II AKa 183/24

Sygn. akt II AKa 183/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 sierpnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA Dorota Rostankowska (spr.) Sędziowie: SA Sławomir Steinborn SA Andrzej Czarnota Protokolant: sekretarz sądowy Lazar Nota przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. A. R. po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy wnioskodawcy T. D. o odszkodowanie i zadośćuczynienie na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego (...) w G. od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 11 marca 2024 r., sygn. akt XI Ko 714/23 I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru w postępowaniu odwoławczym; III. wydatkami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II 183/24 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1

1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1.
2. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z 11 marca 2024r. w sprawie XI Ko 714/23: I. zasądził od Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Rejonowego (...)w G. na rzecz wnioskodawcy T. D. z tytułu niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania w sprawie Sądu Rejonowego (...)w G. sygn. akt X K 1668/19 kwotę 40.000,00 zł (czterdzieści tysięcy złotych) tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia; II. zasądził od Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Rejonowego (...) w G. na rzecz wnioskodawcy T. D. z tytułu niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania w sprawie Sądu Rejonowego (...)w G. sygn. akt X K 1668/19 kwotę 160.000,00 zł (sto sześćdziesiąt tysięcy) złotych tytułem odszkodowania za szkodę wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia; III. w pozostałym zakresie wniosek oddalił; IV. zasądził od Skarbu Państwa Prezesa Sądu Rejonowego (...)w G. na rzecz wnioskodawcy kwotę 336 (trzysta trzydzieści sześć) złotych tytułem kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru; V. kosztami postępowania w sprawie obciążył Skarb Państwa. 1.1.
3. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☒ organ reprezentujący Skarb Państwa 1.1.
4. Granice zaskarżenia 1.1.3.
5. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do zasądzonego odszkodowania i zadośćuczynienia 1.1.3.
6. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☒ brak zarzutów 1.1.
7. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana
8. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 1.2.
9. Ustalenie faktów 1.2.1.
10. Fakty uznane za udowodnione Lp. Wnioskodawca Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty
11. T. D. Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego. 1.2.1.
12. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Wnioskodawca Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty
13. T. D. Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego. 1.2.
14. Ocena dowodów 1.2.2.
15. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego. Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego. 1.2.2.
16. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego. Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego.
17. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp Zarzut Skarżący nie sformułował zarzutów apelacyjnych. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Przed przystąpieniem do szerszych rozważań nad wywiedzioną apelacją podkreślenia wymaga, że jest ona źle skonstruowana. Przede wszystkim nie zawiera zarzutów, a jedynie wnioski i uzasadnienie. Również jednak poziom merytoryczny elementów, które zawiera jest na niskim, wręcz niespotykanym w apelacjach, które Sąd Apelacyjny w niniejszym składzie miał okazję rozpoznawać w ciągu ostatnich kilkunastu lat, poziomie. Z uwagi na fakt, że skarżący nie wyartykułował zarzutów apelacyjnych ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że w jego ocenie kwota zadośćuczynienia zasądzonego w niniejszej sprawie nie powinna przekraczać kwoty 500 zł. dziennie, tj. łącznie 25.000 zł., zaś odszkodowanie w ogólne nie powinno zostać zasądzone, gdyż wnioskodawca nie wykazał powstania szkody, Sąd odwoławczy w niniejszym uzasadnieniu wskaże powody, dla których uznał zaskarżony wyrok za trafny odnosząc się do jego uzasadnienia. Nie sposób bowiem odnieść się rzeczowo do wskazanych wyżej twierdzeń skarżącego. O czym szerzej w dalszej części niniejszego uzasadnienia. W tym miejscu wskazać jedynie należy, że przedstawiona w apelacji argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie, biorąc również pod uwagę powinności jakie ciążą na skarżącym, których świadomości apelujący w niniejszej sprawie – w ocenie Sądu Apelacyjnego – nie ma w najmniejszym stopniu. Na wstępie podkreślenia wymaga, że zgodnie z treścią art. 427 § 2 kpk to po stronie skarżącego leży obowiązek wykazania, dlaczego nie zgadza się z zaskarżonym orzeczeniem, jak też przedstawienia rzeczowej w tym przedmiocie argumentacji. Stwierdzone wyżej braki omawianego środka odwoławczego świadczą o tym, że skarżący nie sprostał elementarnym zasadom, wymaganym przy formułowaniu środka odwoławczego wnoszonego i popieranego przed Sądem odwoławczym przez podmiot kwalifikowany. Podobna praktyka nie tworzy przy tym po stronie Sądu odwoławczego obowiązku poszukiwania w zaskarżonym rozstrzygnięciu wszelkich uchybień, jakie mogły zaistnieć w danej sprawie, a jedynie badanych z urzędu, o których mowa w art.439 kpk. Nie jest bowiem rzeczą sądu odwoławczego przejmowanie roli skarżącego i doszukiwanie się w oparciu o subiektywny pogląd skarżącego (nawet bez sformułowania zarzutów apelacyjnych), przy braku odniesienia się do argumentacji Sądu I instancji, uchybień w zaskarżonym orzeczeniu ponad to, co wyraźnie wskazał skarżący. Stwierdzone niedostatki mają przy tym charakter nieusuwalny, i nie mogą zostać usunięte w drodze wezwania do usunięcia braków formalnych pisma. Odnosząc się do kwestii zasądzonego zadośćuczynienia, w szczególności w kontekście poglądu skarżącego (w żaden sposób nieuargumentowanego stanowiska, że winno ono opiewać na kwotę 25.000 zł., tj. 500 zł. za dzień niewątpliwie niesłusznego pozbawienia wolności), wskazać należy skarżącemu, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów powszechnych, które w pełni akceptuje Sąd Apelacyjny w niniejszym składzie, nie istnieją określone „stawki dzienne” jakie winien mieć na względzie sąd orzekający w przedmiocie zadośćuczynienia za oczywiście niesłuszne pozbawienie wolności (tak: wyroki Sądu Apelacyjnego w Warszawie z: 27 października 2022r. II AKa 214/22, 24 czerwca 2020r. II AKa 188/19). Nie istnieją również weryfikowalne kryteria w ustalaniu kwoty zadośćuczynienia; koniecznym jest indywidualne rozważanie w każdej sprawie okoliczności mających wpływ na wysokość należnego zadośćuczynienia (patrz: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 17 marca 2023r., II AKa 125/22). Skarżący nie dość, że w żaden sposób nie wskazał dlaczego uważa, że w realiach przedmiotowej sprawy należne wnioskodawcy zadośćuczynienie winno wynosić 25.000 zł., to również nie wykazał w czym upatruje uchybień w toku rozumowania Sądu I instancji w tym zakresie. Tymczasem, jak już wyżej wskazano w niniejszym uzasadnieniu, jest to obowiązek strony skarżącej. Skoro tak, to odnosząc się do takiego poglądu skarżącego (nie sposób bowiem nazwać go zarzutem, skoro – jak również wskazano już w niniejszym uzasadnieniu – skarżący nie sformułował zarzutów apelacyjnych), Sąd II instancji odwołuje się do argumentacji przedstawionej w tym zakresie przez Sąd I instancji (str. 12-16 uzasadnienia wyroku), którą w pełni akceptuje. Podkreślenia bowiem wymaga, że brak odniesienia się przez skarżącego do przedstawionej tam argumentacji zwalnia Sąd odwoławczy od konieczności czynienia szerszych rozważań w tym zakresie i pozwala na odwołanie się do wskazanego stanowiska Sądu I instancji, które w pełni podziela. Dokonanie przez Sąd I instancji wszechstronnej oceny wszystkich istotnych okoliczności, tak w zakresie ustaleń faktycznych, jak i argumentacji prawnej, co wynika z uzasadnienia wyroku, uprawnia Sąd odwoławczy do ograniczenia swojego uzasadnienia w tym zakresie do odesłania do tej argumentacji bez narażenia się na zarzut obrazy art.433 § 2 kpk (patrz: wyroki Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z: 12 lipca 2024r. II AKa 141/24, 5 lipca 2024r. II AKa 39/24, 27 czerwca 2024r. II AKa 2/24, 2 maja 2024r. II AKa 331/23, 11 kwietnia 2024r. II AKa 262/23, 27 marca 2024r. II AKa 201/23, 14 marca 2024r. II AKa 383/13 i II AKa 251/21, 31 stycznia 2024r. II AKa 318/23, 21 grudnia 2023r. II AKa 127/23; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 24 maja 2022r., II AKa 318/21; postanowienia Sądu Najwyższego z: 28 kwietnia 2022r. III KK 133/22, 7 kwietnia 2022r. IV KK 280/21, 15 marca 2022r. IV K 14/22, 2 marca 2022r. II KK 58/22). Należy podkreślić, że ustawodawca nie sprecyzował sztywnych kryteriów determinujących sposób ustalania wysokości zadośćuczynienia (art.445 kc). Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem, ustalenie kwoty „odpowiedniej” należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego, w oparciu o wszelkie uchwytne czynniki wskazujące skalę negatywnych przeżyć wnioskodawcy (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z 24 listopada 2020r., II KK 202/20); podobnie: Sąd Apelacyjnego w Warszawie w wyroku z 17 marca 2023r., II AKa 125/22; Sąd Najwyższy w postanowieniach z: 24 listopada 2021r. IV KK 561/21, 18 czerwca 2020r. III KK 59/20; Sąd Apelacyjnego w Szczecinie w wyroku z 14 listopada 2019r., II AKa 171/19). Odnosząc się natomiast do kwestii zasądzonego w przedmiotowej sprawie odszkodowania wskazać należy, że choć w tym zakresie skarżący podał namiastkę uzasadnienia, to jednak w jakimkolwiek stopniu nie odniósł się do argumentacji przedstawionej w zaskarżonym orzeczeniu, do czego był – jak wyżej wskazano – zobowiązany chcąc skutecznie je kwestionować. Wprawdzie w sprawach o zasądzenie odszkodowania za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie ciężar dowodzenia spoczywa na wnioskodawcy (zgodnie z treścią art.6 kc), to jednak Sąd orzekający nie jest zwolniony od inicjatywy dowodowej w ramach twierdzeń wnioskodawcy. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, źródła żądania odszkodowania wnioskodawca upatrywał w utracie dochodów związanych z wykonywaniem pracy zarobkowej. W tym zatem obszarze Sąd Okręgowy poczynił ustalenia, co wymaga podkreślenia – w oparciu o obiektywne dowody w postaci informacji o dochodach pozyskanych z Urzędu Skarbowego (str.11 uzasadnienia wyroku). Skarżący w żaden sposób nie zakwestionował wiarygodności dowodów w postaci informacji nadesłanych przez ten organ podatkowy. Jedynym argumentem mającym przemawiać za słusznością stanowiska apelującego jest odniesienie się do informacji dotyczących dochodów podanych przez wnioskodawcę w czasie przesłuchania w toku postępowania przygotowawczego. Nie w każdych jednak okolicznościach jest to kryterium wiążące i jedynie słuszne. Doświadczenie orzecznicze Sądu Apelacyjnego w niniejszym składzie pozwala na zajęcie stanowiska, że w czasie czynności procesowych podejrzani/oskarżeni podają zazwyczaj niższe dochody niż rzeczywiście uzyskiwane lub wskazywane w toku postępowania w przedmiocie zasądzenia odszkodowania za niewątpliwie niesłuszne pozbawienie wolności. To, czy sąd orzekający uzna te informacje za miarodajne przy rozpoznawaniu wniosku o zasądzenie odszkodowania zależy od realiów konkretnej sprawy. Może to być (i powinno) przedmiotem procesowej weryfikacji sądu w toku postępowania dowodowego. W realiach przedmiotowej sprawy Sąd Okręgowy przeprowadził takie postępowanie i na jego podstawie poczynił określone ustalenia faktyczne. Sąd odwoławczy zauważa przy tym, że zaprezentowane rozważania Sądu Okręgowego (str.11-12 uzasadnienia wyroku) są klarowne i logiczne, umożliwiające poddanie motywów, które legły u podstaw zaskarżonego orzeczenia kontroli instancyjnej i odtworzenie toku rozumowania Sądu orzekającego w pierwszej instancji. O wnikliwości Sądu Okręgowego w omawianej kwestii świadczy również fakt, że poczynione ustalenia odniósł do żądań wnioskodawcy w kontekście zakazu orzekania ponad żądanie (str.12 uzasadnienia wyroku). Nadto, na co również należy wskazać w kontekście rażącej słabości omawianego środka odwoławczego, że stanowisko (również bowiem i w zakresie odszkodowania skarżący nie wskazał określonych zarzutów apelacji) apelującego jest wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony bowiem wskazał, że wnioskodawca podał niższe dochody niż przyjęte przez Sąd Okręgowy, co pozwala – w ocenie Sądu Apelacyjnego - przyjąć, że uznaje, że jednak jakieś dochody wnioskodawca w związku z niewątpliwie niesłusznym tymczasowym aresztowaniem utracił, z drugiej zaś strony wnosi o oddalenie wniosku w zakresie żądania odszkodowania. Reasumując - skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby Sąd I instancji dopuścił się jakichkolwiek uchybień w trakcie rozpoznawania wniosku o zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia. Kwestionowanie orzeczenia Sądu I instancji nie może ograniczać się jedynie do bardzo ogólnych stwierdzeń. Tymczasem Sąd Okręgowy wyczerpująco omówił w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia przyczyny, dla których zasądził na rzecz wnioskodawcy określone kwoty: odszkodowania i zadośćuczynienia. Wnioski
18. w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I. wyroku poprzez obniżenie sumy zasądzonej tytułem zadośćuczynienia do kwoty 25.000 zł
19. oddalenie wniosku w zakresie żądania odszkodowania (punkt II. sentencji). ☐ zasadne ☐ częściowo zasadne ☒ niezasadne Zwięźle o powodach uznania wniosków za zasadne, częściowo zasadne albo niezasadne. Niezasadność stanowiska i argumentacji przedstawionej w apelacji.
20. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
21. Nie dotyczy. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Nie dotyczy.
22. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 1.5.
23. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1.
24. Przedmiot utrzymania w mocy Zaskarżony wyrok. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Niezasadność stanowiska i argumentacji przedstawionej w apelacji. Brak przesłanek z art.439 § 1 kpk. 1.5.
25. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 0.1.
26. Przedmiot i zakres zmiany Nie dotyczy. Zwięźle o powodach zmiany Nie dotyczy. 1.5.
27. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 1.5.3.
28. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.
29. Nie dotyczy. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Nie dotyczy. 2.
30. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Nie dotyczy. 3.
31. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia Nie dotyczy. 4.
32. Nie dotyczy. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Nie dotyczy. 1.5.3.
33. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Nie dotyczy. 1.5.
34. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II. Zgodnie z treścią art.616 § 1 pkt 2 kpk, do kosztów procesu należą uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego pełnomocnika. W realiach przedmiotowej sprawy pełnomocnik wnioskodawcy sporządził odpowiedź na apelację oraz reprezentował wnioskodawcę w toku rozprawy odwoławczej. Nie budzi zatem wątpliwości, że wnioskodawca poniósł koszty zastępstwa przez pełnomocnika powstałe w związku z wywiedzeniem apelacji w sprawie. Jednocześnie wskazać należy, że postępowanie odwoławcze zostało zainicjowane przez stronę przeciwną, a wywiedziona apelacja nie została uwzględniona z jakiejkolwiek części. Wobec powyższego, na mocy przepisów art.627 kpk, § 11 ust.6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie orzeczono o kosztach reprezentowania wnioskodawcy w postępowaniu odwoławczym przez pełnomocnika z wyboru.
35. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności III. O wydatkach postępowania odwoławczego orzeczono w oparciu o przepis art. 626 § 1 kpk i art. 554 § 4 kpk i obciążono nimi Skarb Państwa.
36. PODPISy 1.
37. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację reprezentant Skarbu Państwa Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja zasadność odszkodowania, wysokość zadośćuczynienia 1.1.3.
38. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do zasadności odszkodowania i wysokości zadośćuczynienia 1.1.3.
39. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☒ brak zarzutów 1.1.
40. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana