Sygn. akt I C 634/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 października 2025 roku Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Joanna Jank po rozpoznaniu dnia 9

§ 1k.c.

postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W myśl art.

§ 3k.c.

nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Z kolei wedle art. 385 2 k.c. oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. W myśl art.

§ 3k.c.

nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z treścią art.

§ 4k.c.

ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje, a więc w niniejszej sprawie na stronie pozwanej. Na podstawie zaoferowanych dowodów nie można w żaden sposób ustalić, za jakie szczególne czynności Kasa zastrzegła dla siebie tak znaczne wynagrodzenie prowizyjne w kwocie 5.550,00 zł, odpowiadające około 1/4 wypłaconej kwoty pożyczki. Zastrzeżenie tak wysokiego wynagrodzenia bez odniesienia do konkretnych, faktycznie poniesionych kosztów nie może zostać uznane za postępowanie uczciwe i zgodne z dobrymi obyczajami. Wysokość tych kosztów nie może być kształtowana dowolnie i w oderwaniu od kosztów faktycznie ponoszonych w związku z realizacją konkretnej umowy. Nie udowodniono, aby dla tej konkretnej umowy poniesiono koszty w tej wysokości. Niedopuszczalnym jest, aby podmiot zajmujący się udzielaniem pożyczek, wykorzystywał niekorzystne położenie pożyczkobiorcy, generując niezwykle zawyżone koszty. Sądowi wiadomo jest także z urzędu, że Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa im. F. S. w G. uzależnia wysokość prowizji od udzielonej kwoty pożyczki, co stanowi oderwanie jej wysokości od faktycznie ponoszonych kosztów. Jak wskazał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach połączonych C-224/19 i C-259/19 (Dz.UE 2020/C 297/19) artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że warunek zawartej między konsumentem a instytucją finansową umowy kredytu nakładający na konsumenta obowiązek zapłaty prowizji za udzielenie kredytu może stwarzać na niekorzyść konsumenta, w sprzeczności z wymogiem dobrej wiary, znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków jej stron w sytuacji, gdy instytucja finansowa nie wykaże, że wspomniana prowizja odpowiada rzeczywiście wykonanym przez nią usługom i poniesionym kosztom, czego ustalenie należy do sądu odsyłającego. Warto przypomnieć, że zastrzeżenie przez ustawodawcę w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim limitu pozaodsetkowych kosztów kredytu nie oznacza, że Kasie przysługiwało w każdym przypadku uprawnienie do naliczania kosztów maksymalnych i stosowania przy umowach wzorców umownych kształtujących wzajemne prawa i obowiązki stron w sposób niezgodny z zasadami współżycia społecznego. Zamieszczony w ustawie o kredycie konsumenckim matematyczny wzór nie może stanowić podstawy i sposobu obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych przez dodawanie do kwot nieuzasadnionych kosztów i nie może korzystać z ochrony prawnej. Zważywszy na znaczną wysokość prowizji w stosunku do kapitału pożyczki, nie budzi wątpliwości, że postanowienia umowne przewidujące obowiązek poniesienia tego kosztu rażąco narusza interesy konsumentki. Podobnie za abuzywne należało uznać postanowienie umowne dotyczące obowiązku zapłaty składki ubezpieczeniowej w niebagatelnej kwocie 6.585,79 zł, a więc przekraczającej 26 % kwoty wypłaconej. W konstrukcji ubezpieczenia, jakim została objęta pozwana, w ramach umowy pożyczki, stronami umowy ubezpieczenia są (...) oraz ubezpieczyciel (w sensie praktycznym, gdyż pomimo, że formalnie konsument jest stroną umowy, to zobowiązany jest do zawarcia umowy przelewu wierzytelności). Kredytobiorca jest ubezpieczonym, a zatem podmiotem uprawnionym jedynie do otrzymania świadczenia (odszkodowania). Kredytobiorca de facto pozostaje poza stosunkiem nawiązanym przez (...) i ubezpieczyciela (należącego zresztą do grupy (...)-u), które to podmioty decydują o przyjęciu takiego kształtu umowy, jaki będzie korzystny dla nich. Kredytobiorczyni – na etapie zawarcia umowy – nie ma realnego wpływu na to, z jakim ubezpieczycielem będzie zawarta umowa, nie ma wpływu na kształt umowy ubezpieczenia, która teoretycznie ma przyznawać jej pewne prawa. Twierdzenie, że pozwana mogłaby teoretycznie zawrzeć inną umowę ubezpieczenia nie jest nieprawdziwe, jednakże mowa o ocenie tego konkretnego postanowienia umownego. Tak samo można byłoby twierdzić, że pozwana mogłaby zawrzeć inną umowę pożyczki, co nie świadczy o niedopuszczalności oceny umowy pod kątem abuzywności jej poszczególnych zapisów. To konsumentka w tej konstrukcji ponosi koszt ubezpieczenia. Jest to konstrukcja ubezpieczenia na cudzy rachunek (art. 808 k.c.). Sąd nie podziela stanowiska, że konsumentka wnioskowała o objęcie jej ochroną ubezpieczeniową. Konsumentce przedstawiony został wzorzec umowy kredytowej, gdzie wszystkie formy zabezpieczenia zostały już wcześniej określone, pozwana mogła się na nie zgodzić bądź nie. Zarazem odpowiedź negatywna skutkowałaby niemożnością zaciągnięcia kredytu. Również został jej przedłożony formularz wniosku o objęcie jej ubezpieczeniem wraz z formularzem przelewu wierzytelności. Taka sytuacja wykluczała realną możliwość prowadzenia negocjacji w zakresie ubezpieczenia, którym pozwana miała zostać objęta, zarówno co do rodzaju tego ubezpieczania, ubezpieczyciela, wysokości składki, okresu obowiązywania ubezpieczenia, zasad ponoszenia kosztów z tego tytułu. Na marginesie należy jedynie wskazać, że ubezpieczenie miało również obejmować kwotę składki ubezpieczeniowej, co jest tym bardziej rażące, że tak naprawdę nie może być mowy o zapłacie jednorazowej składki ubezpieczeniowej, ale comiesięcznych składek w zależności od wysokości aktualnie zabezpieczanej kwoty. Warto także zwrócić uwagę, że zgodnie z pkt

1. umowy stopa procentowa ulegała podwyższeniu o 2 punkty procentowe w przypadku wygaśnięcia przyczyn leżących po stronie pożyczkobiorcy ochrony ubezpieczeniowej stanowiącej wymagane umową zabezpieczenie spłaty. To stwierdziwszy Sąd uznał, że oba kwestionowane postanowienia umowne są niedozwolone w przeciwieństwie do klauzuli zmiennego oprocentowania. Pozwana powołała się w tym przedmiocie m.in. na klauzulę wpisaną do rejestru klauzul niedozwolonych pod numerem 5250 (wyrok (...) w W. z 23.05.2013 r., XVII Amc 761/13, (...) 2013, nr 209, poz. 15140), gdzie oceniane było postanowienie umowne o treści: „Z zastrzeżeniem pkt 5 i 7 oprocentowana jest według zmiennej stopy procentowej ustalonej przez Zarząd (...) wynoszącej w dniu zawarcia umowy 18.00% w skali roku. Zmiana oprocentowania pożyczki może nastąpić w przypadku zmiany: - wysokości stóp procentowych przez Krajową Spółdzielczą (...) (lit. b, stawek WIBOR (lit. d, wskaźnika wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanej przez Prezesa GUS (lit. e.” Strona pozwana celowo ograniczyła zacytowanie zakwestionowanego postanowienia umownego, kończąc na jego pierwszym zdaniu, aby ukryć, że w sposób oczywisty nie są to postanowienia zbliżone treściowo. Uregulowania przedmiotowej umowy dotyczące zmiany oprocentowania wskazane w pkt
2. uzależnione były od zmiany stopy referencyjnej NBP. Szczegółowo opisano procedurę zmiany oprocentowania nie pozostawiając miejsca na jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne i arbitralność ze strony Kasy. Ta nie mogła zwlekać ze zmianą stawki procentowej w przypadku wystąpienia przesłanek do jej zmiany. Przechodząc do oceny wykładni pkt
3. umowy dotyczącego możliwości wcześniejszej spłaty pożyczki w całości lub w części ze zdziwieniem należało przyjąć argumentację powoda, jakoby w przypadku nadpłaty przez pozwaną pożyczki w 2017 roku łączną kwotą 14.000,00 zł należało wstrzymać zapłatę kolejnych rat, gdyż prima facie jest to niezgodne z literalną treścią omawianego postanowienia umownego. Umowa nie przewidywała automatycznego zawieszenia obowiązku spłaty kolejnych rat w przypadku nadpłaty. Wręcz przeciwnie – nadpłata skutkowała skróceniem okresu kredytowania, a nie zawieszeniem płatności. Wstrzymanie kolejnych rat mogłoby nastąpić wyłącznie na podstawie wyraźnej dyspozycji pożyczkobiorcy, której w tym przypadku nie było. Dlatego też dokonane przez pozwaną nadpłaty powinny zostać rozliczone zgodnie z mechanizmem przewidzianym w umowie – najpierw na najbliższą ratę, a następnie na kapitał, prowadząc do skrócenia okresu obowiązywania umowy. W takiej sytuacji – jak obliczył biegły – umowa uległa skróceniu do dnia 25 grudnia 2020 roku, a więc przed zawartym aneksem. Oczywistym jest więc, że skoro aneks dotyczyć miał restrukturyzacji niewypowiedzianej umowy pożyczki, to nie odniósł jakiegokolwiek skutku prawnego. Podpisanie tego aneksu przez pozwaną nie mogło stanowić więc uznania długu, ani kreować abstrakcyjnego stosunku prawnego. W tym stanie rzeczy odpadła podstawa do oceny skuteczności wypowiedzenia umowy, skoro umowa zakończyła się przed tą czynnością. Jako, że stosownie do treści art. 117 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu (§ 1), a po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia (§ 2 zdanie pierwsze), niezależnie od podnoszonych zarzutów, należało ocenić czy w niniejszej sprawie doszło do przedawnienia całości lub części roszczenia. Zgodnie bowiem z treścią § 2 1 k.c. powołanego artykułu, po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Zgodnie z art. 120 § 1 k.c. bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Termin przedawnienia roszczenia określony został w art. 118 k.c. stanowiącym, że w przypadku roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi 3 lata. Natomiast od dnia 9 lipca 2018 roku, jeżeli termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Należało mieć także na uwadze, że zgodnie z mającą moc zasady prawnej uchwałą 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2023 roku w sprawie o sygn. akt III CZP 52/22 (LEX nr 3548717): wypowiedzenie umowy kredytu nie wpływa na bieg terminu przedawnienia roszczeń o zapłatę rat kredytu, które stały się wymagalne przed wypowiedzeniem umowy. Pozew wniesiony został dnia 21 września 2023 roku. W świetle powyższych rozważań, roszczenie objęte pozwem uległo przedawnieniu, przed jego wniesieniem, w zakresie rat pożyczki wymagalnych przed dniem 1 stycznia 2020 roku. Sąd zauważył także, że przed Sądem Rejonowym Lublin-Zachód w Lublinie prowadzona była sprawa pod sygn. akt VI Nc-e 12911493/21, w której z powództwa Kasy wydano przeciwko pozwanej nakaz zapłaty. Postanowieniem z dnia 30 marca 2023 roku stwierdzono skuteczne wniesienie sprzeciwu i utratę mocy nakazu zapłaty. Zgodnie z treścią art. 505 37 § 2 k.p.c. jeżeli w terminie trzech miesięcy od dnia wydania postanowienia o umorzeniu elektronicznego postępowania upominawczego powód wniesie pozew przeciwko pozwanemu o to samo roszczenie w postępowaniu innym niż elektroniczne postępowanie upominawcze, skutki prawne, które ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa, następują z dniem wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Na żądanie stron sąd, rozpoznając sprawę, uwzględni koszty poniesione przez strony w elektronicznym postępowaniu upominawczym. W niniejszej sprawie następca prawny Kasy nie dochował terminu, o którym mowa powyżej, a zatem skutki prawne, jakie ustawa wiązała z wytoczeniem powództwa w elektronicznym postępowaniu upominawczym, w szczególności przerwanie biegu przedawnienia, nie nastąpiły. Przyjmując wariant obliczeń biegłego z pominięciem abuzywnych zapisów umownych dotyczących prowizji oraz ubezpieczenia, a także przedawnione raty wymagalne przed dniem 1 stycznia 2020 roku należało uznać, że na dzień wniesienia pozwu, pozwana spłaciła umowę dokonując nadpłaty w kwocie 81,90 zł. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 720 k.c. a contrario, częściowo w zw. z art. 117 k.c. w punkcie
4. wyroku oddalono powództwo w całości. O kosztach procesu orzeczono w punkcie
5. wyroku na podstawie wyrażonej w art. 98 k.p.c. zasady odpowiedzialności za wynik procesu, obciążono przegrywającego powoda całością poniesionych przez pozwaną kosztów, na co składały się: wynagrodzenie kwalifikowanego pełnomocnika w osobie radcy prawnej w stawce minimalnej (3.600,00 zł) ustalonej zgodnie z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804 ze zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17,00 zł). Od sumy tych kosztów na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c. należały się odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. W punkcie
6. Wyroku – analogicznie jak wyżej – na mocy art. 98 k.p.c. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 8 ust. 1 i art. 83 i 113 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2014.1025 z późn. zm.) rozstrzygnięto o nieopłaconych kosztach sądowych (niepokryta zaliczką część wynagrodzenia biegłego – 584,55 zł), obciążając nimi przegrywającego powoda.