IV Ka 611/25

UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt IV Ka 611/25 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 30 czerwca 2025 roku w sprawie o sygn. akt II K 12/24. 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☒co do winy ☒co do kary ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.1.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐art. 439 k.p.k. ☐brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒uchylenie ☒zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 1.5. Ustalenie faktów 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.1.1. 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2.1. 1.6. Ocena dowodów 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. Zarzut pierwszy (1-numeracja sądu okręgowego) podniesiony przez obrońcę oskarżonego E. B. w złożonej apelacji dotyczył:

1. a)obrazy przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a to art. 7 kpk poprzez dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego i wskazań wiedzy, co doprowadziło do nieuzasadnionego przyjęcia, iż oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu, w sytuacji gdy brak jest jednoznacznych dowodów przemawiających za przypisaniem oskarżonemu winy i jednoznacznie ukierunkowanej na poniesienie odpowiedzialności karnej przez oskarżonego, analizy: - wyjaśnień oskarżonego E. B., który to konsekwentnie nie przyznawał się do popełnienia zarzucanego mu czynu zabronionego, jednocześnie w sposób spójny i logiczny wskazywał na rzeczywistość i zasadność przeprowadzonych transakcji, oskarżony w ramach prowadzonej działalności gospodarczej odprowadzał należny podatek dochodowy od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług, a jego kontrahenci wystawiający faktury prowadzili faktyczną działalność gospodarczą, dopełnił wszelkich działań, aby zweryfikować swoich kontrahentów uwzględniając ówczesne możliwości, a co za tym idzie błędne przyjęcie, że oskarżony posiadał świadomość, iż w zgłaszanych deklaracjach poświadczył nieprawdę, - bezkrytycznej ocenie przez Sąd I instancji zeznań świadków X. H., T. T., B. D. i L. O. złożonych w toku postępowania kontrolnego, które to miałby świadczyć o fakcie dopuszczenia się przez oskarżonego zarzucanego mu czynu, podczas gdy oskarżony E. B. nie miał świadomości nieprawidłowości po stronie kontrahentów,
2. b)obrazy przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a to art. 5 § 2 kpk poprzez zaniechanie rozstrzygnięcia niedających się usunąć wątpliwości na korzyść oskarżonego, w sytuacji gdy sprawstwo oskarżonego winno być dla sądu bezsporne, a zasada prawdy materialnej wprowadza w procesie karnym wymóg opierania wszelkich rozstrzygnięć na zgodnych z prawdą ustaleniach faktycznych, rozumie się jednak przez nie ustalenia udowodnione, a więc takie, gdy w świetle przeprowadzonych dowodów fakt przeciwny dowodzeniu jest niemożliwy lub wysoce nieprawdopodobny, obowiązek udowodnienia odnosić należy jednak tylko do ustaleń niekorzystnych dla oskarżonego, jako że on sam korzysta z domniemania niewinności (art. 5 § 1 kpk), a niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na jego korzyść (art. 5 § 2 kpk). ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Aby skutecznie podnosić zarzut naruszenia wynikającej z art. 7 kpk zasady swobodnej oceny dowodów należy wykazać, że ustalenia sądu meriti oraz ocena zgromadzonego w niniejszej sprawie istotnego materiału dowodowego z punktu widzenia postawionego oskarżonemu zarzutu nie została poprzedzona ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 kpk) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 kpk), a nadto nie była wynikiem rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 kpk) oraz uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424 § 1 pkt 1 kpk) - zobacz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1990 r., OSNKW 1991 r., nr 7-9, poz. 41 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 r., Prok i Pr. 1999 r., nr 2 poz.6). Sąd I instancji przeprowadził wnikliwe postępowanie dowodowe. Ujawnił przez odczytanie wyjaśnienia oskarżonego E. B., który nie stawił się na termin rozprawy w dniu 24 maja 2024 roku (był powiadomiony o terminie prawidłowo) i na kolejnych rozprawach przeprowadził dowód z zeznań świadków X. H., H. G. (w formie wideokonferencji z Zakładem Karnym w T.), B. D., N. J., L. O., J. T. (przez odczytanie k-1471v) oraz ujawnił w trybie procesowym nieosobowy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Sąd rejonowy zasadnie przypisał E. B. sprawstwo zarzucanego mu czynu, gdyż w sposób uprawniony oparł się na dowodach obciążających oskarżonego odmawiając jednocześnie wiary jego wyjaśnieniom w części, której nie przyznał się do popełnienia zarzuconego mu czynu twierdząc, że u niego są wszystkie faktury sprzedaży, za które zapłacił podatek do urzędu skarbowego plus VAT i wszystko było uczciwie zrobione. Sąd meriti w sposób przekonujący wykazał, że zakwestionowane faktury, którymi posłużył się oskarżony do rozliczeń podatkowych za 2010 roku nie odzwierciedlały rzeczywistego przebiegu zdarzeń. Dostaw złomu wynikających z zakwestionowanych faktur do firmy oskarżonego z pewnością nie wykonały firmy Przedsiębiorstwo (...) L. A., Firma (...) J. T., (...) H. V., (...) (...). Apelant twierdząc w podniesionym zarzucie, że kontrahenci oskarżonego wystawiający faktury prowadzili faktyczną działalność gospodarczą pomija ujawniony w toku przewodu sądowego materiał dowodowy, który przeczy tej tezie. W wyniku podjętej kontroli ujawniono, że J. T. nie posiadał towaru -złomu, żadnego placu, infrastruktury jak magazyny, składy, wagi, wózki widłowe, środki transportu do przewozu złomu etc. Jak wynika z zeznań J. T. w rzeczywistości nie prowadził działalności gospodarczej, a do założenia firmy skłoniła go sytuacja materialna. Zeznał, że: „działalność mojej firmy polegała jedynie na wystawianiu faktur VAT z tytułu sprzedaży złomu, nie odzwierciedlających rzeczywiście przeprowadzonych transakcji sprzedaży”. W wyniku podjętej kontroli ujawniono, że również H. G. nie posiadał złomu i żadnych środków technicznych, przy pomocy których mógłby prowadzić działalność gospodarczą o rzeczonym profilu. Z zeznań H. G. wynika, że do założenia firmy namówił go kolega. Jego rola sprowadzała się jedynie do wystawiania pustych faktur VAT dotyczących sprzedaży złomu, za co otrzymywał od kolegi o pseudonimie (...) 2000 złotych miesięcznie. Zeznał, że: „od początku założenia firmy zdawał sobie sprawę, że jest przysłowiowym słupem”. Kolejny kontrahent oskarżonego H. V., który zarejestrował działalność gospodarczą pod firmą (...) H. V. przesłuchany w roli podejrzanego w Prokuraturze Okręgowej w (...) wskazał, że nie posiadał żadnych kontrahentów, wystawiał puste faktury, które nie odzwierciedlały realnych zdarzeń. Pomieszczenie, które wynajmował było puste. Także przeprowadzona kontrola ujawniła, że kontrahent (...) L. A. nie realizowali dostaw złomu, która została wskazana w wystawionych fakturach. Sąd meriti wskazał dowody w oparciu o które dokonał tych ustaleń i w sposób przekonujący uzasadnił swoje stanowisko, powołując się również na prawomocne wyroki skazujące wydane przez różne sądy w stosunku do kontrahentów oskarżonego. Obrońca oskarżonego w istocie nie kwestionuje ustaleń sądu meriti odnośnie posłużenia się przez oskarżonego do rozliczeń podatkowych nierzetelnymi fakturami wystawionymi przez ww. firmy w okresie przypisanego mu czynu w zaskarżonym wyroku, ale podnosi, że oskarżony nie mógł mieć świadomości, że te faktury są nierzetelne, a firmy, które je wystawiły nie wykonały transakcji dotyczących sprzedaży złomu jego firmie, które potwierdzały faktury opisane w przypisanym oskarżonemu czynie. Zdaniem apelanta oskarżony dopełnił wszelkich działań, aby zweryfikować swoich kontrahentów, uwzględniając ówczesne możliwości, a co za tym idzie, że nie można ustalić, iż oskarżony posiadał świadomość, że w zgłoszonych deklaracjach poświadczył nieprawdę. Wbrew twierdzeniom apelanta E. B. nie dochował należytej staranności i nie podjął żadnych realnych i konkretnych kroków, by upewnić się, że jego kontrahenci są w rzeczywistości dostawcami towarów wyszczególnionych w fakturach, pomimo faktu, że kwoty transakcji były dość znaczne, płatności wykonywane były w formie gotówkowej, a brak jest dokumentacji wagowej, kasowej i magazynowej potwierdzającej dostawę towarów, co jasno wynika z zeznań X. H., B. D.. J. H., który był przy zakupie złomu od różnych kontrahentów w 2010 roku w oddziale w B., w złożonych zeznaniach w dniu 02 lipca 2021 roku stwierdził, że ,, po przyjęciu do pracy całą procedurę zakupu złomu jego weryfikacji pod względem klasy przedstawiało mi szefostwo, jeśli chodzi o dokumenty to księgowość mówiła jakie dokumenty są potrzebne i szefostwo samo mówiło NIP, Regon, wpis do ewidencji, dokumenty jak się zakładało działalność (…). W tamtych latach jeśli chodzi o odpady nie istniało zezwolenie na składowanie i obrót odpadami” ( k-936 w zw. z k-566-567). Oskarżony (i jego pracownik) od kontrahentów nie żądał zezwoleń na zbieranie odpadów oraz transport odpadów. Stosownie bowiem do art. 28 ust. i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 ze zm.), obowiązującej w spornym okresie, prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów oraz transport odpadów wymagały uzyskania zezwolenia. Zezwolenie na zbieranie lub transport odpadów wydawał w drodze decyzji starosta. Zdaniem sądu okręgowego ( w okresie zarzuconego czynu) obowiązkiem oskarżonego w ramach wewnętrznych procedur sprawdzania rzetelności dostawców złomu, a które stanowią warunek niezbędny do nawiązania współpracy z danym kontrahentem, było zażądanie od kontrahentów przede wszystkim wskazanych zezwoleń, a następnie dopiero dokumentów rejestracyjnych. Tymczasem w niniejszej sprawie z zeznań ww. świadków odnośnie weryfikacji powyższych firm nie wynika, aby żądano od nich przedłożenia takiego zezwolenia, które jest decyzją administracyjną. Także z zeznań L. O. nie wynika, aby takiego zezwolenia żądano. W tym miejscu podnieść należy, że świadek T. T. (córka oskarżonego) odmówiła przed sądem meriti składania zeznań (k-937v), dlatego sąd okręgowy nie może dokonać oceny jej zeznań, pomimo takiego wniosku w zarzucie z punktu pierwszego apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego (k-1529v). Oskarżony nie dokonał zatem sprawdzenia, czy wystawcy spornych faktur VAT posiadają takie zezwolenia, mimo tego, że posiadał wewnętrzną procedurę weryfikacji kontrahentów poprzez pozyskiwanie od nich dokumentów o nadaniu numeru NIP, REGON i zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. W ten sposób nie zachował należytej staranności przez podatnika przy dokonywaniu zakupów od ww. kontrahentów. Konsekwencją takiego postępowania E. B. ewidencjonując następnie tak pozyskane faktury w swoich księgach rachunkowych i składając na ich podstawie organowi podatkowemu deklaracje, co najmniej przewidywał możliwość podania w nich nieprawdy i na to się godził (działał z zamiarem ewentualnym). W tym miejscu podnieść należy, że strona podmiotowa przestępstwa skarbowego i wykroczenia skarbowego określonego w art. 56 § 1 - 3 kks obejmuje umyślność w obu postaciach zamiaru tj. zamiar bezpośredni i ewentualny. W ocenie sądu odwoławczego na wiarę zasługiwały zeznania X. H., B. D., oraz L. O., które to osoby zgodnie opisywały sposób funkcjonowania oddziału działalności gospodarczej oskarżonego prowadzonego w B.. W szczególności natomiast wskazały, że nie rejestrowano kwitów wagowych, nie prowadzono ewidencji obrotów, ewidencji magazynowej, ani ewidencji obrotów gotówki, nie wystawiano dokumentów KP i KW. Pieniądze były przekazywane kierowcom bez żadnych pokwitowań. Rozchód gotówki natomiast był uzgadniany telefonicznie przez kierownika oddziału X. H. z oskarżonym. Po przyjeździe kierowcy pracownice ważyły samochód ze złomem, a następnie zdarzało się, że uzupełniały faktury sprzedaży w zakresie przedmiotu transakcji, które przywozili kierowcy na drukach in blanco. Były one bowiem wypełnione jedynie danymi dostawcy i opatrzone jego podpisem oraz pieczątkami. Następnie pracownice firmy oskarżonego wypłacały gotówkę do rąk kierowców (bez żadnego pokwitowania). Jest rzeczą oczywistą, że oskarżony wiedział o takim postępowaniu swoich pracowników, tym bardziej, że w firmie jego pracowały dwie córki. Za organizację pracy we własnej firmie był odpowiedzialny oskarżony. E. B. akceptował taki sposób organizacji prowadzonej przez siebie działalności i dostarczał gotówkę X. H. niezbędną do realizacji transakcji. Oskarżony nie był ,,nowicjuszem” w prowadzonej działalności gospodarczej, gdyż prowadził ją od 1993 roku. Znał specyfikę tej branży i dopuszczając do funkcjonowania w swojej firmie opisanych nieprawidłowości, przewidywał możliwość posługiwania się przez kontrahentów tzw. „pustymi” fakturami i godził się na to. Ponadto problem tzw. ,, karuzeli VAT” był po 2004 roku (wejście do UE) powszechnie znany. E. B. nie sprawował bezpośredniego nadzoru nad obrotem złomu (nad dostawami), nie znał żadnych dostawców, akceptował nawiązywanie współpracy bez właściwego sprawdzenia kontrahentów, czy rzeczywiście prowadzą działalność obrotu złomem. Nadto, akceptował w pełni ingerencje swoich pracownic w wypisywanie faktur przywożonych przez dostawców oraz prowadzony przez nie sposób rozliczeń gotówkowych. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że oskarżony przynajmniej przewidywał to, że transakcje mające stanowić podstawę prawa do odliczenia podatku wiązały się z nieprawidłowościami po stronie kontrahenta - wystawcy faktury, a mimo wszystko na to się godził. Z art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT wynika, że to sprzedawca towaru zobowiązany jest do wystawienia faktury dokumentującej dostawę towarów, dokonywanej przez niego na rzecz innego podatnika podatku od towarów i usług. Nabywca zaś towaru, czy też jego pracownik, nie jest uprawniony do wystawienia faktury w imieniu sprzedającego. Dokument taki powinien otrzymać od kontrahenta jako dowód księgowy zewnętrzny stwierdzający dokonanie operacji gospodarczej, a nie wypełniać treścią druk faktury zawierający jedynie dane i podpis wystawcy. W ocenie sądu okręgowego nie jest zasadny zarzut podniesiony przez obrońcę oskarżonego obrazy przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a to art. 5 § 2 kpk poprzez zaniechanie rozstrzygnięcia niedających się usunąć wątpliwości na korzyść oskarżonego, Zasada in dubio pro reo, uregulowana w art. 5 § 2 k.p.k., ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy pomimo przeprowadzenia wszystkich dostępnych dowodów, pozostają w dalszym ciągu niewyjaśnione okoliczności. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 września 2013 roku (sygn. akt II KK 223/13) wskazał, iż „reguła z art. 5 § 2 k.p.k. nie może być wykorzystywana do uproszczonego traktowania wszelkich wątpliwości zachodzących w procesie. Zasada tłumaczenia wątpliwości na korzyść oskarżonego nie polega bynajmniej na obowiązku automatycznego wyboru najkorzystniejszej wersji wynikającej z wyjaśnień i zeznań o niejednakowej treści. Nie jest więc sprzeczny z tą zasadą wybór wersji mniej korzystnej, oczywiście znajdującej oparcie w dowodach, jeżeli w przeciwieństwie do korzystniejszej, właśnie one pasują do obrazu zdarzenia jako logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym dopełnienie, gdy pozostałe elementy zdarzenia nie są w ogóle kwestionowane” (opubl. na stronie internetowej Sądu Najwyższego – sn.pl). W tym samym postanowieniu Sąd Najwyższy wskazał ponadto, że „w sytuacji, gdy konkretne ustalenie faktyczne zależne jest od dania wiary tej lub innej grupie dowodów, nie można mówić o naruszeniu zasady in dubio pro reo”. Bez znaczenia pozostają odmienne od sądu zapatrywania strony procesowej na daną okoliczność. Istotnym jest tylko, czy sąd orzekający w sprawie rzeczywiście takowe wątpliwości powziął, których wobec braku możliwości usunięcia, nie rozstrzygnął na korzyść oskarżonego. W realiach przedmiotowej sprawy sąd meriti takich wątpliwości nie miał, stąd zarzut obrońcy oskarżonego nie jest zasadny. Dokonana przez sąd rejonowy ocena ujawnionych w toku przewodu sądowego dowodów poczyniona została w sposób wszechstronny i obiektywny, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego i wbrew zarzutowi apelanta pozostaje pod ochroną art. 7 kpk. Wniosek O zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzuconych mu czynów, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenia postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Skoro niezasadny okazał się zarzut podniesiony w punkcie pierwszym apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego, to brak było podstaw prawnych do zmiany zaskarżonego wyroku w sposób postulowany przez obrońcę oskarżonego bądź jego uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie. 3.2. Zarzut drugi (2-numeracja sądu okręgowego) podniesiony przez obrońcę oskarżonego E. B. w złożonej apelacji dotyczył poczynienia błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia polegającego na przyjęciu, że oskarżony E. B. dopuścił popełnienia czynu zabronionego opisanego w części wstępnej wyroku, stanowiącego przestępstwo skarbowe z art. 56 § 1 kks w zw. z art. 61 § 1 kks w zw. z art. 62 § 2 kks w zw. z art. 7 § 1 kks w zw. z art. 6 § 2 kks, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego nie prowadzi do wniosku, iż oskarżony dopuścił się popełnienia przestępstwa. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzut drugi podniesiony w apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego nie jest zasadny. Aktualne są rozważania sądu okręgowego zawarte w punkcie 3.1 uzasadnienia. Sąd meriti w sposób wyczerpujący uzasadnił podstawę prawną skazania czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie 1 zaskarżonego wyroku i w ocenie sądu okręgowego kwalifikacja prawna będąca podstawą skazania nie budzi wątpliwości. Wniosek O zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzuconego mu czynu. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Skoro niezasadny okazał się zarzut podniesiony w punkcie drugim