Sygn. akt I C 1244/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 września 2025 roku Sąd Rejonowy w Grudziądzu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Maciej Lubiński Protokolant: st

§ 1k.c.

postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W myśl art.

§ 3k.c.

nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Z kolei zgodnie z art. 58 k.c. czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy (§ 1). Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (§ 2). Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana (§ 3). Nieważna jest też umowa o świadczenie niemożliwe (art. 387 § 1 k.c.). Z kolei na podstawie art. 83 § 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności. Za całkowicie gołosłowne uznać należało zarzuty pozwanego, że umowa pożyczki jest nieważna na podstawie art. 387 § 1 k.c. lub art. 83 § 1 k.c. Żadne okoliczności sprawy nie wskazują na to, aby umowa pożyczki z dnia (...) roku była umową o świadczenie niemożliwe ( Impossibilium nulla obligatio est). Ekonomiczna niemożliwość zapłaty przez dłużnika nie stanowi bowiem niemożliwości świadczenia – ani pierwotnej, ani następczej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 10.04.2003 r., III CKN 1320/00, OSNC 2004/7–8, poz. 112, s. 50; wyrok Sądu Najwyższego z 5.12.2000 r., V CKN 150/00, LEX nr 548768). W kontekście umowy pożyczki z dnia 9 września 2018 nie sposób także mówić o pozorności w rozumieniu art. 83 § 1 k.c. Nie ma bowiem wątpliwości, że powód wypłacił pozwanemu w dniu 10 września 2018 roku umówioną kwotę kapitału /k. 19/, a pozwany korzystał z udzielonego mu kapitału i przez wiele miesięcy spłacał raty pożyczki. Pozwany nie wykazał też w niniejszej sprawie, aby umowa pożyczki zawierała klauzule abuzywne dotyczące kosztów udzielenia pożyczki lub była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Pozwany nie stawił się nawet w sądzie pomimo wezwania do osobistego stawiennictwa w celu przesłuchania i sam pozbawił się w ten sposób możliwości zweryfikowania twierdzeń powoda. Zdaniem Sądu zarzuty pozwanego w tym zakresie nie zasługiwały na uwzględnienie. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na fakt, że umowa pożyczki zawarta została na 90 miesięcy. Analizując kwestionowane zapisy umowne Sąd uznał, że nie są to koszty wygórowane, które pozostawałyby w znaczącej dysproporcji do całkowitej kwoty kredytu, jak również długości okresu kredytowania. Średniomiesięcznie z tytułu ubezpieczenia pozwany miał ponosić kwotę ok. 32,99 zł (2.969,73 zł / 90), przy czym po rozwiązaniu umowy pożyczki pozwanemu zwrócono kwotę 1.755,14 zł tytułem części składki ubezpieczeniowej. Również niewygórowane były średniomiesięczne koszty prowizji wynoszące 11,10 zł (999,00 zł / 90). Zawarcie umowy wiązało się dla powoda m.in. z koniecznością zbadania zdolności kredytowej pozwanego oraz podjęcia szeregu typowych czynności związanych z przygotowaniem umowy, a także obsługą pożyczki, również w razie niewywiązywania się pozwanego z obowiązku zapłaty. Wysokość prowizji określono w umowie na kwotę 999,00 zł. Koszty te trudno zatem uznać za wygórowane ani globalnie ani średniomiesięcznie w dłuższym okresie czasowym. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że tryb wynikający z art. 75c ustawy Prawo bankowe został zachowany przez powoda. Z przedłożonych przez powoda dokumentów wynika, że wypowiedzenie umowy zostało poprzedzone wezwaniem pozwanego do zapłaty zaległego zadłużenia z pouczeniem o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację. Po bezskutecznym upływie terminu umowa została skutecznie wypowiedziana. Pozwany nie wykazał, aby składał wniosek o restrukturyzację zadłużenia. Skoro pozwany nie wywiązał się ze spłaty pożyczki na zasadach określonych w zawartej przez strony umowie, to powód miał prawo wypowiedzieć umowę oraz postawić zadłużenie w stan natychmiastowej wymagalności. W ocenie Sądu powód częściowo wywiązał się ze spoczywającego na nim ciężaru dowodu (art. 6 k.c.) i wykazał istnienie wierzytelności do kwoty 5.831,94 zł, na którą złożyły się:

a)należność główna w wysokości 5.596,99 zł,
b)odsetki kapitałowe umowne w wysokości 234,95 zł. Z przedłożonych przez powoda dokumentów wynika, że na dzień 21 maja 2024 roku zadłużenie pozwanego z tytułu należności głównej wynosiło 5.596,99 zł /k. 20v/. Pozwany nie przedstawił żadnego przeciwdowodu, którym podważyłby wyliczenia powoda w tym zakresie. Pozwany, w części w jakiej nie zgadzał się z twierdzeniami pozwu, powinien przedstawić dowody dla poparcia zgłoszonych zarzutów, czego nie uczynił w niniejszej sprawie. Pozwany nie przedłożył bowiem żadnych dowodów wpłat i nie wykazał, aby spłacił zadłużenie w wyższym stopniu, niż wynika to z dokumentów przedłożonych przez powoda. Powód nie udowodnił natomiast roszczenia w pozostałej części, tj. w zakresie:
a)odsetek kapitałowych umownych ponad kwotę 234,95 zł,
b)kwoty 4.210,58 zł z tytułu odsetek za opóźnienie w płatności (odsetki przeterminowane) naliczonych od należności głównej za okres od dnia 1 maja 2021 roku do dnia 23 lipca 2024 roku (art. 481 § 2 1 k.c.),
c)wysokości dalszych odsetek umownych za opóźnienie od kwoty 5.596,99 zł za okres od dnia 24 lipca 2024 roku do dnia zapłaty,
d)kwoty 3.527,68 zł tytułem kosztów windykacji. W tej części powództwo podlegało oddaleniu. Dołączony do pozwu wyciąg z ksiąg bankowych /k. 12/ zawiera w zakresie odsetek wyliczenia niezgodne z postanowieniami umowy, a także przepisami Kodeksu cywilnego. W zakresie odsetek kapitałowych Bank naliczył odsetki za okres od 30 marca 2021 roku do 11 października 2021 roku według stałej stopy procentowej wynoszącej 8,99%. Zgodnie z zawartą umową pożyczkodawca miał prawo naliczać odsetki kapitałowe umowne, których wysokość określono na 8,990 %. W umowie zastrzeżono, jednak, że w czasie trwania umowy, gdy nominalne roczne oprocentowanie pożyczki będzie wyższe niż stopa odsetek maksymalnych określonych w art. 359 § 2 1 k.c., Bank w okresie przekroczenia do naliczania należnych odsetek zastosuje stopę odsetek maksymalnych (§ 5 ust. 8 umowy). Zgodnie z art. 359 § 2 1 k.c. maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne). W okresie od 30 marca 2021 roku do 11 października 2021 roku wysokość tych odsetek wynosiła od 7,20% do 8,00%. Powód nie mógł zatem naliczać odsetek według stopy procentowej wynoszącej 8,99%. Po uwzględnieniu właściwej stopy procentowej odsetki naliczone od kwot wskazanych w pierwszej tabeli wyciągu /k. 12/ wyniosły odpowiednio 1 : 39,45 zł, 37,34 zł, 37,72 zł, 35,67 zł, 35,99 zł, 35,10 zł i 14,22 zł, przy czym w miejsce kwoty 39,45 zł uwzględniono dochodzoną pozwem kwotę 38,91 zł, aby nie wykroczyć ponad żądanie pozwu (łącznie 234,95 zł). W zakresie odsetek umownych za opóźnienie (art. 481 § 2 k.c.) powód nie udowodnił wysokości stopy procentowej, według której mógł naliczać odsetki zgodnie z umową. W § 5 ust. 9 umowy wskazano, że Bank pobiera odsetki według zmiennej stopy procentowej określonej w Cenniku usług obowiązującym w dniu powstania zadłużenia przeterminowanego. W toku postepowania powód nie przedłożył jednak Cennika usług obowiązującego w dniu powstania zadłużenia przeterminowanego (powód w ogóle nie przedłożył jakiegokolwiek Cennika usług). Bez tego dokumentu Sąd nie mógł zweryfikować, czy odsetki w kwocie 4.210,58 zł naliczono zgodnie z umową. Nie wiadomo bowiem, jaka stopa procentowa obowiązywała w tym zakresie od 1 maja 2021 roku do 23 lipca 2024 roku (druga tabela wciągu – k. 12 akt). Podkreślić należy, że w łączącej strony umowie nie zastrzeżono odsetek maksymalnych za opóźnienie, a tylko wskazano, że oprocentowanie nie może przekraczać w stosunku rocznym stopy odsetek maksymalnych za opóźnienie określonych w art. 481 § 2 1 k.c. Wysokość oprocentowania zawierał Cennik usług (§ 10 ust. 3 pkt 2 umowy) i dla wykazania wysokości należnych powodowi odsetek należało przedłożyć właściwy Cennik usług, czego powód nie uczynił w niniejszej sprawie. Z treści pisma powoda z dnia 19 sierpnia 2021 roku /k. 15, 17/, doręczonego pozwanemu, wynika, że na dzień wypowiedzenia umowy wysokość stopy procentowej od zobowiązań przeterminowanych z tytułu kredytu/pożyczki, zgodnie z obowiązującym w Banku Cennikiem usług wynosiła jedynie 2,00% w stosunku rocznym. Informacja taka nie mogła jednak zastąpić Cennika usług, bo to on określał wysokość należnych powodowi odsetek. Na marginesie warto też zauważyć, że wyliczenia zawarte w drugiej tabeli wyciągu /k. 12/ są nieprawidłowe. Wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie naliczonych od kwoty 5.596,99 zł za okres od 13 października 2021 roku do 23 lipca 2024 roku wynosi bowiem 3.415,68 zł 2, a nie 4.210,28 zł jak wyliczył powód. W konsekwencji Sąd oddalił powództwo w zakresie kwoty 4.210,28 zł. Powyższe rozważania dotyczą także odsetek umownych za opóźnienie, których powód domagał się od kwoty 5.596,99 zł od dnia 24 lipca 2024 roku do dnia zapłaty. Dodatkowo zauważyć należy, że z zapisów umowy nie wynika, aby powód mógł domagać się na przyszłość odsetek według zmiennej stopy procentowej. W ocenie Sądu - w świetle zapisów łączącej strony umowy - stopa procentowa ulegała stabilizacji na poziomie wynikającym z Cennika usług obowiązującego w dniu powstania zadłużenia przeterminowanego (§ 5 ust. 9 umowy). Oprocentowanie to nie mogło jednak przekraczać w stosunku rocznym stopy odsetek maksymalnych za opóźnienie określonych w art. 481 § 2 1 k.c. W niniejszej sprawie powód nie przedłożył Cennika usług i nie udowodnił wysokości stopy procentowej, według której mógłby domagać się odsetek umownych za opóźnienie od kwoty 5.596,99 zł od dnia 24 lipca 2024 roku do dnia zapłaty. W konsekwencji na rzecz powoda zasądzono kwotę 5.831,94 zł (5.596,99 zł + 234,95 zł), ale bez dalszych odsetek od kwoty 5.596,99 zł. Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie także w zakresie kwoty 3.527,68 zł. W wyciągu z ksiąg bankowych i w uzasadnieniu pozwu powód nie wskazał, jakie należności składają na tę kwotę. Jedynie w petitum pozwu podano, że są to koszty windykacji /k. 4/. Na podstawie przedłożonych przez powoda dokumentów nie sposób jednak stwierdzić, w jaki sposób powód obliczył tę kwotę i czy zasadnie obciążył nią pozwanego. Z wyjaśnień pełnomocnika pozwanego /k. 72/ wynika, że mogą to być koszty poniesione przez powoda w postepowaniu egzekucyjnym, które toczyło się na podstawie tytułu wykonawczego uzyskanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym, a który został później uchylony. W ocenie Sądu dochodzenie takich kosztów w osobnym procesie jest niedopuszczalne (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 30 października 1978 roku, sygn. akt III CZP 72/78, OSNC 1979/5/90). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie wymienionych wyżej przepisów prawa materialnego, zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5.831,94 zł, o czym orzeczono w punkcie I. wyroku. W pozostałej części powództwo podlegało oddaleniu jako niewykazane, o czym orzeczono w punkcie II. wyroku. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. w myśl zasady stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu. W niniejszym postępowaniu koszty procesu wyniosły łącznie 4.017,00 zł. Powód tytułem kosztów poniósł kwotę 2.217,00 zł, na którą złożyły się opłata od pozwu w kwocie 400,00 zł, koszty zastępstwa procesowego powoda w kwocie 1.800,00 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł. Pozwany tytułem kosztów poniósł zaś kwotę 1.800,00 zł, na którą złożyły się koszty zastępstwa procesowego pozwanego w kwocie 1.800,00 zł (pomimo zobowiązania /k. 72v/ pełnomocnik pozwanego nie przedłożył dowodu uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa). Wysokość stawki występujących w sprawie pełnomocników określono na podstawie § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych i § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie. Pozwany przegrał niniejszą sprawę w 42,45%. Pozwany powinien ponieść zatem koszty procesu w kwocie 1.705,22 zł, a powód w kwocie 2.311,78 zł. W konsekwencji to powód powinien zwrócić pozwanemu kwotę 94,78 zł (1.800,00 zł – 1.705,22 zł) i taką kwotę zasądzono na rzecz pozwanego w punkcie III. wyroku. O odsetkach ustawowych za opóźnienie od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c. 1 Odsetki wyliczono w kalkulatorze dostępnym na stronie: „(...)”. 2 Odsetki wyliczono w kalkulatorze dostępnym na stronie: „(...)”.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.