Sygn. akt VI U 465/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 stycznia 2025 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: Małgorzata Kryńska-Mozolewska po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2025 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 148
(1)§ 1 k.p.c. sprawy P. T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. o zasiłek opiekuńczy na skutek odwołania P. T. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. z dnia 28 września 2022 r. znak (...) - (...) i decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. z dnia 06 lipca 2022 r. znak (...) - (...)
- częściowo zmienia decyzję z dnia 6 lipca 2022 r w ten sposób, że odwołująca się nie prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 25.01.2022 r do 27.01.2022 i od 21.03.2022 r do 24.03.2022 r, ale nie jest zobowiązana do zwrotu zasiłku opiekuńczego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 2.284,85 złotych (dwa tysiące dwieście osiemdziesiąt cztery 85/100):
- częściowo zmienia decyzję z dnia 28 września 2022 r w ten sposób, że odwołująca się nie prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 11.04.2022r do 15.04.2022 r i od 19.04.2022 r do 26.04.2022 r, ale nie jest zobowiązana do zwrotu zasiłku opiekuńczego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 4.352,63 złotych (cztery tysiące trzysta pięćdziesiąt dwa 63/100). Sygn. akt VI U 465/22 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 6 lipca 2022 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. odmówił P. T. prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 25 stycznia 2022 r. do 27 stycznia 2022 r. oraz za okres od 21 marca 2022 r. do 24 marca 2022 r. i zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 2284,85 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż ubezpieczona wykonywała w okresie zwolnienia z tytułu sprawowania opieki nad chorym dzieckiem pracę zarobkową. (decyzja z dnia 6 lipca 2022 r.: a.r.) Decyzją z dnia 28 września 2022 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. odmówił P. T. prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 11 kwietnia 2022 r. do 15 kwietnia 2022 r. oraz za okres od 19 kwietnia 2022 r. do 26 kwietnia 2022 r. i zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 4352,63 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż ubezpieczona wykonywała w okresie zwolnienia z tytułu sprawowania opieki nad chorym dzieckiem pracę zarobkową. (decyzja z dnia 28 września 2022 r.: a.r.) Od powyższych decyzji P. T. złożyła odwołania, zaskarżając je w całości. Odwołująca stwierdziła, że czynności, które wykonywała w ramach wykonywanej działalności gospodarczej, miały miejsce poza godzinami jej pracy etatowej jako lekarza w Instytucie (...) w W.. Z treści odwołania wynika także, iż odwołująca została błędnie pouczona przez pracownika ZUS, który udzielić miał jej informacji, że może pracować w ramach umowy zlecenia lub działalności gospodarczej w godzinach niepokrywających się z godzinami pracy na etacie. (odwołania: k. 1, k. 1 akt sprawy połączonej VI U 467/22) W odpowiedziach na odwołanie ZUS wniósł o oddalenie odwołań. Organ wskazał, iż odwołująca w okresach pobierania zasiłku opiekuńczego wykonywała działalność zarobkową i powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące problematyki wykonywania pracy zarobkowej w okresie zwolnienia lekarskiego i jej wpływu na utratę prawa do świadczeń. (odpowiedzi na odwołanie: k. 2-3, k. 2-3 akt sprawy połączonej VI U 467/22) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Odwołująca P. T. od 1 grudnia 2015 r. do 31 sierpnia 2022 r. była zatrudniona w Instytucie (...) w W. na pełen etat, na stanowisku lekarza rezydenta. (świadectwo pracy: k. 11) Odwołująca w dniach od 11 kwietnia 2022 r. do 15 kwietnia 2022 r. oraz od 19 kwietnia 2022 r. do 26 kwietnia 2022 r. była na zasiłku opiekuńczym z uwagi na konieczność opieki nad chorym dzieckiem. Za wskazane wyżej okresy otrzymała zasiłek opiekuńczy w kwotach o wysokości 1596,65 zł oraz 2554,64 zł. (zestawienie zaświadczeń ubezpieczonego, zaświadczenie pracodawcy: a.r.) Odwołująca w trakcie okres pobierania zasiłku opiekuńczego świadczyła pracę w dniach 25 stycznia, 27 stycznia, 12 kwietnia, 14 kwietnia, 19 kwietnia oraz 21 kwietnia w godzinach popołudniowych w (...) Zespole Publicznych Zakładów (...) na podstawie umowy cywilnoprawnej. Opiekę nad dzieckiem w tym czasie sprawowała inna osoba. Odwołująca nie świadczyła pracy na rzecz pracodawcy Instytutu (...) w trakcie niezdolności do pracy. (bezsporne, nadto: harmonogram pracy odwołującej w kwietniu 2022 r.: k. 23, zeznania odwołującej P. T.: k. 35) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy i aktach organu rentowego oraz zeznań odwołującej P. T., które uznane zostały za wiarygodne, pozbawione luk i korelujące ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Odwołująca w sposób przekonujący wykazała, iż wykonując czynności na rzecz zleceniodawcy nie działała w złej wierze i nie miała świadomości, że może wpłynąć to na utratę przez nią prawa do zasiłku opiekuńczego. Strony nie składały dodatkowych wniosków dowodowych. Sąd zważył, co następuje: Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest odwołanie P. T. od decyzji odmawiających jej prawa do zasiłku opiekuńczego za wskazane okresy i zobowiązujących ją do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1133 z późn. zm.) stwierdzić należy, iż ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Z poczynionych przez Sąd ustaleń wynika, iż odwołująca wykonywała w okresie niezdolności do pracy wynikającej z konieczności opieki nad chorym dzieckiem pracę zarobkową na rzecz swego zleceniodawcy, co stanowi podstawę utraty prawa do zasiłku opiekuńczego za wskazane w decyzjach okresy. Odrębną kwestią w niniejszej sprawie była jednak konieczność ewentualnego zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej też jako: ustawa systemowa) osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust.
- Zgodnie zaś z art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że obowiązek zwrotu świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, mając świadomość jego nienależności. Dotyczy to zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach dotyczących braku prawa do pobierania świadczenia, jak i osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu wypłacającego świadczenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2022 roku, I USK 429/21, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2020 roku, III UK 72/19). Obowiązek zwrotu świadczenia obciąża więc tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, mając świadomość jego nienależności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2021 roku, III USK 60/21). Zarzut pobrania nienależnego świadczenia z ubezpieczenia społecznego może być podniesiony tylko wobec osoby, która otrzymała świadczenie bezpodstawnie, i to tylko wówczas, gdy osoba ta miała świadomość, że wypłacone świadczenie jej się nie należy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2018 roku, I UK 248/17). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż nie było zasadne obciążenie przez organ rentowy odwołującej obowiązkiem zwrotu świadczenia. Nie można przypisać odwołującej działania w złej wierze. W godzinach pracy na etacie na rzecz pracodawcy Instytutu (...) w W. odwołująca sprawowała opiekę nad dzieckiem i nie świadczyła pracy. Odwołująca pozostawała zatem w przekonaniu, że jej postępowanie jest prawidłowe, ponieważ w godzinach pracy etatowej faktycznie była do niej niezdolna z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem w związku z brakiem dostępności innej osoby dorosłej, która mogłaby zająć się jej córką. Odwołująca nie kwestionowała wykonywania przez nią czynności na rzecz zleceniodawcy podczas okresu pobierania zasiłku opiekuńczego, jednak miało to miejsce w godzinach popołudniowych, gdy dzieckiem mogła zająć się inna osoba. W związku z powyższym odwołująca nie jest zobowiązana do zwrotu zasiłku opiekuńczego wraz z odsetkami. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.