Sygn. akt I C 513/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 grudnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Bożena Chłopecka Protokol

§ 4ust.

4 ww. umowy dzierżawy z dnia 31 marca 2014 roku. Ponadto wskazano, iż od dnia 1 lipca 2021 roku do dnia protokolarnego przekazania nieruchomości wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przez (...) S.A. z przedmiotowej nieruchomości będzie naliczane w wysokości 200% kwoty czynszu brutto miesięcznie (kwota netto +VAT) naliczanego zgodnie z § 4 ust 3 i 4 umowy dzierżawy z dnia 31 marca 2014 roku / dowód: pismo k. 64, zeznania P. Ś. w charakterze strony pozwanej k. 517-518/. Dnia 31 marca 2022r. pozwany dokonał dobrowolnego wydania przedmiotowej Nieruchomości. Czynność ta została stwierdzona obustronnym protokołem przekazania (...), w myśl którego pozwany przekazał powodowi przedmiot umowy tj. grunt o pow. 838 m

(2)stanowiący działkę ewidencyjną nr (...) z obr. (...) przy ul. (...) w W., zabudowany budynkiem użytkowym o pow. 2104, 34 m

(2), oraz powierzchni poza budynkiem (...) m

(2)/ dowód: protokół przekazania Nieruchomości z 31 marca 2022 r. k. 67-68v., zeznania P. Ś. w charakterze strony pozwanej k. 517-518/. Pozwany w okresie od 29 października 2021 r. do 11 maja 2022 r. na podstawie faktur wystawianych przez powoda, dokonywał nieterminowych wpłat wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania w zmiennej wysokości, co w konsekwencji doprowadziło do powstania zadłużenia, które na dzień 31 października 2022 r., wynosiło 1.443 122, 22 zł / dowód: kartoteka konta k. 69-77, faktury VAT k. 78-85/. Przelewem bankowym z dnia 5 lipca 2023 roku Skarb Państwa zapłacił (...) S.A. kwotę 301.026,77 zł. W tytule przelewu wskazano ,,zwrot kaucji do um (...)’’ / dowód: potwierdzenie transakcji k. 502/. Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie złożonych do akt sprawy dokumentów, których wiarygodność nie budziła wątpliwości stron, jak również na podstawie dopuszczonych i przeprowadzonych dowodów z zeznań P. Ś. przesłuchanego w charakterze strony pozwanej oraz zeznań świadków. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo główne zasługiwało na uwzględnienie w całości. Pomiędzy stronami bezsporne było, iż należącą do powoda Skarbu Państwa-Prezydenta (...) W. nieruchomością położoną w W. przy u. (...) (...) dzierżawił pozwany Empik na podstawie umowy z dnia 31 marca 2014 roku, a po jej wygaśnięciu dalej użytkował bez tytułu prawnego. Spór dotyczył sposobu wyliczenia kwoty wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy po otrzymaniu przez pozwanego pisma datowanego na 25 czerwca 2021 roku, w którym to powód jednoznacznie stwierdził, że ,,nie wyraża zgody na zawarcie kolejnej umowy dzierżawy’’ Podstawę prawną roszczenia powoda w niniejszej sprawie stanowi art. 225 k.c. w związku z art. 224 § 2 k.c. Zgodnie z art. 225 zdanie pierwsze k.c. obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten dowiedział się o wytoczeniu przeciw niemu powództwa o wydanie rzeczy. Z kolei stosownie do art. 224 § 2 k.c. samoistny posiadacz w dobrej wierze od chwili, w której dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest obowiązany, między innymi, do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy. Prawo właściciela do uzyskania wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy wynika z treści prawa własności uregulowanego w art. 140 k.c. W konsekwencji w stosunku do osoby posiadającej rzecz bez tytułu prawnego skutecznego względem właściciela, może on realizować przysługujące mu roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy. Właścicielowi przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy przeciwko posiadaczowi w dobrej wierze od chwili, w której dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy (art. 224 § 2 k.c.) oraz przeciwko posiadaczowi w złej wierze (art. 225 k.c.); bez różnicowania sytuacji obu grup posiadaczy, jak chodzi o przesłanki i zakres tego roszczenia. Wbrew twierdzeniu pozwanego przeciwko posiadaczowi w złej wierze właściciel może odrębnie dochodzić swego roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, nie wytaczając nawet powództwa o wydanie rzeczy. Nie można bowiem zgodzić się z argumentacją pozwanego, iż roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z cudzej rzeczy uzależnione jest od wcześniejszego wytoczenia powództwa windykacyjnego. Zgodnie z utrwalonym w doktrynie i judykaturze poglądem, przewidziane w art. 224 § 2 k.c. roszczenie o wynagrodzenie jest niezależne od woli właściciela, by rzecz odzyskać, wynika ono bowiem z samego faktu władania jego rzeczą przez osobę, która nie ma do tego żadnego tytułu prawnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 26 maja 2011 r., I ACa 212/11). Nie budzi wątpliwości, iż związek roszczeń uzupełniających z roszczeniem windykacyjnym i z samym prawem własności nie jest nierozdzielny. W szczególności, mogą one być oddzielnie dochodzone; właściciel może żądać np. tylko wydania rzeczy albo tylko wynagrodzenia za korzystanie z niej, nie dochodząc wydania. Poza tym - inaczej niż roszczenie windykacyjne lub negatoryjne - mogą one być samodzielnym przedmiotem obrotu (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2002 r., (...)). W umowie dzierżawy z dnia 31 marca 2014 roku nr (...) obejmującej nieruchomość położoną w W. przy ul. (...) strony w § 4 ust. 3 umowy postanowiły, że (...) S.A. po ustaniu umowy, wobec nie wyrażenia przez Skarb Państwa zgody na zawarcie

§ 4ust.

4 powołanej umowy będzie uiszczał na rzecz Skarbu Państwa wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z ww. nieruchomości w wysokości odpowiadającej 200% czynszu brutto miesięcznie, tj. kwotę 287.784,99 zł. Kryterium, od którego uzależniona była ewentualność obciążenia (...) S.A. podwójnym czynszem było spełnienie przesłanki określonej w § 4 ust. 3 umowy tj. brak zgody na dalsze korzystanie przez (...) S.A. z nieruchomości położonej przy ul. (...) w W.. Po wygaśnięciu przedmiotowej umowy tj. od 1 maja 2017 roku, kiedy to pozwany zawnioskował jeszcze przed jej zakończeniem o zawarcie kolejnej umowy do daty poinformowania przez Skarb Państwa o odmowie zawarcia kolejnej umowy dzierżawy pozwany uiszczał wynagrodzenie za bezumowne korzystanie odpowiadające czynszowi uiszczanemu w dotychczasowej wysokości. Pismem z dnia 21 czerwca 2021 roku Skarb Państwa jednoznacznie wskazał (...) S.A. , iż ,,nie wyraża zgody na zawarcie

§ 4ust.

4 ww. umowy dzierżawy z dnia 31 marca 2014 roku. Ponadto w piśmie tym wskazano, iż od dnia 1 lipca 2021 roku do dnia protokolarnego przekazania nieruchomości wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przez (...) S.A. z przedmiotowej nieruchomości będzie naliczane w wysokości 200% kwoty czynszu brutto miesięcznie (kwota netto +VAT) naliczanego zgodnie z § 4 ust 3 i 4 umowy dzierżawy z dnia 31 marca 2014 roku. Zdaniem Sądu oświadczenie powoda wyrażone w treści pisma z dnia 25 czerwca 2021 roku było jasne i zrozumiałe, tym bardziej, że Skarb Państwa we wcześniejszej korespondencji prowadzonej pomiędzy stronami wzywał pozwanego do dobrowolnego wydania przedmiotowej nieruchomości. Należy przy tym wskazać, iż w okresie od maja 2017 roku do sierpnia 2020 roku strony podejmowały szereg czynności w zgodnym zamiarze uregulowania trwającego bezumownego korzystania z nieruchomości. § 4 ust. 3 Umowy dzierżawy z dnia 31 marca 2014 roku wyraźnie stanowił, że w przypadku korzystania z nieruchomości bez tytułu prawnego, dzierżawca zobowiązuje się do zapłaty wydzierżawiającemu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości w wysokości 200% czynszu brutto miesięcznie, naliczanego zgodnie z dotychczasową umową (kwota netto +VAT), w okresie od dnia zakończenia umowy do dnia wydania nieruchomości. Strony zawarły umowę z takim postanowieniem umownym, godząc się tym samym na obciążenie dzierżawcy ( (...) S.A.) wynagrodzeniem z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości. Treść tego postanowienia umownego jest również jasna dla Sądu. Strony mogą zatem zawrzeć w umowie zasady powstawania roszczeń uzupełniających jakim jest wynagrodzenie z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości, jak również umówić się co do wysokości zobowiązania posiadacza korzystającego z przedmiotu umowy dzierżawy po jej wygaśnięciu. I tak było w omawianym przypadku. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż pismem z dnia 25 czerwca 2021 roku Skarb Państwa skutecznie odmówił zawarcia z (...) S.A. z siedzibą w W. kolejnej umowy dzierżawy, a w tej sytuacji ziścił się warunek określony w § 4 ust. 3 Umowy dzierżawy z dnia 31 marca 2014 roku. Tym samym Sąd uwzględnił powództwo główne i zasądził od (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Prezydenta (...) W. kwotę 1.443.122,22 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 1 listopada 2022 roku do dnia zapłaty. Orzeczenie o odsetkach uzasadnia treść przepisu art. 481§1 k.c., zgodnie z którym, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. O kosztach powództwa głównego Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Rozliczenie kosztów na podstawie art. 108 k.p.c. pozostawiono referendarzowi sądowemu /pkt II wyroku/. Co do pozwu wzajemnego skierowanego przez (...) S.A. przeciwko Skarbowi Państwa-Prezydentowi (...) W. o zapłatę kwoty 39.179,45 zł należy wskazać, że powództwo zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że w pozwie wzajemnym zawartym w sprzeciwie od nakazu zapłaty (...) S.A. domagał się zasądzenia od pozwanego wzajemnego kwoty 296.784,24 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 15 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kaucji wynikającej z Umowy dzierżawy z dnia 31 marca 2014 roku. W trakcie niniejszego postępowania (...) S.A. otrzymał od Skarbu Państwa przelew na kwotę 301.026,77 zł. W tytule przelewu wskazano ,,zwrot kaucji do um (...)’’. Wobec otrzymania przelewu w piśmie z dnia 2 października 2024 roku (...) S.A. z siedzibą w W. cofnął powództwo wzajemne w zakresie kwoty 257.604,79 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 15 kwietnia 2022 roku do dnia 5 lipca 2023 roku oraz w zakresie odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 39.179,45 zł za okres od dnia 15 kwietnia 2022 roku do dnia 5 lipca 2023 roku i wskazał, że podtrzymuje powództwo wzajemne co do kwoty 39.179,45 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 6 lipca 2023 roku do dnia zapłaty. (...) S.A. o zwrot kaucji było wymagalne jeszcze przed wniesieniem powództwa wzajemnego. Termin zwrotu kaucji został określony w § ust. 4 Umowy dzierżawy, według którego wydzierżawiający był obowiązany do zwrotu kaucji w terminie 14 dni od dnia protokolarnego zwrotu Nieruchomości. W dniu 31 marca 2022 roku doszło do protokolarnego zwrotu nieruchomości, zatem Skarb Państwa był zobowiązany do zwrotu kaucji do dnia 4 kwietnia 2022 roku. W dniu uiszczenia zapłaty kwoty 301.026,77 zł tj. 5 lipca 2023 roku łączna wysokość roszczenia tj. należności głównej plus odsetek dochodzonych pozwem wzajemnym wynosiła 340.206,22 zł (296.784,24 zł -należność główna + 43.421,98 zł - odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od kwoty 296.784,24 zł od dnia 5 kwietnia 2022 roku do dnia 5 lipca 2023 roku). Ponieważ w toku postępowania pozwany wzajemny Skarb Państwa częściowo spełnił świadczenie należne (...) S.A. i zapłacił mu kwotę 301.026,77 zł, do zapłaty pozostała dalsza kwota w wysokości 39.179,45 zł (340.206,22 -301.026,77 zł). W tym zakresie zatem w pkt III wyroku Sąd uwzględnił powództwo wzajemne. W pkt IV wyroku Sąd oddalił powództwo w zakresie zapłaty na rzecz powoda wzajemnego kwoty 257.604,79 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 15 kwietnia 2022 roku do dnia 5 lipca 2023 roku oraz w zakresie odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 39.179,45 zł za okres od dnia 15 kwietnia 2022 roku do dnia 5 lipca 2023 roku. Należy wskazać, iż żądanie w tym zakresie zostało cofnięte, bez zrzeczenia się roszczenia, zaś pozwany wzajemny-Skarb Państwa nie wyraził zgody na cofnięcie pozwu co do tego powództwa. W pkt V wyroku rozstrzygnięcie o kosztach powództwa wzajemnego Sąd oparł na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, uznając, że wobec zaspokojenia przez pozwanego Skarb Państwa-Prezydenta (...) W. dochodzonego pozwem wzajemnym roszczenia po wniesieniu pozwu wzajemnego, pozwany wzajemny powinien być traktowany jak przegrywający sprawę (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 06 listopada 1984 roku, IV CZ 196/84), przyjmując, że z uwagi na okoliczność, że częściowe uiszczenie dochodzonej pozwem kwoty nastąpiło po wdaniu się w spór co do istoty sprawy, zasadne jest przyznanie powodowi wzajemnemu (...) S.A. z siedzibą w W. kosztów procesu, zaś ich rozliczenie na podstawie art. 108 k.p.c. pozostawiono referendarzowi sądowemu.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.