art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tym przepisem Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Już usytuowanie tej klauzuli w normach konstytucyjnych nakazuje jej przyznać wysoki prymat i miejsce. Zagwarantowanie sędziom wynagrodzenia o odpowiedniej wysokości musi być ponadto rozpatrywane w kontekście art. 45 ust. 1 Konstytucji, ponieważ stanowi gwarancję interesu publicznego, wyrażającego się w zapewnieniu każdemu prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Zdaniem niniejszego składu Sądu, wskazane przez Trybunał Konstytucyjny kryteria nie straciły swojej aktualności i winny być wzięte pod uwagę przy ocenie przyczyn przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań stanowiących odstępstwo od zasady ustalania wynagrodzeń sędziowskich wyrażonej w art. 91 § 1c p.u.s.p. Należy podkreślić, że ustawodawca w uzasadnieniu ustaw okołobudżetowych planujących budżet na lata 2021, 2022 i 2023 nie powołał zasadnych argumentów przemawiających za koniecznością odstępstwa od ustrojowej zasady regulacji wynagrodzeń sędziów zawartej w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych. W każdej z trzech wyżej wymienionych ustaw okołobudżetowych ustanawiających odstępstwa od mechanizmu wskazany w ww. artykule art. 91 § 1c ustawodawca ograniczył się do kilku lakonicznych zdań, odnoszących się w sposób ogólny do stanu budżetu państwa oraz ogólnej sytuacji geopolitycznej i ekonomicznej w Polsce oraz na świecie (np. pandemia, wojna, inflacja, płace pozostałych pracowników sfery budżetowej). W żadnym z uzasadnień do projektów omawianych ustaw nie zawarto konkretnych wyliczeń i danych wskazujących na to, że sytuacja budżetowa jest tak zła, że ustawodawca nie miał innego wyjścia niż zamrożenie wynagrodzeń sędziowskich. W ustawach okołobudżetowych nie ma zatem ani jednego argumentu za tym, że zaistniały obiektywne, sprawdzalne okoliczności na tyle ważkie dla stanu budżetu, że konieczne stało się podjęcie kroków stanowiących naruszenie gwarancji niezawisłości sędziowskiej. Istotne pozostaje również, że mimo powoływania się na trudności budżetowe związane z epidemią COVID-19 rząd w 2021 r. wypłacił emerytom i rencistom trzynastą i czternastą emeryturę, przy czym w 2021 r. z tego tytułu poniesiono wydatki w wysokości 25 miliardów złotych (niezależnie od ustawowej waloryzacji tych świadczeń). W 2021 r. weszły również w życie liczne ustawy (przykładowo: ustawa z 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1834), która zmieniła ustawę z 21 listopada 2021 r. o pracownikach samorządowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1282, ost.zm. Dz. U. z 2021 r. poz. 1834); ustawa nowelizująca i nowe rozporządzenie Rady Ministrów z 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. poz. 1960), które weszły w życie 1 listopada 2021 r.), które doprowadziły do wzrostu wynagrodzeń osób pełniących kierownicze stanowiska państwowe, w tym m.in. posłów, senatorów i Prezydenta RP; w związku z późniejszymi zmianami tych ustaw doszło także m.in do podwyższenia wynagrodzeń radnych. Jednocześnie, w uzasadnieniu do projektu ustawy budżetowej wskazano, że budżet państwa na rok 2022 uwzględnia m.in. zwiększenie funduszu wynagrodzeń osobowych dla pracowników państwowej sfery budżetowej. Zaznaczyć trzeba, w kontekście powyższego, że niedopuszczalne jest wybiórcze przerzucanie skutków niewydolności systemu finansów państwa na pewne grupy pracowników sfery budżetowej, zwłaszcza gdy jednocześnie inne grupy zawodowe nie zostały owym „zamrożeniem” dotknięte, a nawet zagwarantowano im wzrost wynagrodzeń. Kwestię wynagrodzeń sędziowskich należy analizować również przy uwzględnieniu ogólnego kontekstu, a mianowicie, iż po pierwszym ich „zamrożeniu” w roku 2021, nastąpiły w kolejne ,,zamrożenia” pensji sędziów w latach 2022-
- W takiej perspektywie „zamrożenie’” w roku 2021 nie miało charakteru incydentalnego, lecz było początkiem sprzecznego z Konstytucją mechanizmu odchodzenia od regulacji ustrojowej zawartej w art. 91 § 1c ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Istotne jest, że gdyby zamrożenie miało charakter jednorazowy i dotyczyło tylko roku 2021, to wówczas można byłoby jeszcze rozważać jego zasadność (abstrahując od niespełnienia warunków brzegowych wskazanych w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2012 r.). Jeżeli jednak jest ono elementem długotrwałego procesu i stanowi arbitralną i całkowicie dowolną decyzję władzy ustawodawczej, to należy przyjąć, że żadne argumenty nie przemawiają na jego korzyść. Co ważne, w podobnym tonie wypowiedział się na ten temat Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 listopada 2023 r., o czym była mowa wyżej. Podsumowując, w ocenie Sądu, trzykrotne odstąpienie przez ustawodawcę w latach 2021 - 2023 od ustrojowego modelu wynagradzania sędziów, jest nie do pogodzenia z wartościami konstytucyjnymi wyrażonymi w art. 178 ust. 2 i art. 2 Konstytucji. Podkreślenia przy tym wymaga, że Konstytucja w art. 178 ust. 2 gwarantuje sędziom prawo do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków. Wzorzec ten ustanawia szczególną ochronę wynagrodzeń sędziowskich na poziomie konstytucyjnym, a w konsekwencji ogranicza dopuszczalność ingerencji ustawodawcy w system ich kształtowania (zob. wyrok TK z 4 października 2000 r., sygn. P 8/00, OTK ZU nr 6/2000, poz. 189). Zapewnienie warunków pracy i wynagrodzenia odpowiadających godności urzędu i zakresowi obowiązków sędziów stanowi materialną gwarancję zasady niezawisłości (art. 178 ust. 1 Konstytucji). Jednocześnie, w ocenie Sądu nie zachodzą żadne okoliczności zezwalające ustawodawcy na modyfikację zasady określania wynagrodzeń sędziów za pomocą regulacji ustaw okołobudżetowych. Ustawodawca nie wyjaśnił zasadniczo powodów ingerencji w zasadę określoną w 91 § 1c p.u.s.p., a nadto nie zostały spełnione przesłanki brzegowe uprawniające do zamrożenia wynagrodzeń sędziowskich, które to przesłanki wskazano w przywoływanym wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2012 r. Dodatkowo wskazać należy, że wątpliwości budzi ponadto zgodność art. 12 ustawy z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 i art. 8 ustawy dnia 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 z przepisami art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej z 7 lutego 1992 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 z późn. zm.; dalej jako: TUE) i z art. 47 akapit drugi Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE. C. z 2007 r. Nr 303, str. 1 z późn. zm.; dalej jako: KPP). Przepis art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE kreuje obowiązek ustanowienia przez państwa członkowskie „środków” niezbędnych do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej. W celu jej realizacji istotne jest zapewnienie obywatelowi dostępu do „niezawisłego” sądu w rozumieniu art. 47 akapit drugi KPP. Jak wskazuje Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pojęcie „niezawisłości” oznacza między innymi, że sąd wypełnia swe zadania w pełni autonomicznie, nie podlegając żadnej hierarchii służbowej, ani nie będąc podporządkowanym komukolwiek i nie otrzymując nakazów czy wytycznych z jakiegokolwiek źródła, oraz że jest on w ten sposób chroniony przed ingerencją i naciskami zewnętrznymi mogącymi zagrozić niezależności osądu jego członków i wpływać na ich rozstrzygnięcia (por. wyrok z dnia 19 września 2006 r., Wilson, C 506/04, EU:C:2006:587, pkt 51, a także z dnia 16 lutego 2017 r., Margarit Panicello, C 503/15, EU:C:2017:126, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo). TSUE wskazuje przy tym, że nieodłączną gwarancję niezawisłości sędziowskiej stanowi (obok nieusuwalności sędziów) poziom wynagrodzenia odpowiadający wadze wykonywanych przez nich zadań (por. wyrok z dnia 19 września 2006 r., C-506/04, pkt 51, z 27 lutego 2018 r., C-64/16, pkt 45; z 24 czerwca 2019 r., C-619/18, ECLI:EU:C:2019:531, pkt 75). W kontekście przedmiotowej sprawy należy przytoczyć wyrok z dnia 27 lutego 2018 r. wydany w sprawie C-64/16, w którym TSUE stwierdził, że zamrożenie wynagrodzeń sędziów nie godzi w zasadę niezawisłości sędziowskiej (w rozumieniu art. 47 KPP i art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE) w sytuacji, gdy owo zamrożenie dotyczy nie tylko sędziów (a więc wybranej grupy zawodowej), „ale - szerzej (obejmuje) - różne osoby zajmujące funkcje publiczne i osoby wykonujące zadania w sektorze publicznym, w tym przedstawicieli władz ustawodawczej, wykonawczej” i jednocześnie jest ono podyktowane koniecznością „likwidacji nadmiernego deficytu budżetowego państwa”. Przenosząc powyższe rozważania na realia rozpatrywanej sprawy zmiana wynagrodzeń sędziowskich w spornym okresie miała odmienny charakter, pominięto bowiem przedstawicieli władz ustawodawczej i wykonawczej, którym nie tylko nie obniżono uposażeń, ale przeciwnie - polepszono ich dotychczasowe warunki płacowe, o czym była mowa wyżej. Mając zaś na względzie, że zamrożenie wynagrodzeń sędziowskich mocą art. 12 ustawy okołobudżetowej na rok 2021 i art. 8 ustawy okołobudżetowej na rok 2022 r. nie spełnia standardów wynikających z ww. wyroku TSUE, to należy przyjąć, iż powyższe uchybia zasadzie niezawisłości sędziowskiej, o której mowa w art. 47 KPP i art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE. Powyższe względy determinują konieczność uwzględnienia żądań powoda, w tym także tych obejmujących rok 2021 r. Sąd nie podziela przy tym wniosków prezentowanych w powołanych przez stronę pozwaną wyrokach odnoszących się do sytuacji w roku
- Na zasądzoną kwotę składały się: należności za okres od lipca 2021 r. do grudnia 2021 r. w kwotach po 530,61 zł w łącznej kwocie 3 183,66 zł, należności za okres od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. w łącznej kwocie 16 105,38 zł, skapitalizowane odsetki za rok 2023 r. w finalnie sprecyzowanej łącznej kwocie 1 157,62 zł, skapitalizowane odsetki od należności za okres od lipca 2021 r. do grudnia 2022 r. liczone od daty wymagalności do dnia poprzedzającego dzień wytoczenia powództwa w łącznej kwocie 4 800,67 zł (z uwzględnieniem, że w zakresie tych roszczeń powód częściowo rozszerzał powództwo, lecz skutecznie podniesiono w tej części zarzut przedawnienia), wyrównanie dodatkowego wynagrodzenia rocznego za lata 2021 i 2022 r. w kwotach odpowiednio 503 zł i 1370,72 zł wraz ze skapitalizowanymi odsetkami od tych należności w kwotach odpowiednio: 140,83 zł (z uwzględnieniem, że w zakresie tego roszczenia powód rozszerzał powództwo, lecz skutecznie podniesiono w tej części zarzut przedawnienia) i 209,87 zł. O odsetkach ustawowych za opóźnienie orzeczono w myśl art. 481 k.c. w zw. z art. 300 k.p. z uwzględnieniem także art. 482 k.c. W tym zakresie, chociaż stronie pozwanej nie sposób przypisać odpowiedzialność za powstałe opóźnienie, koniecznym jest uwzględnienie, że w tym wypadku roszczenie powoda nie jest uzależnione zarówno od winy dłużnika, jak i powstania jakiejkolwiek szkody. W zakresie dalszych odsetek należało przy tym uwzględnić, że powód rozszerzał powództwo w piśmie z dnia 16 kwietnia 2025 r., zaś odsetek od skapitalizowanych należności mógł domagać się dopiero od momentu wytoczenia o nie powództwa. Sąd ustalił, że na moment wytoczenia powództwa suma należności, które zostały skutecznie zgłoszone i uwzględnione w końcowym wyniku sprawy opiewała na 27 365,37 zł. Następnie powód skutecznie rozszerzył powództwo w zakresie skapitalizowanych odsetek od należności za maj 2022 r. (o kwotę 1,2 zł), skapitalizowanych odsetek za sierpień 2022 r. (o kwotę 1,34 zł), skapitalizowanych odsetek liczonych od należności za 2023 r. (o kwotę 9,12 zł) oraz co do kwoty wyrównania dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2022 r. (o kwotę 94,72 zł). Suma tych należności opiewa na kwotę 106,38 zł. Mając na względzie powyższe, Sąd w punkcie I sentencji wyroku zasądził od strony pozwanej (...) we W. na rzecz powoda Z. Z.
(2)kwotę 27 471,75 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 27 365,37 zł od dnia 26 lipca 2024 r. (tj. dnia wytoczenia powództwa) do dnia zapłaty i od kwoty 106,38 zł od dnia od dnia 16 kwietnia 2025 r. (tj. dnia w którym częściowo skutecznie rozszerzono powództwo) do dnia zapłaty - tytułem wyrównania wynagrodzenia za okres od lipca 2021 r. do grudnia 2022 r., wyrównania dodatkowego wynagrodzenia rocznego za rok 2021 i 2022 oraz skapitalizowanych odsetek za opóźnienie w wypłacie wynagrodzenia za okres od stycznia 2023 r. do listopada 2023 r. W punkcie II sentencji wyroku zaś Sąd umarzył postępowanie w zakresie kwoty 1,77 zł, mając na względzie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 203 § 1 i 4 k.p.c. Zauważenia wymagało bowiem, że powód pierwotnie domagał się skapitalizowanych odsetek od dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2022 r. w kwocie 211,64 zł, by finalnie z tego tytułu żądać kwoty 209,87 zł – tj. kwoty o 1,77 zł mniejszej (k. 13 i 207 akt sprawy). W tej sytuacji stanowisko powoda w istocie było częściowym cofnięciem powództwa, które nie zmierzało do obejścia prawa, nie naruszało słusznego interesu pracownika oraz nie naruszało zasad współżycia społecznego. W istocie było to doprecyzowanie stanowiska – po uzyskaniu zaakceptowanych wyliczeń dochodzonych należności. W punkcie III sentencji wyroku Sąd oddalił powództwo w pozostałym zakresie tj. co do roszczeń przedawnionych, a konkretnie co do należności głównych za okres od stycznia do czerwca 2021 r. włącznie, skapitalizowanych odsetek o które rozszerzano powództwo w zakresie należności od lipca 2021 r. do grudnia 2021 r., od lutego 2022 r. do marca 2022 r. i co do skapitalizowanych odsetek dochodzonych od dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2021 r. Jak sygnalizowano wcześniej w przypadku tych roszczeń zasądzono kwoty skutecznie zgłoszone w pozwie - tj. roszczenia nieprzedawnione. Zgodnie z art. 291 k.p. roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (§ 1). Jednakże roszczenia pracodawcy o naprawienie szkody, wyrządzonej przez pracownika wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych, ulegają przedawnieniu z upływem 1 roku od dnia, w którym pracodawca powziął wiadomość o wyrządzeniu przez pracownika szkody, nie później jednak niż z upływem 3 lat od jej wyrządzenia (§ 2). Przepis § 2 stosuje się także do roszczenia pracodawcy, o którym mowa w art. 61
(1)oraz w art. 101
(1)§
- (§ 21). Jeżeli pracownik umyślnie wyrządził szkodę, do przedawnienia roszczenia o naprawienie tej szkody stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego (§ 3). Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną (§ 4). Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem organu powołanego do rozstrzygania sporów, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą w trybie określonym w kodeksie przed takim organem, ulega przedawnieniu z upływem 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia lub zawarcia ugody (§ 5). Zrzeczenie się zarzutu przedawnienia dokonane przed upływem terminu przedawnienia jest nieważne (art. 292 k. p.). Jeśli chodzi o wynagrodzenie za pracę, to zgodnie z § 40 pkt 3 Regulaminu Pracy (...) we W., wynagrodzenie za pracę płatne miesięcznie, wypłaca się raz w miesiącu w terminie do
- dnia danego miesiąca. Wedle § 40 pkt 4 ww. Regulaminu Pracy, jeżeli ustalony dzień wypłaty przypada na dzień wolny od pracy, wynagrodzenie wypłacane jest w dzień poprzedzający ten dzień wolny, stąd też odsetki były należne co do zasady odpowiednio od
- dnia danego miesiąca bądź 1 marca w przypadku wynagrodzenia za luty 2021, 2022 r. i 2023 r. Początkiem biegu terminu przedawnienia jest dzień wymagalności roszczenia. Roszczenie jest wymagalne wówczas, gdy wierzyciel może wymagać jego spełnienia, a dłużnik ma obowiązek spełnienia swego zobowiązania. Innymi słowy, o wymagalności roszczenia decyduje chwila, w której uprawniony mógł zażądać spełnienia świadczenia (wyrok SN z 25.03.1981 r., I PRN 6/81, LEX nr 14578). Możliwość żądania zaspokojenia roszczenia jest to stan potencjalny o charakterze obiektywnym, którego początek następuje w chwili, w której wierzytelność zostaje uaktywniona. Roszczenie może stać się wymagalne w dniu oznaczonym w umowie lub w przepisach ustawy, układu zbiorowego pracy lub postanowieniach innego wewnętrznego źródła prawa pracy (M. Gersdorf [w:] W. Ostaszewski, M. Raczkowski, K. Rączka, A. Zwolińska, M. Gersdorf, Kodeks pracy. Komentarz, wyd. IV, Warszawa 2024, art. 291). W pierwszej kolejności należy z całą stanowczością stwierdzić, że roszczenia w oznaczonej części były przedawnione. Upływ przedawnienia w stosunku do wynagrodzenia za styczeń 2021 r. nastąpił w dniu 29 stycznia 2024 r., za luty 2021 r. - w dniu 1 marca 2024 r., za kwiecień 2021 r. – 29 kwietnia 2024 r., zaś za maj 2021 r. – 29 maja 2024 r., zaś za czerwiec w dniu 1 lipca 2024 r. Przedawnienie roszczeń głównych determinuje przedawnienie roszczeń ubocznych o odsetki. Jak zaś wspomniano powód wystąpił z tymi roszczeniami w dniu 26 lipca 2024 r. Dalej przedawnieniu uległy także należności, w części co do której powód rozszerzał powództwo pismem z 16 kwietnia 2025 r. W tej części prawidłowo strona pozwana w piśmie procesowym z dnia 6 sierpnia 2025 r. wskazała, że roszczenia stawały się odpowiednio wymagalne w dniach: 29 lipca 2021 r., 28 sierpnia 2021 r., 29 września 2021 r., 29 października 2021 r., 27 listopada 2021 r., 29 grudnia 2021 r., 1 marca 2022 r., 29 marca 2022 r. oraz 1 kwietnia 2022 r. – zaś rozszerzenie powództwa w tej części nastąpiło skutecznie z dniem 16 kwietnia 2025 r. – a więc już po upływie okresu przedawnienia. Dalej należy wskazać, że nie sposób stwierdzić, aby strona pozwana w tym wypadku naruszała zasady współżycia społecznego podnosząc zarzut przedawnienia. Podkreślenia wymaga, że strona pozwana w żaden sposób nie przyczyniła się do powstania opóźnienia. Powód odpierając w pełni dopuszczalny zarzut przedawnienia nie wyjaśnia na czym miało polegać naruszenie zasad współżycia społecznego przez stronę pozwaną. Nie można przy tym zapominać, że strona pozwana była związana dyscypliną finansów publicznych i nie mogła postąpić inaczej w zakresie wypłaty powodowi wynagrodzenia. Nie zwalnia to oczywiście strony pozwanej z obowiązku zapłaty odsetek (te roszczenia pozostają bowiem niezależne od kwestii winy). Nie zmienia to jednak faktu, że aby skutecznie podnieść w tych relacjach zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego konieczne było wyjaśnienie na czym to naruszenie miało polegać. Sąd w niniejszym składzie takiego naruszenia nie dostrzega. Jednocześnie powód musiał być świadomy, że jego roszczenia ulegają przedawnieniu. Początkiem roku 2024 zapadały już wyroki obejmujące przedmiotową problematykę i niewątpliwie kształtowała się już linia orzecznicza dotycząca tejże materii. Jednocześnie powód nie zastrzegł, iż nie mógł obliczyć wysokości dochodzonych roszczeń. Samo więc odwołanie się do relacji pracowniczych w tym wypadku nie uzasadnia preferowania powoda w oczekiwany przez niego sposób. Powód nie wykazał aby czynił starania zmierzające do ustalenia wysokości sprecyzowanych roszczeń przed wytoczeniem powództwa. W orzecznictwie dominuje natomiast pogląd wedle którego wytoczenie powództwa ograniczonego do części roszczenia, nie przerywa biegu przedawnienia co do nieobjętej powództwem części roszczenia (zob. wyrok SN z dnia 6 kwietnia 2011 r., I CSK 684/09, opubl. baza prawna LEX Nr 951732; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2004 r., I ACa 198/2004, opubl. Wokanda Nr 2/2006 poz. 37; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 6 czerwca 2013 r., I ACa 192/13, opubl. baza prawna LEX nr 1331002 oraz Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. E. Gniewka, Warszawa 2011, s. 285-286). Tym samym jeśli powód dochodzi pozwem części roszczenia, to wniesienie pozwu nie przerywa biegu przedawnienia co do tej części roszczenia, która nie została nim objęta. Przerwanie przedawnienia rozszerzonego roszczenia może nastąpić dopiero z chwilą rozszerzenia powództwa (tak SN w wyroku z dnia 25 listopada 2009 r., V CSK 238/06). Wreszcie nie jest usprawiedliwieniem dla wstrzymania wytoczenia powództwa wola pozostawania lojalnym wobec pracodawcy, czy też oczekiwanie na systemowe rozwiązanie problemu. Powód niewątpliwie jako sędzia posiadał świadomość, że wytoczenie powództwa przeciwko pracodawcy nie może spowodować po jego stronie negatywnych następstw w odniesieniu do jego statusu. Jeżeli natomiast chodzi o systemowe rozwiązania to nigdy nie rozpoczęto żadnej procedury legislacyjnej obejmującej przedmiotową problematykę. Dlatego też biorąc pod uwagę stan świadomości powoda co do skutków prawnych wstrzymania swoich działań oraz brak naruszenia zasad współżycia społecznego przez stronę pozwaną zarzut oceniono jako skutecznie podniesiony. W punkcie IV sentencji wyroku, Sąd na podstawie art. 100 k.p.c. zasądził od strony pozwanej (...) we W. na rzecz powoda Z. Z.
(2)kwotę 1 944,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Sąd ustalił, w tym wypadku, że powód wygrał sprawę co do 86 %, zaś obrona strony pozwanej okazała się skuteczna co do 14 %. Wysokość kosztów poniesionych przez obie strony sporu została ustalona na podstawie § 9 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2025 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 – tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 1935) i wynosiła 2 700,00 zł (75 % z 3 600,00 zł). Słusznie pełnomocnik strony pozwanej podnosił, że na mocy ustawy o opłacie skarbowej strony były zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty od udzielonego pełnomocnictwa (tj. art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy o opłacie skarbowej). Tym samym powód biorąc pod uwagę wynik sprawy powinien otrzymać 2 322 zł (tj. 86 % z 2 700,00 zł), zaś strona pozwana 378 zł (tj. 14 % z 2 700,00 zł). Kompensacja tych należności prowadzi do wniosku, że powodowi należne było 1 944,00 zł. O odsetkach od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1
(1)k.p.c. Odnosząc się do wniosku strony pozwanej o odstąpienie od obciążania jej kosztami postępowania poniesionymi przez stronę przeciwną wyjaśnienia wymaga, że Sąd w niniejszym składzie stoi na stanowisku, że powód miał prawo korzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Następczo dyskryminujące byłoby bowiem pozbawienie powoda możliwości korzystania z tego rodzaju pomocy. Konstytucyjna zasada równości nakłada na Sąd obowiązek równego podejścia do wszystkich obywateli, a przy tym pozytywne cechy po stronie jednostki, takie jak znajomość prawa (którą to cechą niewątpliwie odznacza się powód jako sędzia), nie mogą determinować pozbawienia tej jednostki praw przysługujących każdemu innemu obywatelowi. Powód nie musiał wykazywać woli osobistego zaangażowania w niniejsze postępowanie, mógł nie mieć ani woli, ani czasu na przygotowywanie pism procesowych, w tym pozwu, ani też na osobiste stawiennictwo na rozprawach sądowych. Sprawa wymagała wymiany szeregu pism procesowych, obejmowała różnorodne roszczenia, wymagalne w różnych momentach. Celem pełnomocnictwa procesowego jest niwelowanie trudów ponoszenia ciążących bezpośrednio na stronach obowiązków procesowych. Już sama redakcja pozwu jest czasochłonna, wymaga uwagi, kompletowania załączników, rozważenia szeregu elementów faktycznych i prawnych. Dalsze prowadzenie sprawy także generuje koszty czasowe i finansowe. Ponadto powód był zmuszony wytoczyć powództwo o zaległe wynagrodzenie, ponieważ strona pozwana, jako instytucja publiczna związana dyscypliną finansów publicznych, bez wyroku sądowego nie wypłaciłaby należnego mu wyrównania wynagrodzenia. Sam status strony pozwanej jako stacio fisci Skarbu Państwa nie determinuje zdaniem Sądu szczególnego podejścia do tej sytuacji faktycznej i prawnej, a jednocześnie instytucja z art. 102 k.p.c. każdorazowo powinna być stosowana indywidulanie. Wreszcie odpowiedzialność Skarbu Państwa za skutki wadliwych działań legislacyjnych nie może być umniejszana kosztem jednostki – o ile bowiem zgodzić należy się ze stroną pozwaną, że ta w żaden sposób nie przyczyniła się do powstania problemu i w pełni lojalnie podchodziła do prowadzenia procesu, to jednak analogicznie powód też nie przyczynił się do tej sytuacji, a jedyną drogą uzyskania wyrównania wynagrodzenia była właśnie droga sądowa. Sąd w punkcie V sentencji wyroku nadał wyrokowi w punkcie I rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 19 840,31 zł brutto. Zgodnie bowiem z art. 477
(2)§ 1 k.p.c. zasądzając należność pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy, Sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności w części nieprzekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika. Sąd nadając rygor wykonalności co do ww. kwocie działał w oparciu o przedłożone przez stronę pozwaną i niekwestionowane przez powódkę zaświadczenie, w którym strona pozwana wskazała, że średnie wynagrodzenie brutto powódki z ostatnich 3-miesięcy liczone jak ekwiwalent za urlop wynosiło 19 840,31 zł brutto. O nieuiszczonych kosztach sądowych orzeczono w punkcie VI sentencji wyroku, na podstawie art. 97 i 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2023.1144). Strony procesu były z mocy prawa zwolnione od ponoszenia kosztów sądowych (art. 94 i art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy), a więc w tej sytuacji brak jest podstaw do obciążania którejkolwiek ze stron tymi kosztami, które musiał w związku z tym ponieść Skarb Państwa. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji wyroku.