Sygn. akt I ACa 926/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 lutego 2023 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Małgorzata Zwierzyńska Protokolant: s

§ 1k.c.

i art. 58 k.c. zasądził od pozwanego na rzecz powodów łącznie kwotę 106.951, 53 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 października 2020r. (dzień odpowiedzi na reklamację powodów) do dnia zapłaty (punkt 1 wyroku). Ponadto na podstawie art. 189 k.p.c. w związku z art. 58 k.c. i art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe w związku z art.

§ 1k.c.

ustalił nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu na cele mieszkaniowe WŁASNY KĄT hipoteczny o numerze (...) (...) zawartej między stronami w dniu 22 stycznia 2008 r. O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany zaskarżając go w całości i zarzucając mu poczynienie błędnych ustaleń faktycznych oraz naruszenie:

1. art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 231 k.p.c. i art. 253 k.p.c.;
2. art. 278 § 1 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c. i art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. ;
3. art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 69 ust. 1 prawa bankowego;
4. art. 65 k.c. w związku z art. 3851 § 1 k.. i art. 69 ust. 1 prawa bankowego;
5. art.

§ 1k.c.

w związku z art. 69 ust. 1 prawa bankowego; 6. art. 65 § 1i 2 k.c. w związku z art.

§ 1i2 k.c.

; 7. art.

§ 1k.c.

w związku z art. 385 2 k.c.; 8. art.

§ 1k.c., 385 2 k.c., art.

58 § 2 k.c. i art. 353 1 k.c.; 9. art.

k.c. i 385 2 k.c. w związku z art. 69 ust. 1 prawa bankowego i art. 387 § 1 k.c.;

1. art. 385 2 k.c., art. 58 § 1i 2 k.c., art. 354 § 1 k.c. i art. 69 ust. 3 prawa bankowego;
2. art. 65 § 1 k.c. , art. 358 § 1 i 2 k.c., art. L p.w.k.c.;
3. art.

§ 1k.c.

w związku z art. 385 2 k.c. w związku z art. 1 ust. 2 Dyrektywy 93/13 w związku z art. 111 ust. 1 pkt 4 prawa bankowego i art. 4 ust. Dyrektywy 93/13 oraz ust. 2 lit. c) załącznika do Dyrektywy 93/

1. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Skarżący na podstawie art. 496 k.c. w związku z art. 497 k.c. zgłosił również zarzut zatrzymania dotyczący kwoty
2. 802,36 zł z tytułu kapitału wypłaconego powodom. Powodowie wnieśli o oddalenie apelacji na koszt pozwanego. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne poczynione przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne, co w takim wypadku nie wymaga ich ponownego przytaczania (art. 387 § 2 1 k.p.c.). Tym samym nie podziela zarzutu błędu w tych ustaleniach, co zdaniem skarżącego miałoby być wynikiem naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Skarżący upatruje przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie za wiarygodne przesłuchania powodów, przy jednoczesnym zbagatelizowaniu zeznań świadków K. P. i M. P.. Jednak zdaniem Sądu Apelacyjnego, nie dziwi dobra pamięć powodów o zdarzeniu, zważywszy na fakt, że zawarcie umowy dotyczyło ich istotnych życiowo interesów związanych z nabyciem nieruchomości i zaciągnięciem zobowiązania na wiele lat. Całkowicie chybione są zarzuty skarżącego kwestionującego stanowisko Sądu a quo o o braku indywidualnego negocjowania umowy. W myśl art.

§ 4k.c.

ciężar dowodu indywidualnego negocjowania warunków umowy spoczywa na tym, kto się na to powołuje, natomiast zdaniem Sądu Odwoławczego pozwany nie podołał temu obowiązkowi. Umowa była bowiem zawarta przy wykorzystaniu szablonu opracowanego przez bank, a przygotowanie wzorca umowy przez jedną ze stron stosunku obligacyjnego oraz oparcie tej umowy na stosowanych przez przedsiębiorcę regulaminach, stwarza silne domniemanie faktyczne, iż tak wprowadzone do stosunku obligacyjnego postanowienia nie zostały indywidualnie uzgodnione (…) indywidualnemu uzgodnieniu postanowień umownych nie czyni zadość wybór przez konsumenta jednej z ofert zaproponowanych przez przedsiębiorcę (tak SA w Warszawie w wyroku z dnia 25 listopada 2020 r., VI ACa 779/19, LEX nr 3145135). W tej sytuacji trafny jest wniosek, że umowa nie została indywidualnie uzgodniona, tym bardziej że dla spełnienia tej przesłanki konieczne jest udowodnienie wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez konsumenta i włączone do umowy na jego żądanie. Nie wystarcza ustalenie, iż cała umowa była przedmiotem negocjacji, ale należało ustalić, iż przedmiotem negocjacji (indywidualnych ustaleń) było konkretne jej postanowienie, które potencjalnie może zostać uznane za niedozwolone (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 6 marca 2019 r., I CSK 462/18, LEX nr 2629877 i w wyroku z dnia 10 grudnia 2019 r., IV CSK 443/18, LEX nr 2775316). Co do zeznań świadków, to Sąd Okręgowy słusznie podkreślił, że zeznania te dotyczą przede wszystkim istniejących w banku procedur przy udzielaniu kredytów waloryzowanych kursem waluty obcej. Nie sposób jednak na ich podstawie odtworzyć, w jaki dokładnie sposób przebiegało zawieranie przedmiotowej umowy z powodami. Nie mogły być ku temu podstawą zeznania świadka P., który nie reprezentował wówczas banku. Z kolei świadek P. w znacznej części swoich powoływała się na niepamięć, co nie dziwi zważywszy na upływ czasu oraz na fakt, ze była to jedna z wielu typowych umów zawieranych przez świadka w ramach jej obowiązków pracowniczych, a jak świadek podkreślała – nie była osobą decyzyjną. Zeznania świadka, iż starała się przekazać klientom informacje o ryzyku związanym z zaciągnięciem kredytu denominowanego do waluty obcej w sposób jak najbardziej prosty, nie mogą być wystarczające dla uznania, że obowiązek informacyjny w tym zakresie został spełniony na poziomie odpowiadającym unijnym standardom ochrony konsumenta. W tym względzie należy mieć na uwadze poglądy orzecznictwa odnoszące się do sposobu realizacji przez kredytodawcę obowiązku informacyjnego o tym właśnie ryzyku. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyrokach z dnia 10 czerwca 2021 r. C – 776/19 i z dnia 18 listopada 2021 r. C‑212/20 akcentuje wagę wymogu przejrzystości warunków umowy zawierających ryzyko walutowe dla kredytobiorcy – konsumenta. Wymogu tego nie można zawężać do zrozumiałości warunków pod względem formalnym i gramatycznym(…)należy go rozumieć jako nakładający obowiązek, aby dany warunek umowny umożliwiał właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i racjonalnemu przeciętnemu konsumentowi zrozumienie konkretnego działania metody obliczenia stopy procentowej i oszacowanie w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria konsekwencje ekonomiczne takiego warunku dla swoich zobowiązań finansowych. Kredytobiorca musi zostać jasno poinformowany, iż podpisując umowę kredytu denominowaną w obcej walucie, ponosi pewne ryzyko kursowe, które z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się dla niego trudne do udźwignięcia w wypadku dewaluacji waluty, w której otrzymuje wynagrodzenie . Stanowisko to znalazło również odzwierciedlenie w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego W wyroku z dnia 13 maja 2022 r. Sąd Najwyższy wskazał, (II CSKP 464/22, niepubl.), że kluczowe znaczenie ma uświadomienie konsumentowi, iż silna deprecjacja waluty krajowej może pociągać za sobą konsekwencje trudne do udźwignięcia przez konsumenta. Wymaganiu temu nie czyni zadość np. podawanie „uspokajających” informacji o historycznych wahaniach waluty indeksacji w okresie nieproporcjonalnym do przewidywanego czasu trwania umowy kredytu, które może wręcz usypiać czujność kredytobiorcy, wywołując wrażenie o jedynie hipotetycznym charakterze zagrożeń. Istotne jest również zwrócenie uwagi na powagę tego zagrożenia w aspekcie możliwego rozmiaru deprecjacji waluty krajowej, a w szczególności podkreślenie, że może być ona gwałtowna i drastyczna (przekraczać nawet kilkadziesiąt procent), z uwzględnieniem sytuacji majątkowej konkretnego konsumenta, decydującej o tym, jaki stopień deprecjacji waluty indeksacji przekraczać będzie granice jego zdolność do spłacania kredytu. W dalszych rozważaniach Sąd Najwyższy stwierdził również, że trudno uznać za wystarczające dane, których podanie zalecano w rekomendacji S Komisji Nadzoru Bankowego dotyczącej dobrych praktyk w zakresie ekspozycji kredytowych zabezpieczonych hipotecznie wydanej w 2006 r. na podstawie art. 137 ust. 1 Prawa bankowego. Wspomniana rekomendacja wymagając uzyskania od klienta banku pisemnego oświadczenia, potwierdzającego „pełną świadomość” ryzyka walutowego, akcentuje ona kwestie formalne, bez należytej troski o rzeczywiste zapewnienie owej „pełnej świadomości”. Tymczasem zalecane informacje trudno uznać za wystarczające, zważywszy choćby okres, na który zawierane były zwykle umowy kredytu hipotecznego, jak również brak zastrzeżenia co do konieczności uświadomienia, że ryzyko walutowe może być znacznie wyższe, a wysokość zadłużenia w przeliczeniu na złote polskie wzrosnąć znacznie bardziej niż o 20%, co może doprowadzić do sytuacji, w której uzyskujący dochody w walucie krajowej klient nie będzie w stanie spłacać kredytu. Pogląd ten został powtórzony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2022 r. (I CSK 2071/22, LEX nr 3437834). Zdaniem Sądu Apelacyjnego, pozwany nie wykazał, aby przy zawieraniu umowy wypełnił obowiązek informacyjny wobec powodów w sposób odpowiadający powyższym wymogom i aby postanowienia umowy odnoszące się do głównych świadczeń stron zostały wyrażone jasnym i zrozumiałym językiem. Wbrew zarzutom skarżącego, wymogów tych nie spełnia podpisanie przez powodów oświadczeń o zaznajomieniu ich z ryzykiem związanym z możliwą zmianą kursu waluty, gdyż oświadczenie takowe złożone na gotowym, standardowym druku nie tworzy domniemania, aby konsument mógł wówczas racjonalnie określić wysokości własnego zobowiązania, a tym samym - ocenić skutki ekonomiczne zawieranej umowy. Oświadczenie nie konwaliduje także braku określenia głównego przedmiotu umowy w sposób jasny i zrozumiały dla konsumenta (por. wyrok SA w Katowicach z dnia 3 czerwca 2022 r., I ACa 474/21, LEX nr 23358387, wyroki SN z dnia 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22 i II CSKP 975/22, LEX nr 3303545, nr 3303543). W konsekwencji warunek umowny dotyczący ryzyka walutowego stanowiącego część mechanizmu waloryzacyjnego odnoszącego się do głównych świadczeń stron (por. postanowienie SN z dnia 31 stycznia 2023 r., I CSK 1700/22, Lex nr 3490376) nie został wyrażony jasnym i zrozumiałym językiem, a zatem umowa mogła być badana pod kątem abuzywności, tym bardziej że status powodów jako konsumentów nie budził wątpliwości. Również mechanizm denominacji zawarty w umowie nie zawiera obiektywnego, transparentnego kryterium sposobu ustalania kursu wymiany CHF. Postanowienia umowne podobne do ocenianych w tej sprawie były już wielokrotnie przedmiotem badania Sądu Najwyższego, który jednolicie przyjmuje, że mechanizm ustalania kursów waluty na podstawie tabel kursowych banku jest oczywiście sprzeczny z dobrymi obyczajami, narusza rażąco interesy konsumenta i równowagę stron, a klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści, a przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną banku, jest klauzulą niedozwoloną w rozumieniu art. 385