Wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 11 marca 2026 r., sygn. akt II Ka 870/25
Sygn. akt II Ka 870/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 marca 2026r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący:
SSO Agata Kowalska Sędziowie:
SO Paweł Mądry SO Agnieszka Karłowicz (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Beata Wilkowska przy udziale prokuratora Marka Sęktasa po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. sprawy H. Z. (2) i M. N. (1) oskarżonych z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 297 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 § 1 kk na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Rejonowego w Węgrowie z dnia 23 września 2025 r. sygn. akt II K 278/24 I. zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;
II. zasądza od oskarżonych H. Z. (2) i M. N. (1) na rzecz oskarżyciela posiłkowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. kwoty po 420 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie odwoławcze;
III. zasądza na rzecz Skarbu Państwa od oskarżonych H. Z. (2) 790 złotych oraz M. N. (1) 610 złotych kosztów sądowych za II instancję.
UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II Ka 870/25 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
1 1.
CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Węgrowie z 23 września 2025 roku sygn. II K 278/24 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐co do winy ☐co do kary ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐art. 439 k.p.k. ☐brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐uchylenie ☒zmiana 2.
Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp.
Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty --- ----------------------- ------------------------------------------------------------------- ------------------------ ---------------- Lp.
Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty --------- ---------------------- --------------------------------------------------------- ------------------- -------------- 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu ------------------- -------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------- 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu ------------------ ------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------- .
STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp.
Zarzuty 2.
Zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. wymaga wykazania wad w ocenie konkretnych dowodów dokonanych przez sąd orzekający, prowadzących do wniosku, że ocena ta przekroczyła granice swobodnej oceny, przy czym konieczne jest wykazanie konkretnych błędów w sposobie dochodzenia do określonych ocen, przemawiających w zasadniczy sposób przeciwko dokonanemu rozstrzygnięciu (tak również Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 lipca 2019 r. II AKa 94/18). Sąd Okręgowy dokonując kontroli instancyjnej nie dopatrzył się uchybień ze strony Sądu Rejonowego w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych oraz oceny poszczególnych dowodów. Niewątpliwie podstawowym dowodem przemawiającym za odpowiedzialnością oskarżonego H.
Z. (1) były wyjaśnienia oskarżonego M. N. (1). W ocenie Sądu Okręgowego wniesiona apelacja nie podważyła dokonanej przez Sąd I instancji oceny dowodu z wyjaśnień M. N. (1). To właśnie skuteczne zanegowanie tych wyjaśnień mogło w zasadniczy sposób zmienić ocenę prawnokarną zachowania oskarżonego H. Z. (1). Natomiast spójne, konsekwentne i jednolite wyjaśnienia M. N. (1) w sposób jednoznaczny wskazywały na odpowiedniość oskarżonego H. Z. (1). M. N. (2) jasno wskazał, że nie był skonfliktowany ze współoskarżony, nie uczestniczył w postępowaniu rozwodowym oskarżonego, a więc nie miał żadnych przesłanek, aby bezpodstawnie i kłamliwie obciążać H. Z. (1). M. N. (2) wskazał, w jaki sposób uzyskał numer identyfikacyjny producenta, jak odbywało się przekazywanie pieniędzy i jak była jego rola oraz rola H.
Z. (1) w przestępczym procederze. Istotne znaczenia miała też treść korespondencji ujawniona w telefonie M. N. (1) (k. 158-159), gdzie jak wskazywał otrzymał od H. Z. (1) ponaglenie dotyczące przekazania pieniędzy. Po wpłatach na rachunek M. N. (1) następowały wypłaty środków i przekazanie zasadniczych kwot na rzecz H. Z. (1) – zestawienie operacji konta bankowego.
Wbrew twierdzeniom skarżącego rola H. Z. (1) nie była marginalna i nie ograniczała się do biernego akceptowania działań M. N. (2). To H. Z. (1) tworzył i składał wnioski do (...), wskazując w nich M. N. (2) jak użytkownika określonych działek, co nie było prawdą. M. N. (2) nie miał potrzeby uzyskiwania numeru identyfikacyjnego producenta, bo nie składał przed 2019 rokiem oraz później wniosków o dopłaty, gdyż jego brat prowadzi gospodarstwo, obsiewa grunty i pobiera dopłaty. To pod wpływem H. Z. (1) oskarżony M. N. (1) złożył wniosek i uzyskał numer identyfikacyjny. Te ustalenia z wyjaśnień M. N. (1) znalazły potwierdzenie w innych dowodach. Istotne znaczenie miały dokumenty przekazane przez żonę oskarżonego organom policji, z których wynika, że H.
Z. (1) był w posiadaniu wniosków o wpis do ewidencji producentów, wniosków o przyznanie płatności nie tylko M. N. (1), ale i innych osób (k.168- 170). To zaś potwierdza wypowiedzi M. N. (1), że poza pierwszym wnioskiem, który podpisał, pozostałe o przyznanie dopłat odbywały się poza nim, a wypełniał i wysyłał je H. Z. (1). Postępowanie oskarżonego H. Z. (1) było zasadniczym elementem współdziałania obu oskarżonych. Nie ulega wątpliwości, że H. Z. (1) z racji swoich obowiązków zawodowych znał nie tylko procedurę uzyskania dopłat, ale też ułomności systemu, który miał luki. Jego zachowanie ukierunkowane było na określony cel, którym było osiągnięcie korzyści majątkowej poprzez niekorzystne rozporządzenie mieniem przez agencję, a więc wzbogacenie się kosztem majątku innego podmiotu.
Zasadnicza rola H. Z. (1) w przestępczym zachowaniu, ustalona przez Sąd I instancji, miała wpływ na rodzaj i rozmiar orzeczonej wobec niego kary.
Sąd I instancji miał świadomość, że oskarżony H. Z. (1) był skonfliktowany z T. C., M. Z., M. I. i V. N.. Analiza zeznań tych świadków wskazuje, że ich relacje opisują wcześniejsze próby pozyskania przez H. Z. (1) innych osób, celem złożenia wniosków, które nie powiodły się. Taką samą próbę oskarżony podjął wobec M. N. (1) i ta zakończyła się sukcesem. Za każdym razem miało to być pozyskanie dopłat dotyczących cudzych nieruchomości, co do których nie są składane wnioski o dopłaty, a propozycje dotyczyły osób posiadających własne nieruchomości rolne, bo oni mogli otrzymać numer identyfikacyjny producenta. Zeznania tych świadków nie zostały skutecznie zanegowane, a Sąd Okręgowy również uznał je za spójne i wzajemnie się uzupełniające. Trafnie Sąd I instancji ocenił zeznania świadka L. K. zapewniającej o niewinności oskarżonego H. Z. (1). Przekonanie T. C., M. Z., M. I. i V. N. o zachowaniu przestępczym oskarżonego wynikało nie z własnych przemyśleń, ale konkretnych propozycji złożonych świadkom przez oskarżonego o możliwości uzyskanie środków finansowych.
Nie mogło być mowy o przyjęciu, że działanie H. Z. (1) stanowiło pomocnictwo, albowiem jak twierdził skarżący, swoimi zachowaniami w tym m.in. pomocą w złożeniu wniosku o dopłaty i jego wypełnieniu - ułatwił ich popełnienie M. N. (1). Rola pomocnika jest marginalna, ułatwiająca popełnienie czynu, lecz nie wpływająca na jego przebieg. Jak wynika z wyjaśnień M. N. (1), H. Z. (1) nie tylko umożliwił złożenie wniosku o nadanie numeru producenta, złożył elektronicznie wnioski o dopłaty, ale modyfikował je, wskazał według własnego uznania działki będące własnością innych osób, ale monitorował wypłatę dopłat i wskazywały kiedy M. N. (2) ma je wypłacić z konta i przekazać H. Z. (1). Niewątpliwie, co ustalił Sąd I instancji, M. N. (2) i H. Z. (1) działali wspólnie i w porozumieniu. Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 2025 r. I KK 332/24 nie jest konieczne, aby każdy z oskarżonych osobiście podejmował zachowania stanowiące znamiona czynu zabronionego. Jurydyczna istota współsprawstwa zasadza się na stworzeniu podstaw do przypisania każdemu ze współsprawców całości popełnionego wspólnie przez kilka osób przestępstwa, a więc także tego, co zostało zrealizowane przez innych współdziałających, przy czym każdy ze współsprawców ponosi odpowiedzialność tak, jak gdyby sam wykonał czyn zabroniony (zrealizował jego znamiona w całości własnoręcznie), niezależnie od odpowiedzialności pozostałych współdziałających.
Argumenty skarżącego dotyczące pierwszoinstancjnej oceny wyjaśnień oskarżonego stanowiły jednostronne podkreślanie okoliczności dla niego korzystnych, z pomięciem i przemilczeniem wszystkiego tego, co go obciążało. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż w każdej sprawie, kiedy oskarżony nie przyznaje się do winy i podaje okoliczności mogące świadczyć o jego niewinności, obowiązkiem organów postępowania przygotowawczego, jak i Sądu rozpoznającego sprawę, jest dokładne sprawdzenie obrony oskarżonego i poddanie ocenie dopiero tak zebranego materiału dowodowego (wyrok SN z 20.07.1987r., II KR 167/87, Inf. Praw. 1-3/1988, poz. 16). Przyznanie samej płatności nie jest uzależnione od posiadania tytułu prawnego, zwłaszcza tytułu własności, do objętych wnioskiem gruntów rolnych, a ich istotą jest przyznawanie osobie, która rzeczywiście rzecz posiada i uprawia grunty rolne, tzn. decyduje jakie rośliny uprawiać i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty zgodnie z normami i wymogami.
M. N. (1) nie był posiadaczem czy właścicielem działek objętych wnioskiem, a konkretne działki wskazał H. Z. (1) mając wiedzę, że nie obejmują je wnioski o dopłaty. Określone zasady przyznawania płatności sprzyjają pojawianiu się zachowań zmierzających do ich uzyskania w oparciu o bezprawne zajmowanie cudzych nieruchomości, przejmowanych w „bezumowne użytkowanie” i często połączone jest z „działalnością” rolniczą, która ma charakter fikcyjny ewentualnie prowadzona jedynie na użytek wniosku o dopłaty. Tym samym argumenty wskazane w apelacji nie zostały uwzględnione i zasadnie uznano, że oskarżony H. Z. (1) i M. N. (1) swoim zachowaniem wyczerpali znamiona przestępstw z art. 286 § 1 kk oraz art. 297 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk.
Przesłanka rażącej niewspółmierności kary jest spełniona tylko wówczas, jeżeli z punktu widzenia nie tylko sprawcy czy jego obrońcy, ale i ogółu społeczeństwa, orzeczona kara jawi się jako niesprawiedliwa, zbyt drastyczna, przynosząca nadmierną dolegliwość. Nie chodzi przy tym o każdą ewentualną różnicę w ocenach co do wymiaru kary, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby - również w potocznym znaczeniu tego słowa – rażąco niewspółmierną, czyli niewspółmierną w stopniu niedającym się wręcz zaakceptować. Pojęcie niewspółmierności rażącej oznacza zatem znaczną dysproporcję między karą wymierzoną, a karą sprawiedliwą, zasłużoną, która powinna zostać wymierzona w wyniku prawidłowego zastosowania dyrektyw sądowego wymiaru kary oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo.
Na tym etapie rozważań przypomnieć należy, iż w myśl regulacji zawartych w art. 53 kk Sąd wymierzając karę, winien baczyć, by jej dolegliwość nie przekraczała stopnia winy sprawcy, uwzględnić stopień społecznej szkodliwości przypisanego mu czynu, a także mieć na uwadze cele zapobiegawcze i wychowawcze, które winna sprawować kara, jak również potrzeby wynikające z dyrektywy prewencji ogólnej. Nadto, Sąd wymierzając karę powinien zwrócić uwagę na właściwości i warunki osobiste sprawcy, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie po jego popełnieniu, a zwłaszcza starania o naprawienie szkody oraz zadośćuczynienie.
Przenosząc te uwagi o charakterze ogólnym na kanwę przedmiotowej sprawy, podkreślić należy, iż w ocenie Sądu II instancji, Sąd Rejonowy wymierzając oskarżonemu sankcję karną uwzględnił przywołane powyżej dyrektywy. Orzeczona obecnie wobec H. Z. (1) sankcja karna w postaci kary 8 miesięcy pozbawienia wolności stanowi zważoną kompilację okoliczności łagodzących i obciążających oskarżonego. Jednocześnie kara ta jest odpowiednia do tego, by podziałać na niego powstrzymująco i uświadomić nie tylko jemu, lecz także przyszłym potencjalnym sprawcom przestępstw, nieuchronność poniesienia odpowiedzialności karnej za prezentowanie nagannych zachowań. Tego typu zachowania muszą spotkać się z odpowiednią reakcją wymiaru sprawiedliwości. W ocenie Sądu Okręgowego orzeczona represja karna wobec oskarżanego nie mogła wyrażać się w karze pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Oskarżony był wcześniej karany, również za czyny z art. 297 kk i art. 286 kk popełnione na szkodę Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a w sprawie II K 64/21 Sądu Rejonowego w Węgrowie orzeczono wobec oskarżonego karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Dotychczasowy sposób życia oskarżonego, wykorzystanie zajmowanego stanowiska, powtarzalność zachowań przestępczych, wskazują, że istnieją podstawy do uznania kary 8 miesięcy pozbawienia wolności za karę sprawiedliwą, która może być wykonywana w systemie dozoru elektronicznego.
Wniosek Obrońca oskarżonego wniósł o uniewinnienie go od zarzucanych mu czynów ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
Bezzasadność zarzutów skutkowała bezzasadnością wniosków.
4.
OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5.
ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1.
Przedmiot utrzymania w mocy Wyrok Sądu Rejonowego w Węgrowie z dnia 23 września 2025 r. w sprawie II K 278/24.
Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Apelacja obrońcy nie była zasadna. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się uchybień podlegających rozpatrzeniu z urzędu, skutkujących zmianą bądź uchyleniem przedmiotowego wyroku.
5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1.
Przedmiot i zakres zmiany ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach zmiany ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ----------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 439 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 2.1.
Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 3.1.
Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 4.1. ----------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności --------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 6.
Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II., III.
Apelacja obrońcy okazała się bezzasadna, zatem zgodnie z art. 636 § 1 kpk oskarżony ponosi koszty procesu za postępowanie odwoławczego w całości. Z tych powodów Sąd Okręgowy uwzględnił wniosek pełnomocnika i zasądził od oskarżonych na rzecz oskarżyciela posiłkowego kwoty po 420 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.
Na podstawie art. 634 kpk w zw. z art. 636 § 1 i 2 kpk i art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych (Dz. U. z 2013 r., poz.1247) Sąd Okręgowy zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 780 złotych opłaty i 10 zł wydatków.
7.
PODPIS 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację obrońca oskarżonego H. Z. (1) Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wyrok w całości 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐co do winy ☐co do kary ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐art. 439 k.p.k. ☐brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒uchylenie ☒zmiana