Sygn. akt I C 280/23 UZASADNIENIE wyroku Sądu Rejonowego w Brzesku I Wydział Cywilny z dnia 29 kwietnia 2024r. Powódka M. P. domagała się nakazania pozwanym S. B. i R. B. zaniechania naruszeń służebności gruntowej przejazdu i przechodu ustanowionej na rzecz każdoczesnych właścicieli dz. ew. nr (...) położonej w F. obciążającej dz. ew. nr (...) położoną w F. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Brzesku z dnia 8 kwietnia 2022 r sygn. akt I Ns 172/19 i w tym celu nakazanie pozwanym usunięcia dwóch bram zlokalizowanych w północnej i południowej części dz. ew. nr (...) w terminie 7 dni o dnia uprawomocnienia się orzeczenia oraz zobowiązanie pozwanych do nieczynienia przeszkód w korzystaniu przez powódkę z tej służebności; ewentualnie udostepnienia kluczy do bram (k. 164) – sprawa o sygn. I C 280/
- Nadto powódka wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów procesu. Powodowie E. W. i B. W. domagali się nakazania solidarnie pozwanym S. B. i R. B., aby usunęli ogrodzenie (względnie by otworzyli bramy i wydali klucze), które to ogrodzenie zostało posadowione na pasie służebności gruntowej przejazdu i przechodu przysługującej właścicielom dz. ew. nr (...) położonej w F. po dz. ew. nr (...) nie mającej założonej księgi wieczystej oraz nr (...) objętej Kw nr (...) szlakiem o szerokości 3 m oznaczonym linią przerywaną koloru brązowego oraz literami A-D, B-C (na dz. ew. nr (...)) , D-E-F-G-H, C-M-L-K-J-I (na dz. ew. nr (...)) na wyrysie z mapy ewidencyjnej stanowiącym załącznik do III opinii uzupełniającej z dnia 20 października 2021 r sporządzonej przez geodetę uprawnionego mgr inż. R. M. stanowiącym integralną część postanowienia. Nadto domagali się zakazania pozwanym czynienia jakichkolwiek przeszkód powodom w wykonywaniu przez nich służebności przejazdu i przechodu prowadzącej przez nieruchomość pozwanych – sprawa o sygn. I C 338/23 . Nadto powodowie wnieśli o zasądzenie zwrotu kosztów procesu. Uzasadniając pozwy powódka M. P. podniosła, że jest współwłaścicielką dz. ew. (...) położonej w F., ujawnionej w Kw nr (...), zaś powodowie E. W. i B. W., że są właścicielami dz. ew. nr (...) położonej w F., ujawnionej w Kw nr (...). Sąd Rejonowy w Brzesku postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2022 r sygn. akt I Ns 172/19 stwierdził, że powódka M. P. nabyła przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 2010 r służebność gruntową przejazdu i przechodu na rzecz każdoczesnych właścicieli dz. ew. nr (...) po dz. ew. nr (...), nr (...) i nr (...) położonych w F. szlakiem o szerokości 3 m wskazanym na wyrysie z mapy ewidencyjnej z dnia 20 października 2021 r sporządzonej przez geodetę uprawnionego mgr inż. R. M.. Z kolei powodowie E. W. i B. W. nabyli przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 2010 r służebność gruntową przejazdu i przechodu na rzecz każdoczesnych właścicieli dz. ew. nr (...) po dz. ew. nr (...) i nr (...) położonych w F. szlakiem o szerokości 3 m wskazanym na wspomnianej mapie. Apelacja od tego postanowienia została oddalona postanowieniem Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 20 grudnia 2022 r sygn. I Ca 418/
- Dalej powodowie podnieśli, że właścicielami dz. ew. nr (...) położonej w F., ujawnionej w Kw nr (...), są pozwani R. B. i S. B.. Pozwani w południowej i północnej części szlaku wznieśli bramy i ogrodzenie, które od marca 2020 r są zamykane na kłódkę i łucznik. Powodowie wielokrotnie prosili pozwanych o usunięcie bram czy wydanie kluczy, jednak bezskutecznie. Pozwani nie mają możliwości przede wszystkim dojazdu do swoich posesji, nie może tam dojechać karetka pogotowia, służby porządkowe, wóz z opałem czy materiałami budowalnymi. Do swoich posesji powodowie dochodzą wąską ścieżką przez ogród sąsiada, nie mają możliwości dojechania tam samochodem jak i jego zaparkowania. Pozwani S. B. i R. B. w odpowiedziach na pozwy (odpowiedzi tożsame w obu sprawach) wnieśli o oddalenie powództw w całości i zasądzenie zwrotu kosztów procesu. Uzasadniając swoje stanowisko pozwani zarzucili, że złożyli skargę kasacyjną od postanowieniem Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 20 grudnia 2022 r sygn. I Ca 418/22, która nie została jeszcze rozpoznana. W skardze pozwani kwestionują istnienie przesłanek pozwalających na stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowych przejazdu i przechodu po dz. ew. nr (...) położonej w F.. Dalej pozwani podnieśli, że właściciel ma prawo do ogrodzenia swojej posesji, co też uczynili. Podnieśli, że brama i ogrodzenie wokół siedliska na dz. ew. nr (...) powstało przed stwierdzeniem zasiedzenia służebności gruntowej, a zatem powodowie nie mogą domagać się ich usunięcia. Pozwani wnieśli także o oddalenie powództw w oparciu o art. 5 kc, albowiem powodowie niewłaściwie korzystają ze szlaku służebnego, nie zamykali bramy, poruszali się szybko i zbyt wielkimi pojazdami, a przede wszystkim negatywnie odnoszą się do pozwanych. Tut. Sąd postanowieniem z dnia 27 grudnia 2023 r połączył sprawę o sygn. I C 338/23 ze sprawą o sygn. I C 280/
- Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powódka M. P. jest współwłaścicielką w 20/32 części dz. ew. (...) położonej w F., ujawnionej w Kw nr (...). Powodowie E. W. i B. W. są właścicielami dz. ew. nr (...) położonej w F., ujawnionej w Kw nr (...). Dowód: - odpis Kw nr (...) – k. 5-8, - elektroniczna Kw nr (...). Z kolei pozwani R. B. i S. B. na podstawie umowy sprzedaży z dnia 21 kwietnia 2016 r nabyli własność na prawach małżeńskiej wspólności ustawowej dz. ew. nr (...) położonej w F., ujawnionej w Kw nr (...). Dowód: - odpis Kw nr (...) – k. 9-
- T.. Sąd postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2022 r sygn. I Ns 172/19 stwierdził, że powódka M. P. nabyła przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 2010 r służebność gruntową przejazdu i przechodu na rzecz każdoczesnych właścicieli dz. ew. nr (...) po dz. ew. nr (...), nr (...) i nr (...) położonych w F. szlakiem o szerokości 3 m oznaczonym linią przerywaną koloru brązowego oraz literami A-D, B-C (na dz. ew. nr (...)) , D-E-F-G-H , C-M-L-K-J-I (na dz. ew. nr (...)) , H-W- U-T-S-R, I-N-O-P (na dz. ew. nr (...)) na wyrysie z mapy ewidencyjnej stanowiącym załącznik do III opinii uzupełniającej z dnia 20 października 2021 r sporządzonej przez geodetę uprawnionego mgr inż. R. M. stanowiącym integralną część postanowienia. Tym samym postanowieniem Sąd stwierdził, że powodowie E. W. i B. W. nabyli przez zasiedzenie, na prawach małżeńskiej wspólności ustawowej, z dniem 1 stycznia 2010 r służebność gruntową przejazdu i przechodu na rzecz każdoczesnych właścicieli dz. ew. nr (...) po dz. ew. nr (...) i nr (...) położonych w F. szlakiem o szerokości 3 m oznaczonym linią przerywaną koloru brązowego oraz literami A-D, B-C (na dz. ew. nr (...)) , D-E-F-G-H , C-M-L-K-J-I (na dz. ew. nr (...)) na wyrysie z mapy ewidencyjnej stanowiącym załącznik do III opinii uzupełniającej z dnia 20 października 2021 r sporządzonej przez geodetę uprawnionego mgr inż. R. M. stanowiącym integralną część postanowienia. Apelacja pozwanych od tego postanowienia została oddalona postanowieniem Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 20 grudnia 2022 r sygn. I Ca 418/
- Opisane ograniczone prawo rzeczowe został ujawnione w dziele I Kw nr (...) oraz Kw nr (...), a także w dziele III Kw nr (...). Dowód: - postanowieniem Sądu Rejonowego w Brzesku z dnia 8 kwietnia 2022 r i postanowienie Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 20 grudnia 2022 r - k. 16-17, 74-76, - mapa poglądowa do celów prawnych do sprawy I Ns 172/19 – k. 168, - akta sprawy I Ns 172/19 – k. 187-234, - odpis Kw nr (...)- k. 9-14, - odpis Kw nr (...) – k. 5-8, - elektroniczna Kw nr (...). Jeszcze w trakcie postępowania o zasiedzenie służebności gruntowej pozwani zaczęli ogradzać siedlisko na dz. ew. nr (...), najpierw ustawili bramę od strony wjazdu z drogi publicznej tj. od strony północnej, a następnie słupki ogrodzeniowe od strony południowej. Po ogłoszeniu stanu epidemicznego związanego z covid 19 w marcu 2020 r, pozwani zamknęli bramę w części północnej i wstawili przęsło w części południowej. O ile brama jest otwierana na klucz, to przęsło zostało zamontowane na stałe. Brama otwiera się tylko na szerokość 2, 6 m, a przęsło ma szerokość 2, 50 m. Jak widać na filmach, szerokość szlaku wynosząca tylko 3m nie pozwala na zatrzymanie samochodu, wyjście i zamknięcie bramy. Dowód: - fotografie – k. 18-19, 77-78, - wydruk z geoportalu – k. 163, - oględziny wraz z fotografiami – k. 169-171, - zeznania świadka P. K. – k. 164-165, - zeznania świadka J. K. - k. 165-166, - zeznania świadka A. W. – k. 166-167, - przesłuchanie powódki M. P. – k. 257v-258, - przesłuchanie powódki E. W. – k. 258v-259, - przesłuchanie powoda B. W. – k. 259v, - przesłuchanie pozwanego R. B. – k. 259v-260, - przesłuchanie pozwanej S. B. – k. 260v-
- Działania pozwanych związane były także z tym, że powodowie i członkowie ich rodzin w sposób niewłaściwy korzystały z przysługującej im służebności, a to nie zamykali bramy wjazdowej, przejeżdżali zbyt dużymi pojazdami powodując szkody, przejeżdżali zbyt szybko stwarzając zagrożenie dla dzieci pozwanych. Na tle korzystania ze szlaku między stronami dochodziło do kłótni, była wzywana policja, a nawet toczyły się sprawy sądowe karne. Dowód: - wyroki karne – k. 250-253, - fotografie i filmy na płycie CD – k. 254, protokół z odtworzenia nagrania k. 262, - zeznania świadka P. K. – k. 164-165, - zeznania świadka J. K. - k. 165-166, - zeznania świadka A. W. – k. 166-167, - przesłuchanie powódki M. P. – k. 257v-258, - przesłuchanie powódki E. W. – k. 258v-259, - przesłuchanie powoda B. W. – k. 259v, - przesłuchanie pozwanego R. B. – k. 259v-260, - przesłuchanie pozwanej S. B. – k. 260v-
- Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej wymienionych dokumentów, fotografii, oględzin, filmów, zeznań świadków i przesłuchania stron. Za wiarygodne należało uznać wszystkie dokumenty znajdujące się w aktach, albowiem nie były kwestionowane przez strony. Także odtworzone filmy i okazane fotografie nie były kwestionowane przez strony. Istotne znaczenia dla sprawy miały oględziny, które pozwoliły naocznie zapoznać się z sytuacją w terenie. Strony nie zgłaszały zastrzeżeń co do ich przebiegu i treści protokołu. Odnośnie zeznań świadków: P. K., J. K., A. W. oraz przesłuchania stron: M. P., E. W., B. W., R. B. i S. B., to Sąd w całości uznał jej za wiarygodne, jako szczere, logiczne i wzajemnie się uzupełniające. Wszystkie słuchane w sprawie osoby potwierdziły, że powodowie nie mogą i nie korzystają ze szlaku służebnego przebiegającego po dz. ew. nr (...) z uwagi na zamkniętą bramę i ogrodzenie znajdującego się tam siedliska. Szlak służebny przebiega przez środek siedliska dz. ew. nr (...), brama wjazdowa od strony północnej na siedlisko została zamknięta na klucz jak podała E. W. w dniu 24 marca 2020 r, a wyjazd od strony południowej został zablokowany poprzez umieszczenie w ogrodzeniu na stałe przęsła. Taka sytuacja trwa do chwili obecnej, co więcej świadkowie potwierdzili, że szlak nie został udrożniony celem przejazdu karetki transportu węgla czy materiałów budowlanych. Z kolei twierdzenia pozwanych o tym, że powodowie czy członkowie ich rodzin korzystają w sposób niewłaściwy ze szlaku, potwierdziły filmy z monitoringu oraz fotografie. Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 251 kc do ochrony praw rzeczowych ograniczonych stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności. Z kolei zgodnie z art. 222 § 1 kc właściciel może żądać od osoby, która faktycznie włada jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. Zaś art. 222 § 2 kc stanowi, że przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń. Służebności gruntowe, jako prawa rzeczowe, są skuteczne erga omnes. Ich naruszenie powoduje możliwość skorzystania z ochrony prawnej zarówno przeciwko osobom trzecim, jak i właścicielowi rzeczy. Należy jednak mieć na uwadze, iż odpowiednie stosowanie do ochrony służebności gruntowych przepisów o ochronie prawa własności oznacza konieczność uwzględnienia istotny służebności gruntowych, stąd nie w każdym przypadku zastosowanie znajdą wszystkie roszczenia przysługujące właścicielowi rzeczy, w tym roszczenia windykacyjne, negatoryjne i uzupełniające. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, powodowie - jako właściciele nieruchomości władnących tj. dz. ew. nr (...) i nr (...) położonych w F. – wystąpili z roszczeniem negatoryjnym przeciwko pozwanymi jako właścicielom nieruchomości obciążonych, którzy naruszyli ich w prawie służebności gruntowej przejazdu, przechodu i przegonu przez dz. ew. nr (...) w F. tj. na podstawie art. 222 § 2 kc w zw. z art. 251 kc. „ W razie zaistnienia na nieruchomości obciążonej stanu rzeczy sprzecznego z treścią ustanowionego prawa rzeczowego, służebnie uprawniony uzyskuje określone roszczenia, których może dochodzić w odrębnym postępowaniu (art. 222 w związku z art. 251 k.c. albo art. 344 § 1 w związku z art. 352 § 2 k.c.)” (uchwała SN z dnia 26 czerwca 2002 r sygn. III CZP 38/02 LEX). Bezsporny w przedmiotowej sprawie było to, że na szlaku wymienionej służebności o szerokości 3 m oznaczonym linią przerywaną koloru brązowego oraz literami D-E-F-G-H, C-M-L-K-J-I na wyrysie z mapy ewidencyjnej stanowiącym załącznik do III opinii uzupełniającej z dnia 20 października 2021 r sporządzonej przez geodetę uprawnionego mgr inż. R. M. stanowiącym integralną część postanowienia Sądu Rejonowego w Brzesku z dnia 8 kwietnia 2022 r sygn. akt I Ns 172/19 tj. na dz. ew. nr (...) usytuowano od strony północnej bramę zamkniętą na klucz a od strony południowej przęsło zamontowane na stałe. Bezspornym było, że przeszkody te posadowili pozwani w marcu 2020 r i istnieją one do chwili obecnej. W tym miejscu należy podkreślić, że ochrona negatoryjna – przysługująca podmiotowi ograniczonego prawa rzeczowego – ma charakter obiektywny. O powstaniu roszczenia negatoryjnego decyduje obiektywny fakt naruszenia prawa, a nie subiektywna ocena podmiotu, który naruszył to prawo. Nie ma znaczenia czynnik winy czy zła wiara. Powyższe nie oznacza, że podmiot naruszający – pozwany w procesie negatoryjnym – nie ma możliwości obrony, choć jest ona zwykle utrudniona. Przede wszystkim pozwani podnosili, że od postanowienia Sąd Okręgowego w Tarnowie z dnia 20 grudnia 2022 r sygn. I Ca 418/22, oddalającego ich apelację od postanowienia tut. Sądu z dnia z dnia 8 kwietnia 2022 r sygn. akt I Ns 172/19 stwierdzającego zasiedzenie służebności, wnieśli skargę kasacyjna, która nie została jeszcze rozpoznania (a nawet przyjęta do rozpoznania). Niemniej jednak postanowienie tut. Sądu z dnia 8 kwietnia 2022 r sygn. akt I Ns 172/19 stwierdzające nabycie służebności drogowych przez powodów jest prawomocne. Co więcej służebności zostały ujawnione w księgach wieczystych jako obciążenie nieruchomości pozwanych. Nie ma znaczenia także to, że pozwani wnieśli pozew o unieważnienia umowy sprzedaży z dnia 21 kwietnia 2016 r, na podstawie której nabyli dz. ew. nr (...), albowiem roszczenie negatoryjne przysługuje przeciwko naruszycielowi, którym może być właściciel nieruchomości obciążonej jak i podmiot trzeci. Niewątpliwie pozwani są naruszycielami w omawianym znaczeniu. Pozwani podnosili, że jako właściciele dz. ew.nr (...) mają prawo do ogrodzenia znajdującego się na niej siedliska, chociażby celem ochrony miru domowego. Niemniej jednak władztwo właściciela nad nieruchomością może być ograniczone poprzez obciążenie jej służebnością. Zgodnie z art. 285 kc nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości prawem, którego treść polega na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej. Pozwani podnosili, że postanowienie stwierdzające nabycia przez powodów służebności po dz. ew. nr (...) zostało wydane przed posadowieniem bramy i ogrodzenia na tej działce. Ale pozwani pominęli fakt, że zasiedzenie służebności zostało stwierdzone z dniem 1 stycznia 2010 r, a przeszkody na szlaku posadowili w marcu 2020 r. Pozwani chcieliby przeniesienia szlaku służebnego, co jest możliwe w świetle art. 291 kc, ale tylko w inne miejsce na nieruchomości pozwanych. Natomiast mankamentem istniejącego szlaku służebnego jest to, iż biegnie on w jedynym możliwym miejscu (uwarunkowanym historycznie). Przeniesieni szlaku w inne miejsce wiązałoby się z koniecznością wyburzenia zabudowań na nieruchomości pozwanych, albo z koniecznością uzyskania zgodny właścicieli sąsiednich nieruchomości na przeniesienie obciążenia na ich posesje. Ostatecznie pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w oparciu o art. 5 kc, albowiem z uwagi na niewłaściwe korzystanie przez powodów z przysługującej im służebności. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym oddalenie powództwa negatoryjnego na podstawie art. 5 kc może mieć miejsce tylko w sytuacjach zupełnie wyjątkowych. Oddalenie powództwa oznaczałoby bowiem pozbawienia uprawnionego ochrony przysługującej mu mocy prawa. W przedmiotowej sprawie powodowie - mimo że czasami w sposób niewłaściwy korzystają ze szlaku – to nie posiadają innej drogi dojazdowej do swoich posesji. Pozbawienie ich prawo do udrożnienia szlaku byłoby po prostu nieludzkie. Ale pozwani nie są bezradni wobec niewłaściwych zachowań powodów, albowiem mogą wystąpić do Sądu z pozwem od nakazanie powodom odpowiedniego korzystania ze szlaku. Nie można pominąć tego, że Sąd proponował stronom ugodowe zakończenie sporu tj zawarcie ugody dotyczącej zarówno udrożnienia szlaku jak i zobowiązania powodów do właściwego korzystania ze szlaku. Spotkanie informacyjne w dniu 19 grudnia 2023 r zakończyło się bezskutecznie. Wobec powyższego Sąd nakazał pozwanym usunięcie bramy znajdującej się w północnej części szlaku oraz ogrodzenia znajdującego w części południowej tego szlaku. W przedmiotowej sprawie nie było możliwości nakazania pozwany wydania kluczy do bramy, tak by powodowie mogli ją otwierać. Brama w swoim świetle ma szerokość tylko 2, 60 m, a przęsło 2, 50 m, ich otwarcie nie udrożniłoby szlaku, którego szerokość wynosi 3, 00 m. Nadto przy takiej szerokości szlaku nie ma możliwości opuszczenia pojazdu celem zamknięcia bramy. Zgodnie z art. 320 kpc w szczególnie uzasadnionych wypadkach w sprawach o wydanie nieruchomości sąd może wyznaczyć odpowiedni termin do spełnienia tego świadczenia. Zastosowanie tego przepisu uzasadnione jest ze względów społecznych, gdy natychmiastowe wykonania wyroku wywołałoby reperkusje dla osób trzecich. W orzecznictwie Sądu Najwyższego możliwość stosowania art. 320 kpc rozszerzona została do wyroków negatoryjnych ( por.: zob. wyroki SN: z 9.07.2008 r., V CSK 52/08, LEX nr 510986, oraz z 28.05.2008 r., II CSK 658/07, LEX nr 432067). Co więcej Sąd może ten przepis stosować na wniosek , jak i z urzędu. Termin 7 dni wnioskowany w pozwie był nierealny do wykonania, Sąd wyznaczył termin 1- go miesiąca od prawomocności wyroku, w zakresie krótszego terminu pozew został oddalony. Nadto Sąd zakazał pozwanym czynienia jakichkolwiek przeszkód powodom w korzystaniu ze służebności, w zakresie dalszych żądań powództwo zostało oddalone. W tym stanie rzeczy na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 98 kpc. Powódka M. P. wygrała proces i należał jej się zwrot kosztów, na które składały się: opłata sądowa od pozwu 30, 00 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika przyznanego z urzędu, które Sąd przyznał w wysokości dwukrotności stawki minimalnej z uwagi na nakład pracy i wielopodmiotowość sporu tj. 960, 00 zł (2 x 480, 00 zł) - łącznie 990, 00 zł. Sąd zasądził tą kwotę od pozwanych na rzecz powódki. Wynagrodzenie dla pełnomocnika pozwanych także wyznaczonego w tej sprawie z urzędu będzie wypłacone z środków budżetowych tut. Sądu także w wysokości 960, 00 zł. Sąd nakazał pobrać od pozwanych brakujące koszty sądowe tj. koszt przejazdu na miejsce oględzin 180, 00 zł oraz zwrot kosztów stawiennictwa świadka 34, 50 zł i 82, 31 zł - łącznie kwotę 296, 81 zł. Także powodowie E. W. i B. W. wygrali proces i należał im się zwrot kosztów, na które składały się: opłata sądowa od pozwu 200, 00 zł, opłata sądowa od wniosku o udzielenie zabezpieczenia 100, 00 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17, 00 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru, które Sąd przyznał w wysokości dwukrotności stawki minimalnej z uwagi na nakład pracy i wielopodmiotowość sporu tj. 960, 00 zł (2 x 480, 00 zł) - łącznie 1 227, 00 zł. Sąd zasądził tą kwotę od pozwanych na rzecz powodów. Sędzia Agata Gawłowska- Sobusiak