Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie – z dnia 1 grudnia 2025 r., sygn. akt I ACa 1579/22
Sygn. akt I ACa 1579/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 grudnia 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: SSA Sławomir Jamróg Protokolant: Sara Cieślik po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2025 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa J. M. (1) i E. M. przeciwko Gminie Miejskiej K. o wykup gruntu na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 27 maja 2022 r. sygn. akt I C 1529/18 1. oddala apelację;
Sygn. akt I ACa 1579/22 UZASADNIENIE Powodowie J. M. (1) i E. M. w pozwie przeciwko stronie pozwanej Gminie Miejskiej K. wnieśli o zobowiązanie strony pozwanej do złożenia oświadczenia woli o nabyciu od powodów własności niezabudowanej nieruchomości gruntowej składającej się z działki nr (...) obr. (...)jedn. ewid.(...)położonej przy ul. (...) w K., dla której założona jest księga wieczysta nr (...) prowadzona przez Sąd Rejonowy (...) w K. o powierzchni 0,1057 ha o łącznej wartości 200.000 zł, która to nieruchomość stanowi wspólność ustawową małżeńską J. M. (1) i E. M. i zapłaty na rzecz powodów solidarnie ceny sprzedaży w wysokości 200.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od wskazanej kwoty od dnia 5 lutego 2015 r.
Na uzasadnienie dochodzonego roszczenia powodowie wskazali, że od dnia 29 listopada 2007 r. są właścicielami nieruchomości gruntowej składającej się z działki nr (...) obr. (...) jedn. ewid. (...) położonej przy ul. (...) w K., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...). Decyzją z dnia 22 stycznia 2010 r. Prezydent Miasta K. ustalił warunki zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz dwustanowiskowego garażu wolnostojącego na w/w nieruchomości. W momencie wydawania decyzji nieruchomość nie była objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Uchwałą Rady Miasta K. nr (...) z dnia 23 kwietnia 2014 r., która weszła w życie w dniu 20 maja 2014 r., wprowadzono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru (...), zgodnie z którym nieruchomość powodów została częściowo przeznaczona na tereny zieleni nieurządzonej z dopuszczeniem funkcji rolniczej.
W opinii powodów w wyniku uchwalenia MPZP należąca do nich działka zmieniła swoje przeznaczenie, a powodowie utracili możliwość korzystania z niej w sposób zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem. Przed uchwaleniem planu działka powodów mogła być praktycznie w całości przeznaczona na cele budowlane, podczas gdy po uchwaleniu planu powodowie w większości mogą wykorzystywać ją jedynie jako tereny zielone. W dniu 28 czerwca 2016 r. powód złożył do Zarządu Infrastruktury (...) i (...) w K. wniosek o wydanie uzgodnienia zmiany zagospodarowania terenu przyległego do pasa drogi w zakresie włączenia do drogi, zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy o drogach publicznych. Pismem z 26 lipca 2016 r. Zarząd Infrastruktury (...) i (...) w K. odmówił powodowi wydania uzgodnienia możliwości włączenia do drogi ruchu drogowego, powołując się na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, przyjęty uchwałą z dnia 23 kwietnia 2014 r.
W związku z powyższym powodowie wskazali, że w związku z wprowadzeniem planu zagospodarowania przestrzennego nie mają obecnie zapewnionego odpowiedniego dojazdu do swojej nieruchomości. W opinii powodów działka będąca przedmiotem żądania pozwu zmieniła swoje przeznaczenie, albowiem z działki która mogła praktycznie w całości zostać przeznaczona na cele budowlane, po uchwaleniu planu, przekształciła się w działkę, którą w większej części powodowie mogą wykorzystywać jako teren zieleni nieurządzonej.
W odpowiedzi na pozew (k. 59 i nast.) strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów procesu. Pozwana podniosła, że oceny, czy w związku z uchwaleniem planu miejscowego korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone, należy dokonać w oparciu o faktyczne użytkowanie terenu i gruntu, jakie miało miejsce przed wprowadzeniem MPZP, a nie o potencjalne możliwości korzystania z gruntu, wynikające z decyzji o warunkach zabudowy, zwłaszcza wydanej na rzecz innej osoby niż powodowie. Ponadto podkreśliła, że wprowadzenie MPZP w bardzo niewielkim stopniu wpłynęło na możliwość realizacji na nieruchomości powodów inwestycji budowlanej w planowanym przez nich zakresie.
Zaznaczyła, że przed uchwaleniem MPZP powodowie w rzeczywistości nie mieli zapewnionego dojazdu do działki, ponieważ droga dojazdowa do działki wskazana w decyzji o warunkach zabudowy jest prowadzona m.in. po terenie działki, stanowiącej własności innych osób fizycznych, do której powodowie nie mieli i nie mają żadnych praw. Strona powodowa podała również, że bez dodatkowej decyzji WZ na rozbudowę ulicy (...) lub umowy zawartej na realizację takiej rozbudowy wraz z zatwierdzonym projektem budowlanym przygotowanym w trybie ustawy o szczególnych uwarunkowaniach realizacji inwestycji drogowych nie byłoby możliwe wydanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na nieruchomości powodów wyłącznie w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy.
Już bowiem w samej decyzji wz, w punkcie „(...).Inne” Załącznika do decyzji wskazane jest wyraźnie, że przed wystąpieniem o decyzję o pozwoleniu na budowę należy uzyskać oświadczenie o warunkach przyłączenia do dróg lądowych. Pozwana podkreśliła, iż ulica (...) wskazana w warunkach decyzji jako dojazd do działki inwestowanej nie spełnia warunków dojazdu do działki budowlanej, określonych w przepisach prawa budowlanego. Ma ona szerokość szlaku jezdnego 2 metry, tymczasem przepisy określają minimalną szerokość dojazdu na 3 m jezdni oraz dodatkowo dojście piesze. Zatem nawet gdyby powodowie złożyli wniosek o wydanie pozwolenia na budowę, to i tak wydana zostałaby decyzja odmowna z uwagi na nieprawidłową obsługę komunikacyjną.
Wyrokiem z dnia 27 maja 2022 r. , sygn. akt I C 1529/18 Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił powództwo (pkt I), zasądził od powodów J. M. (1) i E. M. na rzecz strony pozwanej Gminy Miejskiej K. kwoty po 3.450 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt II) i nakazał ściągnąć od powodów J. M. (1) i E. M. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie kwoty po 4.223,95 zł części nieuiszczonych wydatków gotówkowych (pkt IV).
Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił następujący stan faktyczny:
Powodowie są właścicielami na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej niezabudowanej nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr (...) obr. (...) jedn. ewid. (...), o powierzchni 0,1057 ha, położoną przy ul. (...) w K., objętą księgą wieczystą nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy (...) wK.. Działka nr (...) jest działką niezabudowaną, porośniętą roślinnością trawiastą. Przez działki (...) przebiega nieurządzona droga polna.
Prezydent Miasta K. wydał w dniu 22 stycznia 2010 r. decyzję nr (...) o ustaleniu warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pod nazwą budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz dwustanowiskowego garażu wolnostojącego na działce nr (...) obręb (...) (...), oraz wjazdu z działki nr (...) obręb (...) (...) przy ul. (...) i ul. (...) w K.. Decyzję wydano na wniosek M. K., działającego przez pełnomocnika J. M. (1). W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in., że teren ma dostęp do drogi publicznej i nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. W Załączniku nr (...) do decyzji – warunki zabudowy oraz wynik analizy urbanistyczno – architektoncznej wyznaczono m.in.: nieprzekraczalną linię zabudowy - w odległości 6 m od krawędzi jezdni na ul. (...); wskaźnik wielkości powierzchni nowej zabudowy w stosunku do powierzchni działki, który ustalono na 14%; udział powierzchni biologicznie czynnej dla terenu działki - na poziomie nie mniejszym niż 70%; szerokość elewacji frontowej – do 12,5 m dla zabudowy mieszkaniowej, do 6,5 m dla budynków garażowych; wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej – dla zabudowy mieszkaniowej: do kalenicy do 9 m, do okapu do 5 m; dla budynków garażowych: do kalenicy do 5 m, do okapu do 3 m; geometria dachu – dachy płaskie, dwuspadowe lub wielospadowe, symetryczne o kącie nachylenia do 45°;
Określając warunki w zakresie obsługi infrastruktury technicznej i komunikacji w załączniku do decyzji, w odniesieniu do kwestii dostępu do drogi publicznej wskazano, iż teren planowanej inwestycji ma pośredni dostęp do drogi publicznej, jaką jest ul. (...) przez ul. (...), następnie ul. (...) i drogę dojazdową biegnącą po terenie działek nr (...) obr. (...) (...). Określając warunki w zakresie komunikacyjnej obsługi inwestycji, podano, iż dla zapewnienia prawidłowej obsługi komunikacyjnej planowanej inwestycji inwestor winien we własnym zakresie i na własny koszt wykonać remont nawierzchni w/w drogi dojazdowej polegający na wykonaniu nawierzchni tłuczniowej. Ponadto wskazano, iż użytkowanie w/w drogi dojazdowej (dz. nr(...) obr. jw.) należy uzgodnić z zarządcą lub właścicielem. W odniesieniu do działki nr (...) obr. jw., wskazano, iż stanowi ona własność Gminy Miejskiej K., zatem o prawo do dysponowania terenem (zgodę na wejście w teren) do działki nr (...) obr. jw. (w przypadku remontu nawierzchni drogi) należy zwrócić się do Wydziału Skarbu Miasta K. (...).
Uchwałą Rady Miasta K. nr (...) z dnia 23 kwietnia 2014r., która weszła w życie w dniu 21 maja 2014 r., wprowadzono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (dalej MPZP) obszaru (...), którego obszar obejmuje nieruchomość powodów. Zgodnie z planem działka ewidencyjna nr (...) obr. (...) (...) została podzielona na trzy części, usytuowane w terenach oznaczonych w planie jako: tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej ((...)) – o powierzchni 540,10 m 2; tereny zieleni nieurządzonej (Z.14) – o powierzchni 450,26 m 2; tereny dróg publicznych dojazdowych ((...)) – o powierzchni 66,64 m (
Zgodnie z § 11 MPZP dla ustalonego przeznaczenia terenów (...) przewidziano m.in.: realizację budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z garażami wbudowanymi lub wolnostojącymi oraz budynkami gospodarczymi oraz innych elementów zagospodarowania, takich jak miejsca postojowe dla samochodów; zabudowę jednorodzinną tylko w postaci budynków wolnostojących lub budynków w zabudowie bliźniaczej; wskaźnik terenu biologicznie czynnego – nie mniejszy niż 70%; wskaźnik intensywności zabudowy – w przedziale 0,15-0,4; w budynkach mieszkalnych dachy spadziste (kąt pochylenia połaci dachowej od 30° do 45°) dwu lub wielospadowe; w budynkach garażowych i gospodarczych dachy spadziste z dopuszczeniem możliwości stosowania dachów płaskich; zakaz lokalizacji wolnostojących budynków garażowych i gospodarczych o powierzchni zabudowy większej niż 45 m 2; maksymalna wysokość zabudowy w przypadku budowy, odbudowy, rozbudowy i nadbudowy budynków: - 10 m dla budynków mieszkalnych z dachem spadzistym; - 6 m dla budynków garażowych i gospodarczych z dachem spadzistym oraz 4 m z dachem płaskim; dopuszczalność sytuowania budynków w granicach działki budowlanej.
Zgodnie z § 13 MPZP dla ustalonego przeznaczenia terenów Z.14 przewidziano: tereny zieleni nieurządzonej z dopuszczeniem funkcji rolniczej, utrzymanie w ramach ustalonego przeznaczenia terenów istniejących terenów rolniczych w tym sadów i ogrodów przydomowych, dopuszczono lokalizację: zalesień, ciągów pieszych, tras rowerowych i konnych, dojazdów niewyznaczonych, obiektów infrastruktury technicznej; wskaźnik ternu biologicznie czynnego – min. 80%.
Zgodnie z § 18 MPZP dla ustalonego przeznaczenia terenów (...) przewidziano: tereny dróg publicznych – tereny ulic dojazdowych - klasy(...), szerokość wyznaczonych liniami rozgraniczającymi pasów drogowych ulic, określone poza rejonami skrzyżowań, jako minimalnie 10 m dla ulic dojazdowych, z dopuszczeniem zawężeń w miejscach ograniczonych istniejącą zabudową.
W dniu 28 lipca 2014 r. powodowie złożyli do Gminy Miejskiej K. wniosek o wykupienie przez Gminę przedmiotowej nieruchomości gruntowej, stanowiącej działkę nr (...) za cenę nabycia 200.000 zł. Wskazali, że większa część nieruchomości została przeznaczona zgodnie z MPZP obszaru (...) pod teren zieleni nieurządzonej z dopuszczeniem funkcji rolniczej, co spowodowało że możliwość korzystania z nieruchomości zgodnie z jej dotychczasowym przeznaczeniem została co najmniej ograniczona w sposób istotny. Pismem z dnia 15 grudnia 2014 r. Gmina poinformowała powodów, że nie widzi podstaw do uwzględnienia ich wniosku.
Decyzją z dnia 29 maja 2015 r. nr(...)Prezydent Miasta K. z urzędu stwierdził wygaśnięcie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 22 stycznia 2010 r. nr (...) o ustaleniu warunków zabudowy. W uzasadnieniu wskazano, że dla terenu objętego decyzją uchwalono plan miejscowy, którego ustalenia są inne niż w wydanej decyzji, co obligowało organ do stwierdzenia jej wygaśnięcia.
W dniu 28 czerwca 2016 r. powodowie złożyli do Zarządu Infrastruktury (...)w K. wniosek o uzgodnienie zmiany zagospodarowania terenu przyległego do pasa drogi, zlokalizowanego na działce ewidencyjnej nr (...) obr. (...) przyległej do drogi gminnej o nazwie (...)(nr działki drogowej (...) obr. (...)) w miejscowości K. w zakresie możliwości włączenia do drogi gminnej ruchu drogowego spowodowanego tą zmianą. We wniosku powodowie wskazali, że działka jest wykorzystywana na cele mieszkaniowe – budynek mieszkalny jednorodzinny, a planowana zmiana zagospodarowania terenu będzie polegała na budowie zjazdu.
Pismem z dnia 26 lipca 2016 r. (...) odmówił wydania uzgodnienia możliwości włączenia do drogi ruchu drogowego. Wskazano, że ul. (...) jest drogą nie urządzoną, działka drogowa do której powodowie wskazują obsługę komunikacyjną ma szerokość ok. 2 do 2,7 m, a dodatkowo teren, na którym procedowana jest inwestycja, jest objęty obowiązującym MPZP obszaru (...), w którym ul. (...) została wyznaczona do budowy/przebudowy do parametrów drogi publicznej klasy dojazdowej ( (...).5). Realizacja założeń MPZP wymaga procedowania budowy ul. (...) procedurą zezwolenia na realizację inwestycji drogowej ( (...)).
Nadto Sąd Okręgowy ustalił, że decyzja o warunkach zabudowy z dnia 22 stycznia 2020 r. pozwalała na realizację na terenie działki nr (...) obr. (...) (...) w K. inwestycji budowlanej o parametrach większych niż można zrealizować na podstawie MPZP obszaru (...) w zakresie: maksymalnej powierzchni zabudowy – o 12,95%; maksymalnej powierzchni całkowitej – o 15,07%; maksymalnej powierzchni użytkowej – o 12,97% do 15,07% (k. 409 akt - opinia biegłej S.).
Po uchwaleniu MPZP obszaru (...) powierzchnia części budowalnej działki, przeznaczonej pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną ((...)) uległa ograniczeniu i wynosi 540,10 m (
W wyniku uchwalenia MPZP obszaru (...) możliwość zabudowania przedmiotowej nieruchomości została ograniczona w stosunku do stanu istniejącego przed uchwaleniem planu, ocenianego na podstawie decyzji o warunkach zabudowy z dnia 22 stycznia 2010 r. Zarazem jednakże różnice w parametrach zabudowy są nieznaczne, a parametry możliwe do realizacji na podstawie planu miejscowego pozwalają na realizację budynku o parametrach wnioskowanych we wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Kwestia realizacji przyłączy technicznych pozostała w odniesieniu do obecnego stanu prawnego bez zmian. Po zrealizowaniu inwestycji drogi publicznej działka powodów będzie posiadała bezpośredni dostęp do drogi publicznej.
Niezależnie od tego, czy inwestycja byłaby realizowana na podstawie decyzji o warunkach zabudowy czy MPZP obszaru (...), jej obsługa komunikacyjna odbywałaby się po tej samej trasie, jednak po drogach o różnych kategoriach. W decyzji o warunkach zabudowy wskazano obsługę komunikacyjną inwestycji od ul. (...) poprzez istniejące drogi: ul. (...), ul. (...) i drogę dojazdową przebiegającą po terenie działek drogowych nr (...) obr. (...) (...), po wykonaniu przez inwestora we własnym zakresie i na własny koszt remontu nawierzchni istniejącej drogi dojazdowej (w granicach działek drogowych nr(...) i (...)), polegającego na wykonaniu nawierzchni tłuczniowej. W tym celu należało: uzyskać u właścicieli lub zarządców działek drogowych zgodę na wejście w teren tj. zgodę na dysponowanie terenem na cele budowlane, dokonać zgłoszenia w organie administracji architektoniczno – budowlanej zamiaru wykonania bądź remontu nawierzchni, a następnie uzyskać zgodę właścicieli lub zarządców działek drogowych na ich użytkowanie. Po wykonaniu remontu nawierzchni powodowie mogliby uzyskać oświadczenie o warunkach przyłączenia do dróg lądowych i po spełnieniu wszystkich wymaganych prawem warunków uzyskać pozwolenie na budowę.
Biorąc pod uwagę zapisy obowiązującego MPZP obszaru (...) w zakresie rozwiązań komunikacyjnych zmienił się tryb ustanowienia obsługi komunikacyjnej dla inwestycji planowanej na działce (...). Rozwiązanie jej obsługi komunikacyjnej w oparciu o trasę istniejąca wiąże się z koniecznością realizacji założeń MPZP obszaru (...) także w zakresie układu drogowego, który wymaga procedowania budowy drogi (...)(ul. (...)) procedurą zezwolenia na realizację inwestycji drogowej ( (...)), zakończoną wydaniem pozwolenia na budowę/przebudowę drogi. Procedura (...) powinna być poprzedzona negocjacjami z zarządca drogi, zakończonymi podpisaniem umowy dotyczącej kwestii budowy/przebudowy drogi. W sytuacji podjęcia działań zmierzających do realizacji drogi publicznej(...) będzie możliwe uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę i realizację inwestycji na działce nr (...).
Niezależnie od powyższego powodowie mogą wystąpić z wnioskiem o ustanowienie służebności drogi koniecznej, celem zapewnienia na rzecz stanowiącej ich własność nieruchomości dostępu do drogi publicznej. Obecnie przez działkę powodów oraz sąsiadującą z nią działkę (...), biegnie droga polna łącząca zarówno tę działkę jak i nieruchomość powodów z drogą publiczną.
Ustalenia Sąd Okręgowy oparł na dokumentach oraz na opinii sporządzonej przez biegła sądową z zakresu architektury i budownictwa E. S., którą uznał za bardziej przekonującą względem opinii sporządzonych przez biegłą I. P..
Przy tym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji podkreślił, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie doprowadziło w tym przypadku do zmiany dotychczasowego, rzeczywistego sposobu korzystania z nieruchomości przez powodów, albowiem powodowie nie przystąpili w okresie po wydaniu tej decyzji wz do dalszych etapów związanych z realizacją inwestycji budowlanej. Odwołując się do treści art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 293) w brzmieniu obowiązującym w dniu uchwalenia MPZP obszaru (...), oraz do orzecznictwa wskazał, że dla oceny zasadności roszczenia opartego na tym przepisie konieczne jest ustalenie potencjalnej, ale jednocześnie realnej w okolicznościach sprawy, konkretnej możliwości korzystania z nieruchomości, która została utracona lub istotnie ograniczona, którą wyznacza decyzja o warunkach zabudowy.
Z ustaleń stanu faktycznego wynika, iż przed uchwaleniem MPZP przedmiotowa nieruchomość - zgodnie z treścią decyzji o warunkach zabudowy - mogła zostać potencjalnie zabudowana domem jednorodzinnym z garażem dwustanowiskowym. Jak Sąd ustalił na podstawie opinii biegłej w wyniku uchwalenia MPZP obszaru (...) możliwość zabudowania przedmiotowej nieruchomości została tylko nieznacznie ograniczona w stosunku do stanu istniejącego przed uchwaleniem planu, ocenianego na podstawie decyzji o warunkach zabudowy z dnia 22 stycznia 2010 r. Na podstawie planu miejscowego powodowie mogą zrealizować budynek z garażem parametrach tożsamych ze wskazanymi we wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Zmianie uległa natomiast możliwość samej lokalizacji budynku na działce, jego posadowienia. Według wcześniejszego stanu prawnego budynek - o tych samych parametrach - mógł zostać usytuowany na większym powierzchniowo obszarze działki, natomiast obecnie budynek może zostać wybudowany na tej części działki, która została przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną ((...)), wynoszącej 540,10 m 2. Fakt, iż obecnie budynek może zostać wybudowany tylko na tej części działki, która została przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, nie wiąże się z większą uciążliwością czy jakimkolwiek utrudnieniem dla powodów. Według planowanego zamierzenia inwestycyjnego (co wynika z decyzji wz) intencją powodów, jako potencjalnych inwestorów, było posadowienie na działce budynku mieszkalnego, garażu, przy wykorzystaniu pozostałej części działki jako terenów rekreacyjnych, zielonych. W wyniku uchwalenia MPZP obszaru (...) powodowie mają nadal realną możliwość wybudowania na przedmiotowej nieruchomości budynku mieszkalnego i garażu oraz jej wykorzystania w pozostałej części jako teren zielony, a zatem w sposób tożsamy z tym jaki pierwotnie planowali i jaki został określony wydaną decyzją. Nie sposób zatem przyjąć, iż doszło do istotnego ograniczenia potencjalnej możliwości korzystania z przedmiotowej nieruchomości po uchwaleniu MPZP.
Sąd Okręgowy zwrócił ponadto uwagę, że przedmiotowa nieruchomość nie posiadała przed wejściem w życie MPZP bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. W załączniku do decyzji wz, w odniesieniu do kwestii dostępu do drogi publicznej, wskazano, iż teren planowanej inwestycji ma pośredni dostęp do drogi publicznej, jaką jest ul. (...) przez ul. (...), następnie ul. (...) i drogę dojazdową biegnącą po terenie działek nr (...) i (...) obr. (...) (...). Określając warunki w zakresie komunikacyjnej obsługi inwestycji, podano, iż dla zapewnienia prawidłowej obsługi komunikacyjnej planowanej inwestycji inwestor winien we własnym zakresie i na własny koszt wykonać remont nawierzchni w/w drogi dojazdowej polegający na wykonaniu nawierzchni tłuczniowej.
Ponadto wskazano, iż użytkowanie w/w drogi dojazdowej (dz. nr (...) obr. jw.) należy uzgodnić z zarządcą lub właścicielem. W odniesieniu do działki nr (...) obr. jw., wskazano, iż stanowi ona własność Gminy Miejskiej K., zatem o prawo do dysponowania terenem (zgodę na wejście w teren) do działki nr (...) obr. jw. (w przypadku remontu nawierzchni drogi) należy zwrócić się do Wydziału Skarbu Miasta K. (...). Oznacza to zatem, że przed uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nieruchomość powodów nie posiadała uregulowanego prawnie dostępu do drogi publicznej. Koniecznym było uregulowanie takiego dostępu i to w odniesieniu do dwóch nieruchomości (dz. nr (...) oraz (...)) stanowiących własność różnych podmiotów.
Powodowie po wydaniu decyzji wz nie podjęli żadnych czynności faktycznych i działań prawnych, zmierzających do uregulowania kwestii dostępu ich nieruchomości do drogi publicznej. Tym samym, na chwilę wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nieruchomość powodów nie posiadała uregulowanego prawnie dostępu do drogi publicznej. Ponadto należy zauważyć, iż nawet gdyby doszło do udzielenia zgody na korzystanie przez powodów z dojazdu po ww. działkach (czy też ustanowienia służebności drogi koniecznej) to dla zapewnienia prawidłowej obsługi komunikacyjnej planowanej inwestycji powodowie winni byli we własnym zakresie i na własny koszt wykonać remont nawierzchni w/w drogi dojazdowej polegający na wykonaniu nawierzchni tłuczniowej.
Sąd Okręgowy wskazał też, że ulica (...) wskazana w warunkach decyzji jako dojazd do działki inwestowanej nie spełnia warunków dojazdu do działki budowlanej, określonych w przepisach prawa budowlanego. Ma ona szerokość szlaku jezdnego 2 metry, tymczasem przepisy określają minimalną szerokość dojazdu na 3 m jezdni oraz dodatkowo dojście piesze. Sąd podzielił więc stanowisko pozwanej, że nawet gdyby powodowie złożyli wniosek o wydanie pozwolenia na budowę, to i tak wydana zostałaby decyzja odmowna z uwagi na nieprawidłową obsługę komunikacyjną. Analogiczna sytuacja istnieje w obecnym stanie prawnym. Biorąc pod uwagę zapisy obowiązującego MPZP obszaru (...) w zakresie rozwiązań komunikacyjnych zmienił się tryb ustanowienia obsługi komunikacyjnej dla inwestycji planowanej na działce (...).
Niezależnie jednak od kwestii zmiany układu drogowego powodowie mogą nadal wystąpić z wnioskiem o ustanowienie służebności drogi koniecznej, co doprowadzi do zapewnienia na rzecz stanowiącej ich własność nieruchomości dostępu do drogi publicznej. Obecnie przez działkę powodów oraz sąsiadującą z nią działkę (...), biegnie droga polna łącząca zarówno tę działkę jak i nieruchomość powodów z drogą publiczną. Oznacza to zatem, iż zarówno w poprzednim jak i obecnym stanie prawnym było i jest koniecznym podjęcie przez powodów szeregu działań prawnych, zmierzających do uregulowania kwestii dostępu ich nieruchomości do drogi publicznej.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał powództwo za bezzasadne.
O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku na zasadzie art. art. 98 k.p.c.
Apelację od tego wyroku wnieśli powodowie zaskarżając wyrok w całości, zarzucając:
I. mogące mieć wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa procesowego, w postaci:
Powodowie wnieśli wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uwzględnienie powództwa w całości i o zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów solidarnie zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według nom przepisanych, ewentualnie w przypadku nie uwzględnienia zarzutów zmierzających do zmiany orzeczenia, poprzez uwzględnienia powództwa = wnoszę o zmianę wyroku, w części dotyczącej kosztów poprzez odstąpienie od obciążania powodów kosztami postępowania przed Sądem I i Il instancji, w trybie art. 102 k.p.c.
Strona pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego (k 553).
Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny zasadniczo uznał za własne ustalenia Sądu Okręgowego. Uzupełniająco Sąd Apelacyjny uznał za przyznaną wskazaną w piśmie z dnia 22 sierpnia 2025r. (k601) okoliczność że od 3 lipca 2025r. obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą Rady Miasta K. z dnia 12 czerwca 2025 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru (...) ((...)) zgodnie z którym nieruchomość znajduje się w przeważającej części w Terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, o podstawowym przeznaczeniu pod zabudowę jednorodzinną, oznaczonym na rysunku planu symbolem (...) Oraz w niewielkim fragmencie w Terenie Komunikacji — Terenie drogi publicznej.
Nie zmienia to ustaleń dotyczących faktów mających znaczenie do oceny braku zasadności żądania. Przeprowadzona na etapie postępowania apelacyjnego opinia biegłego z zakresu architektury i urbanistyki inż. J. M. (2) potwierdza, że w decyzji z 22 stycznia 2010 r określono , że udział powierzchni biologicznie czynnej ustalono na co najmniej 70% powierzchni działki, dla zabudowy mieszkaniowej . Na podstawie tej opinii Sąd Apelacyjny precyzuje , że w decyzji ustalono szerokość elewacji frontowej do12,5m oraz wysokość kalenicy dachu do 9,0 m, przy wysokości do okapu do 5,0 m. Powierzchnia zabudowy przy wskaźniku wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki - do 14% wynosiła na podstawie (...) = 147 m2, .
Jest to łączna powierzchnia liczona jako suma powierzchni zabudowy domu mieszkalnego i garażu np. dom Pz = 115 m2 i garaż Pz = 32 m2, wg wył. (115 +32 =147). Powierzchnia całkowita zabudowy domu i garażu wynosiła Pc = 205 m2, wg wyliczenia: 115 x 1,5 + 32 = 173 + 32 = 205 . Była to łączna powierzchnia całkowita domu mieszkalnego Pc = 175 m2 o wysokości 1,5 kondygnacji (parter z poddaszem użytkowym) oraz garażu Pc = 32 m2, liczona jako suma powierzchni całkowitej wszystkich kondygnacji nadziemnych w obrysie zewnętrznym. Powierzchnia użytkowa domu wynosi Pu = 146 m2, wg wyliczenia: 0,85 x 172=146 . Powierzchnia działki do zagospodarowania wynosiła 1057 m2 Powierzchnia biologicznie czynna minimalna wynosił 740 m2, Powierzchnia utwardzona i zabudowana wynosiła 317 m2, wg wyliczenia: (1-0,70)x 1057 = 317 - jest to suma powierzchni zabudowy domu Pz = 115 m2, garażu Pz = 32 m2 oraz obszaru utwardzonego dojścia i dojazdu na działce 170 m2.
Po wejściu w życie MPZP obszaru (...) przyjętym uchwałą nr(...)Rady Miasta K. z dnia 23 kwietnia 2014r. wskaźnik terenu biologicznie czynnego również jest nie mniejszy niż 70. Wskaźnik intensywności zabudowy mieści się w przedziale: min. 0,15 — max. 0,4. W zakresie wysokości obiektów budowlanych plan pozwala na maksymalną wysokość zabudowy 10 m dla budynków mieszkalnych z dachem spadzistym, 6 m dla budynków garażowych i gospodarczych z dachem spadzistym i 4 m z dachem płaskim. . Sąd Apelacyjny ustala, że parametry dopuszczalnej zabudowy dla dz. (...) wg MPZP z 2014r. wynoszą:
Powierzchnia działki w obszarze zabudowy terenu (...)wynosi Pd = 540 m2;
Powierzchnia zabudowy przy wymaganej powierzchnię biologicznie czynnej wynosi Pz = 162 m2. Jest to powierzchnia liczona jako suma powierzchni zabudowy domu od Pz = 92 m2 do Pz = 130 m2 i garażu Pz = 32 m2 oraz powierzchnia utwardzonego dojścia w części budowlanej działki od 0 do 38 m2, wg wyliczenia 92+32+38=162;
Powierzchnia całkowita zabudowy przy wymaganym wskaźniku intensywności zabudowy lz = 0,4 i Pd = 540 m2 wynosi Pc = 216 m2. Jest to łączna powierzchnia całkowita domu Pe = 184 i garażu Pe = 32 m2 liczona jako suma powierzchni całkowitej wszystkich kondygnacji nadziemnych, wg wyl. 184 + 32 = 216;
Powierzchnia użytkowa domu wynosi Pu = 156 m2, wg wyliczenia: 0,85 x 184=156;
Powierzchnia działki do zagospodarowania wynosi 986 m2, w tym dla terenu (...)wynosi 540 m2, dla terenu Z.14 wynosi 446 m2./opinia k 579-k584) W powoływanej w apelacji opinii biegłej P. przy początkowo podanych prawidłowo danych wynikających z MPZP z 2014, dla potrzeb samego wyliczenia pomylono powierzchnię zabudowy z powierzchnią całkowitą zabudowy , co doprowadziło do zaniżenia powierzchni użytkowej. W konsekwencji parametry możliwej maksymalnej zabudowy pozostają całkowicie błędne. W opinii biegłej S. maksymalne powierzchnie zostały prawidłowo wskazane natomiast w analizach porównawczych błędnie wskazano parametr maksymalnej powierzchni zabudowy co spowodowało przeszacowane wzrostu na podstawie MPZP powierzchni maksymalnej powierzchni zabudowy względem stanu na podstawie (...) o 12,95% zamiast o 8,67 (opinia biegłego J. M. k586).
Powyższe jednak nie zmienia prawidłowości dokonanej przez Sąd Okręgowy oceny, że parametry zabudowy na podstawie MPZP (...) nie różnią się zasadniczo od możliwości zabudowy ustalonej na podstawie decyzji o warunkach zabudowy, szczególnie przy uwzględnieniu, że przy braku miejscowego planu, zgodnie z ustawą z dnia 27 marca 2003r., decyzja o warunkach zabudowy nie mgła zmienić przeznaczenia terenu z gruntu rolnego na budowlany. Nieruchomość ta nie stanowiła w całości gruntu budowlanego. Z plany ogólnego i z 1994r. i ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania wynikało, że jest to teren w części pozostający poza terenem przeznaczonym pod zabudowę (opinia k 577-578 i k 585 ). Takie też było faktyczne zużytkowanie. Opinia biegłego M. pokrywa się z opinia biegłej S.. Zarzuty co do stronniczości biegłej S. tracą na znaczeniu w aspekcie przeprowadzonej przez Sąd drugiej instancji opinii urbanistycznej. Opinia zaś biegłej I. P., nie jest wiarygodna już choćby z uwagi na błędy obliczeniowe (vide opinia biegłego M. k585). .
Nie są też zasadne zarzuty dotyczące dostępności komunikacyjnej:
Dostęp do drogi publicznej to dostęp zarówno faktyczny jak i prawny. Do czasu uchwalenia (...) z 2014r., warunki zabudowy wskazywały dla terenu planowanej inwestycji jedynie pośredni dostęp do drogi publicznej ulicy (...) poprzez ul. (...), następnie ul. (...) i drogę wewnętrzną ( dz.nr (...) i (...) obr. (...)). Wg decyzji, warunki obsługi w zakresie komunikacji realizującej prawidłowy dostęp do drogi publicznej oraz uzyskanie warunków przyłączenia do drogi, wymagały realizacji nawierzchni brakującego odcinka drogi dojazdowej na terenie dz. nr (...) i (...), a użytkowanie w/w drogi dojazdowej (dz. nr (...)) należało uzgodnić z zarządcą lub właścicielem. Bez realizacji warunku w postaci wykonania zgodnego z przepisami Prawa budowlanego dojazdu do planowanej zabudowy uzyskanie pozwolenia na budowę nie byłoby możliwe albowiem faktycznie istniejący dojazd do działki (...) był właściwy dla dojazdu do gruntów rolnych drogą wewnętrzną, gruntową i nieutwardzoną o szerokości 2,0 do 2,7 m, a w części na dz. nr (...) we władaniu prywatnym.
Także na gruncie Decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu powodowie dla zamierzenia budowy domu mieszkalnego jednorodzinnego z garażem na podstawie MPZP nie uzyskali uzgodnienia na włączenie do drogi i budowy zjazdu. Po uchwaleniu MPZP przedmiotowa nieruchomość działka (...) graniczy z terenem projektowanej drogi publicznej, gdyż dojazdowej(...) w liniach rozgraniczających pasa drogowego o szerokości 10m, po linii dawnej drogi polnej na dz. 102. graniczącej z nieruchomością. Po realizacji dostęp przedmiotowej nieruchomości powodów do drogi publicznej zostanie w pełni zrealizowany a do czasu jej wybudowania faktyczny dojazd jest możliwy jak dotychczas drogą dojazdu do pól, co jednak nie zmienia, bez zapewnienia odpowiedniego stanu drogi oceny możliwości uzyskania przez powodów decyzji pozwolenia na budowę (opinia (...)).
Na gruncie planowania przestrzennego dostęp do drogi publicznej" - należy przez to rozumieć bezpośredni dostęp do tej drogi albo dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. Uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego nie pogorszył sytuacji powodów. Podnoszone zaś przez powodów zarzuty co do braku odpowiedniego dla realizacji inwestycji faktycznego dostępu do drogi publicznej nie wynika z zaskarżonej uchwały lecz z sytuacji na gruncie, wymagającej przed uchwaleniem planu utwardzenia drogi wystąpienia z wnioskiem o ustanowienie służebności drogi koniecznej, celem zapewnienia na rzecz stanowiącej ich własność nieruchomości dostępu do drogi publicznej.
Przez działkę powodów oraz sąsiadującą z nią działkę (...), biegnie droga polna łącząca zarówno tę działkę jak i nieruchomość powodów z drogą publiczną. Stan prawny nieruchomości nie zmienił się na skutek wprowadzenia planu. Taki stan w odniesieniu do drogi dojazdowej jest niezmienny. Zarówno więc na gruncie decyzji (...) jak i na gruncie obecnej regulacji realizacja planów inwestycyjnych wymagała i wymaga znacznych nakładów finansowych oraz uzgodnień z zarządcami dróg lub właścicielami. Sama biegła P. w opinii uzupełniającej wskazywała, że zapis o dostępie do drogi publicznej nie gwarantuje, że w terenie istnieje wystarczające uzbrojenie terenu umożliwiające dojazd jak też konieczne było uzyskanie zgody zarządcy drogi o możliwości połączenia działki z drogą publiczną (k 153).
Istniała też konieczności utwardzenia drogi. Ten stan się nie zmienił. Wbrew więc zarzutom powodów także na gruncie (...) powodowie nie mieli odpowiedniego prawnego dostępu do drogi publicznej. Sama kwestia wykonania zjazdu nie łączy się w tym przypadku z planem zagospodarowania przestrzennego lecz wymogami technicznymi realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych O możliwości realizacji zjazdu rozstrzygają nie tyle przepisy prawa, co okoliczności faktyczne indywidualnej sprawy i projektowane rozwiązania komunikacyjne ( por. wyrok NSA z dnia 21 września 2023 r. II OSK 974/220). Jeżeli zaś bezpośredni wjazd na drogę publiczną nie jest możliwy z uwagi na brak zgody zarządcy jak tez jeżeli droga (...) nie zapewnia odpowiedniego dostępu to powodowie mają możliwość wystąpienia o odpowiednią służebność by zapewnić odpowiedni dostęp. .
Także jednak na gruncie (...) istniała konieczność zapewnienia odpowiedniego dostępu a powodowie pomimo, że jak twierdzili są właścicielami od 2007r. nie podjęli żadnych działań w tym kierunku.
Zarzut naruszenia art. 233§1 k.p.c. nie był zasadny.
W konsekwencji zaś brak jest podstaw do uznania zasadności żądania . Powodowie nie wykazali przesłanek uzasadniających zastosowanie art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymDz.U.2024.1130 t.j.
Należy podkreślić, że odpowiedzialność odszkodowawcza czy obowiązek wykupu na gruncie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest następstwem działania zgodnego z prawem, stąd obowiązku strony pozwanej nie mogą być interpretowane rozszerzająco.
Nie było więc w konsekwencji także konieczności oszacowania, stąd nie był zasadny zarzut pominięcia dowodu w tym przedmiocie.
Z tych względów Sąd Apelacyjny oddalił na podstawie art. 385 k.p.c. apelację.
Nie był też zasadny zarzut naruszenia art. 102 k.p.c. Należy podkreślić, że rozstrzygnięcie o zasadach ponoszenia kosztów procesu należy do dyskrecjonalnej władzy sądu. Wynika ona ze swobodnego uznania, kształtowanego własnym przekonaniem oraz oceną okoliczności i może być podważone przez sąd wyższej instancji w zasadzie jedynie wtedy, gdy jest rażąco niesprawiedliwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2012 r. I CZ 23/12 LEX nr 1231304). Taka sytuacja w tej sprawie nie zachodzi.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98§1,§1 1 i §3k.p.c. przy zastosowaniu 2 pkt 7 i §10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935 t.j.). Także na tym etapie nie było podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c. Powodowie wnosząc apelację podjęli ryzyko związane z koniecznością zwrotu kosztów celowych poniesionych przez przeciwnika. Okoliczności leżące u podstaw złożenia przez powodów wniosku o zwolnienie od kosztów sadowych Sąd Apelacyjny uwzględnił natomiast odstępując od obciążenia powodów kosztami sądowymi.