VI U 1552/23

Sygn. akt VI U 1552/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 października 2024 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący Sędzia Maciej Flinik Protokolant – starszy sekretarz sądowy Marta Walińska po rozpoznaniu w dniu 21 października 2024 r. w B. na rozprawie odwołania: M. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 31 lipca 2023 r., nr (...) w sprawie: M. B. przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z udziałemJ. B. o przeniesienie odpowiedzialności 1/ oddala odwołanie, 2/ nie obciąża odwołującej kosztami zastępstwa prawnego strony przeciwnej. Sędzia Maciej Flinik Sygn. akt VI U 1552/23 UZASADNIENIE Odwołująca się M. B. wniosła odwołanie od decyzji (...) w B. z dnia 31 lipca 2023 r. , którą przeniesiono na nią odpowiedzialność za zobowiązania płatnika (...) spółka z o.o. z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne , ubezpieczenie zdrowotne oraz FGŚP wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 2270, 65 zł . W uzasadnieniu wskazała, iż w trakcie procedury oddłużenia zainicjowanej przed Sądem Rejonowym w B. zgłosiła wszystkie znane jej wierzytelności pozwanego , uznając jednocześnie pełną wartość zobowiązania to jest 16 000 zł. Wskazała te zobowiązania w pełnej kwocie , bazując na dostępnych w systemie organu rentowego na dzień zgłoszenia wniosku o upadłość , w tym te dochodzone przez ZUS. Podnosiła, iż ZUS nie zgłosił swoich wierzytelności w trakcie procedury upadłościowej, sugerując, że te wierzytelności wówczas nie istniały . Mimo, że były dostępne jako należne w systemie elektronicznym Zakładu. W trakcie procedury posiedzenia w sprawie ustalenia planu spłaty zwracała się wielokrotnie do sądu z pytaniem, czy niezgłoszenie się ZUS do postępowania może skutkować przyszłymi roszczeniami i została poinformowana, że prawomocne ustalenia planu spłaty wierzytelności zamyka sprawę. W odpowiedzi na odwołanie pozwany wniósł o jego oddalenie i zasądzenie od odwołującej się na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu argumentował, iż w momencie ogłoszenia upadłości konsumenckiej M. B. oraz w toku postępowania upadłościowego wierzytelność ZUS jeszcze nie istniała wobec w/w- nej – nie została wydana decyzja o zakresie jej odpowiedzialności za zobowiązania (...) spółka z o.o. . Dopiero prawomocna decyzja o zakresie odpowiedzialności powódki kształtuje zobowiązanie osobiste wobec ZUS ( wskazała tu na uchwałę SN z 16 maja 2012 r. sygn. akt III UZP 1/12 ) . W związku z tym odwołująca się została poinformowana , że wierzytelność ZUS powstanie dopiero z momentem uprawomocnienia się decyzji o jej odpowiedzialności jako prezesa spółki, a więc po zakończeniu postępowania upadłościowego. Odnosząc się do meritum sprawy , czyli kwestii zaistnienia przesłanek do przeniesienia odpowiedzialności pozwany wskazał, iż wniosek o ogłoszenie upadłości (...) spółka z o.o. nie został zgłoszony we właściwym czasie – Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2019 r. sygn. akt (...) oddalił wniosek spółki na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe . Powódka pełniła funkcje prezesa zarządu spółki od 21 sierpnia 2015 r. , zaistniały zatem przesłanki do przeniesienia na nią odpowiedzialności za zobowiązania (...) spółka z o.o., gdyż egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna . W/w- na pełniła tą funkcję w okresie, kiedy powstało wskazane w decyzji zadłużenie, nie wykazała, aby złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, a spółka zaprzestała spłaty swoich zobowiązań od października 2017 r. , powódka zaś nie wykazała mienia , z którego możliwe byłoby zaspokojenie zobowiązań w znacznej części. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje : Odwołująca się M. B. prezesem zarządu spółki (...) spółka z o.o. w B.pozostaje od 21 sierpnia 2015 r. / bezsporne / Opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych spółki (...) spółka z o.o. w B. przekroczyło 3 miesiące - w stosunku do pierwszego nieuregulowanego w terminie zobowiązania pieniężnego – w dniu 28 grudnia 2015 r. . Kolejne nieuregulowane zobowiązania pieniężne powstały w sierpniu 2017 r. Spółka trwale utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań w sierpniu 2017 r. / dowód : opinia biegłego z zakresu rachunkowości, księgowości i finansów publicznych -k. 91- 96 akt sprawy / Postanowieniem z dnia 11 lutego 2022r. Sąd Rejonowy w B. XV Wydział Gospodarczy ogłosił upadłość konsumencką M. B. jako osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej. W toku tego postępowania pozwany nie zgłosił żadnych wierzytelności. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2022r. Sąd Rejonowy w B. XV Wydział Gospodarczy ogłosił upadłość konsumencką M. B., a postanowieniem z dnia 23 lutego 2023r ustalił plan spłaty wierzycieli , ustalił również, iż upadła istotnie zwiększyła stopień swojej niewypłacalności wskutek rażącego niedbalstwa / bezsporne - postanowienie k. 1 , 201- 202 akt sprawy (...) / Wniosek o wszczęcie postępowania upadłościowego wobec spółki (...) wpłynął do sądu 2 kwietnia 2019 r. Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2019 r. sygn. akt (...)Sąd Rejonowy w B.oddalił wniosek spółki (...) spółka z o.o. o ogłoszenie upadłości , z uwagi na to, iż majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania ( postanowienie stało się prawomocne od dnia 25 października 2019 r. ) / bezsporne - k. 3, 141 i 168 akt sprawy (...)/ Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2023r. Dyrektor Oddziału ZUS w B.umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie szeregu tytułów wykonawczych skierowanych przeciwko spółce (...) z uwagi na nieustalenie rzeczy oraz praw majątkowych , do których można by było skierować egzekucję. Pismem z dnia 28 czerwca 2023 r. powiadomiono M. i J. B.o zaległościach z tytułu składek spółki (...) spółka z o.o. i o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przeniesienia na M. B.jako prezesa zarządu odpowiedzialności za wskazane wyżej zobowiązania spółki. / dowód : postanowienie z 21 czerwca 2028 r. oraz pismo z 28 czerwca 2023 r. – w aktach ZUS / Decyzją z dnia 31 lipca 2023 r. (...) Oddział w B. przeniósł odpowiedzialność za zobowiązania składkowe spółki (...) na odwołującą się . / bezsporne/ Powyższy stan faktyczny w dużej części pozostawał bezsporny. W zakresie dotyczącym momentu, w którym spółka (...) stała się niewypłacalna w rozumieniu prawa upadłościowego sąd oparł się na opinii biegłego z zakresu księgowości i rachunkowości , którą uznał za w pełni miarodajną dla oceny zaistniałego stanu rzeczy. Została wydana po dokonanej przez biegłego analizie akt postepowania upadłościowego w oparciu o wiedzę specjalistyczną posiadaną przez biegłego i spełnia wymogi określone w art. 285 k.p.c. Żadna ze stron nie wniosła do niej umotywowanych zastrzeżeń, co pozwala wnioskować , iż strony nie kwestionują ustaleń biegłego. W tej części sąd nie dał wiary twierdzeniom stron - dłużniczki i jej małżonka o zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w terminie, albowiem przeczy im nie tylko wskazana wyżej opinia biegłego, ale również pośrednio stanowisko syndyka wyrażone w sprawie o upadłość konsumencką odwołującej się, wyrażone w piśmie z dnia 27 września 2022r. Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Odwołanie podlegało oddaleniu jako bezzasadne. W myśl art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa / znajdującego z mocy art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zastosowanie do zaległości z tytułu składek/ za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że:

1. a)we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
2. b)niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Art. 10 ustawy Prawo upadłościowe ( w brzmieniu obowiązującym w analizowanym - objętym sporem okresie ) stanowił, iż upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika , który stal się niewypłacalny. W myśl art. 11 dłużnik jest niewypłacalny , jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych ( ust.1 ) , przy czym domniemywa się, iż dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych , jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące ( ust. 1 a ) . Zgodnie z treścią ust. 2 dłużnik będący osobą prawną jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne spółki przekraczają wartość jego majątku ( zgodnie z bilansem jej zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekroczyły wartość jej aktywów, a stan ten utrzymywał się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące - ust 5 ). Stosownie zaś do treści art. 21 ust. 1 ustawy dłużnik jest obowiązany nie później niż w terminie 30 dni od dnia , w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości . Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna obowiązek, o którym mowa w ust. 1 , spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawa do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania samodzielnie lub łącznie z innymi osobami. Mając powyższe na uwadze należy w pierwszym rzędzie zauważyć, iż w istocie , przynajmniej początkowo cała argumentacja strony powodowej opierała się na niedopuszczalności przypisania jej kolejnych zobowiązań w stosunku do ZUS , w sytuacji , w której organ rentowy nie zgłosił swoich wierzytelności w postepowaniu dotyczącym upadłości konsumenckiej powódki. Zdaniem zainteresowanej pomimo istnienia zaległości składkowych po stronie spółki , wiedzy ZUS w tym zakresie oraz informowania przez nią sądu upadłościowego o potencjalnym istnieniu takich zaległości . W tym zakresie sąd w całości podziela jednak stanowisko pozwanego, zgodnie z którym nie mógł on zgłosić swoich wierzytelności w stosunku do odwołującej na etapie prowadzonego w stosunku do niej postepowania o upadłość konsumencką, albowiem te w dacie ogłoszenia tej upadłości i prowadzonego postępowania jeszcze nie istniały . Jak słusznie wskazał pozwany, dopiero prawomocna decyzja o zakresie odpowiedzialności powódki kształtuje jej zobowiązanie osobiste wobec ZUS. Decyzja będąca przedmiotem zaskarżenia oraz poprzedzające ją postepowanie w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania spółki na odwołującą się jako prezesa zarządu miały miejsce po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej w/w- nej . W zakresie zaistnienia przesłanek przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania składkowe spółki na odwołującą się , nie ulega wątpliwości , iż powódka nie zgłosiła wniosku u ogłoszenie upadłości (...) spółka z o.o. w terminie . W dacie , w jakiej złożyła wniosek w tym przedmiocie , spółka już trwale zaprzestała regulowania wymagalnych zobowiązań. Po raz pierwszy sytuacja taka wystąpiła już w 2015 r. , ale trwale spółka zaprzestała realizowania wymagalnych zobowiązań w październiku 2017 r. W tym czasie, w którym należało złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości oraz w okresie , którego dotyczą zaległości składkowe odwołująca się pozostawała prezesem zarządu spółki . Tymczasem wniosek o ogłoszenie upadłości spółki wpłynął dopiero w kwietniu 2019 r. Z wnioskami biegłego sądowego koresponduje treść pisma syndyka z 27 września 2022r. w sprawie o ogłoszenie upadłości konsumenckiej ( k. 20 – 20 v akt sprawy (...) ) , w którym wskazywał on między innymi : „ … całokształt opisanych okoliczności w ocenie syndyka wskazuje , ze wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony w ustawowym terminie. Złożenie wniosku nastąpił w momencie , kiedy spółka utraciła już całkowicie zdolności operacyjne, toczyła się wobec niej egzekucja, miała zablokowany rachunek bankowy … „ itd. Okoliczność oddalenia przez sąd wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z uwagi na to, iż majątek niewypłacalnego dłużnika ( tejże spółki ) nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postepowania jest równoznaczna z bezskutecznością egzekucji. Odwołująca się nie wykazała przy tym istnienia innego mienia, z którego możliwe byłoby zaspokojenie zobowiązania w znacznej części. Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy uznając odwołanie za niezasadne , oddalił je na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. Sąd odstąpił ( na podstawie art. 102 k.p.c. ) od obciążania odwołującej się kosztami zastępstwa procesowego strony przeciwnej z tych samych powodów, dla jakich ustanowił dla niej pełnomocnika z urzędu to jest ze względu na jej sytuację majątkowo -rodzinną . Zgodnie z powyższym przepisem w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Zastosowanie powyższego przepisu wymaga dokonania oceny ostatecznego wyniku sprawy, jak również podlega dyskrecjonalnej ocenie sędziowskiej. Ustalenie, czy takie szczególne wypadki zachodzą, ustawodawca pozostawił swobodnej ocenie sądu. Jak wskazano w wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie - I Wydział Cywilny z 2015-10-29, I ACa 496/ 15 kwestia zastosowania art. 102 KPC pozostawiona jest orzekającemu sądowi z odwołaniem się do jego kompetencji, bezstronności, doświadczenia i poczucia sprawiedliwości. Ocena w tym zakresie ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem oraz oceną okoliczności i może być podważona przez sąd wyższej instancji w zasadzie jedynie wtedy, gdy jest rażąco niesprawiedliwa. Do okoliczności uzasadniających zastosowanie przedmiotowej regulacji należą w szczególności charakter żądania poddanego rozstrzygnięciu, jego znaczenie dla strony, subiektywne przekonanie strony o zasadności roszczeń, przedawnienie, czy lojalność i racjonalność strony w zakresie podejmowanych czynności procesowych, do drugich – sytuacja życiowa i majątkowa strony (wyrok SA w Warszawie z dnia 08.01.2013r., I ACa 697/12, LEX nr 1281107). Wracając na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że odwołująca się znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji ekonomicznej - została ogłoszona jej upadłość konsumencka , co ni mniej ni więcej oznacza , iż stała się ona osobą niewypłacalną. Kondycję majątkową ( w kontekście stanu rodzinnego ) odwołującej się potwierdza złożone przez nią oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku , dochodach o źródłach utrzymania, z którego wynika, iż ma troje dzieci na utrzymaniu, oprócz zwykłych kosztów utrzymania płaci również ratę w wysokości 500 zł w ramach upadłości konsumenckiej , ugodzone raty spłacane przez jej męża to 2200 zł itd. , przy dochodzie samej zainteresowanej w wysokości 868 zł, jej męża 6650 zł i otrzymywanym świadczeniu 500 + w kwocie 1500 zł na dzieci ) . Powyższe okoliczności stanowiły podstawę ustanowienia dla w/w- nej pełnomocnika z urzędu . Konkludując, w tym stanie rzeczy wydaje się oczywistym, iż uiszczenie kosztów zastępstwa procesowego strony przeciwnej stanowiłoby dla odwołującej się w tych okolicznościach poważny , trudny do udźwignięcia uszczerbek w budżecie rodzinnym. Jedynie na marginesie należy dodać do tego głębokie , subiektywne ( acz wadliwe ) przekonanie ubezpieczonej o spóźnionym przeniesieniu na nią przez pozwanego odpowiedzialności za zaległości składkowe spółki. Z tych powodów orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku z dnia 21 października 2024r. Sędzia Maciej Flinik