przez jego niezastosowanie w odniesieniu do klauzuli umownej określającej wysokość prowizji. W sprawie wysokość opłaty prowizyjnej za udzielenie pożyczki wnoszącej 4 500 zł wyniosła 486,98 zł, co nie narusza zarówno zakazu z art. 36a u.k.k. (w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy pożyczki), jak i art.
Określona przez pożyczkodawcę prowizja stanowiła niespełna 11% kwoty udostępnionej pozwanej, w związku z tym nie można w tej sytuacji uznać, że działanie pożyczkodawcy zastrzegającego prowizję na wskazanym poziomie było sprzeczne z dobrymi obyczajami i w sposób rażący naruszało interesy pozwanej jako konsumentki. Pełnomocnik apelującej w sposób generalny, bez bliższego uzasadnienia, zakwestionował wysokość prowizji, co dodatkowo świadczy o braku przedstawienia argumentów przeciwko słuszności stanowiska Sądu I instancji. W kontekście przesłanek oceny analizowanego postanowienia umowy nie można dostrzec braku równowagi kontraktowej stron oraz stanu nieusprawiedliwionej dysproporcji ich praw i obowiązków wynikających z umowy. Należy zauważyć, że jest faktem powszechnie znanym, że instytucje parabankowe zajmują się udzielaniem pożyczek osobom, które nie mają zdolności kredytowej w bankach, co skutkuje ponoszeniem przez tego rodzaju instytucje rynku finansowego znacznie wyższego ryzyka, niż w przypadku banków. Już tylko z tej przyczyny koszty udzielania pożyczek przez takie instytucje z zasady są wyższe niż w przypadku pożyczek bankowych. W związku z tym prowizja, którą obciążono pozwaną, nie stanowi wynagrodzenia za korzystanie z kapitału (gdyż tego rodzaju wynagrodzeniem są odsetki), ale przede wszystkim za ryzyko udzielenia pożyczki. Dokonując oceny spornego postanowienia umowy Sąd I instancji nie naruszył art.
Dla uznania danej klauzuli za abuzywną konieczne jest kumulatywne spełnienie przesłanek: kształtowania praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażącego naruszenia interesów konsumenta. Za działanie wbrew dobrym obyczajom uznaje się wprowadzenie do wzorca klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową stron ( por. np. zob. wyrok SN z 15.01.2016r., I CSK 125/15 ). „Rażące naruszenie interesów konsumenta” oznacza natomiast nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym. Chodzi zatem o zachwianie równowagi kontraktowej wyrażające się w tym, że kontrahent konsumenta zastrzega dla siebie nadmierne korzyści lub uprzywilejowaną pozycję, wyraźnie i w znacznym stopniu przewyższające korzyści uzyskane przez konsumenta lub pod innym względem znacznie pogarszające sytuację konsumenta ( por. np. wyrok SN z 13.07.2005r., I CK 832/04). Określenie „rażąco” należy przy tym interpretować jako znaczne odstępstwo przyjętego uregulowania od zasad uczciwego wyważenia praw i obowiązków, a oceny tej nie należy ograniczać do kwestii czysto ekonomicznych, lecz uwzględniać również i inne okoliczności, jak np. niewygodę, na jaką konsument został narażony, stratę czasu. W tym przypadku – w ocenie Sądu Okręgowego- nie można skutecznie zarzucić takich działań. Zresztą Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 22.06.2010 r. wydanego w sprawie IV CSK (LEX nr 885035) uznał za dopuszczalne zastrzeganie opłaty dodatkowej, w szczególności, gdy ma ona na celu rekompensatę kosztów poniesionych przez kontrahenta. W sprawie nie ma wątpliwości, że poprzednik powoda przygotowując umowę pożyczki, jaką zawarł z pozwaną, podjął pewne czynności związane z analizą sytuacji finansowej, przygotowaniem umowy, zgromadzeniem dokumentów, dokonaniem weryfikacji zdolności kredytowej pozwanej i uruchomieniem środków. Z dokonaniem takich działań, a nadto z ryzykiem udzielenia pożyczki, wiąże się konieczność poniesienia dodatkowych kosztów. W świetle przedstawionych okoliczności apelacja pozwanej okazała się bezzasadna i na podstawie art. 385 k.p.c. podlegała oddaleniu. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 98 §1 i 1 1 k.p.c. w zw. z art. 391§1 k.p.c. zasądzając od pozwanej - jako strony przegrywającej - na rzecz powoda (który w odpowiedzi na apelację złożył wniosek o zwrot poniesionych kosztów), 900 zł z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego powoda w II instancji, według stawki minimalnej określonej w § 2 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Karolina Obrębska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.