278 § 1 k.p.c. a contrario w zw. z art.
471 k.c. Powołując powyższe zarzuty powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości oraz o zasądzenie od pozwanej na jej rzecz kosztów procesu za obie instancje. Ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie na jej rzecz od powódki kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje: Apelacja powódki nie mogła odnieść oczekiwanego przez nią skutku. Sąd Apelacyjny podzielił w całości ustalenia faktów dokonane przez Sąd Okręgowy uznając je za prawidłowe w świetle przedstawionych przez strony dowodów i przyjął je za własne. Czyni to zbędnym ich powtarzanie zgodnie z art. 387 § 2 1 pkt 1 k.p.c. Za prawidłowe Sąd Apelacyjny uznał w szczególności ustalenia i wynikającą z tego ocenę prawną, że strony w ramach czynności konkludentnych nawiązały stosunek umowny, którego przedmiot obejmował świadczenia dostawy energii cieplnej, usług dystrybucji i przesyłu w oparciu o taryfy stosowane przez powódkę. Nie można przy tym uznać, jak chciałaby tego pozwana, ze ów stosunek prawny miałby obejmować wyłącznie świadczenie usług w zakresie objętym wystawionymi przez powódkę fakturami a w zakresie, w którym owe faktury nie zostały wystawione dochodzić miało do świadczeń powódki na rzecz pozwanej bez podstawy prawnej. Przywoływana przez pozwaną okoliczność, że strony nie aneksowały umowy nie oznacza braku możliwości jej zawarcia kolejnej umowy w oparciu o czynności konkludentne. W tym zakresie prawidłowym jest zatem ustalenie i ocena prawna Sądu i instancji, że per facta concludentia umowa stron objęła całość dostaw energii cieplnej na rzecz pozwanej a nie tylko jej wycinek, jak chciałaby tego obecnie dowodzić powódka. Na takowe rozumienie stosunku prawnego łączącego strony wskazują zeznania wszystkich przesłuchanych w sprawie osób, w tym przedstawicieli powódki i jej pracowników. Wynika z nich że zamiarem stron było dalsze rozliczanie całości dostaw w oparciu o obowiązujące u powódki taryfy. To z tej bowiem przyczyny miał być spisywany stan liczników i wystawiane faktury za przesył, dystrybucję i dostawę ciepła. Niezasadnym jest także stawiany zaskarżonemu wyrokowi zarzut braku ustalenia ilości i wartości świadczeń z zakresu dostawy energii cieplnej, usług przesyłu i dystrybucji spełnianych na rzecz pozwanej w spornym okresie. Wbrew zarzutom skarżącej okoliczności te nie wynikają bowiem ani wprost, ani nawet pośrednio z przeprowadzonych dowodów. W ocenie Sądu Apelacyjnego i w związku z zarzutami pozwanej, prawidłowo Sąd Okręgowy zakwestionował moc dowodową odręcznych notatek przedstawionych przez pracowników powódki w sytuacji braku poparcia ich dowodami obiektywnymi w postaci zdjęć liczników, czy komisyjnego sprawdzenia ich stanu po odkryciu opisywanego przez powódkę procederu zaniżania ich stanów. Roszczenie powódki znajduje zatem podstawę w stosunku umownym, jaki został nawiązany przez strony, nie zaś jak twierdzi skarżąca częściowo – w zakresie dotychczas nierozliczonym - z bezpodstawnego wzbogacenia. W konsekwencji powódka winna była ściśle wykazać zasadność dochodzonego przez siebie w okresie objętym pozwem roszczenia, czego nie uczyniła. Nie doszło zatem do zarzucanego naruszenia art. 322 k.p.c. w zw. z art.
Przepis art. 322 k.p.c. dopuszcza w sprawie o naprawienie szkody, o dochody, o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia lub o świadczenie z umowy o dożywocie w sytuacji gdy sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe, nader utrudnione lub oczywiście niecelowe zasądzenie w wyroku odpowiedniej sumy według swej oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Jak wynika z brzmienia powyższego przepisu wyliczenie spraw, w których sąd może określać wielkość należnego świadczenia ze względu na charakter tej wyjątkowej kompetencji sądu, ma charakter wyczerpujący a nie przykładowy. Świadczy o tym brak użycia sfomułowania „w szczególności”, lub innych o równoważnym znaczeniu. W konsekwencji uprawnienie do zasądzenia „odpowiedniej sumy według swej oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy” musi być rozumiane jako ściśle odnoszące się do kategorii spraw wskazanych w art. 322 k.p.c. Skoro art. 322 k.p.c. nie wymienia wynagrodzenia wynikającego z umowy stron to sąd nie może oprzeć swojego rozstrzygnięcia na tej normie prawnej. W konsekwencji powódkę obciążał obowiązek zgodnie z art. 6 k.c. ścisłego wykazania wysokości nierozliczonych dostaw na rzecz pozwanej, jakie zostały dokonane w spornym okresie. Nie mógł przy tym odnieść oczekiwanego przez powódkę skutku zarzut naruszenia art. 278 § 1 k.p.c. a contrario w zw. z art.
Skarżąca upatrywała naruszenia zespołu owych norm poprzez przyjęcie, że w sprawie powinien być zgłoszony przez powoda wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego bliżej nieoznaczonej specjalności, podczas gdy jej zdaniem dla rozstrzygnięcia sprawy nie było niezbędne sięgnięcie do wiadomości specjalnych. Jak już wskazano to wyżej, także na zarzut pozwanej, Sąd Okręgowy prawidłowo zakwestionował dowody zgłoszone przez pozwaną, w tym wartość dowodową notatek i faktur jako sprzecznych z uprzednio wystawionymi przez powódkę fakturami oraz jako obejmujące znacznie wyższe zużycie niż wcześniej przez kilkanaście lat występowało u pozwanej. W tej sytuacji ustalenie rzeczywistych rozmiarów nierozliczonych dostaw w spornym okresie jakie mogły mieć miejsce wymagało dowodu z opinii biegłego np. z zakresu urządzeń przesyłowych. Ponieważ w okolicznościach niniejszej sprawy powódka nie przedstawiła obiektywnych dowodów w postaci stanu liczników brak było podstaw do zlecenia stosownej opinii. Dowód z opinii biegłego nie służy bowiem do poszukiwania środków dowodowych. Na tle innych środków dowodowych, w szczególności zeznań świadków i stron, dowód z opinii biegłego wyróżnia specjalny jego przedmiot, cel, charakter oraz specyficzne, właściwe tylko jemu, kryteria oceny. Zwrócił na to uwagę Sąd Najwyższy, w zgodzie z ustalonymi w tej materii poglądami orzecznictwa i doktryny, w orzeczeniu z dnia 1 lipca z 1969 r., I CR 149/69 („Nowe Prawo” 1971, nr 5, s. 743), w którym stwierdził, że opinia biegłego ma na celu ułatwienie sądowi należytej ceny zebranego materiału wtedy, gdy potrzebne są wiadomości specjalne; nie może natomiast sama być źródłem materiału faktycznego sprawy ani tym bardziej stanowić podstawy ustalenia okoliczności będących przedmiotem oceny biegłych (postanowienie Sądu Najwyższego z 7 listopada 2000 r., I CKN 1170/98, OSNC 2001, nr 4, poz. 64). W konsekwencji przedmiotem opinii biegłego nie jest ustalanie faktów, lecz ich ocena na podstawie wiedzy fachowej - wiadomości specjalnych wiadomości specjalnych (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 15 listopada 2002 r., V CKN 1354/00, 6 lutego 2003 r., IV CKN 1763/00). Opinia biegłego zgodnie z art. 278 k.p.c. służy stworzeniu sądowi możliwości prawidłowej oceny materiału procesowego w wypadkach, kiedy ocena ta wymaga wiadomości specjalnych w rozumieniu art. 278 k.p.c. a zatem wiedzy wykraczającej poza objętą zakresem wiedzy ogólnej - powszechnej. W konsekwencji zadaniem biegłego zasadniczo nie jest poszukiwanie dowodów i okoliczności mających uzasadniać argumentację stron lecz dokonanie oceny przedstawionego materiału z perspektywy posiadanej wiedzy i przedstawienie sądowi danych umożliwiających poczynienie właściwych ustaleń faktycznych i właściwą ocenę prawną znaczenia zdarzeń z których strony wywodzą swoje racje. To zaś wymagało sporządzenia odpowiednich odczytów licznika i ich rzetelnego utrwalenia najpóźniej po ujawnieniu przywoływanego przez powódkę rzekomego procederu zaniżania jego wskazań. Powódka zatem, co słusznie stwierdził Sąd I instancji nie wykazała swego żądania co do wysokości. Powódka nie wykazała także swego żądania co do wysokości w zakresie roszczeń wywodzonych z umowy nr (...) z 29 maja 2009 r. W konsekwencji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają zarzuty powódki co do naruszenia art. 471 k.c. mającego polegać na przyjęciu, że norma ta znajduje zastosowanie w sprawie, podczas gdy dochodzone roszczenie należy kwalifikować jako roszczenie o spełnienie świadczenia pieniężnego z umowy wzajemnej. Sąd Apelacyjny nie stwierdził podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie w związku z postępowaniem karnym prowadzonym przeciwko F. U.. W rozumieniu art. 11 k.p.c. Sąd cywilny wiążą tylko zawarte w sentencji wyroku karnego skazującego ustalenia okoliczności dotyczące osoby sprawcy, czynu przypisanego oskarżonemu i przedmiotu przestępstwa. Nie są wiążące inne ustalenia faktyczne sądu karnego, dotyczące okoliczności ubocznych, wykraczające poza elementy stanu faktycznego przestępstwa (nawet jeśli zawarte są w sentencji wyroku karnego) i zawarte w uzasadnieniu wyroku, chyba że chodzi o ustalenie stanowiące konieczną przesłankę określenia przestępstwa przypisanego w sentencji wyroku (T. Ereciński [w:] P. Grzegorczyk, J. Gudowski, H. Pietrzkowski, K. Weitz, T. Ereciński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Postępowanie rozpoznawcze. Artykuły 1-124, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 11.) Przy tym art. 11 zd. 2 k.p.c. dopuszcza wyjątki od zasady związania ustaleniami wyroku karnego – w stosunku do osoby, która jest stroną w procesie cywilnym, ale nie była oskarżona w procesie karnym. Osoba, która nie była oskarżona w procesie karnym, może bowiem powoływać się na okoliczności ograniczające jej odpowiedzialność. F. U. postawiono zarzut przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 271 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Tymczasem przewidziane w art. 11 k.p.c. związanie prawomocnym wyrokiem karnym dotyczy ustalonych w sentencji tego wyroku znamion przestępstwa i takich okoliczności, jak czas, miejsce i poczytalność sprawcy. Okoliczności zaś wykraczające poza te elementy wyroku karnego skazującego, choćby związane z przestępstwem, nie są wiążące w sprawie cywilnej. Dotyczy to nawet sytuacji, gdy są one zawarte są w sentencji wyroku. Związanie nie obejmuje zaś okoliczności wskazanych w uzasadnieniu wyroku skazującego. Z tej przyczyny ustalona wyrokiem karnym wysokość szkody jest wiążąca tylko wtedy, gdy szkoda należy do znamion ustawowych przestępstwa, stanowiąc niezbędny element rozstrzygnięcia (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 29 października 2020 r., V CSK 69/19, OSNC-ZD 2022, nr 1, poz. 3., w którym wskazano, że wysokość szkody poniesionej przez pokrzywdzonego ustalona w wydanym w postępowaniu karnym prawomocnym wyroku skazującym za przestępstwo oszustwa w stosunku do mienia znacznej wartości - art. 286 § 1 w związku z art. 294 § 1 k.k. - co do zasady nie wiąże sądu w postępowaniu cywilnym). W konsekwencji brak było podstaw do zawieszenia postępowania zgodnie z art. 177 § 1 pkt 4 k.p.c. W konsekwencji Sąd Apelacyjny oddalił apelację orzekając na podstawie art. 385 k.p.c. i wydał rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). O odsetkach od kosztów postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 1 zd. 2 k.p.c.. SSA Barbara Konińska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.