IV Ka 831/25

(1)została oskarżona o to, że: I. w okresie od 19 lipca 2021 roku do 19 października 2021 roku, w B., woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z V. D., w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadziła (...) Oddział w J. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym w kwocie 23.941,09 złotych, wynikającej z tytułu wypłaconego zasiłku chorobowego, za pomocą wprowadzenia w błąd w ten sposób, że z płatnikiem składek V. D., działającym jako prokurent samoistny spółki (...) Sp. z o.o. z/s (...) (...), (...)-(...) B., NIP: (...), REGON: (...), w dniu 10 marca 2021 roku zawarła fikcyjną umowę o pracę na stanowisku dyrektora technicznego - finansowego w pełnym wymiarze czasu z wynagrodzeniem w kwocie 9.800 złotych miesięcznie, a następnie składając dokumenty za pomocą Platformy Usług Elektronicznych (...), doprowadziła do wypłaty zawyżonych świadczeń w postaci zasiłku chorobowego, czym działała na szkodę (...), którego dysponentem jest (...) Oddział w J., tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. II. w okresie od 10 października 2021 roku do 8 października 2022 roku, w B., woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z V. D., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, usiłowała doprowadzić (...) Oddział w J. do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem w kwocie 102.569,24 złotych, wynikającej z tytułu wypłaty spodziewanego świadczenia w postaci zasiłku macierzyńskiego, za pomocą wprowadzenia w błąd w ten sposób, że z płatnikiem składek V. D., działającym jako prokurent samoistny spółki (...) Sp. z o.o. z/s (...) (...), (...)-(...), NIP: (...), REGON: (...), w dniu 10 marca 2021 roku zawarła fikcyjną umowę o pracę na stanowisku dyrektora technicznego-finansowego w pełnym wymiarze czasu z wynagrodzeniem w kwocie 9.800 złotych miesięcznie, a następnie składając dokumenty za pomocą Platformy (...) (...), usiłowała uzyskać dla siebie dodatkowe prawo do zawyżonej kwoty świadczenia w postaci zasiłku macierzyńskiego, lecz zamierzonego celu nie osiągnęła z uwagi na wydaną przez (...) Oddział w J. Decyzję nr (...) z dnia 3 stycznia 2022 roku, czym działała na szkodę (...), którego dysponentem jest (...) Oddział J., tj. o czyn z art. 13§1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim wyrokiem z dnia 19 września 2025 roku, w sprawie sygn. akt II K 53/25: 1. Oskarżoną H. D.

(1)uznał za winną dokonania zarzucanego jej czynu I opisanego w akcie oskarżenia, uznając, iż wyczerpuje on dyspozycję art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 57b k.k. wymierzył jej karę 8 miesięcy pozbawienia wolności. 2. Oskarżoną H. D.

(1)uznał za winną dokonania zarzucanego jej czynu II opisanego w akcie oskarżenia wyczerpującego dyspozycję art. 13 §1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. wymierzył jej karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. 3. Na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w miejsce wymierzonych poszczególnych kar pozbawienia wolności orzekł wobec oskarżonej H. D.

(1)karę łączną 10 miesięcy pozbawienia wolności. 4. Na podstawie art. 69 § 1 i § 2 k.k. i art. 70 § 1 k.k. wykonanie orzeczonej wobec oskarżonej H. D.

(1)kary łącznej 10 miesięcy pozbawienia wolności warunkowo zawiesił i ustalił okres próby na 2 lata. 5. Na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 k.k. zobowiązał oskarżoną H. D.

(1)do informowania kuratora o przebiegu okresu próby na piśmie jeden raz na 6 miesięcy. 11. Na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonych H. D.

(1)i V. D. solidarny obowiązek naprawienia szkody w całości przez zapłatę na rzecz oskarżyciela posiłkowego (...) (...) w J. kwoty 23.941,09 złotych. 12. Zasądził od oskarżonej H. D.

(1)go na rzecz Skarbu Państwa kwotę 120 złotych tytułem opłaty oraz kwotę 370,85 złotych tytułem wydatków poniesionych w sprawie. Powyższy wyrok zaskarżył apelacją obrońca oskarżonej H. D.

(1). Apelacja obrońcy wywiedziona z podstawy art. 438 pkt 2, 3 i 4 k.p.k. zaskarżyła wyrok w całości i zarzuciła mu: I. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść polegający na błędnym przyjęciu, jakoby występowała pełna zbieżność czasowa powzięcia przez H. D.

(1)wiedzy, że w niedługim czasie będzie mogła długotrwale korzystać ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych z tytułu choroby i macierzyństwa z podjęciem przez nią działań, które miały jej to umożliwić, gdy tymczasem w dniu 10 marca 2021 roku - kiedy to oskarżona zawarła umowę o pracę - oskarżona nie mogła mieć pewności, że jest w ciąży albowiem oskarżona dowiedziała się, że jest w ciąży dopiero na wizycie lekarskiej w dniu 17 marca 2021 roku, tym bardziej, że - jak wynika jednoznacznie z akt niniejszej sprawy i jak słusznie ustalił to Sąd I instancji - H. D.

(1)wraz z mężem od kilku lat starała się o dziecko i w dniu 19 sierpnia 2020 roku rozpoczęła leczenie naprotechnologiczne niepłodności, a co tym idzie niewiadomym było czy próba zajścia w ciążę po podaniu zastrzyku Z. w dniu 9 lutego 2021 roku od razu się powiedzie; II. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, a to: - art. 415 § 5 k.p.k. polegającą na orzeczeniu wobec oskarżonej H. D.

(1)na mocy art. 46 § 1 k.k. obowiązku naprawienia szkody bez uprzedniego zbadania czy roszczenie wynikające z rzekomo popełnionego przez oskarżoną przestępstwa nie jest przedmiotem postępowania cywilnego, bądź czy też o nim już prawomocnie nie orzeczono, gdy tymczasem oskarżona H. D.

(1), po zapadnięciu wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 15 marca 2023 roku w sprawie IV U 206/22, zwróciła już pobrane przez siebie świadczenie, co bowiem w świetle obowiązującego orzecznictwa Sądu Najwyższego stanowi okoliczność wyłączająca dopuszczalność orzeczenia w postępowaniu karnym tego środka kompensacyjnego; - art. 424 k.p.k. poprzez zbiorcze powołanie dowodów mających świadczyć o rzekomej winie oskarżonej, przy czym wśród tychże dowodów są także dowody przemawiające na korzyść oskarżonej co sprawia, iż nie jest możliwa właściwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku; - art. 5 § 2 k.p.k. poprzez naruszenie zasady domniemania niewinności i nakazu rozstrzygania nie dających się usunąć wątpliwości na korzyść oskarżonego, na skutek konstruowania uzasadnienia zaskarżonego wyroku przy założeniu odpowiedzialności H. D.

(1)za czyn z art. 286 § 1 k.k. w z art. 12 § 1 k.k. i „dopasowywaniu" doń elementów ustalanego stanu faktycznego, w szczególności w zakresie uzasadnienia winy oskarżonej w całej rozciągłości poprzez podzielenie oceny i argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 15 marca 2023 roku w sprawie IV U 206/22, choć tej treści przebieg zdarzeń nie znajduje wystarczającego oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym; III. rażącą niewspółmierność kary orzeczonej wobec oskarżonej H. D.

(1), a to na skutek wymierzenia oskarżonej za przypisany jej czyn kar 8 i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a także kary łącznej 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 2 lata, gdy tymczasem orzeczona wobec oskarżonej kara łączna pozbawienia wolności jest dlań rażąco niewspółmiernie surowa ze względu na fakt, iż znacząco przekracza ona stopień jej (rzekomego) zawinienia i stopień społecznej szkodliwości jej czynu oraz całkowicie abstrahuje od faktu, iż oskarżona prowadzi ustabilizowany tryb życia, nie popełnia jakichkolwiek przestępstw, a w to miejsce skupia się na życiu rodzinnym i zawodowym, a ponadto jest osobą dotychczas nigdy nie karaną, dla której sam fakt uczestniczenia w toczącym się postępowaniu karnym były już nader dotkliwymi konsekwencjami, które to okoliczności winny prowadzić do wymierzenia oskarżonej zdecydowanie łagodniejszej rodzajowo kary tj. samoistnej grzywny z uwzględnieniem art. 37a k.k. albowiem tak orzeczona kara przy utrzymaniu orzeczonego wobec oskarżonej środka kompensacyjnego - z całą pewnością zrealizuje wszystkie cele kary, będzie oddziaływać na oskarżoną prewencyjnie i jednocześnie zrealizuje cele w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonej H. D.

(1)od zarzucanego jej czynu, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonej H. D.

(1), na zasadzie art. 37a k.k., kary samoistnej grzywny w wymiarze 500 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki w kwocie 10 złotych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. SĄD OKRĘGOWY ZWAŻYŁ CO NASTĘPUJE : Apelacja okazała się częściowo zasadna. Przede wszystkim stwierdzić jednak należy, że Sąd odwoławczy nie podzielił stanowiska skarżącego, iż w niniejszej sprawie winien zapaść wyrok uniewinniający w stosunku od oskarżonej. Wbrew twierdzeniom zawartym w apelacji, ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji, a dotyczące sprawstwa i winy oskarżonej w zakresie zarzucanych jej przestępstw są prawidłowe, gdyż stanowią wynik nie budzącej żadnych zastrzeżeń oraz zgodnej z art. 4 k.p.k. i art. 7 k.p.k., oceny zebranych w sprawie dowodów. Apelacja nie wykazała w skuteczny sposób, aby rozumowanie Sądu Rejonowego, przy ocenie zgromadzonych w sprawie dowodów było wadliwe, bądź nielogiczne. Zarzuty przedstawione w tym zakresie mają charakter polemiczny i opierają się na subiektywnej i wybiórczej ocenie zebranych w sprawie dowodów. Skarżący, podnosząc w apelacji, że w toku przedmiotowego postępowania karnego nie zostały ujawnione przekonywujące dowody winy oskarżonej, nie dostrzega jednak, iż przewód sądowy dostarczył wystarczających dowodów sprawstwa i winy oskarżonej w zakresie zarzucanych jej aktem oskarżenia zachowań przestępczych. Przedmiotowa sprawa ma w istocie charakter poszlakowy, gdyż oskarżyciel nie przedstawił bezpośredniego dowodu, z którego wprost wynikał zamiar oskarżonej, odnośnie wprowadzenia w błąd (...), w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Nie oznacza to jednak, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na przypisanie oskarżonej winy, co do obu zarzucanych jej czynów. Podnieść tu bowiem trzeba, że ujawniony w niniejszej sprawie zespół (łańcuch) poszlak, rozumianych jako udowodnione fakty uboczne, prowadzić musi, w drodze logicznego rozumowania, do stwierdzenia jedynej możliwej do przyjęcia – z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego – wersji zdarzenia, z której wynika, że oskarżona dopuściła się popełnienia zarzuconych jej przestępstw. Ustalenia faktyczne nie zawsze wszak muszą bezpośrednio wynikać z konkretnych dowodów. Mogą one także wypływać z nieodpartej logiki sytuacji stwierdzonej konkretnymi dowodami, jeżeli owa sytuacja jest tego rodzaju, że stanowi oczywistą przesłankę, na której podstawie doświadczenie życiowe nasuwa jednoznaczny wniosek, iż dane okoliczności faktyczne istotnie wystąpiły. Tego rodzaju sytuacja w przedmiotowej sprawie miała miejsce. Fakt główny został dowiedziony wnioskami, jakie należało wysnuć z udowodnionych faktów ubocznych. Taki właśnie zespół udowodnionych poszlak, połączył się w nierozerwalny łańcuch, prowadzący pośrednio – przy zastosowaniu zasad wiedzy, doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania – do stwierdzenia, że oskarżona dopuściła się inkryminowanych czynów. Do poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych, to jest do ustalenia, iż oskarżona (działając wspólnie i w porozumieniu z V. D.), powołując się na zawartą w dniu 10 marca 2021 roku umowę o pracę (która okazała się być pozorną), wprowadziła w błąd (...), w celu uzyskania nienależnego zasiłku chorobowego i zasiłku macierzyńskiego, uprawniał Sąd meriti następujący zespół ujawnionych w sprawie okoliczności: - rozpoczęcie w sierpniu 2019 roku przez oskarżoną leczenia naprotechnologicznego niepłodności, które na przełomie 2020 i 2021 roku było bardzo zaawansowane; - brak zgłoszenia oskarżonej w tym czasie do ubezpieczenia chorobowego, przez co nie uzyskałaby żadnych świadczeń z ubezpieczeń społecznych; - zbycie w dniu 8 lutego 2021 roku przez oskarżoną na rzecz swojego małżonka V. D. 320 z 800 udziałów w spółce (...), przez co przestała być jedynym wspólnikiem tej spółki, a co z kolei otwierało jej możliwość zatrudnienia w spółce; - ustanowienie V. D. prokurentem spółki, co miało umożliwić zawieranie w imieniu spółki wszelkiego rodzaju umów, w tym umów o pracę; - otrzymanie przez oskarżoną w dniu 9 lutego 2021 roku od lekarza zalecenia podania sobie zastrzyku Z., po którym w ciągu 36 godzin powinno dojść do owulacji (faktycznie w tym właśnie czasie zaszła ona w ciążę); - zawarcie w dniu 10 marca 2021 roku umowy o pracę na czas nieokreślony, z której wynikało, że spółka (...) Sp. z o.o. reprezentowana przez prokurenta V. D. zatrudnia H. D.

(2)na czas nieokreślony od dnia 10 marca 2021 roku na stanowisku S. - (...) z wynagrodzeniem zasadniczym w wysokości 9.800 złotych, na podstawie której oskarżona została zgłoszona do ZUS, jako pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym; - brak wymaganego dla umowy o pracę stosunku podporządkowania pracownika, gdyż w spółce (...) w ogóle nie było osoby, która mogłaby w sposób władczy wydawać jakiekolwiek polecenia oskarżonej (zarząd spółki był jednoosobowy, a funkcję jego prezesa sprawowała właśnie H. D.

(1)); - prawomocnym wyrokiem z dnia 15 marca 2023 roku, wydanym w sprawie IV U 206/22 Sąd Okręgowy w Częstochowie stwierdził nieważność powyższej umowy o pracę; - te same czynności, jakie oskarżona miała wykonywać w ramach umowy o pracę, były już przez nią wykonywane od kilku lat, w ramach umów zlecenia; dotyczyło to też świadczenia usług z zakresu księgowości na rzecz podmiotów zewnętrznych, które to od stycznia 2021 roku oskarżona świadczyła osobiście, w ramach łączącego ją ze spółką stosunku korporacyjnego (jako prezes zarządu) i nic nie stało na przeszkodzie, aby umowy te w dalszym ciągu były realizowane w ten sposób; - brak ekonomicznego uzasadnienia dla zatrudnienia przez spółkę (...) nowych pracowników w marcu 2021 roku (brak perspektyw dla realizacji nowych projektów finansowanych ze środków unijnych w dotychczasowym wymiarze, albowiem kończyły się fundusze na ten cel, przewidziane na lata 2014 - 2020; dotychczasowe pracownice spółki (...), pracujące przy realizacji dotychczasowych projektów (tj. V. F., G. F. i D. P.), jedynie kończyły realizację ostatnich projektów i nie były z nimi przedłużane nowe umowy o pracę. Wskazany powyżej, ujawniony w niniejszej sprawie zespół faktów ubocznych (poszlak), prowadzi w drodze logicznego rozumowania, do stwierdzenia jedynej możliwej do przyjęcia – z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego – wersji, że zawarta przez oskarżoną w dniu 10 marca 2021 roku umowa o pracę na czas nieokreślony, miała charakter pozorowany i miała ona na celu uzyskanie przez oskarżoną świadczeń z ubezpieczenia społecznego, w perspektywie spodziewanej przez nią dłuższej niemożności świadczenia pracy zawodowej. W tego typu sprawach nie można się skupiać tylko na jednej, czy dwóch okolicznościach, które oceniane osobno, nie mogłyby jeszcze doprowadzić do jednoznacznej konkluzji, iż oskarżonej należy przypisać winę. Zaistniał tu bowiem określony zespół poszlak, które należy rozpatrywać łącznie. Z ugruntowanego orzecznictwa wynika, iż w procesie poszlakowym, nie można skupiać uwagi tylko na pojedynczej poszlace, abstrahując od pewnej całości ujawnionych faktów ubocznych (wyraźnie akcentuje się tam pojęcie: ,,zespół poszlak”, czy też ,,łańcuch poszlak” – por. chociażby wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23.07.1992 roku – II KRN 102/92, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.06.2001 roku – II KKN 550/98). Dlatego też, w kontekście wszystkich ujawnionych w sprawie okoliczności sprawy należy rozpatrywać należy forsowany przez obronę zarzut, że oskarżona w dniu zawierania umowę o pracę, czyli 10 marca 2021 roku, nie mogła mieć jeszcze pewności, czy jest w ciąży. Okoliczność, czy oskarżona w dniu 10 marca 2021 roku wiedziała, że jest w ciąży, w realiach rozpoznawanej sprawy, nie ma w istocie większego znaczenia dla oceny istnienia po jej stronie zamiaru popełnienia zarzucanych jej czynów zabronionych. Zawierając przedmiotową umowę o pracę, oskarżona mogła bowiem z wysokim prawdopodobieństwem zakładać, że zajdzie w ciążę, skoro była w trakcie zaawansowanej terapii leczenia niepłodności i była już po przyjęciu zastrzyku Z.. Trudno przyjąć za prawdziwe, biorąc też pod uwagę pozostałe, wyżej wymienione już okoliczności, że spodziewane zajście w ciążę, powodujące przerwę w aktywności zawodowej, nie było właśnie motywem zawarcia umowy o pracę, która umożliwiałaby oskarżonej korzystanie ze świadczeń ubezpieczenia społecznego. Niczego zmienia też powoływanie się przez oskarżoną na rozprawie apelacyjnej na okoliczność, że jej zatrudnienie w spółce na zasadzie umowy o pracę, zwiększyłoby szanse spółki na wygrane w konkursach na realizację projektów unijnych. Kwestią tą zajmował się już Sąd Rejonowy, a wcześniej Sąd Okręgowy w Częstochowie, rozpoznający sprawę IV U 206/22. Powtórzyć tu należy przytoczoną przez ww. sądy argumentację, że w okresie, kiedy oskarżona zawierała umowę o pracę, projekty unijne finansowane w ramach budżetu na lata 2014-2020 kończyły się i w najbliższym czasie brak było perspektyw na pozyskanie nowych projektów. Ponadto z pisma Wojewódzkiego Urzędu Pracy w X. wynika, że od 2015 roku nie doszło do żadnej zmiany kryteriów oceniania wniosków o dofinansowanie ze środków unijnych w zakresie oceny potencjału kadrowego podmiotu ubiegającego się o dofinasowanie. Skoro zatem brak zatrudnienia H. D.

(1)na podstawie umowy o pracę przez całe lata nie był przeszkodą dla uzyskiwania przez spółkę (...) zleceń na realizację kolejnych projektów unijnych, to trudno przyjąć, aby zaczął on być problematyczny dla spółki akurat w czasie, w którym takie zatrudnienie stało się bardzo korzystne dla samej H. D.

(1), tj. umożliwiłoby jej długotrwale pobieranie ponadprzeciętnie wysokich świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Przechodząc do omówienia dalszych zarzutów apelacji stwierdzić należy, iż wbrew stanowisku skarżącego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie jest obarczone wadami, które uniemożliwiałyby dokonanie kontroli instancyjnej. Nie można zgodzić się z zarzutem ,,zbiorczego powołania dowodów”, skoro przy każdym z ustalonych faktów, Sąd Rejonowy wskazał, z jakich dowodów ów fakt wynika. Pamiętać też należy, że przedmiotem zaskarżenia jest wyrok wydany przez Sąd I instancji, natomiast uzasadnienie tegoż wyroku jest dokumentem, który powstaje już po wydaniu wyroku. Tak więc z samej natury rzeczy ewentualne mankamenty uzasadnienia wyroku, nie mogą rzutować na zasadność samego wyroku i na treść tegoż rozstrzygnięcia, a tym samym nie mogą stanowić podstawy odwoławczej z art. 438 pkt 2 k.p.k. Ponadto aktualnie obowiązujące przepisy regulujące procedurę odwoławczą, nie pozwalają na uchylenie wyroku z powodu wad jego uzasadnienia (art. 455a k.p.k. i art. 437 § 2 k.p.k.). Nie stanowi też o naruszeniu przepisów prawa procesowego, szerokie powoływanie się przez Sąd meriti na wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 15 marca 2023 roku w sprawie IV U 206/22, a w szczególności na poczynione, w tym postępowaniu ustalenia oraz wyrażone zapatrywania prawne. Przeprowadzone postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie karnej doprowadziło zresztą do podobnych ustaleń i wniosków. Trzeba też mieć na uwadze, że wprawdzie zasada samodzielności jurysdykcyjnej, ustanowiona w art. 8 k.p.k. nakazuje sądowi karnemu samodzielnie rozstrzygać zagadnienia faktyczne, jednakże prawomocne rozstrzygnięcia innego sądu kształtujące prawo lub stosunek prawny, są dla niego wiążące. Sądowi meriti nie można też skutecznie postawić zarzutu naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. Pamiętać należy, że regulacje art. 7 k.p.k. i art. 5 § 2 k.p.k. mają charakter rozłączny. Problem wiarygodności danego dowodu musi być stanowczo rozstrzygnięty na płaszczyźnie art. 7 k.p.k., zaś stosowanie reguły in dubio pro reo (art. 5 § 2 k.p.k.) powinno odnosić się tylko do nie dających się usunąć wątpliwości w sferze faktów. Należy zwrócić uwagę, że niedające się usunąć wątpliwości, to nie istnienie w dowodach kilku wersji zdarzenia, ale brak możliwości rozstrzygnięcia między nimi przy użyciu zasad oceny dowodów. Dopiero, gdy sprzeczności nie da się rozstrzygnąć, to jest wątpliwości usunąć, wtedy wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego. Ponadto, jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, skuteczne posłużenie się zarzutem obrazy art. 5 § 2 k.p.k. może przynieść skutek jedynie wówczas, gdy zostanie wykazane, że orzekający w sprawie sąd rzeczywiście miał wątpliwości o takim charakterze i rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego. Dla zasadności tego zarzutu nie wystarczy zaś zaprezentowanie przez stronę własnych wątpliwości, co do stanu i oceny dowodów. Przepis art. 5 § 2 k.p.k. wprost odnosi się do istnienia wątpliwości przy ustalaniu stanu faktycznego, ale po stronie orzekającego sądu. O naruszeniu tego przepisu można więc mówić wówczas, gdy sąd (i tylko sąd, jako organ orzekający) ustalając, że zachodzą nie dające się usunąć wątpliwości, nie rozstrzygnie ich na korzyść skazanego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia z 6 stycznia 2004 roku - V KK 60/03; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2017 roku – II KK 129/17; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2003 roku - II AKa 360/02). W przedmiotowej sprawie, nie zachodziła natomiast żadna tego typu sytuacja. Jeszcze raz podkreślić należy, iż rozumowanie przytoczone przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku spełniało wymogi art. 7 k.p.k., z uwagi na fakt, iż ocena wartości zebranych dowodów została dokonana przez Sąd I instancji wszechstronnie, we wzajemnym ich kontekście, zgodnie z wiedzą i doświadczeniem życiowym. Sąd Rejonowy właściwie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy i wyciągnął z niego prawidłowe wnioski, co do wypełnienia przez oskarżoną znamion zarzucanych jej przestępstw. W świetle tej oceny i wniosków, kwestia sprawstwa i zawinienia oskarżonej jawiła się w sposób jednoznaczny i nie ma mowy, aby zachodził tu stan nie dających się usunąć wątpliwości. Reasumując tę część rozważań stwierdzić należy, iż Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do uwzględnienia apelacji w kierunku zmiany zaskarżonego wyroku i uniewinnienia oskarżonej od zarzucanych jej czynów. Nie zostały także spełnione warunki wskazane w art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k., zezwalające na uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Na uwzględnienie zasługiwał natomiast zarzut dotyczący rozstrzygnięcia z pkt 11 zaskarżonego wyroku, w którym Sąd Rejonowy, na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec obojga oskarżonych solidarny obowiązek naprawienia szkody w całości przez zapłatę na rzecz (...) (...) Oddział w J. kwoty 23.941,09 złotych. Oczywistym bowiem jest, że tego rodzaju środek kompensacyjny może zostać nałożony przez sąd jedynie wówczas, kiedy ta szkoda nie została jeszcze naprawiona. Tymczasem, jak się okazuje, w dniu 20 listopada 2023 roku oskarżona uregulowała w całości kwotę nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami (k. 298, 304). W takiej sytuacji Sąd odwoławczy uchylił wskazane wyżej rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego. Sąd odwoławczy uwzględnił również apelację w zakresie kary orzeczonej wobec oskarżonej H. D.

(1). Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że orzeczona wobec oskarżonej kara pozbawienia wolności jest sankcją nazbyt surową. Ustawodawca preferuje kary wolnościowe, chyba że kara ta może nie spełnić celów kary. Intencja ustawodawcy wyraźnie wynika z treści art. 37a § 1 k.k., który stanowi, że jeżeli przestępstwo jest zagrożone tylko karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat, a wymierzona za nie kara pozbawienia wolności nie byłaby surowsza od roku, sąd może zamiast tej kary orzec karę ograniczenia wolności nie niższą od 4 miesięcy albo grzywnę nie niższą od 150 stawek dziennych, w szczególności jeżeli równocześnie orzeka środek karny, środek kompensacyjny lub przepadek. Przepis ten stanowi realizację konstytucyjnej zasady proporcjonalności reakcji prawnej (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), zgodnie z którą: ,,ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw”. Nie budzi wątpliwości, że pozbawienie wolności jest jedną z najdalej idących ingerencji w prawa i wolności człowieka. Słusznie wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, że ,,sąd zobowiązany jest wybrać taki rodzaj i rozmiar sankcji, który realizuje konstytucyjnie usprawiedliwione cele prawa karnego, w najmniejszym stopniu ogranicza prawa i wolności skazanego” (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 23.11.2000 roku - II AKa 147/00; W. Wróbel, [w:] A. Zoll - Komentarz do Kodeksu karnego. Część ogólna, Kraków 2007). W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze całokształt jej okoliczności, nie było potrzeby, z punktu widzenia osiągnięcia celów kary, sięgać po karę najsurowszego rodzaju, czyli karę pozbawienia wolności. Zgodnie bowiem z art. 53 § 1 k.k. wymierzając karę sąd musi mieć na uwadze, aby nie przekraczała ona stopnia winy oraz to, aby orzeczona kara spełniła cele zapobiegawcze i potrzeby kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Sąd powinien mieć również na uwadze właściwości i warunki osobiste sprawcy oraz jego zachowanie przed i po popełnieniu przestępstwa. Stopień zawinienia oskarżonej, a także stopień społecznej szkodliwości popełnionych czynów nie nakazywał – kierując się wskazanymi wyżej dyrektywami wymiaru kary – sięgać po karę najsurowszego rodzaju, czyli karę pozbawienia wolności. Trzeba też mieć na uwadze – co trafnie podnosi apelacja – że oskarżona prowadzi ustabilizowany tryb życia, pracuje zawodowo, nigdy nie była karana, co wskazuje, że rozpatrywana tu sprawa miała charakter incydentalny w jej życiu. Sąd Rejonowy nie uwzględnił ponadto okoliczności, że oskarżona, jeszcze przed wszczęciem niniejszego postępowania karnego, uregulowała w całości kwotę nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami. W przekonaniu Sądu Okręgowego w realiach przedmiotowej sprawy, wystarczające dla osiągnięcia wobec oskarżonej celów wychowawczych i zapobiegawczych, jest wymierzenie jej kar grzywny za każdy z przypisanych czynów oraz kary łącznej grzywny, które uwzględniają stopień zawinienia, sylwetkę sprawcy i są adekwatne do wagi popełnionych czynów. Sankcja tego rodzaju będzie stanowiła dla oskarżonej wymierną i realną dolegliwość, wpływającą na uzmysłowienie jej nieopłacalności tego typu zachowań i nieuchronności reakcji karnej, a także wystarczająco wpłynie na postawę oskarżonej w kierunku przestrzegania przez nią społecznie akceptowalnych norm zachowania. Wymierzeniu oskarżonej wyłącznie kary grzywny samoistnej nie stoi też na przeszkodzie uchylenie rozstrzygnięcia o środku kompensacyjnym. Przepis art. 37a § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2023 roku nie stanowi już o obligatoryjnym orzeczeniu środka karnego, środka kompensacyjnego lub przepadku (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2024 roku – V KK 55/24). Z uwagi na orzeczenie wobec oskarżonej jednostkowych kar grzywny i kary łącznej grzywny, oczywiście zbędne stały się rozstrzygnięcia z pkt 4 i 5 zaskarżonego wyroku, związane z warunkowym zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności i należało je uchylić. Z powyższych względów należało zmienić zaskarżony wyrok, w części dotyczącej wymierzonej kary i środka kompensacyjnego. Natomiast w pozostałej części, wyrok Sądu Rejonowego – jako słuszny i odpowiadający prawu – należało utrzymać w mocy. Wysokość opłaty za obie instancje Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o treść art.10 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych (tekst jednolity: Dz.U. z 1983 r. Nr 49, poz.223 z późn. zm.), a o pozostałych kosztach postępowania odwoławczego orzekł na podstawie art. 634 k.p.k. w zw. z art. 627 k.p.k.