Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Nieuzgodnione indywidualnie są zaś te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. W toku tego postępowania powód nie wykazał w żaden sposób, aby w związku z zawartą przez strony umową pozwany prowadził działalność zarobkową, polegającą na dystrybucji dostarczanego mu gazu. Przeciwnie, na podstawie dowodów osobowych zaoferowanych przez pozwanego w postaci zeznań świadków i zeznań pozwanego, Sąd ustalił, iż umowa ta została zawarta przez M. S. w celu zabezpieczenia jego własnych potrzeb i osób najbliższych mu z rodziny w zakresie zaopatrzenia w gaz. Taka była intencja pozwanego przy zawieraniu tej umowy i taki był sposób realizacji umowy ze strony pozwanego, który nie prowadził zarobkowej sprzedaży tego gazu. Nie budzi wątpliwości Sądu fakt, iż przedmiotowa umowa była zawarta przez przedstawiciela poprzednika prawnego powoda poza lokalem tego przedsiębiorstwa. Taki był sposób działania tej firmy, której przedstawiciele w terenie wyszukiwali osoby posiadające tytuł prawny do nieruchomości, na których możliwe było utworzenie punktu dystrybucji gazu. Taka metoda miała charakter powtarzalny i Sądowi z urzędu wiadomo, również na podstawie innej rozpoznawanej w tym Sądzie sprawy sygn. I C 512/18 (sygn. II Ca 182/19), że mimo wpisania w umowie jako miejsca jej zawarcia siedziby powoda, faktycznie była ona zwarta w miejscu zamieszkania pozwanego. Pozwany jednoznacznie twierdził, że nigdy nie był w siedzibie powoda i to nie on wyszedł z inicjatywą zawarcia tej umowy, tylko otrzymał taką ofertę w miejscu swego zamieszkania. Powyższe oznacza, iż zastosowanie do niej mają przepisy z art. 8 pkt 1 i 3 oraz art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 maja 2014 roku o prawach konsumenta (t.j. Dz. U. 2023, poz. 2759) zgodnie z którymi najpóźniej w chwili wyrażenia przez konsumenta woli związania się umową przedsiębiorca ma obowiązek poinformować konsumenta, o ile informacje te nie wynikają już z okoliczności, w sposób jasny i zrozumiały o: głównych cechach świadczenia, z uwzględnieniem przedmiotu świadczenia oraz sposobu porozumiewania się z konsumentem, łącznej cenie lub wynagrodzeniu za świadczenie wraz z podatkami, a gdy charakter przedmiotu świadczenia nie pozwala, rozsądnie oceniając, na wcześniejsze obliczenie ich wysokości – sposobie, w jaki będą one obliczane, a także o opłatach za dostarczenie, usługi pocztowe oraz jakichkolwiek innych kosztach, a gdy nie można ustalić wysokości tych opłat – o obowiązku ich uiszczenia; w razie zawarcia umowy na czas nieoznaczony lub umowy obejmującej prenumeratę przedsiębiorca ma obowiązek podania łącznej ceny lub wynagrodzenia obejmującego wszystkie płatności za okres rozliczeniowy, a także wszystkich kosztów, które konsument jest zobowiązany ponieść. Powód nie udowodnił, aby powyższe obowiązki zostały spełnione. Okolicznością akcentowaną przez przedstawiciela poprzednika prawnego powoda przy zawarciu tej umowy było wyłącznie to, że pozwany będzie miał na podstawie tej umowy stałe zaopatrzenie w gaz w butlach stalowych, co było dla pozwanego istotne, biorąc pod uwagę jego ówczesne potrzeby w zakresie zużycia gazu w swoim gospodarstwie domowym. Przedstawiciel tej firmy nie wyjaśnił pozwanemu zapisów przedmiotowej umowy pod kątem licznych obciążeń pozwanego, które wynikały z jej zapisów. W szczególności nie został omówiony i wyjaśniony § 9 tej umowy, na podstawie którego powód dochodzi roszczenia w tej sprawie. Należy zwrócić uwagę, że zachodzi tu nierówność stron pod względem ich pozycji w obrocie prawnym. Powód jest przedsiębiorcą, od wielu lat prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu gazem w butlach. Natomiast pozwany jest osobą fizyczną, nie mającą żadnego doświadczenia i podstawowej wiedzy w zakresie zawierania umów. Pozycja pozwanego jest niewątpliwie znacznie słabsza w relacji prawnej z powodem i, w ocenie Sadu, została ona wykorzystana do zawarcia umowy na warunkach niekorzystnych dla M. S.. Niewątpliwie za brak podstawowej staranności ze strony pozwanej należy uznać to, że nie przeczytał on postanowień tej umowy przed jej podpisaniem. Jednakże skoro omówienie warunków tej umowy odbywało się w trakcie rozmowy z przedstawicielem powoda, który nakreślił korzyści, jakie będą wynikały z tej umowy dla pozwanego, to należy uznać, że przedmiotem tego omówienia winny być również obowiązki, jakie będą ciążyły na pozwanym na podstawie zawartej przez strony umowy, co jak wynika z ustaleń Sądu, nie miało miejsca. Zgodnie z brzmieniem § 9 ust. 1 umowy odbiorca jest zobowiązany co najmniej raz na miesiąc do wymiany każdej butli dostarczonej mu przez Dystrybutora na kolejną butlę napełnioną gazem przez Dystrybutora albo do zwrotu sprawnej, pustej butli na gaz w terminie miesiąca od dnia jej wydania odbiorcy przez Dystrybutora”. Natomiast § 9 pkt 3 określa, że w wypadku nie dokonania wymiany ani nie zwrócenia butli w terminie określonym w par. 9 pkt 1 Dystrybutor naliczy Odbiorcy dodatkową opłatę za korzystanie z każdej butli w wysokości 1 złotych netto za każdą butlę za każdy dzień. Sąd nie podziela zarzutu pozwanej, że ta regulacja stanowi karę umowną. Zapisy umowy odrębnie regulują kary umowne i obciążenia o innym charakterze. Powyższe postanowienie umowne przewiduje opłatę dodatkową za korzystanie przez odbiorcę z butli z przekroczeniem miesięcznego terminu przewidzianego w umowie na wymianę butli. Jest to gwarancja finansowej rekompensaty dla dystrybutora za niemożność korzystania z butli i utratę zarobku. Nie mniej jednak, słusznie pozwany podnosi wobec tej regulacji umownej zarzut zastosowania klauzuli niedozwolonej. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki, warunkujące dokonanie kontroli abstrakcyjnej wzorca umownego stosowanego przez przedsiębiorcę w obrocie z konsumentami, wskazane w art.
Rażące naruszenie interesów konsumenta w kontekście art.
należy rozumieć jako nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym. Natomiast działanie wbrew dobrym obyczajom (w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego) oznacza tworzenie przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową stron takiego stosunku. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, iż spełnione zostały te dwie przesłanki uznania postanowienia umownego za niedozwolone, gdyż zakwestionowane postanowienie, zawarte w stosowanym przez pozwanego wzorcu umowy nie było uzgadniane indywidualnie, zaś wzorzec stosowany był przy zawieraniu umowy z konsumentem. Nie ulega też wątpliwości, że kwestionowane postanowienie nie dotyczy głównych świadczeń stron wynikających z zawarcia umowy, reguluje ono bowiem jedynie sytuację, w której dystrybutor ma obowiązek uiszczenia dodatkowej opłaty za posiadanie butli. Postanowienie zakwestionowane przez pozwanego jest więc postanowieniem dodatkowym, podlegającym ocenie w świetle przepisów art.
k.c. Nałożenie zaś na konsumenta obowiązku zapłaty dodatkowych kosztów związanych z nieterminowym zwrotem butli, w sytuacji gdy nie było ustalonego harmonogramu wizyt przedstawiciela dystrybutora u pozwanego w celu odbioru butli, terminy te nie były też w żaden sposób na bieżąco uzgadniane z pozwanym, powoduje nieuzasadnione przerzucenie na konsumenta ryzyka związanego z prowadzeniem działalności w postaci świadczonych usług. Przedmiotowy zapis stwarza po stronie dystrybutora możliwość generowania korzyści finansowych na skutek utrzymywania takiego stanu rzeczy, gdy butle w dalszym ciągu pozostają u pozwanego, powód zaś w dowolnych terminach wystawia dowody dostawy z adnotacjami o braku kontaktu z pozwanym. Utrzymywanie przez pozwanego tego stanu rzeczy przez okres niespełna 3 lat (do granicy przedawnienia tych roszczeń) jest ewidentnym działaniem powoda wbrew dobrym obyczajom i stanowi odstępstwo od zasady uczciwego wyważenia praw i obowiązków stron umowy. Zauważyć należy, iż powód nigdy nie wezwał pozwanego do zapłaty cząstkowych należności, naliczanych na podstawie § 9 pkt 3 umowy, oczekiwał zaś do momentu aż należności z tego tytułu osiągnęły kwotę 12.942 zł. Powód nie wypowiedział również pozwanemu przedmiotowej umowy z powodu braku realizacji postanowień umowy w zakresie zasad wymiany butli, tak aby zabezpieczyć należycie swój interes co do możliwości bieżącego obrotu tymi butlami. Powód godził się na to, aby butle pozostawały u pozwanego przez długi okres, oczekując z tego powodu konkretnego zysku w postaci opłaty dodatkowej. Trudno oprzeć się wrażeniu, że taki model działania miał na celu uczynienie źródła dochodu z utrzymywania takiej sytuacji w celu uzyskania zagwarantowanej umową opłaty dodatkowej. Należy również zauważyć, iż mimo zawarcia w dniu 6 grudnia 2019 roku umowy spółki komandytowej Spółki (...) Sp. z o.o Sp. k. w E., do której A. P.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.