Sygn. akt III AUa 896/25 UZASADNIENIE Ubezpieczony I. W. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z 2 września 2021 roku oraz z 6 czerwca 2024 roku, domagając się ich z

§ 2k.p.c., zmienił zaskarżone decyzje w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu I.

W. prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 czerwca 2024 roku do 28 maja 2028 roku. Sąd miał na względzie, że ubezpieczony miał przyznane wyrokiem Sądu Okręgowego w Słupsku o sygn. akt V U 264/21 prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 stycznia 2021 roku do 31 stycznia 2023 roku. Niniejsze postępowanie obejmowało odwołanie od decyzji z 2 września 2021 roku dotyczącej okresu do 31 maja 2022 roku, jak również od decyzji z 6 czerwca 2024 roku obejmującej okres od 1 czerwca 2024 roku do 31 maja 2028 roku. Ubezpieczony nie zaskarżył decyzji z 26 sierpnia 2022 roku, którą organ rentowy przyznał prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 1 września 2022 roku do 31 maja 2024 roku. Z tego względu, nie było podstaw do przyznania ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 lutego 2023 roku do 31 maja 2024 roku, bowiem ubezpieczony nie wniósł odwołania w tym zakresie. Zatem, na mocy art.

§ 1k.p.c., oddalono odwołanie w tym zakresie.

Z tych względów, w ocenie Sądu pierwszej instancji, możliwa była zmiana decyzji organu rentowego wyłącznie za okres od 1 czerwca 2024 roku, w oparciu o opinię biegłego neurologa – do 28 maja 2028 roku. Z uwagi na dyspozycję art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Sąd uznał, że już na etapie postępowania przed organem rentowym ubezpieczony wykazał w sposób należyty, spełnienie warunków do nabycia prawa do świadczenia. Stan zdrowia ubezpieczonego w zakresie jego schorzeń nie uległ poprawie, a nadto choroba ma charakter postępujący i stopniowo pogarszający funkcjonowanie ubezpieczonego – w konsekwencji sąd stwierdził odpowiedzialność organu rentowego za nieprzyznanie prawa do świadczenia. Dokumentacja medyczna w tej kwestii była jednoznaczna. Sąd Okręgowy, na podstawie art.

§ 1

k.p.c., oddalił odwołania, również w zakresie dotyczącym przyznania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy za okres od 29 do 31 maja 2028 roku. Organ rentowy wniósł apelację od wyroku Sądu pierwszej instancji, zaskarżając go w części stwierdzającej odpowiedzialność organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez ustalenie, że organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Mając na uwadze powyższe, organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonej części wyroku, poprzez ustalenie, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Ubezpieczony, w odpowiedzi na apelację, wniósł o oddalenie wniosków pozwanego w całości. Ubezpieczony wniósł pismo, datowane na 16 kwietnia 2025 roku, zatytułowane „wniosek powoda”, w którym domagał się sprostowania wyroku z 11 kwietnia 2025 roku w części orzekającej zmianę zaskarżonej decyzji organu rentowego i przyznającej prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 czerwca 2024 roku, ze względu na rażącą sprzeczność z opinią i kwalifikacją biegłego sądowego neurologa. Ubezpieczony jednocześnie wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd Okręgowy w Słupsku, postanowieniem z 16 maja 2025 roku, oddalił wniosek ubezpieczonego. Sąd Apelacyjny w Gdańsku, uznając pismo ubezpieczonego z 16 kwietnia 2025 roku za apelację, doręczył mu odpis wyroku z 11 kwietnia 2025 roku wraz z uzasadnieniem i pouczył o możliwości wniesienia apelacji (jej uzupełnienia). Ubezpieczony uzupełnił apelację od wyroku Sądu pierwszej instancji, zaskarżając go w zakresie oddalenia odwołania w zakresie okresu od 1 lutego 2023 roku. Ubezpieczony wniósł o przeprowadzenie dowodu z uzasadnienia wyroku z 11 kwietnia 2025 roku, uchylenie zaskarżonego wyroku w części obejmującej czas od 1 lutego 2023 roku do 31 maja 2024 roku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania; uchylenie zaskarżonego wyroku, poprzez zmianę co do daty początkowej przyznania całkowitej niezdolności do pracy od 1 lutego 2023 roku do 31 maja 2024 roku; uznanie, że ubezpieczony jest całkowicie niezdolny do pracy od 1 lutego 2023 roku do 31 maja 2024 roku oraz o zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kosztów sądowych według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja ubezpieczonego okazała się zasadna i skutkowała zmianą zaskarżonego wyroku w zakresie daty początkowej przyznania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, natomiast apelacja organu rentowego podlegała oddaleniu. Odnosząc się w pierwszej kolejności do apelacji ubezpieczonego, stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji niesłusznie uznał, iż nie było podstaw do przyznania ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 lutego 2023 roku do 31 maja 2024 roku, bowiem ubezpieczony nie wniósł odwołania od decyzji w tym zakresie. Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co do zasady prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. W myśl art. 129 ust. 1 ustawy, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Należy wskazać, że niniejsze postępowanie obejmuje odwołania od dwóch decyzji organu rentowego - z 2 września 2021 roku oraz z 6 czerwca 2024 roku. Z tego względu, była możliwość orzeczenia renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od daty wcześniejszej niż drugi ze złożonych wniosków. Pierwszy z wniosków pochodzi bowiem już z 2021 roku, z tym że Sąd Okręgowy, postanowieniem z 8 lutego 2023 roku, zawiesił postępowanie w sprawie na mocy art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c., z uwagi na toczące się postępowanie przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku III AUa 1735/

1. W tej sytuacji, pomimo że organ rentowy, decyzją z 26 sierpnia 2022 roku uznał skarżącego za częściowo niezdolnego do pracy od 1 września 2022 roku do 31 maja 2024 roku, a ubezpieczony nie odwołał się od tej decyzji, była możliwość orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy już od 1 lutego 2023 roku. Co ważne, biegły neurolog, po analizie akt sprawy, w tym dokumentacji medycznej ubezpieczonego, a także przeprowadzeniu badań osobistych skarżącego, stwierdził, że stan zdrowia ubezpieczonego świadczy o tym, że jest on nadal, od 1 lutego 2023 roku, całkowicie niezdolny do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje zdolności do pracy po przekwalifikowaniu z przyczyn neurologicznych. Organ rentowy nie kwestionował wskazanej opinii. W tej sytuacji, nie było przeszkód uniemożliwiających przyznanie ubezpieczonemu renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy już od 1 lutego 2023 roku, a zatem od dnia następującego po zakończeniu pobierania poprzedniej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, przyznanej na mocy wyroku Sądu Okręgowego V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 14 września 2022 roku o sygn. akt V U 264/
2. Z powyższych względów, na mocy art. 386 § 1 k.p.c., Sąd Apelacyjny orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy trafnie stwierdził – stosownie do treści art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS – odpowiedzialność pozwanego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. W odniesieniu do wad postępowania dowodowego (orzeczniczego) w sprawach wymagających ustalenia niezdolności do pracy przyjmuje się, że odpowiedzialność organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji jest wyłączona wtedy gdy:
3. w postępowaniu sądowym przedstawiono nowe dowody lub okoliczności, które miały znaczenie dla zmiany ustaleń w zakresie zdolności do pracy, a za wcześniejsze nieprzedstawienie tychże odpowiada ubezpieczony,
4. w toku procesu przeprowadzono obszerne postępowanie dowodowe, zwłaszcza w sytuacji rozbieżnych wniosków opinii biegłych, w tym kiedy na skutek takiego postępowania dochodzi do ustalenia niezdolności do pracy po przeprowadzeniu dowodów z opinii kilku biegłych tych samych lub pokrewnych specjalności. W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały okoliczności wyłączenia odpowiedzialności organu rentowego, wystąpiły natomiast silne przesłanki przemawiające za uznaniem tejże odpowiedzialności. Organ rentowy ustalił stan faktyczny oraz ocenił go w sposób nieprawidłowy, z punktu widzenia dochodzonego przez ubezpieczonego prawa do świadczenia. Pomimo tożsamego ustalenia stanu zdrowia oraz schorzeń ubezpieczonego, uznano, iż jego choroby nie usprawiedliwiają przyznania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Tymczasem, biegły neurolog nie miał wątpliwości, że ubezpieczony nadal od 1 lutego 2023 roku jest całkowicie niezdolny do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Organ rentowy ponosi odpowiedzialność za odmowę przyznania świadczenia, jeżeli niezbędne okoliczności faktyczne uzasadniające nabycie prawa zostały ustalone w postępowaniu przed tym organem a odmowa przyznania świadczenia jest wynikiem błędu w wykładni lub zastosowaniu prawa materialnego. Odpowiedzialność organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania zaskarżonej decyzji była konsekwencją błędnej oceny kwestii istnienia niezdolności ubezpieczonego do pracy przez orzecznika, a następnie komisję lekarską ZUS. Biegły neurolog, powołany w postępowaniu sądowym, zapoznał się z dokumentacją medyczną ubezpieczonego, którą dysponował również organ rentowy i uznał - na jej podstawie, jak i na podstawie badania ubezpieczonego – że stan jego zdrowia czyni go niezdolnym do pracy. Pomimo uprzedniego przyznania ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy do 31 stycznia 2023 roku, organ rentowy nie podjął się wyjaśnienia, na czym miałaby polegać poprawa stanu zdrowia ubezpieczonego. Biorąc pod uwagę poczynione wyżej ustalenia i rozważania, w ocenie Sądu Odwoławczego, apelacja organu rentowego była nieuzasadniona, wobec czego, na podstawie art. 385 k.p.c., Sąd Apelacyjny orzekł jak punkcie drugim sentencji wyroku. SSA Daria Stanek