IV Ka 3/26

UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt IV Ka 3/26 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1

1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.
2. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 31 października 2025 roku wydany w sprawie o sygn. akt II K 602/
3. 1.
4. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.
5. Granice zaskarżenia 1.1.
6. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☒co do winy ☒co do kary ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.1.
7. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐art. 439 k.p.k. ☐brak zarzutów 1.
8. Wnioski ☒uchylenie ☒zmiana
9. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 1.
10. Ustalenie faktów 1.1.
11. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.1.
12. 1.1.
13. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2.
14. T. B. Pokrzywdzony w tożsamy sposób (tym samym chwytem), jak w niniejszej sprawie, dopuścił się ataku z zużyciem siły fizycznej w stosunku do świadka C. S.. wydruk korespondencji sms 227-236 1.
15. Ocena dowodów 1.1.
16. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 1.1.
17. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu 2.1.2.1 wydruk korespondencji sms Korespondencja dotycząca wiadomości sms z rozmowy C. S. z oskarżonym dołączona do akt sprawy jest autentyczna, co potwierdził oskarżyciel posiłkowy (k-270) zaznaczając, że jego zdaniem była prowadzona w przez C. S. tendencyjnie (manipulacyjnie). Na podstawie tej korespondencji nie można przyjąć, że O. T. atakował fizycznie swoje ,,ofiary” w podobny sposób. Przede wszystkim z korespondencji tej wynika, że podczas jednego ze zdarzeń siedział na C. S. i krępując jej ręce trzymał poduszkę na jej twarzy (k-229), a innym razem stając za C. S., łapał ją za szyję lub za kark i ,,parterował dominacja” (k-232). W realiach przedmiotowej sprawy oskarżony z pokrzywdzonym szarpali się na schodach i po upadku z tych schodów ich pozycja była przypadkowa. Oskarżony klęczał na podłodze, a pokrzywdzony trzymał go oburącz z tyłu, aby nie doszło do dalszej eskalacji przemocy fizycznej.
18. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.
19. Obrońca oskarżonego w punkcie pierwszym (1 numeracja sądu okręgowego) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to: - art. 4 kpk i art. 7 kpk poprzez dokonanie dowolnej zamiast swobodnej, a ponadto sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz nieobiektywnej, oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, prowadzącego do uznania, że nie doszło do bezpośredniego, bezprawnego zamachu na dobra T. B. chronione prawem, - art. 167 k.p.k. oraz 170 k.p.k., mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez oddalenie wniosków dowodowych zawartych w piśmie z dnia 10.10.2025 r., a mających kluczowe znacznie dla sprawy w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia mogący mieć wpływ na treść orzeczenia, a polegający na przyjęciu, że T. B. swym działaniem nie odpierał bezpośredniego, bezprawnego zamachu na dobro chronione prawem w postaci swojego zdrowia i życia. Podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że właśnie w takich okolicznościach działał oskarżony, natomiast z załączonych wiadomości można domniemywać, że rzekomy pokrzywdzony realizował zamach na dobra T. B. chronione prawem w postaci zdrowia i życia, w którym jak wynika z załączonej korespondencji ma doświadczenie i podobny scenariusz ataku realizował wobec C. S. - w postaci siedzenia na niej połączonego z krępowaniem jej rąk oraz trzymaniem na jej twarzy poduszki, podczas którego traciła ona oddech. W zakresie postępowania dowodowego obrońca wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z: - załączonych wydruków wiadomości tekstowych - na okoliczność aktów przemocy rzekomego pokrzywdzonego o tożsamym sposobie działania jak w dniu 20 marca 2025 r., potwierdzających modus operandi rzekomego pokrzywdzonego, pozostawania świadka C. S. pod silnym wpływem rzekomego pokrzywdzonego; manipulacji stosowanych przez rzekomego pokrzywdzonego w stosunku do świadka C. S. i środków stosowanych w celu manipulowania świadkiem, - ponownego przesłuchania świadka C. S. - na okoliczność faktycznego przebiegu zdarzenia z dnia 20 marca 2025 r. oraz tego czy podczas przesłuchań w niniejszej sprawie pozostawała pod wpływem rzekomego pokrzywdzonego, a jeśli tak to dlaczego i do czego ten wpływ doprowadził w zakresie składanych zeznań: czy w dniu zdarzenia O. T. był pod wpływem środków psychoaktywnych co z kolei mogło mieć wpływ na ocenę zagrożenia spowodowanego bezprawnym i bezpośrednim zamachem, który odpierał T. B., a w konsekwencji na okoliczność bezpośredniego i bezprawnego zamachu jakiego dopuścił się w dniu 20 marca 2025 r. rzekomy pokrzywdzony - O. T. na T. B. i odpierania tegoż zamachu przez oskarżonego. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Aby skutecznie podnosić zarzut naruszenia wynikającej z art. 7 kpk zasady swobodnej oceny dowodów należałoby wykazać, że ustalenia sądu meriti oraz ocena zgromadzonego w niniejszej sprawie istotnego materiału dowodowego z punktu widzenia postawionego oskarżonemu zarzutu nie została poprzedzona ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 kpk) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 kpk), a nadto nie była wynikiem rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 kpk) oraz uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424 § 1 pkt 1 kpk) - zobacz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1990 r., OSNKW 1991 r., nr 7-9, poz. 41 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 r., Prok i Pr. 1999 r., nr 2 poz.6). Sąd rejonowy przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowanie dowodowe i dokonał oceny ujawnionego w toku przewodu sądowego materiału dowodowego. Prawidłowe są ustalenia sądu meriti, że po ,, wzajemnej szarpaninie’, do której doszło na schodach pomiędzy oskarżonym a pokrzywdzonym, obaj znaleźli się na dole i to oskarżony ( a nie O. T.) upadł na podłogę i był na kolanach, a pokrzywdzony z tyłu objęciem trzymał go za ramiona i pytał czy odpuści. Nie budzą wątpliwości ustalenia sądu rejonowego, że pokrzywdzony sprowokował to zajście, gdyż celowo zatrzymał się na schodach, aby oskarżony wpadł na niego, schodząc za nim na dół ze schodów. Także prawidłowo ustalił sąd meriti, że w pewnym momencie oskarżony wziął stojący obok niego hantel i uderzył nim pokrzywdzonego w głowę (miał wówczas wolne ręce), a gdy O. T. puścił T. B. (na zasadzie odruchu), to oskarżony zaczął uderzać go trzymanym hantlem w klatkę piersiową i inne części ciała. Za takimi ustaleniami przemawiają przede wszystkim częściowo zeznania pokrzywdzonego, z którymi koresponduje wydana w sprawie opinia pisemna biegłego specjalisty medycyny sądowej Z. T., która potwierdza, iż obrażenia doznane przez pokrzywdzonego, w szczególności ich umiejscowienie i charakter, wskazują, że powstały one w wyniku urazów czynnych – w wyniku silnego uderzenia hantlem i zdaniem biegłej obrażenia mogły powstać w czasie i okolicznościach podawanych przez pokrzywdzonego. Dodatkowym argumentem przemawiającym za ustaleniami sądu meriti jest nagranie audio znajdujące się na płycie DVD z przebiegu tego zdarzenia zarejestrowane na telefonie przez O. T. dołączone do akt sprawy, które sąd rejonowy odtworzył na rozprawie (w obecności) stron i dokonał jego analizy oraz uwzględnił je przy ustalaniu stanu faktycznego. Opinie sporządzone przez biegłych lekarzy psychiatrów i lekarza medycyny sądowej są jasne, pełne, logiczne, podbudowane fachową wiedzą i nie zawierają wad o jakich mowa w art. 201 kpk. Oskarżony badany w dniu 04 kwietnia 2025 roku przez lekarzy psychiatrów poinformował ich o wcześniejszych wizytach u lekarza psychiatry z powodu problemów sytuacyjnych. Biegli w sposób jasny, wyczerpujący uzasadnili wnioski zawarte w wydanej opinii pisemnej, które w ocenie sądu okręgowego nie budzą wątpliwości. Sąd meriti zasadnie oddalił wnioski dowodowe zawarte w piśmie obrońcy oskarżonego z dnia 16 października 2025 roku (data wpływu), a dotyczące dopuszczenia dowodów z opinii uzupełniających biegłych psychiatrów i lekarza medycyny sądowej, gdyż okoliczności objęte tezą dowodową nie miały znaczenia dla istoty postępowania. W toku rozprawy odwoławczej w dniu 10 lutego 2026 roku sąd okręgowy oddalił wniosek dowodowy obrońcy oskarżonego o ponowne przesłuchanie świadka C. S. na okoliczności wskazane w tezie dowodowej, gdyż okoliczność, która ma być udowodniona nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, gdyż świadek złożyła szczegółowe zeznania na okoliczność zaistniałego zdarzenia przed sądem I instancji w obecności obrońcy oskarżonego i złożony wniosek dowodowy zmierzał w sposób oczywisty do przedłużenia postępowania w sprawie. Skarżący we wniesionej apelacji neguje ustalenia dokonane przez sąd I instancji polegające na nieprzyjęciu konstrukcji obrony koniecznej w stosunku do oskarżonego, podczas zaistniałego zdarzenia. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego : ,,działanie w obronie koniecznej polega na podjęciu takiej akcji obronnej, jaka niezbędna jest do odparcia ataku w momencie bezpośredniego zagrożenia ze strony napastnika. Bezpośredniość zagrożenia wchodzi w grę również wówczas, gdy istnieje wysoki stopień prawdopodobieństwa, że zagrożone atakiem dobro zostanie zaatakowane natychmiast, w najbliższej chwili. W konsekwencji, obrona konieczna obejmuje nie tylko odpieranie zamachu w fazie jego realizacji, ale nawet stadium obiektywnie zaistniałego bezpośredniego zagrożenia zamachem, jak również w wypadku jego nieuchronności, o ile nie zostanie podjęta natychmiastowa akcja obronna. Istota obrony koniecznej polega na takim dostosowaniu sposobu obrony, by miał on szanse zneutralizowania ataku. Kwestia dobra zaatakowanego i jego wartości, czy też proporcja naruszanego dobra napastnika do dobra ratowanego stanowi kryterium jedynie pomocnicze, które dopiero przy rażącym, oczywiście bezzasadnym stopniu dysproporcji wpływa na ocenę wykroczenia poza granice kontratypu. O tym, czy zachodzi zamach bezpośredni decyduje zachowanie się osoby atakującej w całym przebiegu zdarzenia, a nie tylko w momencie podjęcia akcji obronnej. Wszelkie działania przedsięwzięte w celu odwzajemnienia krzywd doznanych uprzednio nie mają charakteru obronnego. Niezbędnym podmiotowym elementem obrony koniecznej jest bowiem działanie z woli obrony, a nie z woli odwetu ( wyrok Sądu Najwyższego -Izba Karna z dnia 26 marca 2025 r., IV KK 318/24)”. Przesłanki do przyjęcia obrony koniecznej nie zostały spełnione w przypadku oskarżonego. Przede wszystkim oskarżony zaczął szarpać się z pokrzywdzonym już podczas schodzenia ze schodów. Faktem jest, że zajście to sprowokował O. T., ale prawidłowe są ustalenia sądu meriti, że oskarżony i pokrzywdzony wzajemnie trzymali się i szarpali na schodach. Jest oczywiste, że razem znaleźli się na dole, w zasadzie spadając ze schodów. Gdy oskarżony po tym upadku był na podłodze w pozycji na kolanach, to logiczne był zachowanie pokrzywdzonego, że chcąc zakończyć to zdarzenie bez dalszej przemocy fizycznej, złapał go od tyłu za ramiona i pytał czy odpuści. W tej sytuacji trafnie przyjął sąd meriti, że nie było powodu, aby oskarżony wziął leżący hantel (o wadze 10 kg) i uderzył nim w głowę pokrzywdzonego, który go w tym momencie nie atakował, a wręcz przeciwnie próbował zakończyć to zajście, po uzyskaniu zapewnienia od oskarżonego, że przystaje na taką propozycję (,,odpuści”). Podjęte działanie przez oskarżonego w zaistniałej sytuacji nie było obronne. W ramach obrony koniecznej podejmowane działania muszą mieć bowiem charakter działań obronnych i muszą być motywowane wolą obrony, nie zaś np. rewanżu za wcześniejsze uderzenie [wyrok SA w Krakowie z dnia 13 maja 1997 r., II AKa 94/97, Prok. i Pr.-wkł. 1998, nr 5, poz. 20]. W realiach niniejszej sprawy, nie sposób zasadnie twierdzić, by działanie pokrzywdzonego, który zastosował wobec oskarżonego chwyt obezwładniający i chciał na tym zakończyć używanie wzajemnej przemocy fizycznej pytając T. B. potocznym zwrotem „odpuścisz?” (to wynika przede wszystkim z obiektywnego dowodu w postaci nagrania), nosiło zarówno obiektywnie, jak i subiektywnie cechy niebezpiecznego zamachu, który uzasadniałby podjęcie tak radykalnego działania, jak uczynił to oskarżony. Pokrzywdzony przytrzymując oskarżonego nie wymierzał mu kopnięć czy ciosów. Trudno uznać, że oskarżony, który posiada siłownię w domu, korzysta do ćwiczeń z 10 kilogramowych hantli miałby przestraszyć się, że jest przytrzymywany w klinczu i pada propozycja „aby odpuścił”, jak pokrzywdzony go uwolni z uścisku. Przepis art. 25 § 1 kk stanowi, że nie popełnia przestępstwa, kto w obronie koniecznej odpiera bezpośredni, bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem. Jeżeli zatem przez konieczność obrony rozumieć niezbędność, a więc i dopuszczalność czynnego odpierania bezpośredniego i bezprawnego zamachu na dobro chronione prawem, to te elementy łącznie nie wystąpiły w niniejszej sprawie, co znajduje pełne odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym ujawnionym w toku rozprawy. W konsekwencji stwierdzić należy że prawidłowo sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, iż oskarżony działał w granicach obrony koniecznej. Bez znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy jest, jaki typ osobowości, jaką emocjonalność, wreszcie jakie problemy posiada świadek C. S. i czy mogła być manipulowana przez pokrzywdzonego. Sąd meriti podszedł z należytą dozą ostrożności do zeznań ww. świadka wskazując, w jakim zakresie dał im wiarę, a w jakiej części odmówił im wiary i swoje stanowisko przekonująco uzasadnił. Sąd rejonowy dokonał oceny wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań świadków C. S., O. T., Z. B. i uzasadnił w jakiej części dał im wiarę i dlaczego. Dokonana ocena przez sąd meriti osobowego i nieosobowego materiału dowodowego zdaniem okręgowego nie budzi wątpliwości i pozostaje pod ochroną art. 7 kpk. Wniosek O zmianę zaskarżonego wyroku poprzez umorzenie postępowania w stosunku do oskarżonego na podstawie art. 17 § 1 pkt. 2 kpk w związku z art. 25 § 1 kk z uwagi na fakt, iż oskarżony działał w warunkach obrony koniecznej; względnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z uwagi na potrzebę przeprowadzenia ponownie postępowania dowodowego. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Skoro zarzut podniesiony w punkcie pierwszym w apelacji okazał się bezzasadny, to brak było podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku w sposób postulowany przez skarżącego. 3.
20. Obrońca oskarżonego w punkcie drugim