(3)wpływ miała struktura udziałowa w spółce (...) Sp. z o.o. - wbrew obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego; b) faktu niekwestionowania przez organ rentowy istnienia tytułu ubezpieczenia społecznego L. K.

(3)po dniu 13 czerwca 2019 r. na podstawie tej samej umowy o pracę na czas nieokreślony, tj. umowy z dnia 1 grudnia (...).;

1. c)bezzasadną odmowę wiarygodności zeznaniom ubezpieczonej oraz świadka P. K. - co do okoliczności składania podpisów pod deklaracjami podatkowymi, przygotowania sprawozdań finansowych, mimo że fakt przygotowania sprawozdań finansowych przez innych zatrudnionych pracowników znajduje potwierdzenie w obiektywnym dowodzie, jakim jest korespondencja email złożona do akt sprawy również w postaci elektronicznej;
2. d)pominięcie w uzasadnieniu dowodu z korespondencji e-mail w sprawie przygotowania sprawozdań finansowych za rok 2017 dla klientów (...) Sp. z o.o. i dla spółki (...) Sp. z o.o., a która to korespondencja wskazywała rzeczywistych autorów wyżej wymienionych dokumentów; 2. obrazę prawa materialnego, a mianowicie:
3. a)art. 84 ust. 2 pkt 2 u.s.u.s. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu istnienia po stronie ubezpieczonej przypadku świadomego wprowadzenia w błąd organu wypłacającego świadczenia;
4. b)art. 84 ust. 2 pkt 3 u.s.u.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, jako że w dacie pobrania spornych świadczeń, ani nawet w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie obowiązywał, jako że został dodany do art. 84 ust. 2 u.s.u.s. przez art. 1 pkt 29 lit. c ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2021.1621) zmieniającej nin. ustawę z dnia 18 września 2021 r.;
5. c)art. 31 ust. 5 w zw. z art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 i art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (zwanej dalej „ustawą zasiłkową”) poprzez jego niezastosowanie, mimo, że wskazany przepis wyraźnie precyzuje, w jakich sytuacjach prawo do zasiłku macierzyńskiego nie przysługuje. Wskazując na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji ZUS (...) Oddział w Ł. z dnia 30 lipca 2019 r. poprzez ustalenie, że na ubezpieczonej nie spoczywa obowiązek zwrotu pobranych zasiłków: chorobowego za okres od 26 grudnia 2017 r. do 1 maja 2018 r. oraz macierzyńskiego za okres od 2 maja 2018 r. do 30 kwietnia 2019 r., a także o zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej zwrotu kosztów postępowania w obydwu instancjach. W odpowiedzi na apelację pozwany organ rentowy wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację ubezpieczonej zważył , co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutów apelacji stwierdzić należy, że orzeczenie Sądu Rejonowego jest prawidłowe i znajduje oparcie zarówno w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, jak i obowiązujących przepisach prawa. Sąd II instancji w pełni aprobuje i przyjmuje ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, jako własne oraz podziela ocenę prawną przedstawioną przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Jednocześnie stwierdzić trzeba, że nie zachodzi obecnie potrzeba powielania w tym miejscu tych ustaleń faktycznych. Stosownie do art. 387 § 2 1 k.p.c. w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji: 1) wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia może ograniczyć się do stwierdzenia, że sąd drugiej instancji przyjął za własne ustalenia sądu pierwszej instancji, chyba że sąd drugiej instancji zmienił lub uzupełnił te ustalenia; jeżeli sąd drugiej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe lub odmiennie ocenił dowody przeprowadzone przed sądem pierwszej instancji, uzasadnienie powinno także zawierać ustalenie faktów, które sąd drugiej instancji uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; 2) wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa powinno objąć ocenę poszczególnych zarzutów apelacyjnych, a poza tym może ograniczyć się do stwierdzenia, że sąd drugiej instancji przyjął za własne oceny sądu pierwszej instancji. Dodatkowo także w myśl utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, jeżeli uzasadnienie orzeczenia pierwszoinstancyjnego sporządzonego zgodnie z wymaganiami art. 328 § 2 k.p.c. spotyka się z pełną aprobatą sądu drugiej instancji to wystarczy, że da on temu wyraz w treści uzasadnienia swego orzeczenia, bez powtarzania szczegółowych ustaleń faktycznych i wnioskowań prawniczych zawartych w motywach zaskarżonego orzeczenia (vide wyrok SN z 5.11.1998r., (...) PKN 339/98, OSNAPiUS 1999/24/, por. postanowienie SN z 22 kwietnia 1997 r., sygn. akt II UKN 61/97 - OSNAP 1998 r. Nr 3, poz. 104; wyrok SN z 8 października 1998 r., sygn. akt II CKN 923/97 - OSNC 1999 r., z. 3, poz. 60; wyrok SN z 12 stycznia 1999 r., sygn. akt I PKN 21/98 - OSNAP 2000, Nr 4, poz. 143). Wynikający z art. 378 § 1 k.p.c. obowiązek sądu drugiej instancji nie oznacza konieczności osobnego omówienia przez sąd w uzasadnieniu wyroku każdego argumentu podniesionego w apelacji, wystarczające jest bowiem odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia (vide postanowienie SN z dnia 1 czerwca 2020 r., IV CSK 738/19, opubl. L.). W ocenie Sądu Okręgowego Sąd (...) instancji co do zasady nie dopuścił się zarzucanych mu w apelacji naruszeń prawa procesowego i materialnego. Sąd ten przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe, a następnie prawidłowo ocenił zgromadzone dowody dochodząc do prawidłowego wniosku, że ubezpieczona nie ma prawa do zasiłku chorobowego za okres od 26 grudnia 2017 r. do 1 maja 2018 r. oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od 2 maja 2018 r. do 30 kwietnia 2019 r., a w konsekwencji świadczenia te podlegają zwrotowi. Przechodząc do zarzutów podniesionych w apelacji, w pierwszej kolejności Sąd Okręgowy rozważył zarzuty prawa procesowego, ponieważ ocena zasadności naruszenia prawa materialnego może być dokonana dopiero po stwierdzeniu, że ustalenia stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia zostały dokonane zgodnie z przepisami prawa procesowego. Nie jest bowiem możliwe prawidłowe zastosowanie prawa materialnego bez zgodnego z prawem procesowym ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z 7 maja 2002 r., (...) CKN 105/00, LEX nr 55169; I PK 164/05, M.P. Pr. 2006, nr 10, poz. 541, z 26 lipca 2007 r., V CSK 240/07, LEX nr 515708). W ocenie Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy w żaden sposób nie naruszył art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art.

(1)nie podlega w okresie od 1 grudnia 2015 r. do 19 czerwca 2019 r. ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik u płatnika składek (...) Sp. z o.o. Następnie, decyzją z dnia 10 czerwca 2020 r. organ rentowy zmienił zaskarżaną decyzje w ten sposób, że uznał, iż L. K.

(1)nie podlega ubezpieczeniom społecznym jako pracownik u płatnika (...) Sp. z o.o. od 1 grudnia 2015 r. do 12 czerwca 2019 r. Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2021 roku w sprawie o sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanie L. K.

(2)od decyzji z dnia 19 lipca 2019 roku numer (...) zmienionej decyzją z dnia 10 czerwca 2020 roku. Następnie wyrokiem z dnia 19 października 2021 roku w sprawie o sygn. akt (...) Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi o sygn. akt (...). Ubezpieczona złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 19 października 2021 roku. Wyrokiem z dnia 7 lutego 2024 roku Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną wnioskodawczyni. Wyrok Sądu Okręgowego oddalający odwołanie, jest zatem prawomocny od dnia 19 października 2021 roku, a tym samym decyzja organu rentowego stwierdzająca niepodleganie wnioskodawczyni obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym tj. emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od 1 grudnia 2015 roku do 12 czerwca 2019 roku, stała się ostateczna. Zauważenia zatem wymaga, iż w myśl art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Stosownie zaś do treści art. 366 k.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Związanie treścią prawomocnego orzeczenia oznacza nakaz przyjmowania przez te podmioty, że w objętej orzeczeniem sytuacji faktycznej stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z sentencji wiążącego orzeczenia (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2011 r., IV CSK 563/10, LEX 864020). Skutek materialno-prawny prawomocnego orzeczenia oznacza, że prawomocne orzeczenie odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu, potwierdza go i czyni go niewątpliwym. Jeśli zatem dane zagadnienie prawne zostało prawomocnie rozstrzygnięte w pierwszym procesie, stanowi kwestię wstępną (prejudycjalną) w innym procesie, w którym dochodzone jest inne żądanie. Związanie prawomocnym wyrokiem oznacza, że sąd obowiązany jest uznać, iż kwestia prawna, która była już przedmiotem rozstrzygnięcia w innej sprawie, a która ma znaczenie prejudycjalne w sprawie przez niego rozpoznawanej, kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym wcześniejszym wyroku i w późniejszym procesie kwestia ta nie może być już ponownie badana (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2003 r., (...) CKN 263/01, M. Prawn. 2015, nr 2, s. 85). Nie jest w świetle powyższego dopuszczalne odmienne ustalenie zaistnienia, przebiegu i oceny istotnych dla danego stosunku prawnego zdarzeń faktycznych w kolejnym postępowaniu, chociażby przedmiot tych spraw się różnił (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 kwietnia 2011 r., (...) PK 225/10, LEX nr 896456). W uzasadnieniu wyroku z dnia 20 maja 2014 r., (...) PK 295/13 (LEX nr 1483572) Sąd Najwyższy wyjaśnił ponadto, że związanie prawomocnym wyrokiem oznacza, iż sąd obowiązany jest uznać, że kwestia prawna, która była już przedmiotem rozstrzygnięcia w innej sprawie, a która ma znaczenie prejudycjalne w sprawie przez niego rozpoznawanej, kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym wcześniejszym wyroku, nawet jeżeli argumentacja prawna, na której opiera się to rozstrzygnięcie jest nietrafna. W późniejszej sprawie kwestia ta nie może być już w ogóle badana. Związanie orzeczeniem oznacza niedopuszczalność nie tylko dokonywania ustaleń sprzecznych z nim, ale nawet przeprowadzania postępowania dowodowego w tym zakresie (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2008 r., IV CSK 441/07, LEX nr 376385). Prawomocne orzeczenie sądu opiera swoje znaczenie na prawach podmiotowych, o które proces się toczył, a udzielając ochrony prawnej (bądź też odmawiając jej udzielenia) realizuje również samo prawo do wymiaru sprawiedliwości, mające swoje konstytucyjne źródła (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Dopuszczenie do możliwości rozbieżnego oceniania zasadności tego samego roszczenia, w tych samych okolicznościach, w różnych orzeczeniach byłoby zaprzeczeniem społecznie oczekiwanych reguł ochrony prawnej i naruszeniem zasady zaufania do wymiaru sprawiedliwości. Moc wiążąca ma gwarantować poszanowanie prawomocnego orzeczenia sądu, regulującego stosunek prawny będący przedmiotem rozstrzygnięcia. Prawomocny wyrok, z punktu widzenia jego prejudycjalnego znaczenia także w innej sprawie, swą mocą powoduje, że nie tylko nie może być zmieniony lub uchylony, ale że nie jest możliwe odmienne ocenianie i uregulowanie tego samego stosunku prawnego, w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych, między tymi samymi stronami (por. też wyroki Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2006 r., IV CSK 89/05, OSNC 2007, Nr 1, poz. 15; z dnia 6 marca 2014 r., V CSK 203/13, OSNC 2015, Nr 2, poz. 23; a także z dnia 4 listopada 2016 r., (...) CSK 736/15, LEX nr 2156645). Z prawomocnością orzeczenia sądowego ściśle związana jest powaga rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.). Zgodnie z powyższym przepisem wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Natomiast moc wiążąca orzeczenia (art. 365 § 1 k.p.c.) rozważana jest jedynie wtedy, gdy rozpoznawana jest inna sprawa niż ta, w której wydano poprzednie orzeczenie oraz gdy kwestia rozstrzygnięta innym wyrokiem stanowi zagadnienie wstępne. Wynikający z mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia walor prawny zawartego w jego treści rozstrzygnięcia (osądzenia) występuje w nowej sprawie pomiędzy tymi samymi stronami, choć przedmiot obu spraw jest inny. W takiej nowej sprawie skutek pozytywny (materialny) rzeczy osądzonej przejawia się w tym, że rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu (rzecz osądzona) stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami nowy spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto to w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2018 r., (...) PK 121/17, LEX nr 2508169). Należy przy tym zaznaczyć, że z powagi rzeczy osądzonej korzysta jedynie sentencja wyroku, natomiast jego motywy (zawarte w uzasadnieniu) tylko w takich granicach w jakich stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne dla wyjaśnienia jego zakresu, a przede wszystkim indywidualizacji sentencji wyroku jako rozstrzygnięcia o przedmiocie sporu i w jakim określają one istotę danego stosunku prawnego (tak np. Sąd Najwyższy w wyrokach: z dnia 15 marca 2002 r., II CKN 1415/00, LEX nr 53284 oraz z dnia 29 marca 2006 r., II PK 163/05, OSNP 2007, nr 5-6, poz. 71). Znaczenie takie mogą mieć więc tylko te elementy uzasadnienia, które dotyczą rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, w których sąd wypowiada się w sposób stanowczy, autorytarny o żądaniu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2004 r., V CK 528/03, LEX nr 188496 oraz z dnia 21 września 2005 r., V CK 139/05, LEX nr 186929, a także uzasadnienie uchwały tego Sądu z dnia 12 lipca 2018 r., III CZP 3/18, (...). Tym samym kwestia będąca przedmiotem innego postępowania (prejudycjalnego), tj. istnienia tytułu ubezpieczenia społecznego L. K.

(1)w okresie od 1 grudnia 2015 r. do 12 czerwca 2019 r., stanowiła jednocześnie element podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sprawy w niniejszym postępowaniu z uwagi na to, że tylko osoba podlegająca ubezpieczeniom w myśl ustawy zasiłkowej może pobierać zasiłek chorobowy i macierzyński. L. K.

(1)wywodziła swój tytuł ubezpieczeń społecznych, w oparciu o który występowała o zasiłek chorobowy i zasiłek macierzyński, z umowy nazwanej umową o pracę, zawartej z (...) Sp. z o.o. Rację ma zatem Sąd (...) instancji, że wobec prawomocnego oddalenia odwołania od decyzji organu rentowego z dnia 19 lipca 2019 roku, zmienionej decyzją z dnia 10 czerwca 2020 roku, przesądzona została okoliczność, iż formalne zawarcie umowy o pracę pomiędzy ubezpieczoną a (...) Sp. z o.o. nie wywarło skutku w postaci powstania tytułu ubezpieczeń społecznych, mającego wynikać z zatrudnienia w oparciu o umowę o pracę. Sąd (...) instancji rozpoznając niniejszą sprawę był związany tym rozstrzygnięciem. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że tożsame stanowisko w tym zakresie zajął nie tylko Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny, ale także rozpoznający skargę kasacyjną Sąd Najwyższy. Przypomnieć należy, że zawarcie umowy o pracę i jej realizacja muszą odpowiadać w/w ustawowym kryteriom tej umowy, bowiem właśnie przez te kryteria jest definiowana istota umowy o pracę. Natomiast zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego i podleganie ubezpieczeniom są pochodne w stosunku do zawartej i realizowanej umowy. Bez umowy o pracę nie ma podstaw do ubezpieczenia. Zatem jeżeli umowa o pracę, mimo zgłoszenia do ubezpieczenia jest wykonywana w taki sposób, że nie realizuje ustawowych przesłanek, czyli nie realizuje się co do istoty, to nie można mówić o legalnym istnieniu umowy o pracę, a to oznacza że nie ma formalnoprawnych podstaw do objęcia ubezpieczeniem społecznym. Przy takim rozumieniu istoty umowy o pracę nie można więc legalnie wywodzić, że celem tego rodzaju umowy może być już tylko objęcie ubezpieczeniem społecznym. Ubezpieczenie społeczne, przysługuje nie tym podmiotom, które kreują doraźne podstawy faktyczno - prawne tylko po to, by przy znikomym nakładzie własnym na system ubezpieczenia społecznego pozyskać rażąco nadmierne korzyści, lecz tym podmiotom które dysponują realnym tytułem ubezpieczenia, w związku z którym systematycznie i sumiennie opłacają składki, czyli w istocie budują ten system, a nie tylko konsumują (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 16 listopada 2021 r. III AUa 332/21, LEX nr 3329720). W konsekwencji nie sposób nie zgodzić się z Sądem (...) instancji, że skoro skarżąca nie podlegała ubezpieczeniom społecznym jako pracownik wskazanego wyżej płatnika składek od 1 grudnia 2015 roku do 12 czerwca 2019 roku, nie przysługiwało jej prawo do zasiłku chorobowego i zasiłku macierzyńskiego w datach wskazanych w zaskarżonej decyzji, które zawierały się tym okresie. Nie była bowiem ubezpieczoną w rozumieniu ustawy zasiłkowej, a zgodnie z treścią jej art. 1 świadczenia pieniężne określone tą ustawą przysługują ubezpieczonym, czyli osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa. Nie spełniała też zasadniczych przesłanek prawa do świadczeń, wynikających z przytoczonych wcześniej art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej (nie stała się niezdolna do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego) i art. 29 ust. 1 ustawy zasiłkowej (nie urodziła dziecka w okresie ubezpieczenia chorobowego). Podkreślenia przy tym wymaga, że Sąd Rejonowy rozpoznając przedmiotową sprawę nie był związany poglądami zawartymi w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi wydanego w sprawie o sygn. akt AUa 267/21. Jedynie na marginesie zauważenia wymaga, że z uzasadnienia w/w wyroku nie wynika, aby na przeszkodzie możliwości istnienia stosunku pracy pomiędzy ubezpieczoną a płatnikiem składek stała wyłącznie struktura udziałowa w (...) Sp. z o.o. Istotnie, w ocenie Sądu Apelacyjnego miało to decydujące znaczenie. Jednak nie jedyne. Pozostałe okoliczności, na które powoływał się Sąd Okręgowy w swoim uzasadnieniu, również Sąd Apelacyjny uznał za istotne dla rozstrzygnięcia kwestii podlegania skarżącej ubezpieczeniom społecznym w spornym okresie. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że decydujące znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miał fakt, że L. K.

(1)w okresie od 1 grudnia 2015 r. do 12 czerwca 2019 r. nie podlegała ubezpieczeniom społecznym, a nie z jakich konkretnie przyczyn zapadło takie rozstrzygnięcie. Przechodząc dalej wskazania wymaga, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie i tylko w tym zakresie podlega ona kontroli sądu zarówno pod względem jej formalnej poprawności jak i merytorycznej zasadności (tak SA w Lublinie w wyroku z 18 marca 2015 r., III AUa 15/15, Lex nr 1661234). Postępowanie sądowe w sprawach dotyczących ubezpieczenia społecznego wszczynane jest w rezultacie odwołania wniesionego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ma więc ono charakter odwoławczy. Jego przedmiotem jest ocena zgodności z prawem - w aspekcie formalnym i materialnym - decyzji wydanej przez organ rentowy na wniosek ubezpieczonego lub z urzędu. Z ukształtowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego i poglądów doktryny wynika jednoznacznie, że odwołanie od decyzji organu rentowego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych pełni rolę pozwu i wszczyna postępowanie sądowe (tak postanowienie Sądu Najwyższego z 19.06.1998 r., II UK 105/98, OSNAPiUS 1999 Nr 16, poz. 529 oraz z 26 września 2005 r., II UZ 52/05, OSNP 2006 nr 15-16, poz. 254). Przeniesienie sprawy na drogę sądową przez wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego ogranicza się do okoliczności uwzględnionych w decyzji, a między stronami spornych; poza tymi okolicznościami spór sądowy nie może zaistnieć (por. wyroki Sądu Najwyższego z 13.05.1999 r., II UZ 52/99, OSNAPiUS 2000 Nr 15, poz. 601 oraz z 25.05.1999 r. II UKN 622/99, OSNAPiUS 2000 Nr 15, poz. 591). Mając na względzie powyższe przypomnieć należy, że zaskarżoną decyzja z dnia 30 lipca 2019 r. organ rentowy odmówił ubezpieczonej prawa do zasiłku chorobowego za okres od 26 grudnia 2017 r. do 1 maja 2018 r. oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od 2 maja 2018 r. do 2 maja 2018 r. do 30 kwietnia 2019 r. oraz zobowiązał w/w do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Tym samym, wbrew twierdzeniom strony apelującej, Sąd Rejonowy nie miał podstaw, aby odnosić się do niekwestionowania przez organ rentowy istnienia tytułu ubezpieczenia społecznego skarżącej po dniu 13 czerwca 2019 r., skoro sporna decyzja w ogóle nie dotyczyła tego okresu. Okoliczność ta nie mogła mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Należy podkreślić, że podnoszone przez Sąd Rejonowy naruszenia art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Skoro bowiem L. K.

(1)nie podlegała ubezpieczeniom społecznym jako pracownik wskazanego płatnika składek od 1 grudnia 2015 roku do 12 czerwca 2019 roku, nie przysługiwało jej prawo do zasiłku chorobowego i zasiłku macierzyńskiego w datach wskazanych w zaskarżonej decyzji, które zawierały się w tym okresie. Jak już wyżej podkreślono nie była ona bowiem ubezpieczoną w rozumieniu ustawy zasiłkowej, a zgodnie z treścią jej art. 1 świadczenia pieniężne określone tą ustawą przysługują ubezpieczonym, czyli osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa. Nie spełniała też zasadniczych przesłanek prawa do świadczeń, wynikających z art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej (nie stała się niezdolna do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego) i art. 29 ust. 1 ustawy zasiłkowej (nie urodziła dziecka w okresie ubezpieczenia chorobowego). Tym samym zarzuty apelacji w tym zakresie, już tylko ze wskazanych wyżej przyczyn należało uznać za bezzasadne. Jedynie na marginesie Sąd Okręgowy wskazuje, że Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej oceny, iż zeznania wnioskodawczyni oraz jej męża złożone w niniejszej sprawie – co do okoliczności składania podpisów pod deklaracjami podatkowymi oraz przygotowywania sprawozdań finansowych nie mogły zostać uznać za wiarygodne. Jak słusznie podkreślił Sąd (...) instancji, ubezpieczona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie złożyła wniosku o przesłuchanie w charakterze świadków pracowników (...) Sp. z o.o., którzy – według twierdzeń odwołującej – mieli samodzielnie sporządzać dokumenty wystawiane na jej nazwisko i podpisywać je jako ona, posługując się przy tym jej podpisem elektronicznym. Co więcej, tego rodzaju praktyka nie była opisywana w zeznaniach P. K. złożonych w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Łodzi. Dodatkowo, świadek ten w postępowaniu przed Sądem (...) instancji przyznał, że wnioskodawczyni zawsze wiedziała, co było podpisywane jej podpisem elektronicznym, a zatem musiała znać treść tychże dokumentów (k. 742 00:57:52). Sąd (...) instancji słusznie zauważył również, że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym w Łodzi w sprawie z odwołania od decyzji dotyczącej podlegania ubezpieczeniom społecznym odwołująca się zeznała, że pracownicy spółki (...) nie sporządzali sprawozdań finansowych (k. 123 00:13:14), natomiast w tutejszej sprawie powódka utrzymywała, że było to zasadą, a jej rola ograniczała się jedynie do ich sprawdzenia i to dopiero po czasie, w którym sprawozdania miały być sporządzone i złożone. W ocenie Sądu II instancji zeznania w/w należało zatem ocenić jako niespójne, pełne nieścisłości oraz zależne od taktyki procesowej przyjętej w danym postępowaniu w zależności od przedmiotu sporu. Jednocześnie stanowisko Sądu Rejonowego, zgodnie z którym, zapoznając się z treścią dokumentów skarżąca również pracowała, ponieważ zmuszona była do podejmowania aktywności intelektualnej, jest jak najbardziej prawidłowe. Sprawdzenie, czego dotyczą dokumenty czy zweryfikowanie ich poprawności wymaga bowiem poświęcenia czasu i siły. Reasumując Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że poziom zaangażowania odwołującej się w prowadzenie spraw spółki i pracę księgowości dostatecznie uzasadniałby sankcję z art. 17 ustawy zasiłkowej, choćby jej podpisów pod określonymi dokumentami nie składano. Pozostaje to jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie z przyczyn wskazanych powyżej. Przechodząc do zarzutów naruszenia przez Sąd Rejonowy prawa materialnego wskazać należy, iż zgodnie z art. 84 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym obecnie (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm., dalej: ustawa systemowa):

1. Osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust.
2. Odsetki, z zastrzeżeniem ust. 1a, są naliczane od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty. 1a. W razie zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, w terminie wskazanym w decyzji zobowiązującej do zwrotu tych należności, nie nalicza się odsetek od spłaconych należności za okres od dnia przypadającego po dniu wydania decyzji do dnia spłaty.
3. Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się: 1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia; 3) świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia. Natomiast zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym w spornym okresie (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 300 z późn. zm.) osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego. Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (art. 84 ust. 2 pkt 1 ustawy) oraz świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia (art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej). W konsekwencji na uwzględnienie zasługuje wskazany w apelacji zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy art. 84 ust. 2 pkt 3 ustawy systemowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Rację ma bowiem apelująca, że ani w dacie pobrania spornych świadczeń, ani nawet w dacie wydania zaskarżonej decyzji w/w przepis nie obowiązywał. Został on dodany do art. 84 ust. 2 ustawy systemowej poprzez art. 1 pkt 29 lit. c ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1621 z późn. zm.). Powyższe uchybienie Sądu (...) instancji nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, albowiem ubezpieczona niewątpliwie spełniła przesłankę wymienioną w art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej (obowiązującym w badanym okresie), tj. swoim działaniem świadomie wprowadziła Zakład Ubezpieczeń Społecznych w błędne przeświadczenie, że brak jest przeszkód do przyznania jej zasiłku chorobowego oraz zasiłku macierzyńskiego. Należy wskazać, że istotną cechą nienależnie pobranego świadczenia z ubezpieczeń społecznych jest świadomość osoby pobierającej świadczenie co do nieprzysługiwania prawa do tego świadczenia w całości lub w części od początku albo w następstwie mających miejsce później zdarzeń (por. wyrok SN z 17.05.2001 r., II UKN 338/00, OSNP 2003 Nr 3, poz. 71). Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, w którym rozważano problematykę zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, przyjmuje się, że organ rentowy może domagać się zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tylko wówczas, gdy ubezpieczonemu można przypisać złą wolę. Oznacza to, że obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze wiedząc, że mu się nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenia na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów, albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji ubezpieczeniowej (por. wyrok SN z 2.12.2009 r., (...) UK 174/09, LEX nr 585709). Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że prawomocne przesądzenie w sprawie o podstawę wymiaru zasiłku chorobowego, że wysokość wynagrodzenia za pracę jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, nie wystarcza do stwierdzenia, że świadczeniobiorca świadomie wprowadził w błąd organ rentowy w celu uzyskania zasiłku chorobowego w nienależnej wysokości (art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jedno-lity tekst: Dz.U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.) (por. wyrok SN z 30.01.2019 r., (...) UK 416/17, OSNP 2019, nr 7, poz. 90). W realiach badanej sprawy Sąd II instancji stwierdził, że z prawidłowo odtworzonych przez Sąd Rejonowy okoliczności faktycznych wynika, iż wnioskodawczyni działała w złej wierze, w sposób premedytowany wprowadzając organ rentowy w błąd co do łączącego ją i płatnika składek stosunku prawnego. W ocenie Sądu Okręgowego ubezpieczona jako członek zarządu spółki, a także osoba zawodowo zajmująca się księgowością, miała pełną świadomość, że zawarcie spornej umowy o pracę było niedopuszczalne. Miała również świadomość, że sporne świadczenia jej nie przysługiwały. Tym samym wnioskodawczyni swoim zachowaniem wypełniła przesłanki uprawniające organ rentowy do żądania zwrotu wypłaconych świadczeń jako nienależnych w rozumieniu wskazanego przepisu. Powyższe okoliczności zostały w sposób prawidłowy i dokładny opisane przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Brak jest zatem podstaw do zbędnego powielania prawidłowej argumentacji Sądu (...) instancji w tym zakresie, albowiem Sąd II instancji w całości ją podziela. Mając na względzie powyższe zarzut naruszenia przez Sąd (...) instancji art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej należy uznać za chybiony. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy art. 31 ust. 5 w zw. z art. 12 ust. 1 i ust 2 pkt 1 i 3 i art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa poprzez jego niezastosowanie, mimo że wskazany przepis wyraźnie precyzuje, w jakich sytuacjach prawo do zasiłku macierzyńskiego nie przysługuje. Zgodnie z art. 31 ust. 5 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 501, dalej: ustawa zasiłkowa) do zasiłku macierzyńskiego stosuje się odpowiednio przepisy art. 11 ust. 4 oraz art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i
4. W myśl art. 12 ust. 1 ustawy zasiłkowej zasiłek chorobowy nie przysługuje za okresy niezdolności do pracy, w których ubezpieczony na podstawie przepisów o wynagradzaniu zachowuje prawo do wynagrodzenia. Okresy te wlicza się do okresu zasiłkowego. Zasiłek chorobowy nie przysługuje również za okresy niezdolności do pracy przypadającej w czasie urlopu bezpłatnego oraz tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem przypadków, w których prawo do zasiłku wynika z ubezpieczenia chorobowego osób wykonujących odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania (pkt 1 i 3 ust. 2 cyt. przepisu). Stosownie zaś do treści art. 66 ust. 2 ustawy zasiłkowej jeżeli świadczenie zostało pobrane nienależnie z winy ubezpieczonego lub wskutek okoliczności, o których mowa w art. 15-17 i art. 59 ust. 6 i 7, wypłacone kwoty podlegają potrąceniu z należnych ubezpieczonemu zasiłków bieżących oraz z innych świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Co istotne, apelująca zdaje się pomijać treść art. 1 ustawy zasiłkowej, który stanowi, że świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497, 863, 1243 i 1615), zwanym dalej "ubezpieczonymi". Zgodnie z art. 3 pkt. 1 ustawy zasiłkowej, tytułem ubezpieczenia społecznego jest zatrudnienie lub inna działalność, których podjęcie rodzi obowiązek ubezpieczenia chorobowego lub uprawnienie do objęcia tym ubezpieczeniem na zasadach dobrowolności w rozumieniu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak już wskazywano powyżej, odwołująca w spornym okresie nie podlegała ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę. Tym samym nie mógł jej przysługiwać ani zasiłek chorobowy, ani zasiłek macierzyński. Podpisanie umowy o pracę było bowiem jedynie elementem formalnym, nijako sztucznie wykreowanym przez ubezpieczoną i płatnika, celem uzyskania przez ubezpieczoną statusu pracownika i w konsekwencji świadczeń z ubezpieczenia społecznego, przy minimalnym udziale w jego tworzeniu. Nawiązanie pozorne umowy o pracę bez zamiaru ciągłego i stałego jej wykonywania, wbrew naturze stosunku pracy wynikającej z art. 22 k.p., nie mogło stanowić podstawy do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami skarżącej. Intencjonalne kreowanie sytuacji i jej wykorzystywanie, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, stwarza poczucie nieuczciwego wykorzystania, bycia oszukanymi i naiwnymi w osobach, które w swoim życiu zawodowym latami budują ten fundusz bez intencjonalnego wykorzystania sytuacji. Orzeczenie Sądu (...) instancji w pełni zatem odpowiada prawu. Mając to na względzie Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację (punkt pierwszy sentencji wyroku). O kosztach zastępstwa procesowego za II instancję należnych organowi rentowemu orzeczono zgodnie z art. 98 k.p.c. w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 i § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.). O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c. (punkt drugi sentencji wyroku).