którymi jej stan zdrowia nie pozwalał na pracę w pełnym etacie, a zatrudnienie pracownika, którym w tym wypadku była R. R., miało odciążyć ją w pracy. W systemie ubezpieczeń społecznych obowiązuje zasada solidaryzmu. Polega ona na tym, że ubezpieczeni uiszczają do tego systemu wkład odpowiadający ich możliwościom. Działania R. R. natomiast zmierzały do tego, aby zminimalizować wysokość uiszczania do tegoż systemu wpłat, w zamian uzyskując długotrwałe świadczenia. Skoro R. R. przyświecała wyłącznie intencja włączenia do pracowniczego ubezpieczenia społecznego (i uzyskania świadczeń płynących z tego ubezpieczenia) pod pozorem zatrudnienia, bez rzeczywistego wykonywania pracy, to uznać należało w ocenie ZUS, że przedmiotowa czynność prawna jest nieważna i jako taka nie wywołuje skutków prawnych w postaci objęcia ubezpieczeniem społecznym. Nie bez znaczenia dla organu rentowego był fakt, że R. R.jest spokrewniona z M. S.. W oparciu o zebrany materiał dowodowy ZUS ustalił, iż całokształt pozyskanego materiału jednoznacznie wskazywał, że rzeczywistą intencją stron było stworzenie warunków umożliwiających włączenie R. R. do powszechnego systemu ubezpieczeń, a także udzielenie jej wsparcia pieniężnego, które zasadniczo miało być wypłacane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W związku z tym należy uznać
art. 58 § 2 k.c. oraz art. 300 k.p., że zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych R. R. nosi wszelkie znamiona świadomego, celowego i zorganizowanego działania, którego celem było uzyskanie nienależnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. W konsekwencji przedmiotowa umowa o pracę została zawarta dla pozoru, a zatem w myśl art. 83 § 1 k.c. i art. 300 k.p. jest nieważna. W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczona R. R.wniosła o jej zmianę i objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym od 08 października 2024 r. do 11 lutego 2025 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych i ustalenie, że rzeczywistą intencją stron było stworzenie warunków umożliwiających włączenie ubezpieczonej do powszechnego systemu ubezpieczeń, w sytuacji, gdy celem było faktyczne świadczenie pracy i tę pracę faktycznie świadczyła. Studio (...) to salon fryzjerski prowadzony przez M. S., siostrę ubezpieczonej. M. S. jest po 2 operacjach kręgosłupa, w 2017 r. i w 2018 r. W grudniu 2024 r. była hospitalizowana z powodu bólu kręgosłupa. W związku z problemami zdrowotnymi postanowiła przyjąć na staż pracownika. W tym czasie R. R.była zarejestrowana jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy, który przyznał staż R. R. w salonie (...), który rozpoczął się od 08 kwietnia 2024 r. W czerwcu 2024 r. R. R.zaszła w ciążę. Kontynuowała staż. Staż zakończył się, a M. S.
obowiązkiem wynikającym z umowy z PUP, zatrudniła ubezpieczoną od dnia 08 października 2024 r. R. R.pracowała do 19 listopada 2024 r., następnie korzystała ze zwolnienia lekarskiego. R. R.jest z zawodu fryzjerką, ukończyła Liceum (...)z przyuczeniem do zawodu fryzjera. Wcześniej była zarejestrowana jako bezrobotna, postanowiła skorzystać ze stażu oferowanego przez PUP w wyuczonym zawodzie. Ubezpieczona świadczyła pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, w okresie od 08 października 2024 r. do 18 listopada 2024 r., a klientami byli: E. K., M. K., A. E., P. W.. Ubezpieczona podjęła pracę na stażu w kwietniu 2024 r. z zamiarem świadczenia pracy, a M. S. miała obowiązek zatrudnić ją po stażu. Nie można przyjąć pozorności zatrudnienia w październiku 2024 r., skoro obowiązkiem M. S. było zatrudnienie pracownika po odbyciu stażu, a staż rozpoczął się w kwietniu 2024 r. Umowa o pracę była faktycznie realizowana. Duża część czynności, przed objęciem ich przez pracownicę, była wykonywana osobiście przez pracodawcę, co było dla niej uciążliwe, z uwagi na dyskopatię kręgosłupa, przesunięcia żeber, niedowład nogi M. S.. Pracodawca musiał pracować mniej, dlatego też M. S. chciała zatrudnić osobę, która w tym pomoże. Wybór siostry był naturalny, ponieważ posiadała ona odpowiednie wykształcenie oraz znała realia pracy, więc wdrożenie jej wymagało mniej zaangażowania. Ponadto była ona zaufaną osobą. Ubezpieczona wskazała, że sam fakt bycia w ciąży nie dyskwalifikuje w żaden sposób kobiety, która chce i czuje się na siłach podjąć zatrudnienie. Nie można także zapomnieć, że ciąża przebiega w sposób indywidualny u każdej kobiety i tego, jak ona w tym czasie się czuje, czy też będzie się czuła w czasie trwania ciąży aż do rozwiązania, nie sposób przewidzieć. Pracodawca ma dowolność w wyborze osoby, której chce powierzyć wykonywanie pracy. Natomiast ciąża nie jest stanem uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia, więc nie stoi na przeszkodzie w nawiązaniu stosunku pracy, jeśli faktycznie jest on realizowany. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 11 sierpnia 2025 r. (wpływ do Sądu w dniu 14 sierpnia 2025 r.) płatnik składek M. S. opowiedziała się po stronie ubezpieczonej ( vide: pismo na k 45 akt sądowych). Sąd ustalił, co następuje: R. R.posiada wykształcenie średnie. W latach 2011-2013 uczęszczała do Gimnazjum (...) do oddziału przysposabiającego do pracy w zawodzie fryzjera. W dniu 2 lipca 2013 r. zdała egzamin sprawdzający w obrębie zawodu fryzjera, potwierdzające znajomość podstawowych zagadnień dotyczących przepisów i zasad BHP, ochrony przeciwpożarowej, zasad ochrony środowiska oraz umiejętności zawodowych: mycie głowy z masażem; strzyżenie maszynką; henna z regulacją; przygotowanie farby dla klientów; przygotowanie rozjaśniacza dla klientów; nawijanie na wałki; prostowanie włosów; modelowanie; ćwiczenia na główce; zabiegi odżywcze. Następnie w dniu 24 kwietnia 2020 r. ubezpieczona ukończyła Liceum (...). Ubiegała się o zatrudnienie w salonach fryzjerskich, ale spotykała się z odmową z powodu braku doświadczenia. Dowód: - świadectwa – k. 31-34 akt ZUS, akta osobowe na k. 74 akt sądowych, - zaświadczenie o zdanym egzaminie – k. 34 akt ZUS, akta osobowe na k. 74 akt sądowych, - przesłuchanie ubezpieczonej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:03:06 do 01:17:
urząd zobowiązał się do: 1) wydania bezrobotnemu skierowania w celu odbycia stażu; 2) wydania formularza „Sprawozdania z przebiegu stażu” oraz przyjęcia tego sprawozdania po zakończeniu stażu; 3) pouczenia bezrobotnego o obowiązkach:
organizator zobowiązał się do: 1) przyjęcia na staż skierowanego przez Urząd bezrobotnego; 2) zapewnienia bezrobotnemu warunków do wykonywania czynności i zadań, w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązujących pracownika zatrudnionego w danym zawodzie lub specjalności,
ustalonym programem stażu, w celu nabycia przez bezrobotnego umiejętności do samodzielnego wykonywania pracy po zakończeniu stażu; 3) przygotowania stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego spełniającego standardy BHP i ergonomii, wyposażonego w narzędzia niezbędne do wykonywania obowiązków określonych w programie stażu; 4) zapoznania bezrobotnego z programem stażu; 5) zaznajomienia bezrobotnego z jego obowiązkami i uprawnieniami; 6) niepowierzania bezrobotnemu wykonywania pracy w niedziele i święta, w porze nocnej, ani w godzinach nadliczbowych; 7) zapewnienia bezrobotnemu profilaktycznej ochrony zdrowia w zakresie przewidzianym dla pracowników; 8) przeszkolenia na zasadach przewidzianych dla pracowników w zakresie bhp, przepisów przeciwpożarowych oraz zapoznania z obowiązującym regulaminem pracy; 9) przydzielenia bezrobotnemu, na zasadach przewidzianych dla pracowników, odzieży i obuwia roboczego, środków ochrony indywidualnej, niezbędnych środków higieny osobistej, bezpłatnych posiłków profilaktycznych, regeneracyjnych lub wzmacniających; 10) bezzwłocznego, nie później jednak niż w ciągu 7 dni, informowania Urzędu o przypadkach przerwania przez bezrobotnego odbywania stażu, o każdym dniu nieusprawiedliwionej nieobecności czy innych istotnych dla stażu zdarzeniach; 11) prowadzenia na bieżąco listy obecności, która musi być dostępna w miejscu odbywania stażu; 12) przedkładania do Urzędu oryginału listy obecności bezrobotnego odbywającego staż lub przesłaniu listy na adres (...)nie później niż do 3. dnia roboczego każdego następnego miesiąca. Niezachowanie terminu dostarczenia listy obecności może skutkować opóźnieniem wypłaty stypendium z przyczyn leżących po stronie Organizatora; 13) dostarczenia do Urzędu oryginałów list obecności nie później niż w terminie 7 dni po zakończeniu realizacji programu stażu; 14) niepowierzania w okresie odbywania stażu bezrobotnej w ciąży czynności lub zadań w warunkach szkodliwych lub uciążliwych dla zdrowia oraz w porze nocnej; 15) umożliwienie osobie bezrobotnej odbywającej staż zgłaszania się do Urzędu na każde wezwanie oraz umożliwienie odbioru stypendium: 13) sporządzenia protokołu okoliczności i przyczyn wypadku przez własny zespół powypadkowy w związku z powziętą informacją o wypadku podczas odbywania stażu przez bezrobotnego uprawnionego do stypendium (art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30.10.2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, tj. Dz. U. 2019 poz. 1205), przekazania dokumentacji wypadkowej do lekarza orzecznika ZUS. Płatnikiem świadczenia z tytułu wypadku bezrobotnego na stażu, na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych; 17) niezwłocznego powiadomienia Urzędu o wypadku bezrobotnego podczas odbywania stażu oraz przekazania do Urzędu kopii dokumentacji powypadkowej; 18) informowania otoczenia o realizacji projektu finansowanego ze środków Europejskiego Funduszu (...) poprzez oznaczenie pomieszczeń, w których realizowany jest projekt plakatami informacyjnymi; 19) dostarczenia do Urzędu, nie później niż na 14 dni przed terminem zakończenia stażu, zgłoszenia krajowej oferty pracy (załącznik nr 2 do umowy) dla osoby bezrobotnej, na okres wskazany w deklaracji; 20) powierzenia wyznaczonemu pracownikowi opieki nad bezrobotnym odbywającym staż: M. S.. W § 4 ust. 1 określono, że opiekun bezrobotnego nadzoruje realizację stażu, udziela bezrobotnemu wskazówek i pomocy w wypełnianiu powierzonych zadań oraz poświadcza własnym podpisem prawdziwość informacji zawartych w liście obecności, w sprawozdaniu bezrobotnego zawierającym informacje o wykonywanych zadaniach oraz uzyskanych kwalifikacjach lub umiejętnościach zawodowych.
czas pracy bezrobotnego odbywającego staż nie mógł przekroczyć 8 godzin na dobę oraz 40 godzin tygodniowo, a bezrobotnego będącego osobą niepełnosprawną zaliczaną do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Na podstawie § 9 ust 1 organizator zobowiązał się po upływie czasu określonego w § 1 pkt 3 umowy, do zatrudnienia 1 bezrobotnego, który ukończył staż na podstawie umowy o pracę na pełen etat, zawartej i obowiązującej nieprzerwanie przez okres 3 miesięcy. Zatrudnienie powinno nastąpić najpóźniej w terminie do 14 dni od dnia zakończenia stażu. W uzasadnionych przypadkach, na wniosek organizatora za zgodą Urzędu, organizator wywiąże się z deklaracji zatrudnienia także wtedy, gdy nie dojdzie do zatrudnienia osoby skierowanej na staż, a w ramach złożonej w Urzędzie oferty pracy zatrudni w ciągu 30 dni od zakończenia stażu inną osobę bezrobotną, wybraną w ramach rekrutacji prowadzonej przez Urząd (ust. 2). W przypadku niewywiązania się z obowiązku, o którym mowa w pkt 1 i 2, Organizator zobowiązany jest do złożenia w Urzędzie Pracy pisemnego wyjaśnienia (niewywiązanie się z warunku zatrudnienia może spowodować brak możliwości współpracy z Urzędem Pracy w zakresie zatrudnienia subsydiowanego) (ust. 3). Dowód: - umowa o zorganizowanie stażu – k. 98-99 akt sądowych. W dniu 08 kwietnia 2024 r. ubezpieczona przeszła szkolenie z zakresu BHP. Dowód: - karta szkolenia BHP – k. 17, 28 akt ZUS, w aktach osobowych na k. 74 akt sądowych. Ubezpieczona otrzymywała wynagrodzenie wypłacane przez PUP w T. w formie przelewów. Dowód: - potwierdzenia przelewów – k. 35-37 akt ZUS. R. R.odbywała staż w okresie od 08 kwietnia 2024 r. do 07 października 2024 r. Dowód: - zaświadczenie – k. 28, 102 akt sądowych, - listy obecności – k. 103-108, 110 akt sądowych, - zeznania świadka E. K. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:11:47 do 00:25:31, - zeznania świadka M. K. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:26:07 do 00:34:35, - zeznania świadka A. E. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:35:20 do 00:48:12, - zeznania świadka B. V. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:29:55 do 01:36:53, - zeznania świadka S. S. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:48:12 do 01:00:28, - przesłuchanie zainteresowanej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:17:53 do 01:28:57, - przesłuchanie ubezpieczonej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:03:06 do 01:17:
zobowiązaniem wynikającym z zawartej umowy o zorganizowanie stażu, M. S. następnie zatrudniła ubezpieczoną, zawierając z nią umowę na okres 3 miesięcy. Zainteresowana potwierdziła, że w momencie zawierania umowy o pracę wiedziała o tym, iż ubezpieczona jest w ciąży, przy czym R. R.czuła się dobrze i zamierzała pracować jak najdłużej. Strony opisały wykonywane przez ubezpieczoną czynności i potwierdziły faktyczne wykonywanie pracy również po 08 października 2024 r. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny, czy umowa o pracę zawarta przez R. R. i M. S. doprowadziła do rzeczywistego nawiązania stosunku pracy i czy ubezpieczona posiadała status pracownika oraz podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od 08 października r., czy też podpisanie przedmiotowej umowy o pracę miało jedynie na celu stworzenie pozorów zatrudnienia, umożliwiającego nabycie uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Nie ulega bowiem wątpliwości, że o tym, czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających z art. 22 §1 k.p. Przechodząc do omówienia podstawy prawnej należy wskazać na treść art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 350 poz. 1631 – zwanej dalej „ustawą”),
którym obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. W myśl art. 11 ust. 1 i 12 ust. 1 tej ustawy osoby te podlegają również obowiązkowym ubezpieczeniom chorobowemu i wypadkowemu. Za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy (art. 8 ust. 1 ustawy), tj. w stosunku prawnym definiowanym przez art. 22 k.p. (por. uzasadnienie wyroku SN z 13 lipca 2005 r., I UK 296/04, OSNAP 2006/9-10/157).
przytoczonym przepisem przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Stosunek pracy jest dwustronnie zobowiązującym stosunkiem zobowiązaniowym (obligacyjnym) zachodzącym między jego stronami, tj. pracodawcą a pracownikiem. Każda ze stron tego stosunku jest względem drugiej jednocześnie i uprawniona, i zobowiązana, przy czym obowiązki jednej strony stosunku odpowiadają uprawnieniom drugiej strony. I tak, pracodawca w ramach więzi prawnopracowniczej o dobrowolnym i trwałym charakterze ma obowiązek zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem, natomiast pracownik pozostaje zobligowany do wykonywania w sposób podporządkowany – tj. pod kierownictwem pracodawcy oraz we wskazanym przez niego miejscu i czasie – określonej pracy na jego rzecz (por. dla przykładu wyrok SA w Lublinie w wyroku z dnia 26 czerwca 1996 r., III APr 10/96, LEX nr 29672). Nawiązanie stosunku pracy skutkuje równoległym powstaniem stosunku ubezpieczenia. Obydwa te stosunki, jakkolwiek mają inne cele, to wzajemnie się uzupełniają i zabezpieczają pracownika materialnie – pierwszy, na co dzień, drugi na wypadek zdarzeń losowych. Należy, zatem przyjąć, że stosunek ubezpieczenia społecznego pracowniczego jest konsekwencją stosunku pracy i jako taki ma charakter wtórny. Ubezpieczenie społeczne nie może bowiem istnieć bez stosunku pracy. Uruchomienie stosunku ubezpieczeniowego może odnosić się wyłącznie do ważnego stosunku pracy, a więc takiego, który stanowi wyraz woli obu stron realizowania celów, którym umowa ma służyć. Przesłankę nawiązania pracowniczego stosunku ubezpieczenia oraz wynikającego z tego stosunku prawa do świadczenia stanowi nie samo zawarcie umowy o pracę, lecz zatrudnienie (wyrok SA w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2016 r., III AUa 2085/15, LEX nr 2044397). O rzeczywistym nawiązaniu stosunku pracy stanowiącego tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym nie decyduje bowiem samo formalne zawarcie umowy o pracę, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, czy też wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, wynikających z art. 22 § 1 k.p. Istotne pozostaje więc, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych. Okoliczności wynikające z formalnie zawartej, ale w rzeczywistości niewykonywanej umowy o pracę nie wiążą organu rentowego (jak też Sądu) w postępowaniu o ustalenie podlegania obowiązkowi pracowniczego ubezpieczenia społecznego (por. wyrok SN z dnia 5 czerwca 2009 r., I UK 21/09, LEX nr 515699; wyrok SA we Wrocławiu z dnia 3 kwietnia 2012 r., III AUa 230/12, LEX nr 1238771). Organ rentowy kwestionował ważność umowy o pracę między stronami, powołując się m.in. na jej zawarcie dla pozoru, wyłącznie w celu zapewnienia ubezpieczonej ochrony ubezpieczeniowej zapewnianej przez zgłoszenie jej do ubezpieczeń społecznych z tytułu pracowniczego zatrudnienia. Na podstawie art. 83 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Przepis ten, za pośrednictwem art. 300 k.p., znajduje także zastosowanie do umowy kreującej stosunek pracy. Należy podkreślić, że złożenie oświadczenia woli dla pozoru oznacza, że osoba oświadczająca wolę w każdym wypadku nie chce, aby powstały skutki prawne, jakie zwykle prawo łączy ze składanym przez nią oświadczeniem. Brak zamiaru wywołania skutków prawnych oznacza, że osoba składająca oświadczenie woli albo nie chce w ogóle wywołać żadnych skutków prawnych, albo też chce wywołać inne, niż wynikałyby ze złożonego przez nią oświadczenia woli (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2001 r., sygn. akt II UKN 258/00, OSNAP Nr 21/2002, poz. 527). Pozorność oświadczenia woli w świetle art. 83 § 1 k.c. składa się z dwóch elementów. Po pierwsze, strony, które dokonują takiej czynności prawnej, próbują wywołać wobec osób trzecich rzeczywiste, prawdziwe przeświadczenie, że ich zamiarem jest wywołanie skutków prawnych objętych treścią ich oświadczeń woli. Po drugie, musi między stronami istnieć tajne, niedostępne osobom trzecim porozumienie, że te oświadczenia woli nie mają wywołać zwykłych skutków prawnych (akt konfidencji). Innymi słowy, zamiar wyrażony w treści symulowanych oświadczeń woli nie istnieje lub jest inny niż ujawniony w symulowanych oświadczeniach. Na pozorność muszą się składać oba te elementy łącznie (zob. Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna., pod red. A. Kidyby, LEX/el. 2012, uwagi do art. 83). Umowę o pracę, pomimo poprawności formalnej strony zatrudnienia, uważa się tym samym za zawartą dla pozoru, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony miały świadomość, że osoba określona w umowie o pracę jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a osoba wskazana jako pracodawca z takiej pracy nie będzie korzystać (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005 r., II UK 321/04, OSNAP 2006/11-12/190, z dnia 25 stycznia 2005 r., II UK 141/04, OSNAP 2005/15/235, z dnia 28 lutego 2001 r., II UKN 244/00, OSNAP 2002/20/496, z dnia 16 marca 1999 r., II UKN 512/98, OSNAP 2000/9/368 oraz z dnia 17 grudnia 1996 r., II UKN 32/96, OSNAP 1997/15/275). Odnosząc powyższe uwagi do omawianej sytuacji, a także mając na względzie wyniki postępowania dowodowego, Sąd doszedł do przekonania, że ubezpieczona R. R.rzeczywiście wykonywała czynności pracownicze na rzecz M. S. na podstawie kwestionowanej umowy o pracę z 08 października 2024 r. Wynika to przede wszystkim z zebranych dokumentów związanych z wcześniejszym odbywaniem stażu, z zawarciem spornej umowy, a także z zeznań świadków oraz przesłuchania stron. Stosunek pracy charakteryzuje się osobistym i odpłatnym wykonywaniem pracy pod kierownictwem pracodawcy, w tym w miejscu i czasie przez niego wskazanym (art. 22 § 1 k.p.). Powyższe cechy zachował stosunek prawny łączący strony. Ubezpieczona wykonywała pracę w miejscu i czasie wyznaczonym przez płatnika składek – w salonie (...) przy ul. (...) w T., osobiście i odpłatnie, w zakresie zleconym przez pracodawcę.
zawartą umową ubezpieczona została zatrudniona na stanowisku fryzjerki w pełnym wymiarze czasu pracy, a pracę świadczyła od 9:00 do 17:00. Ubezpieczona otrzymywała wynagrodzenie płatne przelewem. Była widywana przez klientów salonu fryzjerskiego od wiosny 2024 r., kiedy rozpoczęła staż finansowany z urzędu pracy, aż do jesieni 2024 r., a więc w spornym okresie po zawarciu umowy o pracę z zainteresowaną. Nadzór nad pracą ubezpieczonej sprawowała pracodawca – M. S.. Sąd miał przy tym na uwadze, że zostały dopełnione formalności związane z zatrudnieniem ubezpieczonej. Należy zauważyć, że ubezpieczona przed rozpoczęciem stażu otrzymała zaświadczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku fryzjerki, ważne do 2027 r. i odbyła szkolenie z zakresu BHP, wobec czego nie była ponownie kierowana na badania lekarskie ani na szkolenie BHP. Ubezpieczona także złożyła wymagane przy zawarciu umowy o pracę oświadczenia i zapoznała się z informacjami o warunkach zatrudnienia. Ponadto podpisywała się na listach obecności i na listach płac. Wymaga podkreślenia, że w toku postępowania wykazana została potrzeba gospodarcza zatrudnienia pracownika. Jak wynikało z relacji stron, M. S. miała problemy z kręgosłupem i potrzebowała dodatkowego pracownika, aby ją odciążył. Oczywistym wyborem była siostra zainteresowanej, która jest osobą godną zaufania, a poza tym poszukiwała w tym okresie pracy, będąc zarejestrowaną w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Ponadto istotne jest, że do zatrudnienia R. R. zobowiązywał § 9 ust. 1 umowy o zorganizowanie stażu stanowiący, że ,, organizator zobowiązał się po upływie czasu określonego w § 1 pkt 3 umowy, do zatrudnienia 1 bezrobotnego, który ukończył staż na podstawie umowy o pracę na pełen etat, zawartej i obowiązującej nieprzerwanie przez okres 3 miesięcy. Zatrudnienie powinno nastąpić najpóźniej w terminie do 14 dni od dnia zakończenia stażu.” M. S. zaoferowała ubezpieczonej umowę o pracę na okres 3 miesięcy
postanowieniami przedmiotowej umowy. Jednakże w związku z ciążą umowa ta,
regulacjami Kodeksu pracy, została przedłużona do dnia porodu. W realiach niniejszej sprawy bezsprzecznie ubezpieczona była w ciąży w momencie zatrudnienia, to jednak ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby strony zawarły porozumienie w zakresie pozornego zatrudnienia. Świadek S. S. potwierdziła, że ubezpieczona początkowo czuła się dobrze i planowała pracować jak najdłużej. Podczas jednej z wizyt ginekologicznych okazało się jednak, że doszło do skrócenia szyjki macicy, co wymagało odpoczynku, a co za tym idzie – skorzystania ze zwolnienia lekarskiego. Ubezpieczona jednak do momentu przejścia na zwolnienie lekarskie niewątpliwie świadczyła pracę
zawartą umową. Należy przy tym podkreślić, że
ugruntowanym stanowiskiem Sądu Najwyższego, chęć uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, jako motywacja do podjęcia zatrudnienia, nie świadczy o zamiarze obejścia prawa, a dążenie kobiety ciężarnej do uzyskania przez zawarcie umowy o pracę ochrony gwarantowanej pracowniczym ubezpieczeniem społecznym nie może być uznane za zmierzające do dokonania czynności sprzecznej z prawem albo mającej na celu jego obejście, jeżeli umowa ta prowadzi do faktycznej realizacji zatrudnienia spełniającego cechy stosunku pracy (tak wyrok z dnia 14 lutego 2006 r., III UK 150/05 i z dnia 6 lutego 2006 r., III UK 156/05, LEX nr 272549). W rezultacie zawarcie umowy o pracę przez kobietę w ciąży, nawet w sytuacji gdyby jej zachowanie obliczone było na uzyskanie w niedługim czasie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, przy faktycznym wykonywaniu obowiązków pracowniczych, nie prowadzi do uznania, że osoba taka nie podlega ubezpieczeniom społecznym z racji zatrudnienia pracowniczego. Jeżeli po zawarciu umowy o pracę pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował, to – co do zasady – wyklucza to możliwości powoływania się na pozorność złożonych oświadczeń woli (wyrok SA w Łodzi z dnia 11 lutego 2015 r., III AUa 529/14; LEX nr 1661216; por. też wyrok SA w Krakowie z dnia 29 maja 2014 r., III AUa 321/13, LEX nr 1483743). W realiach niniejszej sprawy ubezpieczona w związku zawarciem w dniu 8 października 2024 r. umowy o pracę z M. S. rzeczywiście podjęła zatrudnienie na powierzonym jej stanowisku i do dnia przejścia na zwolnienie lekarskie wykonywała obowiązki pracownicze. Potwierdzili to świadkowie, którzy korzystają z usług płatnika składek, siostra M. S. i R. R., a także zainteresowana i ubezpieczona konsekwentnie prezentowały takie stanowisko w toku całego postępowania. Organ rentowy nie przedstawił dowodów na poparcie tezy, iż rzeczona umowa o pracę została zawarta dla pozoru. Z powyższych względów, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Nadto w pkt II sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach procesu –
zasadą o odpowiedzialności za wynik procesu - na zasadzie art. 98 § 1 i 1 1 k.p.c., zasądzając od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej kwotę 360,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Wysokość kosztów Sąd ustalił
2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964),
którym stawki minimalne wynoszą 360,00 zł w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym. Sędzia Danuta Domańska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.