c prowadzi do wniosku, że przy jej zawieraniu doszło do rażącego naruszenia interesów powodów jako konsumentów poprzez niekorzystne ukształtowanie ich sytuacji ekonomicznej na skutek nieusprawiedliwionej i niekorzystnej dysproporcji praw i obowiązków. Zgodnie z art.
c postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W pierwszym rzędzie należy dokonać oceny czy umowa zawierała niedozwolone postanowienia, jaki miały charakter, czy określały główne świadczenia stron. Powodowie w pierwszej kolejności zarzucili, że zawarte w umowie klauzule ryzyka walutowego są abuzywne. W tym względzie należy zwrócić uwagę na treść następujących wyroków Trybunału Sprawiedliwości: z 30 kwietnia 2014r C-26/13; z 20 września 2017 r. C-186/16; z 20 września 2018r. C-51/17; z 14 marca 2019 r. C-118/17 oraz z dnia 3 października 2019 r. C-260/18. Orzeczenia te zapadły na tle umów kredytu zawartych z konsumentami i zawierających ryzyko walutowe (kredytu indeksowanego, denominowanego lub wprost kredytu walutowego). W ocenie TSUE nie jest możliwe odrywanie klauzuli ryzyka walutowego (wyrażonej czy to przez indeksację czy też denominację) od mechanizmu przeliczania waluty krajowej na walutę obcą i Trybunał Sprawiedliwości konsekwentnie kwalifikuje klauzule dotyczące ryzyka wymiany, do których zalicza także sposób ustalania kursu wymiany, jako klauzule określające główny przedmiot umowy kredytu. W wyroku z 20 września 2017r. C-186/16 dokonał wykładni art. 4 ust 2 dyrektywy Rady 93/13 z 5.04.1993r. W uzasadnieniu wyroku C- 260/18 (pkt 44 wyroku)Trybunał ponownie potwierdził swoje stanowisko w odniesieniu do kredytu indeksowanego, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy. Orzeczenia te są wiążące dla Sądu Polskiego. Stosując prounijną wykładnię art.
w zw. z art. 4 i 6 art. dyrektywy 93/13 przyjęto więc, że kwestionowane przez powodów postanowienia umowy kredytu, które wprowadzają ryzyko kursowe (ryzyko wymiany) przez mechanizm indeksacji, stanowią klauzulę określającą główne świadczenia stron ( essentialia negotii). Tym samym w dalszym etapie rozważań, w świetle art.
c, konieczna jest ocena czy określone w spornej umowie oraz „regulaminie kredytowania osób fizycznych…” i stanowiące główne świadczenia stron klauzule ryzyka walutowego zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, co skutkowałoby związaniem stron umową (...) regulaminu kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w (...)]. Umowa kredytowa zastrzega warunki indeksacji świadczenia do kompetencji banku odsyłając do kursów walut zawartych w "Tabeli kursów walut obcych obowiązującej w banku." Prawo Banku do ustalania kursu waluty nie doznaje żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Bank swobodnie ustalał, według tylko sobie znanych zasad, kursy walut, mając nieograniczone prawo kształtowania raty. Jest to równoznaczne z prawem dowolnego kształtowania wysokości świadczeń głównych (wysokości raty i całej należności) w czasie trwania stosunku prawnego. Tym samym nie można mówić o jednoznacznym określeniu głównego świadczenia. Umowa powoduje swoistą nierówność informacyjną stron. Powodowie jako konsumenci, na podstawie treści umowy, w chwili jej zawarcia, nie byli w stanie oszacować całości kwoty, którą będą musieli spłacić w przyszłości, a o poziomie zadłużenia ratalnego [wysokości raty], dowiadywali się dopiero z pisma banku informującego o wysokości pierwszej raty, kwocie kredytu w CHF i jego równowartości w PLN oraz następnie w związku z podjęciem odpowiedniej sumy kolejnych rat z rachunku(...) umowy]. Jest to nie do zaakceptowania, w tym zakresie umowa kształtuje prawa i obowiązki powoda w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco narusza ich interesy w rozumieniu art. 385
stanowi, że nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Przez rzeczywisty wpływ należy rozumieć realną możliwość oddziaływania na treść postanowień umownych. Okoliczność, iż konsument znał treść danego postanowienia i nawet rozumiał je, nie może przesądzać o tym, że zostało ono indywidualnie uzgodnione. Uzgodnionymi indywidualnie są tylko takie klauzule umowne, na których treść istotnie mógł on w praktyce oddziaływać. W niniejszej sprawie powodowie nie mieli realnego wpływu na ewentualną zmianę klauzul proponowanych przez przedsiębiorcę nawet nie zdawali sobie z tego sprawy. Przyjęli propozycję kredytu jako najkorzystniejszą. O braku indywidualnych negocjacji postanowień umownych świadczy również, że klauzule indeksacyjne zostały zawarte również w regulaminie, a więc dokumencie, który nie podlega indywidualnym uzgodnieniom, a ponadto może być w każdej chwili zmieniony przez pozwanego. Również argumentacja pozwanego odwołująca się do faktycznego stosowania kursów nieodbiegających od rynkowych nie ma znaczenia dla oceny abuzywności postanowień umownych. Ocena abuzywności postanowień umownych jest niezależna od sposobu wykonywania umowy. Również okoliczność, że §8ust4 regulaminu warunkowo przewidywał możliwość spłaty kredytu/pożyczki w walucie pożyczki w niniejszej sprawie jest bez znaczenia. Pozwany nie wykazał by powodów poinformowano o tej okoliczności i zaproponowano im spłatę w CHF, nie wykazał by bank udostępniał konsumentom w lipcu 2008 rachunki walutowe w CHF. Ponadto w kredytach i pożyczkach indeksowanych do waluty obcej spłata kredytu w walucie kredytu ma drugorzędne znaczenie dla oceny umowy. Konsumenci, na podstawie treści umowy, w chwili jej zawarcia, nie byli w stanie oszacować całości kwoty, którą będą musieli spłacić w przyszłości, skoro kwota wskazana w umowie w PLN była przeliczana na podstawie dowolnie ustalanego przez bank kursu na CHF już po podpisaniu umowy –tj. w chwili wypłaty pożyczki. Również zawarcie aneksu nie wpływa na ocenę prawną umowy. Co prawda nieuczciwy charakter warunku indeksacji, został usunięty i powodowie od jego podpisania spłacali pożyczkę w CHF. Odpadła więc od tego momentu niepewność co do wysokości zobowiązania. Jednakże w świetle art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, sąd krajowy jest zobowiązany do stwierdzenia nieuczciwego charakteru warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, nawet jeśli warunek ten został zmieniony przez te strony w drodze umowy. Takie stwierdzenie pociąga za sobą przywrócenie sytuacji, w jakiej znajdowałby się konsument w braku warunku, którego nieuczciwy charakter zostałby stwierdzony, chyba że konsument poprzez zmianę nieuczciwego warunku zrezygnował z takiego przywrócenia w drodze wolnej i świadomej zgody [min. pkt 61 wyroku trybunału Sprawiedliwości z 29.04.2021 C-19/20]. Z aneksu nie wynika, by powodowie poprzez zmianę tego nieuczciwego warunku świadomie zrezygnowali z przywrócenia sytuacji, w jakiej znajdowaliby się w braku tego warunku. Tym samym nie zrzekli się możliwości powołania się na jego abuzywny charakter. Z ich punktu widzenia celem aneksu było jedynie zmniejszenie kosztów raty. Zgłoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia jest bezzasadny. W świetle art. 120 §1 kc bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia w którym roszczenie stało się wymagalne lub gdy wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Art. 1 pkt 3 ustawy z 13.04.2018r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw zmienił art. 118kc i wprowadził 6 letni termin przedawnienia. Jednakże w świetle art. 5 ust 3 ww. ustawy z 13.04.2018r. do przysługujących konsumentowi roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, których terminy przedawnienia są określone w art. 118 i art. 125 § 1 ustawy zmienianej w art. 1, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Tym samym termin przedawnienia wynosi 10 lat. Abuzywne postanowienia umowne, nie mają jednak wpływu na ocenę ważności umowy, z uwagi na jej dobrowolne wykonanie i wskutek tego wygaśnięcie wzajemnych zobowiązań stron. Uniemożliwia to wzruszenie postanowień umowy. Umowa nie była bezwzględnie nieważna, a jedynie w czasie jej trwania względnie bezskuteczna. Została dobrowolnie wykonana wiele lat temu (w 2015r.), a strony osiągnęły zamierzony cel, co przekreśliło jej bezskuteczność. Warunkiem uznania umowy za nieważną jest całkowita bezskuteczność umowy. Ma miejsce wtedy gdy konsument sprzeciwia się wykonaniu takiej umowy i utrzymaniu jej w mocy [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Tym samym aby zapłacenie przez dłużnika sumy określonej w umowie nie spowodowało wygaśnięcia zobowiązania potrzebne jest jego oświadczenie woli (zachowanie, które wyraża tę wolę w sposób dostateczny art. 60kc), że nie spłaca zobowiązania celem zaspokojenia wierzytelności. Zgodnie z art. 60kc oświadczenie wierzyciela może być złożone przez każde zachowanie, które ujawnia wolę w sposób dostateczny. W odniesieniu do zobowiązania z umowy kredytu lub pożyczki bankowej, dotkniętej abuzywnymi postanowieniami, może nie dojść do wykonania i wygaśnięcia zobowiązania, pomimo spłacenia rat, gdy dłużnik wyrazi wolę, że nie spłaca zobowiązania celem zaspokojenia wierzytelności [np. przez wniesienie pozwu do sądu, skierowanie pisma do drugiej strony]. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Powodowie spłacili pożyczkę wiele lat przed terminem oraz wytoczeniem powództwa tj. w 2015r. Spłata była dobrowolna, w celu wykonania zobowiązania. Przez 6 lat nie wnosili zastrzeżeń do umowy. Dopiero gdy po kilku latach dowiedzieli się o wadliwości umów i postanowili poddać ocenie prawnej ich umowę. Wskazuje to jednoznacznie na zamiar zgodnego i dobrowolnego spełnienia przez powodów świadczenia w celu wykonania zobowiązania (wykonania umowy) oraz osiągnięcia celu umowy. Powoduje to wygaśnięcie stosunku zobowiązaniowego (wzajemnych zobowiązań stron) i uniemożliwia wzruszenie tego stosunku zobowiązaniowego w niniejszym procesie. Należy wskazać, że przy ocenie umów istotny i podstawowy jest postulat wykładania ich postanowień w miarę możliwości w sposób pozwalający utrzymać je w mocy, a szczególnie wtedy, gdy strony spełniły lub wymieniły już świadczenia przewidziane umowie i osiągnęły cel, do zrealizowania którego zmierzały przez jej zawarcie [SN w uchwale z dnia 15 września 2020 r. (III CZP 87/19]. Umowa, pomimo naruszeń była ważna i została spełniona dobrowolnie z zamiarem wykonania zobowiązania. Przez szereg kolejnych lat nie była kwestionowana. W sytuacji wykonania umowy wzajemne zobowiązania stron wygasły. Na zasadzie art. 235 2 §1 pkt 2kpc pominięto dowód z opinii biegłych z zakresu rachunkowości i finansów oraz bankowości finansów i rachunkowości. Okazał się bezzasadny wobec bezzasadności powództwa. W związku z powyższym wobec braku podstaw do uznania umowy za nieważną i tym samym niespełnienie przesłanek z art. 405 kc i nast. w pkt 1 powództwo w całości oddalono, w pkt 2 na zasadzie art. 98 kpc zasądzono od powodów na rzecz pozwanego koszty zastępstwa procesowego wg minimalnej stawki.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.