III AUa 1178/24

Sygn. akt III AUa 1178/24 upr. UZASADNIENIE Ubezpieczona P. D. wniosła odwołanie od decyzji ZUS Oddział w E. z dnia 12 marca 2024 r., którą przyznano jej rentę rodzinną po zmarłym ojcu na dalszy okres, od dnia 1 stycznia 2024 r. Domagała się przyznania świadczenia od października 2023 r. wskazując, że opóźnienie w przedłożeniu dokumentów potwierdzających kontynuowanie nauki (studia II stopnia) nie wynikało z jej winy, lecz działań uczelni. W odpowiedzi na odwołanie pozwany wniósł o jego oddalenie i zasądzenie od odwołującej się na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 2 października 2024 r., sygn. akt VI U 424/24 zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. z dnia 12 marca 2024 r. w ten sposób, że ubezpieczona P. D. ma prawo do renty rodzinnej na dalszy okres od dnia 1 października 2023 r. (pkt 1) oraz stwierdził, że organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji (pkt 2). Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu I instancji. Ubezpieczona P. D. pobierała rentę rodzinną po zmarłym ojcu przyznaną jej przez ZUS Oddział w E. na okres do 30 września 2023 r. (do planowanej daty ukończenia studiów I stopnia). Pismem z 14 listopada 2023 r. pozwany organ rentowy zwrócił się do ubezpieczonej o przesłanie mu oświadczenia uczelni potwierdzającego kontynuowanie nauki w roku szkolnym 2022/2023 wskazując jednocześnie, iż jeżeli takowego nie dostarczy, organ może wstrzymać wypłatę renty i wezwać ją do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W dacie wystosowania powyższego pisma, ubezpieczonej już od ponad miesiąca nie wypłacano renty. Świadczenie przyznane na okres do 30 września 2023 r. było płatne do 20 każdego miesiąca i ostatnim wypłaconym było to przysługujące za wrzesień (20 września 2023 r.). W odpowiedzi ubezpieczona pismem z dnia 5 grudnia 2023 r. przesłała pozwanemu zaświadczenie o zakończeniu studiów I stopnia z dniem 10 października 2023 r., oświadczając jednocześnie, iż aktualnie jest studentką pierwszego roku studiów II stopnia Akademii (...) w Ł., a zaświadczenie o kontynuacji nauki przekaże niezwłocznie po otrzymaniu dokumentu z uczelni. W dniu 19 stycznia 2024 r. wpłynął do ZUS wniosek ubezpieczonej o wypłatę renty rodzinnej na dalszy okres w związku z kontynuacją nauki, a 22 stycznia 2024 r. pismo, w którym wniosła o wypłatę zaległego świadczenia począwszy od 1 października 2023 r. Zaskarżoną decyzją z dnia 12 marca 2024 r. przyznano ubezpieczonej prawo do renty rodzinnej po ojcu od 1 stycznia 2024 r., to jest od miesiąca, w którym złożono wniosek. W uzasadnieniu powołał się na przepisy rozporządzenia MPiPS w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe, zgodnie z którymi postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego. Tym samym organ rentowy nie może wznowić wypłaty renty rodzinnej od daty wcześniejszej, niż od pierwszego miesiąca, w którym złożono wniosek w sprawie. Ubezpieczona nie przedłożyła w terminie 14 dni stosownych dokumentów w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 14 listopada 2023 r. Wobec tego od 1 października 2023 r. wypłata renty rodzinnej została wstrzymana. Nowy wniosek ubezpieczona złożyła natomiast w dniu 19 stycznia 2024 r. Po jego rozpatrzeniu organ rentowy przyznał świadczenie na dalszy okres od 1 stycznia 2024 r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Brak było podstaw prawnych do uwzględnienia roszczenia ubezpieczonej i wypłaty świadczenia również za okres od października do grudnia 2023 r. Powyższy stan faktyczny, który okazał się bezsporny, Sąd Okręgowy ustalił na podstawie zeznań ubezpieczonej oraz przede wszystkim w oparciu o dostępną dokumentację znajdująca się w aktach ZUS. Oś sporu koncentrowała się jedynie na zaistnieniu bądź nie w takich okolicznościach przesłanek do przyznania ubezpieczonej P. D. renty rodzinnej w ciągłości to jest od 1 października 2023 r. Sąd Okręgowy przypomniał, że stosownie do treści art. 134 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS /2023.1251 tj. z 30 czerwca 2023 r./ wypłatę świadczeń wstrzymuje się, jeżeli osoba pobierająca świadczenia mimo pouczenia lub żądania organu rentowego nie przedłoży dowodów stwierdzających dalsze istnienie prawa do świadczeń. W świetle powyższego przepisu wydaje się oczywistym, że w przypadku przyznania renty rodzinnej studentce studiów I stopnia na wskazany przez uczelnię okres – do daty planowanego zakończenia studiów tego stopnia (mającego w istocie charakter „techniczny” z uwagi na potencjalne trwanie uprawnień w przypadku kontynuowania nauki do 25 roku życia), wstrzymanie wypłaty świadczenia (za dalszy okres) winno zostać poprzedzone żądaniem organu przedłożenia przez ubezpieczoną dowodu (zaświadczenia z uczelni) kontynuowania nauki po 30 września 2023 r. Powyższy obowiązek pozwanego płynący z przepisów rangi ustawowej koresponduje z wewnętrznymi procedurami ZUS obowiązującymi w takim przypadku, to jest treścią załącznika nr 11, w którego punkcie 2.5 wskazano, że kontrolę uprawnień do renty rodzinnej przeprowadza się w szczególności, gdy następuje wstrzymanie wypłaty renty rodzinnej w związku z upływem okresu, na który została przyznana. Ni mniej nie więcej dotyczy to sytuacji, w której świadczenie przyznano na określony okres, jak w przypadku ubezpieczonej - do 30 września 2023 r. Tymczasem w przedmiotowej sprawie pozwany (na którym wg jego wewnętrznych procedur spoczywał obowiązek, a z pewnością powinność przeprowadzenia kontroli) zaniechał przeprowadzenia kontroli i milczał przez kolejne dwa miesiące (do 14 listopada 2023 r.) pomimo upływu terminu, do którego powódce została przyznana renta rodzinna po ojcu. W ocenie Sądu orzekającego pozwany winien natomiast był przeprowadzić kontrolę, a w przypadku braku reakcji powódki, wydać formalnie decyzję o wstrzymaniu prawa do renty. Z konieczności wydania takiej decyzji (o wstrzymaniu renty rodzinnej), wbrew twierdzeniom pozwanego nie zwalniała go okoliczność przyznania P. D. renty rodzinnej do 30 września 2023 r. W istocie bowiem organ rentowy nie miał podstaw do stwierdzenia, iż prawo do przedmiotowego świadczenia po stronie ubezpieczonej ustało. Przeciwnie, w przypadku kontynuacji nauki, mając na uwadze wiek uprawnionej (poniżej 25 roku życia), prawo to mogło być kontynuowane i jak się okazało nadal istniało. Co więcej, wysyłając w listopadzie (a zatem z dużym opóźnieniem) pismo do w/w- nej pozwany w oczywisty sposób dodatkowo wprowadził ją w błąd, z jednej strony żądając przedłożenia dokumentów potwierdzających naukę w minionym roku akademickim (2022/2023), nie wspominając przy tym o kolejnym roku akademickim (2023/2024) i grożąc żądaniem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, z drugiej strony wskazując na rygor wstrzymania wypłaty świadczenia (co może wskazywać na błędne oznaczenie roku akademickiego – być może chodziło właśnie o kolejny rok nauki 2023/2024, a nie 2022/2023), pomimo, że świadczenia tego nie wypłacał, gdyż upłynął termin, na który renta rodzinna została przyznana. Ubezpieczona otrzymując pismo takiej treści, mogła pozostawać w błędnym przekonaniu, iż o ile tylko przedłoży żądane dokumenty (zaświadczenie), wypłata renty rodzinnej po zmarłym ojcu będzie kontynuowana. Dalej Sąd Okręgowy zauważył, iż pozwany pomimo jasnej deklaracji ubezpieczonej w piśmie stanowiącym odpowiedź na żądanie przedłożenia zaświadczenia (z grudnia 2023 r.), że kontynuuje naukę na studiach II stopnia, nawet w tym momencie nie podjął jakichkolwiek działań (o przeprowadzeniu kontroli, o jakiej mowa w punkcie 2.5 wewnętrznej procedury nawet nie wspominając) w celu wznowienia wypłaty renty. W konsekwencji w realiach niniejszej sprawy, zdaniem Sądu I instancji, należy mówić o błędzie organu, a co za tym idzie, z mocy art. 135 ust. 3 ustawy emerytalnej (który stanowi, że jeżeli wstrzymanie wypłaty świadczeń nastąpiło na skutek błędu organu rentowego, wypłatę wznawia się poczynając od miesiąca, w którym je wstrzymano, jednak za okres nie dłuższy niż 3 lata poprzedzające bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty lub wydano decyzję z urzędu o jej wznowieniu) pozwany winien wznowić wypłatę od miesiąca października 2023 r., a nie wymuszać na ubezpieczonej złożenia kolejnego wniosku li tylko w tym celu, aby z powołaniem się na art. 116 lub 129 ustawy odmówić jej prawa do świadczenia za okres poprzedzający jego złożenie (które w sposób oczywisty z uwagi na kontynuowanie nauki jej się nadal należało) czyli od października 2023 r. Wyrażone wyżej stanowisko Sądu orzekającego znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 31 stycznia 2017 r., I UK 360/16 SN wskazał, iż w przypadku ustalenia prawa do okresowej renty rodzinnej na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS to jest do ukończenia 16 lat, z pouczeniem o obowiązku dokumentowania nauki w szkole lub na studiach wyższych, pozbawienie dziecka części tego świadczenia wymaga uprzedniego wydania decyzji o wstrzymaniu skarżącej wypłaty przypadającej na nią części renty rodzinnej na podstawie art. 134 ust.1 pkt 2 ustawy, który stanowi o wstrzymaniu wypłaty świadczenia, jeżeli osoba pobierająca świadczenie pomimo pouczenia lub żądania organu rentowego nie przedłoży dowodów stwierdzających dalsze istnienie prawa do świadczeń. W uzasadnieniu wskazano miedzy innymi „… W ujawnionej sytuacji prawo do części należnej skarżącej renty rodzinnej nie ustało także w rozumieniu art. 101 pkt 1 ustawy emerytalnej, ponieważ w razie kontynuowania przez uprawnione do renty rodzinnej dziecko nauki w szkole lub na studiach wyższych nie ustaje żaden warunek przysługiwania spornego świadczenia, ale wymagane jest jedynie dokumentowanie kontynuowania dalszej nauki. Oznacza to, że organ rentowy miał obowiązek wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty części renty rodzinnej skarżącej na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, z uzasadnieniem, że pomimo pouczenia osoba pobierająca rentę rodzinną nie przedłożyła dowodów na dalsze przysługiwanie jej prawa do renty rodzinnej, tj. zaświadczeń o kontynuowaniu nauki w szkole lub na studiach wyższych, co umożliwia jej uzupełnienie wymaganych dowodów…” Analogicznie w analizowanej sprawie – w październiku 2023 r. nie ustał żaden z warunków niezbędnych dla uzyskania przez odwołującą się prawa do renty rodzinnej po ojcu (w/w- na nadal się uczyła - w ciągłości, nie osiągnęła również wieku 25 lat). Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 §2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając ubezpieczonej sporne świadczenie w ciągłości – od 1 października 2023 r. czyli od dnia następującego po dniu, na jaki przyznano rentę decyzją wcześniejszą. W punkcie 2 wyroku Sąd Okręgowy zgodnie z treścią przepisu art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS z urzędu orzekł w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Zdaniem Sądu I instancji zaistniały podstawy do stwierdzenia odpowiedzialności organu rentowego. To z powodu zaniechań organ rentowego, który nie przeprowadził kontroli, do której przeprowadzenia obligowały go wewnętrzne procedury i nie wydał decyzji o wstrzymaniu prawa do renty (co dałoby impuls do natychmiastowej reakcji ubezpieczonej i zaniechania dalszego zmagania się przez nią z uczelnią o wystawienie niezbędnych dokumentów) doszło do sytuacji, w której ubezpieczona została pozbawiona świadczenia za okres 3 miesięcy. Apelację od powyższego wyroku wywiódł pozwany organ rentowy zaskarżając go w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: 1) art. 129 ust. 1 w zw. z art. 116 ust. 1 i 5 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 1998 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1251) poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że organ rentowy winien wypłacić ubezpieczonej świadczenie począwszy od 1 października 2023 r. podczas gdy ubezpieczona wniosek o wypłatę renty rodzinnej na dalszy okres złożyła 19 stycznia 2024 r., zatem przyznanie świadczenia mogło nastąpić najwcześniej od 1 stycznia 2024 r.; 2) art. 135 ust. 3 ustawy emerytalnej poprzez błędną wykładnię i uznanie, że do wstrzymania wypłaty świadczenia doszło na skutek błędu organu rentowego podczas gdy wstrzymanie wypłaty świadczenia nastąpiło z uwagi na upływ okresu, na które zostało przyznane; 3) art. 118 ust. la ustawy emerytalnej poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, w sytuacji gdy organ w sposób właściwy po rozpoznaniu złożonego wniosku, w terminie wydał decyzję w sprawie. Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania i zasądzenie od ubezpieczonej na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty za postępowanie przed sądem I instancji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty za postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu apelacji pozwany organ wskazał, że w decyzji z 26 maja 2022 r. ubezpieczona była pouczona o uprawnieniach do renty rodzinnej do 30 września 2023 r. Graniczna data przysługiwania świadczenia została określona na podstawie zaświadczenia Akademii (...) w Ł. z dnia 3 listopada 2022 r. określającego przewidywany termin ukończenia studiów na 30 września 2023 r. Oprócz tego w decyzji ZUS informował, że osoba uprawniona do renty rodzinnej powinna powiadomić organ rentowy o: kontynuowaniu nauki w nowym roku szkolnym, przerwaniu nauki oraz zmianie szkoły. W celu kontynuacji wypłaty renty rodzinnej wniosek o przedłużenie uprawnień do renty rodzinnej w związku z kontynuacją nauki winien zostać złożony najpóźniej w październiku 2023 r. aby zachować ciągłość świadczenia. Organ rentowy nie potraktował pisma ubezpieczonej z 5 grudnia 2023 r. (data wpływu do organu 11 grudnia 2023 r.) jako wyjaśnienia wystarczającego dla kontynuowania wypłaty renty rodzinnej, bowiem nie zostało złożone najpóźniej w październiku 2023 r. Organ dokonał kontroli przysługującego do 30 września 2023 r. uprawnienia do renty rodzinnej w celu ewentualnej weryfikacji w kontekście nadpłaty i nienależnie pobranego świadczenia. W celu kontynuacji wypłaty renty rodzinnej wniosek o przedłużenie uprawnień do renty rodzinnej w związku z kontynuacja nauki winien zostać złożony w październiku 2023 r. czego ubezpieczona miała świadomość. Ubezpieczona kończyła kolejny etap nauki, zatem do wniosku o świadczenie niewystarczające było oświadczenie zainteresowanej. Ponadto na rozprawie w dniu 17 czerwca 2024 r. ubezpieczona potwierdziła, że miała świadomość, że renta rodzinna przyznana jest jej do września 2023 r. oraz że wiedziała, że będzie musiała złożyć dokumenty potwierdzające, że kontynuuje naukę. W sprawie renty rodzinnej na dalszy okres po 30 września 2023 r. w niniejszym stanie faktycznym konieczne było wystąpienie do organu z wnioskiem, co ubezpieczona uczyniła 19 stycznia 2024 r. Wnioskiem z dnia 19 stycznia 2024 r. skarżąca wystąpiła do organu rentowego o przedłużenie prawa do renty rodzinnej w związku z kontynuacją nauki. Do wniosku załączyła zaświadczenie Akademii (...) w Ł. z dnia 8 stycznia 2024 r. określającego przewidywany termin ukończenia studiów na 30 września 2025 r. z datą ważności do 31 marca 2024 r. Każdorazowo okres, na który ubezpieczonej zostało przyznawane uprawnienie do renty rodzinnej wynikał z przedkładanych przez nią zaświadczeń Akademii (...) w Ł. i wskazanych w nim okresów i wiązał się z upływem kolejnych etapów nauki. Organ rentowy stoi na stanowisku, że w przypadkach, w których w zaświadczeniu szkolnym wskazany został programowy termin ukończenia szkoły, i renta rodzinna została przyznana na okres wskazany w zaświadczeniu, nie należy wstrzymywać wypłaty tej renty lub jej części, w przypadku nienadesłania zaświadczenia o kontynuowaniu nauki. Wówczas należy wystąpić do uprawnionego w celu potwierdzenia nauki. Powyższe dotyczy jednak wyłącznie sytuacji, w której organ dokonuje kontroli uprawnień. W przypadku chęci pobierania świadczenia na dalszy okres, po zakończeniu danego etapu nauki, w niniejszej sprawie był to licencjat na Wydziale (...) kierunek:(...) (wskazany w zaświadczeniu przewidywany termin ukończenia studiów 30 września 2023 r.) należało do organu złożyć nowy wniosek o dalsze świadczenie. Zbyt daleko idące w ocenie pełnomocnika organu rentowego było zobowiązanie organu rentowego do przedłożenia wewnętrznych procedur lub wytycznych z Centrali ZUS dotyczące sposobu postępowania organu rentowego w momencie upływu okresu, na który przyznano rentę rodzinną. Takiego wniosku nie złożyła ubezpieczona, natomiast wewnętrzne procedury nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego i z całą pewnością, nie mogą stanowić uzasadnienia dla stwierdzenia odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, co jednak Sąd I instancji uczynił. Zaskarżona decyzja wydana została na czas określony - prawo do renty rodzinnej przyznane zostało do dnia 30 września 2023 r. Organ rentowy nie musiał zatem wydawać kolejnej decyzji o wstrzymaniu wypłacania świadczenia, prawo do niego ustało bowiem z upływem okresu, na jaki zostało przyznane. Wskazana w decyzji granica czasowa była powiązana z celem renty rodzinnej (czyli zapewnieniem dziecku środków utrzymania pod warunkiem kontynuowania nauki). Organ rentowy miał podstawy do zaprzestania wypłacania renty po dniu 30 września 2023 r. i podjęcia jej wypłaty dopiero od dnia 1 stycznia 2024 r. Skarżąca została prawidłowo pouczona o konieczności złożenia zaświadczenia o kontynuowaniu nauki. Pouczenie takie znajdowało się w treści decyzji organu rentowego. W rezultacie, aby kontynuować pobieranie renty rodzinnej po dacie, do której została przyznana ubezpieczona była zobowiązania do przedłożenia stosownego zaświadczenia o kontunuowaniu nauki. Organ rentowy, wobec braku stosownego zaświadczenia, miał zatem podstawę do zaprzestania wypłaty renty rodzinnej z chwilą upływu terminu wskazanego w decyzji. Choć oczywistym jest, że sytuacja życiowa, w której znalazła się wnioskodawczyni, była trudna, to jednak powołane przepisy mają charakter wiążący, a do przepisów prawa ubezpieczeń społecznych nie znajdują odniesienia zasady współżycia społecznego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja pozwanego okazała się zasadna jedynie w części dotyczącej odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Przedmiotem sporu było prawo P. D. do renty rodzinnej po zmarłym ojcu w okresie od dnia 1 października 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd Apelacyjny niniejszą sprawę rozpoznał, tak jak Sąd Okręgowy, w postępowaniu uproszczonym. Stosownie do art. 505 1 §4 w zw. z §1 k.p.c. w postępowaniu uproszczonym rozpoznaje się bowiem sprawy o rentę, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza dwudziestu tysięcy złotych. W myśl art. 505 13 §2 k.p.c. jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Nadto Sąd Apelacyjny miał także na uwadze, że w postępowaniu uproszczonym apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez pozwanego. Innymi słowy mówiąc, apelacja ograniczona wiąże Sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący organ rentowy. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy - jeżeli chodzi o prawo do świadczenia rentowego - w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zaś w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisu art. 233 k.p.c., nie popełnił on też błędów w rozumowaniu w zakresie zarówno ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej, które uzasadniałyby zmianę bądź uchylenie rozstrzygnięcia. Ustalenia faktyczne Sądu I instancji przedstawione w tym zakresie w pisemnym uzasadnieniu wyroku zasługują na akceptację. Ustalenia te jako prawidłowe, a nadto nie wymagające zmiany ani uzupełnienia Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne (art. 387 §2 1 pkt. 1 k.p.c.). Sąd odwoławczy podziela także ocenę prawną, jakiej dokonał Sąd I instancji, uznając ją za wyczerpującą. Przyjmując za własne dokonane w tym zakresie oceny Sądu I instancji, Sąd odwoławczy nie widzi potrzeby powtarzania w całości trafnego wywodu prawnego (art. 387 §2 1 pkt. 2 k.p.c.). Zdaniem Sądu odwoławczego zgodzić się natomiast należy z apelującym, że nie było podstaw do obciążania pozwanego organu odpowiedzialnością za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji na podstawie art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z treścią tego przepisu w razie ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości orzeczeniem organu odwoławczego za dzień wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji uważa się również dzień wpływu prawomocnego orzeczenia organu odwoławczego, jeżeli organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Organ odwoławczy, wydając orzeczenie, stwierdza odpowiedzialność organu rentowego. Organ rentowy co prawda nie wyjaśnił w sprawie kwestii czy ubezpieczona nadal kontynuuje studia, niemniej jednak P. D. przedłożyła zaświadczenia o ukończeniu studiów pierwszego stopnia i o kontynuowaniu nauki na pierwszym roku studiów magisterskich po terminie. Opóźnienie było spowodowane oczekiwaniem na wyznaczenie terminu obrony pracy licencjackiej i przyjęciem na studia magisterskie po terminie. Zdaniem Sądu odwoławczego organ rentowy nie może ponosić odpowiedzialności za niedotrzymanie przez ubezpieczoną terminów na złożenie aktualnego zaświadczenia potwierdzającego dalsze kształcenie się. W związku z powyższym nie sposób uznać, że organ rentowy ponosi odpowiedzialność wynikającą z art. 118 ust. 1a ustawy emerytalnej. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 386 §1 k.p.c., Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 2 w ten sposób, że nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. W pozostałym zakresie wyrok Sądu I instancji jest prawidłowy. Zasadą jest, że dzieci, o których mowa w art. 67 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej mogą pobierać rentę rodzinną do momentu ukończenia 16 roku życia. Powyższą ustawową granicę wieku zachowywania uprawnień do renty rodzinnej tradycyjnie wiąże się z granicą wieku, od jakiego wolno młodzieży podejmować zatrudnienie. Prawo do renty rodzinnej dla dziecka ze względu na wiek ulega jednak przedłużeniu w przypadku kontynuowania nauki w szkole - nie dłużej niż do osiągnięcia 25 lat życia, z zastrzeżeniem art. 68 ust. 2 ustawy emerytalnej. Istotą renty rodzinnej sierocej jest dostarczanie, po śmierci ubezpieczonego, środków utrzymania tylko tym jego dzieciom, które nie podjęły pracy zarobkowej z uwagi na kształcenie się w różnych formach szkolnych. W tym kontekście można zatem stwierdzić w pewnym uproszczeniu, że wynikający z art. 133 k.r.o. dotychczasowy obowiązek alimentacyjny rodzica względem każdego - również pełnoletniego - dziecka i skorelowane z tym obowiązkiem uprawnienie dziecka do otrzymywania od rodzica środków utrzymania z chwilą śmierci ubezpieczonego rodzica ulegają swoistemu „przekształceniu” w prawo do renty rodzinnej finansowanej z systemu ubezpieczeń społecznych. Warto przy tym zaznaczyć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że dziecko, które osiągnęło pełnoletność i zdobyło wykształcenie umożliwiające podjęcie pracy zarobkowej (a nawet takie, które uzyskiwało już własne dochody) wcale nie traci uprawnień do alimentacji w sytuacji, gdy zamierza kontynuować naukę na wyższym poziomie, o ile takie zamierzenie znajduje oparcie w świetle jego dotychczasowych osiągnięć edukacyjnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2000 r., I CKN 1538/99,), względnie gdy zamierza ono podnieść uprzednio zdobyte kwalifikacje w celu podniesienia standardu życiowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1986 r., II CRN 439/85, z glosą T. Smyczyńskliego). Sąd Najwyższy w wyroku z 11 kwietnia 1996 r., II UR 4/96 wskazał, że zasadniczym celem prawa do renty rodzinnej dla dzieci jest dostarczanie im środków utrzymania w czasie, gdy w związku z kształceniem nie wykonują pracy dającej źródło utrzymania. Ten cel zwykle zostaje osiągnięty przed ukończeniem 25. roku życia i zasadą jest ustanie wówczas prawa do renty rodzinnej, chociażby uprawniony nie osiągnął jeszcze zasadniczego celu kształcenia. Przypomnieć można, że P. D. (ur. (...)) miała przyznane prawo do renty rodzinnej na mocy decyzji z dnia 17 listopada 2020 r. do dnia 30 września 2023 r. tj. do ukończenia studiów I stopnia. Pismem z 14 listopada 2023 r. pozwany organ rentowy zwrócił się do ubezpieczonej o przesłanie oświadczenia uczelni potwierdzającego kontynuowanie nauki w roku szkolnym 2022/2023 wskazując jednocześnie, iż w przypadku jego niedostarczenia organ może wstrzymać wypłatę renty i wezwać ją do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Świadczenie było płatne do 20 każdego miesiąca i ostatnim wypłaconym było to przysługujące za wrzesień (20 września 2023 r.). W odpowiedzi ubezpieczona pismem z dnia 5 grudnia 2023 r. przesłała pozwanemu zaświadczenie o zakończeniu studiów I stopnia z dniem 10 października 2023 r., oświadczając jednocześnie, iż aktualnie jest studentką pierwszego roku studiów II stopnia Akademii (...) w Ł., a zaświadczenie o kontynuacji nauki przekaże niezwłocznie po otrzymaniu dokumentu z uczelni. W dniu 19 stycznia 2024 r. wpłynął do ZUS wniosek ubezpieczonej o wypłatę renty rodzinnej na dalszy okres w związku z kontynuacją nauki, a 22 stycznia 2024 r. pismo, w którym wniosła o wypłatę zaległego świadczenia począwszy od 1 października 2023 r. Zgodnie z §12 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe z dnia 11 października 2011 r. (Dz.U. Nr 237, poz. 1412) do wniosku o rentę rodzinną dla dzieci własnych zmarłego, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobionych powinny być dołączone dokumenty, o których mowa w §10 ust. 1 oraz §11 ust. 1 pkt 1, a jeżeli dzieci ukończyły 16 lat - również dokumenty stwierdzające: pobieranie nauki w szkole. Ubezpieczona od 1 października 2023 r. korespondowała z uczelnią w sprawie przyjęcia jej na pierwszy rok studiów magisterskich. Nie mogła dokończyć rekrutacji bowiem oczekiwała na wyznaczenie terminu obrony pracy licencjackiej, który ostatecznie miał miejsce 10 października 2023 r. P. D. była świadoma, że powinna dostarczyć do organu rentowego zaświadczenie o kontynuowaniu nauki. W dniach 13-14 listopada 2023 r. ubezpieczona przebywała na oddziale otolaryngologicznym w związku z trudnościami w oddychaniu przez nos i częstymi infekcjami górnych dróg oddechowych. Zaświadczenie o kontynuowaniu nauki zostało jej przesłane przez uczelnię dopiero na początku stycznia 2024 r. po uzyskaniu statusu studenta (korespondencja i karta informacyjna leczenia k. 17). Jak zeznała ubezpieczona nie była świadoma, że może do organu złożyć oświadczenie o kontynuowaniu nauki (protokół k. 21-23). W piśmie z dnia 5 grudnia 2023 r. skierowanym do ZUS ubezpieczona oświadczyła, że aktualnie jest studentką I roku studiów II stopnia Akademii (...) w Ł. oraz wskazał, że zaświadczenie o kontynuacji nauki przekaże po jego otrzymaniu (k. 63 a.r.). Organ rentowy nie potraktował powyższego pisma jako wyjaśnienia wystarczającego dla kontynuowania wypłaty renty rodzinnej bowiem nie zostało złożone do końca października 2023 r. (pismo procesowe k. 36). Mając na uwadze powyższe ustalenia dokonane w sprawie oraz cel świadczenia renty rodzinnej, bez wątpienia w październiku 2023 r. nie ustał żaden z warunków niezbędnych dla uzyskania przez odwołującą się prawa do renty rodzinnej po ojcu. P. D. nadal się uczyła - w ciągłości jak również nie osiągnęła wieku 25 lat. Tym samym Sąd Apelacyjny uznał, że wyrok Sądu Okręgowego jest prawidłowy i ubezpieczona ma prawo do renty rodzinnej w ciągłości na dalszy okres od 1 października 2023 r. Sąd Apelacyjny oddalił zatem apelację organu rentowego w pozostałym zakresie (poza stwierdzeniem odpowiedzialności organu z art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS) jako bezzasadną na podstawie art. 385 k.p.c., jak w punkcie 2 sentencji wyroku. SSA Daria Stanek