← Polska

III AUa 1061/24

Sygn.akt III AUa 1061/24 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 31 lipca 2024r. Sad Okręgowy w Elblągu, w sprawie IV U 386/24: zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, iż podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz dobrowolne ubezpieczenie chorobowe E. P. z tytułu prowadzonej przez nią pozarolniczej działalności gospodarczej stanowi od dnia 1 stycznia 2024 r. kwota zadeklarowana, ustalona na podstawie art. 18c ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu I instancji: E. P. od dnia 1 sierpnia 2009r. prowadzi działalność gospodarczą – salon fryzjerski. W okresie od 1 stycznia 2019r. do 31 grudnia 2021r. korzystała z możliwości opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od podstawy wymiaru, której wysokość zależeć będzie od dochodu z tej działalności uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym, tzw. „mały ZUS plus”. Następnie w okresie od 1 stycznia 2022r. do 31 grudnia 2023r. deklarowała podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia w wysokości określonej w art. 18 ust. 8 ustawy systemowej (tzw. pełny ZUS). W 2024r. płatniczka chciała ponownie skorzystać z ulgi „mały ZUS plus”. System P. nie pozwolił jednak na złożenie deklaracji w styczniu 2024r. z kodem właściwym dla „małego ZUS plus”. W związku z tym 14 lutego 2024r. płatniczka złożyła deklarację w formie papierowej w Inspektoracie ZUS w I.. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców wnioskiem z 20 lutego 2024r. wystąpił do organu rentowego o wszczęcie postępowania i wydanie decyzji wskazując, że przedsiębiorca, który w latach 2019 - 2021 korzystał z możliwości deklarowania podstaw wymiaru składek w wysokości określonej w art. 18c ust. 1-4 ustawy systemowej, tj. „małego ZUS plus”, może z niej ponownie skorzystać już w 2024r. Zaskarżoną decyzją z 18 kwietnia 2024r., nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 18 ust. 8 oraz art. 20 ust. 1 ustawy systemowej stwierdził, że podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz dobrowolne ubezpieczenie chorobowe od 1 stycznia 2024r. dla E. P. jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek. Opisany wyżej stan faktyczny sprawy był bezsporny. W pierwszej kolejności odnieść się należy do wniosku pozwanego o odrzucenie odwołania, ponieważ płatniczka składek E. P. nie wniosła odwołania od decyzji z 18 kwietnia 2024r. nr (...), a Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców nie jest uprawniony do wnoszenia odwołania w imieniu przedsiębiorcy od decyzji organu rentowego. Trzeba wskazać, że zgodnie z treścią art. 1 ustawy z 6 marca 2018r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 1668), funkcją Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców (dalej jako: „Rzecznik”) jest stanie na straży praw mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorców, w szczególności poszanowania zasady wolności działalności gospodarczej, pogłębiania zaufania przedsiębiorców do władzy publicznej, bezstronności i równego traktowania, zrównoważonego rozwoju oraz zasady uczciwej konkurencji i poszanowania dobrych obyczajów oraz słusznych interesów przedsiębiorców. Rzecznik jest samodzielnym organem ochrony prawa. Na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 6a ustawy o Rzeczniku, Rzecznik w zakresie ochrony praw przedsiębiorców może brać udział w postępowaniu w sprawach cywilnych z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, o których mowa w części pierwszej w księdze pierwszej w tytule VII w dziale III ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks postępowania cywilnego, jeżeli stroną jest przedsiębiorca, który wyraził zgodę na piśmie na udział Rzecznika, oraz jeżeli Rzecznik brał udział w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym to postępowanie sądowe – na prawach przysługujących prokuratorowi. W myśl art. 7 zd. pierwsze kpc, prokurator może żądać wszczęcia postępowania w każdej sprawie, jak również wziąć udział w każdym toczącym się już postępowaniu, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praworządności, praw obywateli lub interesu społecznego. Stosownie do treści art. 60 § 1 kpc, prokurator może wstąpić do postępowania w każdym jego stadium. Prokurator nie jest związany z żadną ze stron. Może on składać oświadczenia i zgłaszać wnioski, jakie uzna za celowe, oraz przytaczać fakty i dowody na ich potwierdzenie. Od chwili, kiedy prokurator zgłosił udział w postępowaniu, należy mu doręczać pisma procesowe, zawiadomienia o terminach i posiedzeniach oraz orzeczenia sądowe. Odpowiednio do treści art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy o Rzeczniku, Rzecznik w zakresie ochrony praw przedsiębiorców może zwrócić się o wszczęcie postępowania administracyjnego, wnosić skargi i skargi kasacyjne do sądu administracyjnego, a także uczestniczyć w tych postępowaniach – na prawach przysługujących prokuratorowi. Stosownie do treści art. 182 kpa, prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem. Zgodnie z art. 183 § 1 kpa prokuratorowi służy prawo udziału w każdym stadium postępowania w celu zapewnienia, aby postępowanie i rozstrzygnięcie sprawy było zgodne z prawem. Zgodnie z art. 188 kpa prokuratorowi, który bierze udział w postępowaniu w przypadkach określonych w art. 182-184 kpa, służą prawa strony. W niniejszej sprawie Rzecznik pismem z dnia 19 lutego 2024r., na prawach przysługujących prokuratorowi, wniósł o wszczęcie przez ZUS Oddział w E. postępowania administracyjnego. Rzecznik dysponuje pismem przedsiębiorcy zawierającym zgodę na udział Rzecznika w niniejszym postępowaniu. Trzeba zauważyć, że Rzecznik bierze udział w postępowaniu na prawach przysługujących prokuratorowi. W niniejszej sprawie Rzecznik był inicjatorem postępowania administracyjnego, gdyż złożył wniosek o wszczęcie postępowania i wydanie decyzji w sprawie dotyczącej E. P.. Nie była zatem wymagana żadna dodatkowa zgoda płatnika na wniesienie odwołania przez Rzecznika i występowanie przed Sądem. Skoro udział Rzecznika w postępowaniu odbywa się na prawach przysługujących prokuratorowi, a prokuratorowi przysługują prawa strony, to w sytuacji, gdy Rzecznik zainicjował postępowanie administracyjne i stał się stroną postępowania, na skutek czego wydana została decyzja, od której wnieść można odwołanie, to Rzecznikowi przysługuje również uprawnienie do zaskarżenia takiej decyzji. Przepisy należy stosować odpowiednio, z uwzględnieniem specyfiki postępowania sądowego przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, które to postępowanie jest kontynuacją postępowania administracyjnego. Dodatkowo podkreślić należy, że Rzecznik bierze udział w postępowaniu prowadzonym przez organ rentowy wobec danego ubezpieczonego na prawach przysługujących prokuratorowi jako samodzielny organ ochrony prawa. Rzecznik nie występuje więc na rzecz konkretnej osoby fizycznej (choć w konkretnej sprawie), ale na rzecz ochrony praw przedsiębiorców i ochrony praworządności, zatem w interesie ogólnym. W takim celu został powołany. Zdaniem Sądu, ograniczenie występowania Rzecznika w postępowaniu sądowym, wskazane w przywołanym wyżej art. art. 9 ust. 1 pkt 6a ustawy o Rzeczniku, polegające na wymogu legitymowania się pisemną zgodą przedsiębiorcy na udział rzecznika w tymże postępowaniu sądowym, dotyczy wyłącznie takiej sytuacji, gdy Rzecznik nie brał udziału w postępowaniu na jego etapie administracyjnym. Ograniczenie to nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Przechodząc natomiast od meritum, to w ocenie Sądu Okręgowego odwołanie zasługiwało na uwzględnienie, z zastosowaniem wykładni celowościowej przepisów, których interpretacja jest przedmiotem sporu. Przedsiębiorca ma prawo do ustalenia od stycznia do grudnia 2024r. podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w oparciu o art. 18c ust. 1-4 ustawy systemowej, ponieważ spełnił przesłanki pozytywne do skorzystania z MZ+, tj. w poprzednim roku przychód przedsiębiorcy nie przekroczył 120.000 zł, a także przekazał do organu wymagane dokumenty ubezpieczeniowe w ustawowym terminie. Zgodnie z treścią art. 18c ust. 1 ustawy systemowej – w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2019r. do dnia 31 stycznia 2020r. – najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, których roczny przychód z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył trzydziestokrotności kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w grudniu poprzedniego roku, uzależniona jest od tego przychodu. W myśl tego samego przepisu, ale w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lutego 2020r., podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120.000 zł, uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanego dalej „dochodem z pozarolniczej działalności gospodarczej", uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym. Zgodnie z art. 18c ust. 2 ustawy systemowej, podstawa wymiaru składek, o której mowa w ust. 1, nie może przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy i nie może być niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku. W myśl art. 18c ust. 9 ustawy systemowej, ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1, przekazuje informację o zastosowanych formach opodatkowania obowiązujących tego ubezpieczonego w poprzednim roku kalendarzowym, o rocznym przychodzie z pozarolniczej działalności gospodarczej i rocznym dochodzie z tej działalności uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym, w tym o przychodzie i dochodzie uzyskanych w okresie obowiązywania danej formy opodatkowania, oraz o podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ustalonej na dany rok kalendarzowy w: 1) imiennym raporcie miesięcznym albo 2) w deklaracji rozliczeniowej - w przypadku, o którym mowa w art. 47 ust. 2 – składanych za styczeń danego roku kalendarzowego lub za pierwszy miesiąc rozpoczęcia lub wznowienia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w danym roku kalendarzowym. Zgodnie z art. 36 ust. 14a ustawy systemowej, o zmianie w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniu, o którym mowa w ust. 10, dotyczącej tytułu ubezpieczenia związanego ze sposobem obliczania podstawy wymiaru składek, o którym mowa wart. 18c ust. 1, ubezpieczony zawiadamia Zakład przez złożenie zgłoszenia wyrejestrowania i ponownego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych zawierającego prawidłowe dane w terminie: 1) do końca stycznia danego roku kalendarzowego, jeżeli zmiana w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniu następuje w styczniu tego roku, przy czym jeżeli termin ten jest krótszy niż 7 dni, ubezpieczony dokonuje zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych w terminie 7 dni od zaistnienia zmiany; 2) 7 dni od zaistnienia zmiany - w pozostałych przypadkach. Trzeba wyjaśnić, że art. 18c w pierwotnym brzmieniu do ustawy systemowej wprowadziła od dnia 1 stycznia 2019r. ustawa z dnia 20 lipca 2018r. o zmianie niektórych ustaw w celu obniżenia składek na ubezpieczenia społeczne osób fizycznych wykonujących działalność gospodarczą na mniejszą skalę (Dz.U. poz. 1577). Tym samym od stycznia 2019r. weszła w życie możliwość skorzystania z preferencji składkowej Mały ZUS. Mały ZUS został zmodyfikowany ustawą z dnia 12 grudnia 2019r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. poz. 2550). Zmodyfikowany Mały ZUS wszedł w życie w dniu 1 lutego 2020r. i nazywany jest powszechnie Małym ZUS Plus. Preferencja ta umożliwia opłacanie składek istotnie niższych od składek opłacanych w pełnej wysokości. Otóż wysokość składki miesięcznej objętej tą preferencją jest wyliczana na podstawie osiągniętego przez przedsiębiorcę dochodu. MZ+ przeznaczony jest dla przedsiębiorców, których przychody nie przekraczają 120.000 zł w poprzednim roku kalendarzowym. Przychód ten jest deklarowany przez przedsiębiorcę w dokumencie ZUS DRA cz. II lub ZUS RCA cz. II. W celu skorzystania z Małego ZUS Plus należy złożyć dokument ZUS ZWUA z kodem tytułu ubezpieczenia 0510 (lub 0570) wyrejestrowujący z ubezpieczeń od dnia 1 stycznia 2024r. (w tym konkretnym przypadku) oraz dokument ZUS ZUA z kodem tytułu ubezpieczenia 0590 lub 0592 ze zgłoszeniem do ubezpieczeń od dnia 1 stycznia 2024r. (w tym konkretnym przypadku) w terminie do końca stycznia 2024r., a także ZUS DRA cz. II lub ZUS RCA cz. II w terminie do dnia 20 lutego 2024r. Jeżeli przedsiębiorca nie przekaże do ZUS ww. dokumentów ubezpieczeniowych albo przychód przedsiębiorcy w poprzednim roku przekroczył kwotę 120.000 zł, wtedy przedsiębiorca nie może skorzystać z preferencji składkowej. Wówczas zastosowanie wobec przedsiębiorcy miałby art. 18 ust. 8 ustawy systemowej, zgodnie z którym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy zauważyć, że płatniczka składek E. P. zgłosiła się w terminie do Małego ZUS Plus, a jej przychody w poprzednim roku kalendarzowym – zgodnie z oświadczeniem – nie przekroczyły kwoty 120.000 zł. Dokumenty zostały przez płatniczkę przekazane. Fakt, iż zostały odrzucone przez system komputerowy Zakładu, jest okolicznością nieistotną, ponieważ odpowiedzialność za odrzucanie dokumentów ubezpieczeniowych ciąży na organie rentowym. Przy czym – zauważyć należy, iż w zaskarżonej decyzji Zakład organ powołuje się jedynie na rzekome występowanie w przedmiotowej sprawie przesłanki negatywnej określonej w art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej. Tymczasem przesłanka ta nie wystąpiła. Przedsiębiorca ma prawo do ustalenia od stycznia do grudnia 2024r. podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w oparciu o art. 18c ust. 1-4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ nie ziściła się żadna z przesłanek negatywnych do skorzystania z MZ+, tj. w szczególności przedsiębiorca nie korzystał z preferencji składkowej przez 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych. Stosownie do treści art. 18c ust. 11 ustawy systemowej, przepisy niniejszego artykułu nie mają zastosowania do osób, które lub do których: 1) w poprzednim roku kalendarzowym miały zastosowanie przepisy dotyczące zryczałtowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej i które korzystały ze zwolnienia sprzedaży od podatku od towarów i usług na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2022r. poz. 931, z późn. zm.); 2) spełniają warunki określone w art. 18a; 3) w poprzednim roku kalendarzowym prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą przez mniej niż 60 dni kalendarzowych; 4) w poprzednim roku kalendarzowym także prowadziły pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 2-5; 5) wykonują pozarolniczą działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej pozarolniczej działalności gospodarczej; 6) ustalały podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem przez 36 miesięcy kalendarzowych w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Do powyższych limitów wlicza się, jako pełny miesiąc, każdy miesiąc kalendarzowy, w którym osoba odpowiednio ustalała podstawę składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem lub prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień kalendarzowy. Zaznaczenia wymaga, iż zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2019r. wprowadzającej Mały ZUS Plus, do okresów ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, o których mowa w art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy zmienianej w art.1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, zalicza się okresy ustalania najniższej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym. Zatem maksymalny okres korzystania z tej preferencyjnej formy opłacania składek na ubezpieczenia społeczne wynosi 36 miesięcy kalendarzowych w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych. Preferencja składkowa nie jest jednorazowa, intencją prawodawcy było, ażeby przedsiębiorcy mogli korzystać z niej w cyklicznych pięcioletnich okresach. Prawodawca, wprowadzając Mały ZUS, wskazał w uzasadnieniu do ustawy (druk nr 2675), iż: „Projekt przewiduje ograniczenie czasowe możliwości ustalania najniższej podstawy wymiaru składek zgodnie z art. 18c do 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy (projektowany art. 18c ust. 10 pkt 6). (...) Warunek polegający na traktowaniu miesięcy, w których osoba prowadziła działalność gospodarczą lub skorzystała z uprawnienia ustalenia najniższej podstawy wymiaru składek zgodnie z projektowanym art. 18c krócej niż przez cały miesiąc, jako pełnych miesięcy kalendarzowych służy ograniczeniu potencjalnych przypadków obchodzenia przepisów oraz wątpliwości związanych z ich wykładnią. Zdaniem projektodawcy takie uregulowanie, mimo że mniej korzystne dla przedsiębiorców, ma swoją zaletę dla tej grupy w postaci uproszczonej arytmetyki wykorzystanych okresów. ” Efektem prawidłowo dokonanej weryfikacji jest stwierdzenie, iż przedsiębiorca w ostatnich 60 miesiącach kalendarzowych, tj. w okresie od lutego 2019r. do stycznia 2024r. włącznie nie korzystał przez 36 miesięcy z Małego ZUS Plus, zatem winien mieć prawo w styczniu 2024r. do preferencyjnego składkowania. Podsumowując, należy zwrócić uwagę, że stosować należy wykładnię celowościową wyżej zaprezentowanych przepisów. Wolą prawodawcy było, aby „przedsiębiorcy mogli korzystać cyklicznie w pięcioletnich okresach z preferencji pn. Mały ZUS Plus”. W doktrynie i w orzecznictwie trafnie akcentuje się prymat wykładni językowej nad pozostałymi rodzajami wykładni, tj. systemową i celowościową. Z ogólnych zasad stosowania wykładni wynika, że przepisy prawa powinny być interpretowane literalnie, a zatem, że w pierwszej kolejności należy przepisom prawa nadać sens wynikający z ich dosłownego brzmienia. Jeśli chodzi o wykładnię językową, to polega ona na ustaleniu znaczenia i zakresu przepisu prawnego z uwzględnieniem języka, za pomocą którego został dany przepis sformułowany. Z kolei wykładnię pozajęzykową współtworzą wykładnie: celowościowa (z uwzględnieniem celu, jaki miał zostać osiągnięty za pomocą wprowadzenia konkretnego przepisu), systemowa (z uwzględnieniem hierarchii aktów prawnych oraz dążenia do usunięcia sprzeczności przepisów, jak również z uwzględnieniem woli historycznego i obecnego ustawodawcy), funkcjonalna (z uwzględnieniem funkcji, jaką przepis ma pełnić oraz ratio legis). Skoro zatem treść art. 18c ustawy systemowej budzi wątpliwości interpretacyjne, których nie da się rozstrzygnąć za pomocą wykładni językowej, należy skorzystać w wykładni celowościowej ratio legis niniejszego przepisu. W niniejszej sprawie wszelkie wątpliwości co do interpretacji przepisów prawa należy rozstrzygać na korzyść przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 11 Prawa przedsiębiorców (ustawa z dnia 6 marca 2018r., obecnie Dz.U. z 2024r., poz. 236), jeżeli przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść przedsiębiorcy, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Podobne unormowanie znalazło się w Kodeksie postępowania administracyjnego, w art. 7a § 1 wskazano, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Wskazana zasada nakazuje organom władzy publicznej, aby w przypadku niedających się usunąć w danej sprawie wątpliwości co do treści normy prawnej, zwłaszcza przy zastosowaniu różnych dopuszczalnych sposób interpretacji, wątpliwości rozstrzygane były na korzyść przedsiębiorcy. Dodatkowo należy wskazać, że założeniem ustawodawcy, przy wprowadzeniu ww. przepisów i ograniczeniem możliwości korzystania z preferencyjnych składek przez trzy lata w okresie pięcioletnim, było to, aby taki przedsiębiorca zapewnił sobie przynajmniej minimalną wysokość emerytury w przyszłości. Jeśli założyć, że osoba podejmie działalność gospodarczą po ukończeniu 18 roku życia, przy zastosowaniu ulgi „mały ZUS plus”, przepracuje co najmniej 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn. Cel ten zostanie spełniony przy zastosowaniu wykładni spornych przepisów, proponowanej w odwołaniu. Co do celu wprowadzonego rozwiązania „mały ZUS plus” wypowiedziała się profesor G. U., ówczesna Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wskazując, że „Mały ZUS Plus to możliwość opłacania nawet cztery razy niższych składek na ubezpieczenie społeczne, niż wynikałoby to z zasad ogólnych. Mechanizm polega na tym, że składkę oblicza się na podstawie przeciętnego dochodu przedsiębiorcy z roku ubiegłego, ale nie mniej niż od 30 proc. minimalnego wynagrodzenia w danym roku. Podstawowym warunkiem jest to, aby przychód w poprzednim roku nie przekroczył 120 000 zł. Ulga ta nie dotyczy składki zdrowotnej, ani na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Obecnie z ulgi można korzystać przez okres od 3 do 5 lat. Po jej wyczerpaniu nie można z kolejnej korzystać przez dwa lata” (źródło: (...)). Identycznie wyjaśnienia profesor G. U. dotyczące przedmiotowej materii można przeczytać na stronie: (...). Również (...) rzecznik prasowy ZUS na D. Pani I. M. w artykule (...)publikowanym w dniu (...) wyjaśniała, iż: „Z małego ZUS plus przedsiębiorcy mogą korzystać maksymalnie przez 36 miesięcy w ciągu kolejnych 60 miesięcy prowadzenia firmy. Ulga ma, zatem charakter okresowy, z obowiązkową dwuletnią przerwą.” Z treścią artykułu można zapoznać się na stronie internetowej: (...). Ministerstwo Rozwoju i Technologii również w uzasadnieniu do projektu z dnia 5 kwietnia 2024r. ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu deregulacji prawa gospodarczego i administracyjnego oraz doskonalenia zasad opracowywania prawa gospodarczego wskazało, iż: „Zgodnie bowiem z założeniami Małego ZUS Plus, po korzystaniu z obniżonych składek na ubezpieczenia społeczne przez 36 miesięcy, następuje okres swoistej „karencji” o długości 24 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, w trakcie której przedsiębiorca jest oskładkowany zgodnie z zasadami ogólnymi, określonymi w art. 18 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.” Dalej Ministerstwo podnosi, iż w przypadku przedsiębiorców korzystających z preferencji składkowej przez 36 miesięcy w ciągu 60 miesięcy np. w okresie od stycznia 2020r. do grudnia 2024r., przy zachowaniu pozostałych warunków powrót do Małego ZUS Plus powinien następować od stycznia 2025r., czyli po 24 miesiącach oczekiwania. Przy odmiennej interpretacji, okres oczekiwania na ponowne skorzystanie z Małego ZUS Plus wydłużałby się de facto o rok (źródło: (...) - oficjalna strona Rządowego Centrum Legislacji). Niezależnie od powyższego na oficjalnej stronie Ministerstwa Rozwoju i Technologii (...) można zapoznać się z następującą informacją: „Ulga przysługuje przez trzy lata w ciągu pięciu lat, a po upływie tego okresu – od nowa.” Na oficjalnej stronie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (...) widnieje następujący komunikat: „Mały ZUS plus” Najmniejsi przedsiębiorcy mogą liczyć na ułatwienia finansowe – dzięki obniżonej składce ZUS oszczędzają co miesiąc średnio po kilkaset złotych. Z ulgi „Mały ZUS plus” mogą skorzystać osoby, które prowadziły działalność w poprzednim roku przez co najmniej 60 dni. Jeśli ich roczny przychód nie przekroczył 120 000 zł, w bieżącym roku opłacają składki uzależnione od uzyskanego dochodu. Przedsiębiorcy mogą korzystać z ulgi przez maksymalnie 3 lata w ciągu kolejnych 5 lat. Z projektu ustawy wprowadzającej art. 18c ustawy systemowej wynika, odnośnie do art. 18c ust. 11 pkt 6: Projekt przewiduje ograniczenie czasowe możliwości ustalania najniższej podstawy wymiaru składek zgodnie z art. 18c do 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy. Rozwiązanie to ma motywować przedsiębiorców do rozwoju działalności i w efekcie przechodzenia na tzw. zasady ogólne. Co więcej, gwarantuje ono, że ubezpieczeni korzystający przez cały okres aktywności zawodowej z projektowanego mechanizmu, uzbierają wymagany staż do uzyskania najniższej emerytury. Wprowadzenie takiego warunku powoduje również zmniejszenie szacowanego ubytku dochodów po stronie sektora finansów publicznych, w porównaniu do stanu, w którym ograniczenia czasowego nie ma. Biorąc pod uwagę powyższe, dając prymat wykładni celowościowej omawianych przepisów, na podstawie art. 477 14 § 2 kpc Sąd zmienił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz dobrowolne ubezpieczenie chorobowe E. P. z tytułu prowadzonej przez nią pozarolniczej działalności gospodarczej stanowi od dnia 1 stycznia 2024r.kwota zadeklarowana, ustalona na podstawie art. 18c ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Powyższy wyrok zaskarżył pozwany organ rentowy, zarzucając wyrokowi w apelacji naruszenie:

  1. przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy tj. art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. poprzez nieodrzucenie pozwu w sytuacji, gdy Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców nie jest uprawniony do wnoszenia odwołania od decyzji organu rentowego w imieniu przedsiębiorcy;
  2. przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 9 ust. 1 pkt 6a ustawy o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców z dnia 6 marca 2018 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1668), dalej ustawy o Rzeczniku, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorców przysługuje prawo do złożenia odwołania w imieniu płatnika składek inicjującego postępowanie sądowe w sprawie podczas gdy z ustawy o Rzeczniku nie wynika kompetencja Rzecznika do wszczynania owych postępowań; 2) art. 18c ust. 11 pkt 6 w zw. z art. 18c ust. 1-4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 497), dalej ustawy systemowej poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że ustawodawca przewidział możliwość skorzystania z ulgi w opłacaniu składek tj. tzw. „małego ZUS +" w styczniu 2024 r., dla tych przedsiębiorców, którzy korzystali z ulgi w okresie od stycznia 2019 r. do grudnia 2021 r., pomimo że z powołanego przepisu wynika, że płatnik- ubezpieczona nie ma prawa do ulgi, gdyż w ostatnich 60 miesiącach kalendarzowych wykorzystała 36 miesięcy prawa do przedmiotowej ulgi; 3) art. 11 ust. 2 i 2 ustawy Prawo przedsiębiorców z dnia 6 marca 2018 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 236) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten ma zastosowanie w sprawie podczas gdy w sprawie nie występują wątpliwości co do treści normy prawnej. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnosił o:
  3. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie odwołania Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego ewentualnie
  4. zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie
  5. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania odwoławczego
  6. zasądzenie od skarżącego na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm prawem przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców wnosił o oddalenie apelacji i orzeczenie o kosztach procesu. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja pozwanego okazała się zasadna, skutkując koniecznością zmiany zaskarżonego o wyroku i oddaleniem odwołania. Wnioski zawarte w apelacji o ewentualne uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do jej ponownego rozpoznania przez sąd I instancji nie odpowiadały w ogóle normie art. 386§4 kpc, po jego nowelizacji, albowiem w sprawie nie zachodzi żadna z dwóch przesłanek warunkujących zastosowaniem tego przepisu. Sąd I instancji nie tylko przeprowadził postępowanie dowodowe w wystarczającym zakresie dla kategorycznego rozstrzygnięcia sprawy, ale i rozpoznał jej istotę. Podkreślić należy, że spór w rozpoznawanej sprawie miał charakter wyłącznie prawny. Stan faktyczny sprawy nie był sporny. Podniesiony przez Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w istocie dotyczył wykładni art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej. Uznając, że Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, Sąd Apelacyjny uznał je za własne, co oznacza, iż zbędnym jest ich szczegółowe powtarzanie ustaleń faktycznych w uzasadnieniu wyroku Sądu odwoławczego. Kontrowersyjne między stronami, również na etapie postępowania apelacyjnego, pozostawało, czy E. P., która korzystała z instytucji tzw. Małego ZUS plus wcześniej – od stycznia 2019 r. do grudnia 2021 r., może ponownie skorzystać z Małego ZUS plus w roku
  7. Przedmiotem sporu była w konsekwencji wykładnia treści normatywnej regulacji wprowadzonej przez ustawodawcę z dniem 1 stycznia 2019 r., znowelizowanej z dniem 1 lutego 2020 r., określanej jako Mały ZUS plus, a w szczególności art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej. Przypomnieć można, że zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U.2024.497 tj. - dalej ustawa systemowa), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Według art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Z kolei na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. W myśl art. 18 ust. 8 ustawy systemowej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 i 5a, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku. Zgodnie zaś z treścią art. 18c ust. 1 ustawy systemowej (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 stycznia 2020 r.) najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, których roczny przychód z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył trzydziestokrotności kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w grudniu poprzedniego roku, uzależniona jest od tego przychodu. Jednocześnie najniższa podstawa wymiaru składek, o której mowa w ust. 1, nie może przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy i nie może być niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku (ust. 2). Powyższa regulacja została wprowadzona ustawą z dnia 30 lipca 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu obniżenia składek na ubezpieczenia społeczne osób fizycznych wykonujących działalność gospodarczą na mniejszą skalę (Dz. U. poz. 1577). Tym samym od stycznia 2019 r. wprowadzona została możliwość skorzystania z preferencji składkowej tzw. Mały ZUS. Przedmiotowa regulacja została zmodyfikowana ustawą z dnia 19 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 2550). Zmodyfikowany Mały ZUS wszedł w życie 1 lutego 2020 r. i powszechnie nazywany jest Małym ZUS plus. Stosownie do treści art. 18c ust. 1 ustawy systemowej (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lutego 2020 r.) podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120.000 złotych, uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanego dalej "dochodem z pozarolniczej działalności gospodarczej", uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym. Podkreślić należy, że ulga Mały ZUS plus w głównej mierze jest wynikiem przyjętych założeń przez ustawodawcę skierowania nowej formy ulgi pomocy w celu rozwoju aktywności przedsiębiorców, prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą indywidualnie o najniższych przychodach, którzy prowadzą działalność na małą skalę, w celu pobudzenia aktywności zawodowej, ograniczenia tzw. szarej strefy oraz poprawy przeżywalności przedsiębiorstw. Ulga ta, dająca możliwość obniżenia wysokości podstawy wymiaru składek określonych z art. 18 ust. 8 ustawy systemowej, skutkuje z drugiej strony jednoczesnym zmniejszeniem dochodów po stronie sektora finansów publicznych, z których finansowane są świadczenia z systemu zabezpieczenia społecznego. Nie można też tracić z pola widzenia, że wartość świadczeń społecznych z zabezpieczenia społecznego ubezpieczonych (przedsiębiorców) na wypadek starości jest pochodną wysokości odprowadzonych składek. Tym samym stosowanie ulgi Mały ZUS plus spowoduje oczywisty spadek przyszłych zobowiązań pokrywanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dla tej kategorii ubezpieczonych (por. uzasadnienie projektowanej nowelizacji druk nr 41 kadencja IX - (...) ). Mając na uwadze powyższe, instytucja wprowadzona w art. 18c ust. 1 ustawy systemowej została ograniczona poprzez wprowadzenie enumeratywnie określonych w art. 18c ust. 11 negatywnych przesłanek co do możliwości skorzystania z analizowanej ulgi. Wśród tych ograniczeń, przepis art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej przewiduje ograniczenie czasowe możliwości ustalania niższej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zgodnie z art. 18c ust. 1-4 ustawy do 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Rozwiązanie to, jak wskazał projektodawca w uzasadnieniu projektu nowelizacji (druk nr 2675, kadencja VIII - (...) ) ma motywować przedsiębiorców do rozwoju działalności i w efekcie przechodzenia na tzw. zasady ogólne. Co więcej, pozwoli, aby ubezpieczeni przez cały okres aktywności zawodowej korzystający z projektowanego mechanizmu uzbierali wymagany kapitał emerytalnym, jak i staż do uzyskania najniższej emerytury. Sąd Apelacyjny nie podziela stanowiska Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, że założeniem ustawodawcy było, aby przedsiębiorcy mogli korzystać z preferencji składkowej Mały ZUS plus cyklicznie w 5-letnich okresach. Z przytoczonych przepisów, prawidłowo interpretowanych, wynika, iż nie ma sekwencji ustalenia wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zgodnie ze schematem 36 miesięcy korzystania z ulgi art. 18c ust. 1 przez 24 miesiące podstawy wymiaru z art. 18 ust. 8 w ciągu 60 miesięcy zamkniętego okresu. Żaden przepis nie wprowadza możliwości korzystania z ulgi w ciągu okresu zamkniętego pięciu lat. Układ okresów ustalania podstawy wymiaru składek na podstawie art. 18c ust. 1 orazzgodnie z art. 18 ust. 8 może być całkowicie dowolny i generować różne rozłożenie okresów ustalenia wysokości podstawy wymiaru składkę w oparciu o zasady art. 18 ust. 8 i art. 18c ust. 1 ustawy systemowej. Jak trafnie wyłożył to Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 30 grudnia 2024 r. (III AUa 563/24, LEX nr 3827962), w analizie prawnej nie można tracić z pola widzenia istotnej okoliczności wynikającej z regulacji art. 18c ust. 1 i ust. 10 ustawy systemowej. Mianowicie, osoby spełniające warunki do objęcia regulacją Małego ZUS plus mogą zadeklarować jako miesięczną podstawę wymiaru składek kwotę wyższą od najniższej podstawy wymiaru (tzn. w oparciu o art. 18c ust. 8) i zgodnie z przepisem art. 18c ust. 10 ubezpieczony-płatnik może w dowolnym czasie zrezygnować z uprawnienia ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w zależności od wysokości osiągniętego w dochodu w poprzednim roku kalendarzowym. To ostatnie stwierdzenie pozwala na konstatację, iż konfiguracje korzystania z ulgi mogą być różne w okresie ostatnich 60 miesięcy prowadzenia dzielności gospodarczej i nie jest tak, że ustawodawca ustanowił schemat ustalania wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wg. wzoru: 36 miesięcy "małego ZUSu plus" + 24 miesiące "dużego ZUSu". Stosowanie ulgi Mały ZUS plus nie jest ograniczone do możliwości korzystania z tej ulgi w danym roku kalendarzowym bez przerwy. Przerwa może bowiem wynikać z zawieszenia działalności gospodarczej i wówczas ten okres nie będzie liczony do ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, ale może też wynikać ze zmiany woli ubezpieczonego i skorzystania z art. 18c ust. 10 ustawy systemowej wyboru opłacania składek od postawy wymiaru zgodnie z zasadami ogólnymi tj. według reguł art. 18 ust.
  8. I wówczas, ten ostatni okres nie będzie liczony do owych 36 miesięcy z art. 18c ust. 11 pkt 6, a będzie liczony do ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Również w kolejnych następujących po sobie latach kalendarzowych przedsiębiorcy mogą dokonać wyliczenia wysokości podstawy wymiaru wg. reguł art. 18 ust. 8 lub art. 18c ust. 1 z różnych przyczyn wpływających na ich decyzje (np. ekonomicznych) i ustawodawca nie pozbawił ich tego prawa. Odkodowując treść normatywną art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej Sąd Apelacyjny w Lublinie odwołał się do wykładni językowej, mającej pierwszeństwo względem innych metod wykładni. Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że przepisy regulujące system zabezpieczenia społecznego ze względu na swoją istotę i konstrukcję podlegają wykładni ścisłej. Nie powinno stosować się wykładni celowościowej, funkcjonalnej lub aksjologicznej w opozycji do wykładni językowej. Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni zgadza się z wnioskiem, iż art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej nie stanowi o żadnym "zamkniętym" okresie 60 miesięcy, nie stanowi o cyku pięcioletnim, otwieranym poprzez złożenie wniosku o zastosowanie Małego ZUS plus i w końcu - warunkiem skorzystania z tej ulgi nie jest uprzednie skorzystanie z ulgi z art. 18a ustawy systemowej tzw. Mały ZUS. Spełnienie przesłanek do zastosowania art. 18a ustawy systemowej jest jedynie negatywnym warunkiem dla ulgi Mały ZUS plus. W niektórych stanach faktycznych (tak jak w przypadku wnioskodawcy) może wystąpić taka sekwencja ulg, ale pamiętać trzeba, iż możliwość ta nie została ograniczona tylko do takich stanów faktycznych. Będzie mogła być stosowna w różnych konfiguracjach, zależnych przede wszystkim od sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy, na przestrzenni szeregu lat prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Treść słowa „ostatni”, jakie zostało użyte w art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej nie oznacza okresu jako jednostki czasu, której początek oznaczony jest początkiem skorzystania z ulgi Mały ZUS plus, okresu wyodrębnionego w czasie i kończącego się w bliżej nieznanym czasie. Bowiem 60 miesięczny okres, o jakim mowa w analizowanym przepisie to miesiące kalendarzowe prowadzenia działalności gospodarczej, który może być przedzielony okresami przerwy (zawieszenia prowadzenia działalności), tak by jedynie w danym roku kalendarzowym był to okres ponad 60 dni prowadzenia działalności gospodarczej. Słowo "ostatni" w języku polskim oznacza tyle co dotychczasowy, miniony, poprzedni, poprzedzający, przeszły, ubiegły, uprzedni, wcześniejszy, zaszły (Polski - (...)), taki po którym nie będzie innego, najbliższy teraźniejszości spośród minionych (Słownik języka polskiego PWN), może też oznaczać znajdujący się w jakimś ciągu lub porządku w takim miejscu, że za nim już nic nie ma, najbliższy teraźniejszości spośród minionych (Wielki słownik języka polskiego pod. red. Piotra Żmigrodzkiego). Wszystkie zatem określenia odnoszą się do okresu nie tyle, który ma nastąpić w przyszłości od oznaczonego domyślnie momentu, co do czasu przeszłego, minionego. Nie znajduje zatem semantycznego uzasadnienia wskazanie, iż określenie z przepisu art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej "w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej" oznacza tyle, iż ocena korzystania z ulgi przez 36 miesięcy ma nastąpić w pięcioletnim okresie, którego bieg rozpoczął się od miesiąca skorzystania z ulgi. Odkodowanie treści normatywnej winno odbywać przy uwzględnień całego omawianego art. 18c ust. 11 ustawy systemowej. I tak, zarówno zdanie pierwsze jak i drugie art. 18c ust. 11 pkt 6 jednoznacznie odnosi się do faktów mających miejsce w przeszłości i oceny ich zaistnienia należy dokonywać z perspektywy czasu, w jakim przedsiębiorca występuje o skorzystanie z ulgi. Nadto pozostałe przesłanki negatywne art. 18c ustawy systemowej co do możliwości skorzystania z ulgi określone ust. 11 tego artykułu także odnoszą się do tej samej perspektywy - oceny ich zaistnienia w czasie przeszłym, minionym, a punktem odniesienia jest czas, kiedy przedsiębiorca występuje o ulgę. Tak jest również w przypadku oceny spełnienia przez przedsiębiorcę warunków dla skorzystania z ulgi - dokonuje się tej oceny w ujęciu retrospektywnym (art. 18c ust. 1,4,7). Konkludując, treść normatywna art. 18c ust. 1 i art. 18c ust. 11 ustawy systemowej stanowi, iż przedsiębiorca może skorzystać z ulgi Mały ZUS plus, o ile w przeszłości - w minionym roku kalendarzowym nie przekroczył granicznej kwoty dochodu i jednocześnie nie zaszła w przeszłości jedna z negatywnych przesłanek. Oceny tej dokonuje się z tej samej perspektywy: miesiąca kalendarzowego złożenia wniosku o ulgę. Zatem jeśli w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej przedsiębiorca nie korzystał z ulgi przez 36 miesięcy kalendarzowych, może ustalić wysokość podstawy wymiaru zgodnie z zasadami art. 18 ust. 1-
  9. Okres relewantny dla wnioskodawczyni E. P. , która z wnioskiem wystąpiła w styczniu 2024 r. rozpoczyna się w styczniu 2019 r. i kończy z końcem grudnia 2023 r. Do powyższych limitów wlicza się, jako pełny miesiąc, każdy miesiąc kalendarzowy, w którym osoba odpowiednio ustalała podstawę składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem (art. 18c sus) lub prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień kalendarzowy. Na dzień 1 stycznia 2024 r. wnioskodawczyni korzystałz z Małego ZUS plus przez 36 miesięcy kalendarzowych w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (w miesiącach 1/2019 – 12/2021), a zatem zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej. Organ rentowy prawidłowo wobec tego przyjął, że wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do skorzystania z Małego ZUS plus w styczniu 2024 r. i w całym roku 2024, skoro zgodnie z art. 18c ust. 3 ustawy systemowej podstawę wymiaru składek właściwą dla Małego ZUS plus ustala się na cały rok kalendarzowy. Nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie reguła z art. 11 ust. 1 ustawy z dna 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U.2024 poz. 236 tekst jednolity). Zastosowanie w drodze wykładni celowościowej zasady in dubio pro libertate ma miejsce dopiero wówczas, jeśli mimo dokonania poprawnej metodologicznie i logicznie wykładni przepisu pozostaje kilka wyników wykładni, które mogą być uznane za prawidłowe co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2019 r., III UZP 1/19, OSNP 2020, Nr 1, poz. 7). Z uwagi na powołanie się w apelacji przez Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na powyższą regułę, przypomnieć należy przywołane już powyżej założenia przyświecające ustawodawcy w zakresie wprowadzenia analizowanego rozwiązania. Ma ono zabezpieczyć nie tylko krótkowzroczne cele poprzez obniżenie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, ale umożliwić taki rozwój przedsiębiorstwa, iż możliwe będzie opłacanie wysokości podstawy wymiaru na zasadach ogólnych, jak i pozwoli na zgromadzenie minimalnego kapitału koniecznego dla ustalenia w przyszłości świadczenia emerytalnego przedsiębiorcy w systemie składki zdefiniowanej w granicach zbliżonych do minimalnego wynagrodzenia. Końcowo, nadal odwołując się do w pełni podzielanych rozważań Sądu Apelacyjnego w Lublinie w sprawie III AUa 563/24, należy zważyć, iż prace nad nowelizacją art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej i skrócenie okresu do 59 miesięcy z 60 ostatnich miesięcy kalendarzowych nie zmienia istoty problematyki poddawanej analizie. Znamienne zaś jest, iż proponowana nowelizacja nie zmierza do zmiany redakcyjnej regulacji ulgi Mały ZUS plus zgodnie z koncepcją Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców. Nie jest proponowane, iż z ulgi można korzystać przez okres 36 miesięcy w ciągu okresu 60 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, liczonych od skorzystania z ulgi po raz pierwszy w okresie rozliczeniowym, a po jego upływie otwiera się kolejny okres potencjalnego nabycia 36 miesięcznej ulgi. Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny uznał, iż apelacja pozwanego organu rentowego jest zasadna, co skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku w punkcie I i oddaleniem odwołania, o czym sąd orzekł na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny zasądził od E. P. jako przegrywającej sprawę na rzecz pozwanego koszty zastępstwa procesowego za II instancję wraz z odsetkami z art. 98 § 1 1 k.p.c., działając w tym zakresie na podstawie art. 98 § 1, § 1 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. oraz art. 108 k.p.c. w zw. § 2 pkt 8 i w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych, uwzględniając wartości przedmiotu zaskarżenia. SSA Daria Stanek

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.