← Polska

II AKa 76/25

Sygn. akt II AKa 76/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2025 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA Rafał Ryś (spr.) Sędziowie: SA Andrzej C

§1

kpk), Sąd ma zatem obowiązek orzec omawiany środek kompensacyjny, o ile faktycznie powstała określona szkoda (krzywda) i dotąd nie została ona naprawiona; orzeczenie to może rekompensować całość lub tylko część szkody (krzywdy). Na gruncie niniejszej sprawy Sąd Okręgowy przeoczył, że wniosek taki został faktycznie złożony, aczkolwiek nie w okolicznościach sugerowanych przez autora apelacji. W konsekwencji brak jest orzeczenia w trybie art. 46 §1 kk, jak i omówienia tej kwestii w pisemnym uzasadnieniu wyroku. Stan taki stanowi zatem naruszenie prawa materialnego, w postaci przywołanego wyżej przepisu ustawy karnej. Nie ma racji skarżący wywodząc, że zadośćuczynienie należało orzec na rzecz „pokrzywdzonych”. Pokrzywdzonym w sprawie był wyłącznie M. S., który obecnie nie żyje, a zatem nie może być już podmiotem praw i obowiązków wynikających z prawa cywilnego. W toku postępowania ustalono natomiast osoby bliskie dla pokrzywdzonego (rodzeństwo, syn), które mogą w procesie karnym – na podstawie art. 52 §1 kpk – wykonywać prawa (procesowe) zmarłego pokrzywdzonego, co skarżący dostrzegł i prawidłowo opisał dopiero w uzasadnieniu złożonej apelacji (str. 15). Po raz kolejny nie ma racji skarżący twierdząc (w treści zarzutu apelacyjnego), że oskarżyciel posiłkowy złożył wniosek w omawianym trybie. W rzeczywistości – co skarżący zauważa ponownie dopiero w uzasadnieniu apelacji (str. 16) - oskarżyciel posiłkowy Z. S., na rozprawie w dniu 12.12.2023r., jedynie poparł stanowisko i wnioski zgłoszone przez prokuratora w mowie końcowej, a zatem już po zamknięciu przewodu sądowego przed Sądem I instancji, co wiązało się z przekroczeniem terminu wynikającego z art.

§ 1kpk.

Skarżący powołuje się przy tym na złożenie przez prokuratora wniosku o zasądzenie zadośćuczynienia (w kwotach po 25.000 zł) na rozprawie w dniu 3.02.2023r. (str. 15 apelacji), nie bacząc na to, że także i w tym przypadku doszło do przekroczenia terminu wskazanego w art.

§1

kpk, gdyż żądanie to pojawiło się w wystąpieniu końcowym prokuratora – po zamknięciu przewodu sądowego (k. 2086v) i nie zostało ponowione po kolejnych wznowieniach tegoż przewodu, tj. w czasie, gdy przewód sądowy pozostawał otwarty. Finalnie jednak zarzut jest trafny, gdyż skarżący prokurator (podobnie jak i Sąd Okręgowy) nie dostrzegł tego, że na rozprawie w dniu 4.04.2022 roku, a zatem jeszcze przed zamknięciem przewodu sądowego, rzecznik oskarżenia – jako osoba do tego uprawniona - złożył wniosek o zasądzenie zadośćuczynienia od obu oskarżonych na rzecz 3 osób bliskich wobec pokrzywdzonego – tym razem w kwotach po 20.000 złotych (k. 1837v). W tej sytuacji Sąd Okręgowy winien się do tego wniosku odnieść, czego nie uczynił w jakiejkolwiek formie, naruszając w ten sposób przepis art. 46 § 1 kk. Jedynie na marginesie należy zauważyć, że prokurator – pomimo podniesienia omawianego zarzutu i domagania się zasądzenia zadośćuczynienia w trybie art. 46 §1 kk – nie wskazał:

  1. a)podstawy prawnej żądania, ujętej w przepisach prawa cywilnego (skoro te przepisy należy stosować zgodnie z dyspozycją art. 46 §1 kk),
  2. b)okoliczności i dowodów wskazujących na rozmiar krzywdy osób uprawnionych do uzyskania zadośćuczynienia,
  3. c)na jakiej podstawie odwołuje się do możliwości zasądzenia nawiązki z art. 46 §2 kk, skoro przepis ten dotyczy osoby najbliższej dla zmarłego pokrzywdzonego, której sytuacja życiowa wskutek śmierci pokrzywdzonego uległa znacznemu pogorszeniu, których to okoliczności nie ustalono dotąd w toku postępowania. Ad. II.1 Zarzut jest bezzasadny. Na wstępie należy podkreślić, że myli się obrońca oskarżonego D. O., wskazując w treści tego zarzutu, że Sąd Okręgowy przyjął, że obaj oskarżeni dopuścili się przestępstwa z art. 148 §1 kk, działając wspólnie i w porozumieniu. W ten sposób został wprawdzie sformułowany zarzut aktu oskarżenia, niemniej w zaskarżonym wyroku przyjęto odmienną konstrukcję prawną, tzn. jedynie oskarżonego D. O. uznano za winnego popełnienia zbrodni zabójstwa pokrzywdzonego M. S., zaś drugiemu z oskarżonych przypisano popełnienie występku z art. 191 §1 kk. Kwestia ta wydaje się bezdyskusyjna. Sąd Apelacyjny nie podziela tezy skarżącego, że błąd w ustaleniach faktycznych ma – w przypadku oskarżonego D. O. - swoje podłoże w naruszeniu przez Sąd I instancji dyspozycji art. 5 § 2 kpk (str. 2 apelacji). Jak wynika z pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd ten nie powziął tego rodzaju wątpliwości, gdyż na podstawie zebranych w sprawie dowodów, w tym wyjaśnień oskarżonego D. O., był w stanie ustalić – wbrew odmiennym twierdzeniom obrońcy (str. 3 apelacji) - rzeczywisty przebieg wydarzeń, które ostatecznie doprowadziły do nagłej śmierci pokrzywdzonego M. S.. Z ustaleń tych wynika natomiast, że oskarżony D. O. swoim zachowaniem świadomie (z zamiarem ewentualnym) wyczerpał wszystkie znamiona typu czynu zabronionego z art. 148 §1 kk. Przeszkodą w tym zakresie nie był z pewnością brak naocznych świadków zdarzenia, gdyż w wielu podobnych sprawach karnych organy procesowe zmuszone są do korzystania z innych dowodów niż zeznania świadków, w tym z wyjaśnień oskarżonego, czy opinii biegłych, by stan faktyczny sprawy jednak ustalić. Nie można zgodzić się z sugestią autora apelacji, jakoby w dniu zdarzenia pomiędzy oskarżonym D. O. a pokrzywdzonym doszło do „nieporozumienia” (str. 3 apelacji). W istocie był to brutalny, dwuetapowy atak znacznie młodszego i sprawniejszego fizycznie oskarżonego na starszego od niego, mniej sprawnego, nietrzeźwego już pokrzywdzonego, który jedynie zamierzał dołączyć do wspólnego spożywania alkoholu. W tym czasie oskarżony ten wielokrotnie bił rękoma i kopał pokrzywdzonego, odciął mu nożem ucho, ranił nożem inne części ciała, a także uderzył jego głowę drewnianymi drzwiami do pokoju. Zachowanie takie trudno nazywać nieporozumieniem, czy konfliktem. Już podczas jazdy samochodem na miejsce zdarzenia oskarżony D. O. wykazywał wrogie nastawienie wobec pokrzywdzonego, zapowiadając wyrządzenie mu krzywdy. Po przyjeździe do domu ojca od razu werbalnie zaatakował pokrzywdzonego, wyzywając go wulgarnie, a później wykorzystał pierwszą nadarzającą się okazję, by dotkliwie pobić M. S., powodując u niego liczne obrażenia ciała, które ostatecznie okazały się śmiertelne. Dość kuriozalnie brzmią w tej sytuacji sugestie skarżącego, że żaden z oskarżonych w swych wyjaśnieniach nie wskazywał, by oskarżony D. O. godził się na pozbawienie życia M. S. (str. 3 apelacji). Oskarżeni nie znali z pewnością tego rodzaju konstrukcji prawnej, aczkolwiek oskarżony D. O. w swych wyjaśnieniach konsekwentnie opisywał swoją agresję kierowaną wobec pokrzywdzonego, co znalazło następnie potwierdzenie w opiniach biegłych (sądowo – lekarskiej oraz z zakresu analizy śladów krwawych), jak i innych dowodach (np. protokół oględzin miejsca zdarzenia, zeznania świadków); przez znaczną część postępowania przyznawał się do postawionego mu zarzutu zabójstwa. Przedstawieniu tych okoliczności nie przeszkadzał oskarżonemu D. O. spożyty w tym dniu alkohol, skoro był w stanie dosyć zbornie i chronologicznie opisać przebieg zdarzenia, składającego się wszak z kilku faz, rozciągniętych dodatkowo w czasie. Twierdzenia obrońcy, że z powodu upojenia alkoholowego oskarżeni nie byli w stanie prawidłowo odtworzyć zdarzenia (str. 3 apelacji), jako gołosłowne, nie zasługują więc na aprobatę Sądu odwoławczego. Należy powtórzyć, że nie były to jedyne dowody, którymi dysponował Sąd Okręgowy w tej sprawie. Zupełnie oderwane od ustaleń Sądu I instancji są sugestie skarżącego, że w zaskarżonym wyroku przyjęto, iż oskarżony D. O., będąc w stanie upojenia alkoholowego, zaplanował pozbawienie życia M. S. (str. 3 apelacji). Wszak z samego opisu przypisanego mu czynu wynika, że działał on w zamiarze ewentualnym, natomiast wśród okoliczności łagodzących wprost wymieniono fakt działania oskarżonego z tzw. zamiarem nagłym, co zupełnie wyklucza jakiekolwiek wcześniejsze planowanie zabójstwa. Podobnie nietrafnie skarżący uznaje i wywodzi, że oskarżony D. O. nie zadawał pokrzywdzonemu ciosów nożem w „newralgiczne miejsca”, co miałoby rzekomo świadczyć o braku po jego stronie zamiaru zabójstwa – nawet w formie zamiaru ewentualnego (str. 3 apelacji). Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, że operowanie nożem w okolicy głowy (w tym oczu) pokrzywdzonego, a także obcięcie mu niemal całego ucha, stanowi działanie w obszarach niezwykle wrażliwych i niebezpiecznych z punktu widzenia konsekwencji zdrowotnych ofiary. Ocena ta została w pełni potwierdzona w opinii sądowo – lekarskiej, w której jednoznacznie wskazano, że bezpośrednią przyczyną zgonu M. S. były właśnie następstwa krwawienia z ran ciętych głowy, małżowiny usznej, a także urazu klatki piersiowej. Zatem to rany cięte głowy, zadane nożem, były główną przyczyną powstałego u pokrzywdzonego wstrząsu krwotocznego, prowadzącego następnie do zgonu. Sąd odwoławczy nie podziela przy tym ocen obrońcy, że oskarżony D. O. – z uwagi na swoje predyspozycje intelektualne i psychologiczne – nie był w stanie takiego skutku nawet przewidzieć. Atak na pokrzywdzonego trwał przez dłuższy okres czasu, oskarżony obserwował zatem kolejno powstające urazy pokrzywdzonego, widział postępujące, intensywne krwawienie, zwłaszcza po odcięciu pokrzywdzonemu ucha, wiedział też, że zadaje mu ciosy ze znaczną siłą, w tym obutą w gumofilce stopą. Skoro oskarżony ten jest dorosłym i doświadczonym życiowo mężczyzną, a nie jest osobą posiadającą daleko idące deficyty rozwojowe lub intelektualne (takowych nie stwierdzono podczas opiniowania), to oczywistym pozostaje – jak przyjął to Sąd meriti – że musiał przynajmniej godzić się z możliwością śmierci pokrzywdzonego, brutalnie pobitego, silnie krwawiącego, pozbawionego pomocy medycznej. Przeciwne tezy skarżącego stanowią dość naiwną polemikę z prawidłowymi ustaleniami i ocenami zaprezentowanymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Przekonania tego nie zmienia z pewnością - eksponowana przez autora apelacji - okoliczność, że oskarżony D. O. odstąpił od zadawania uderzeń pokrzywdzonemu, gdy ten pozostawał jeszcze przytomny (str. 3 apelacji). Do tego czasu spowodował przecież obrażenia, które finalnie skutkowały śmiercią M. S. (w przeciągu maksymalnie kilkudziesięciu minut), z czym musiał się godzić – z uwagi na skalę i okoliczności przeprowadzonego ataku; następnie pozostawił ofiarę bez opieki i bez zapewnienia jej pomocy medycznej. Można nadto uświadomić obrońcy, że gdyby oskarżony zakończył swoje bezprawne działania w momencie śmierci pokrzywdzonego, zasadne byłyby z pewnością rozważania odnośnie jego działania z zamiarem bezpośrednim zabójstwa, a nie jedynie ewentualnym. Niezasadne są także dalsze wywody skarżącego, że po zakończeniu ataku ze strony oskarżonego D. O. pokrzywdzony „krzątał się po mieszkaniu”, był aktywny, a nawet byłby w stanie „przeciwstawić się” napastnikowi (str. 3 apelacji). Z prawidłowych ustaleń Sądu I instancji wynika wszak, że w tym czasie, po zamknięciu drzwi do pokoju J. O., M. S. już tylko upadł na podłogę w korytarzu (przy próbie zdejmowania spodni) i pozostał tam do śmierci, leżąc w kałuży krwi. Także z wyjaśnień obu oskarżonych nie wynika, by w owym czasie słyszeli jakiekolwiek odgłosy „krzątania się” pokrzywdzonego wewnątrz mieszkania; jego stan zdrowia na to już po prostu nie pozwalał, co stara się bagatelizować autor apelacji, aby w ten sposób wyprowadzać wnioski korzystne dla D. O. w obszarze ustaleń co do zamiaru oskarżonego – zgodnie z przyjętą podczas postępowania sądowego linią obrony, zmierzającą do ukierunkowania odpowiedzialności oskarżonego na typ czynu zabronionego z art. 156 §3 kk, kontynuowaną w treści apelacji (str. 4). Ad. II.2 Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, a nadto praktycznie nie został w żaden sposób uzasadniony przez skarżącego. Na ostatniej stronie apelacji w tej kwestii wskazano wyłącznie: „Należy podkreślić, iż oskarżony od samego początku wyrażał żal i skruchę, nie umniejszył swojej roli w zdarzeniu”. Twierdzenia te nie odzwierciedlają faktycznej postawy procesowej oskarżonego D. O.. Na wstępie należy zauważyć, że podniesiony przez obrońcę zarzut powinien być raczej ujmowany w kategoriach rażącej niewspółmierności orzeczonej kary (art. 438 pkt 4 kpk), nie zaś jako obraza przepisów postępowania (art. 438 pkt 2 kpk). Poza wymienieniem dwóch przepisów regulujących przebieg procesu karnego (art. 4 i 7 kpk), skarżący nie wskazał, na czym miałaby polegać rzekomo wadliwa ocena dowodów, dokonana przez Sąd Okręgowy, a skutkująca finalnie wymierzeniem kary nadmiernie (rażąco) surowej. Skoro Sąd Apelacyjny nie wie, jakie dowody skarżący miał na myśli, nie jest możliwe rzeczowe odniesienie się to tej części zarzutu. Sąd Apelacyjny we wcześniejszych rozważaniach szczegółowo przedstawił już, z jakich powodów uznaje, że wymierzona przez Sąd Okręgowy kara 25 lat pozbawienia wolności jest w przypadku oskarżonego D. O. i okoliczności jego czynu, karą właściwą, wyważoną, a zatem i sprawiedliwą (Ad. I.3). Uwagi te są w pełni aktualne na gruncie zarzutu podniesionego obecnie przez obrońcę, bez konieczności ich ponownego przytaczania w tym miejscu. Kara ta nie jest karą najsurowszą (jak wywodzi skarżący), gdyż ustawowe zagrożenie z art. 148 §1 kk przewiduje także dożywotnie pozbawienie wolności, o którą to karę wnosił konsekwentnie prokurator w toku niniejszego procesu – w mowach końcowych oraz w apelacji. Prawidłowe wyważenie przywołanych wyżej okoliczności łagodzących i obciążających nie powala na podzielenie poglądu autora apelacji, że oskarżony D. O. zasługuje na karę niższą niż 25 lat pozbawienia wolności. Oskarżony dokonał najpoważniejszej zbrodni – zabójstwa człowieka, zaś okoliczności czynu wskazują na niewątpliwie brutalne i bezwzględne zachowanie oskarżonego – wobec osoby starszej, słabszej, nietrzeźwej i zasadniczo bezbronnej. Przez dłuższy czas atakował on pokrzywdzonego, bez żadnej istotnej przyczyny, zadając mu liczne ciosy ręką, nogą oraz nożem. Jak trafnie ocenił Sąd Okręgowy, oskarżony D. O. zastosował wobec pokrzywdzonego przemoc, która niewątpliwie wykraczała poza działania konieczne do tego, by pozbyć się go z pokoju, w którym spożywany był alkohol. Działał przy tym pod wpływem alkoholu i w warunkach recydywy z art. 64 §1 kk. Wykazał daleko posuniętą demoralizację i lekceważenie dla porządku prawnego, a także nieskuteczność wcześniejszych zabiegów resocjalizacyjnych, które w jego przypadku nie przyniosły – jak dotąd – oczekiwanych rezultatów. Eksponowane przez obrońcę skrucha i żal oskarżonego nie były do końca szczere, co słusznie podkreślił Sąd I instancji, wskazując w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na te wypowiedzi D. O., w których – w końcowej części postępowania - umniejszał on swoja winę, zaprzeczał niekorzystnym dla siebie okolicznościom zdarzenia, negował zadanie pokrzywdzonemu ciosów nożem. Podobnie kwestia przyznania się oskarżonego nie może być oceniana jednolicie, gdyż w toku rozprawy oskarżony D. O. zmienił istotnie swoje dotychczasowe stanowisko procesowe w tym zakresie, przyznając się ewentualnie do czynu z art. 156 §3 kk (odnośnie skutku śmiertelnego podawał, że „być może” był wynikiem jego działania). Argumenty skarżącego są zatem zdecydowanie wyolbrzymione i mają charakter życzeniowy. Wniosek I. Apelacja oskarżyciela publicznego 1. o zmianę zaskarżonego wyroku , poprzez:
  4. a)uznanie - w pkt 1 orzeczenia - osk. D. O. za winnego tego, że w okresie 29.09.2020r. – 30.09.2020r. w miejscowości D., działając wspólnie i w porozumieniu z J. O., w zamiarze ewentualnym pozbawienia życia M. S., poprzez uderzanie go po całym ciele, a szczególnie poprzez uderzanie pięściami po głowie oraz kopanie po głowie i klatce piersiowej, uderzanie młotkiem, spowodowali liczne otarcia naskórka i zasinienia na głowie, twarzy, szyi, tułowiu, kończynach dolnych i górnych, rany o charakterze tłuczonym na głowie i w obrębie błony śluzowej jamy ustnej, wylewy krwawe na błonie śluzowej jamy ustnej i spojówkach gałek ocznych, złamanie rogu górnego chrząstki tarczowej i kości gnykowej po stronie lewej, niewielkiego stopnia krwawienie podtwardówkowe z obecnością krwi w komorach mózgu, wielomiejscowe złamanie żeber prowadzące do odmy opłucnowej po stronie prawej i spadnięcia płuc, a nadto D. O. – posługując się nożem – spowodował u pokrzywdzonego rany cięte okolicy lewej małżowiny usznej i okolicy kąta zewnętrznego oka lewego, przy czym wykrwawienie z ww. ran ciętych oraz ran tłuczonych głowy doprowadziło do wstrząsu krwotocznego, a ww. uraz klatki piersiowej – do niewydolności oddechowej, w następstwie których doszło do ostrej niewydolności krążeniowo – oddechowej, skutkującej zgonem M. S., z tym ustaleniem, że czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności, będąc uprzednio skazanym za umyślne przestępstwo podobne, wyrokiem SO we Włocławku (II K 96/05), na karę 3 lat pozbawienia wolności, którą odbył w okresie 31.08.2018 – 20.04.2020, z zaliczeniem okresu 26.08.2005-16.12.2005, 15.01.2007 – 5.03.2007, 5.03.2009 – luty 2009, 31.08.2018 – 7.09.2018, tj. zbrodni z art. 148 §1 kk w zw. z art. 64 §1 kk i za to, wg przepisów obowiązujących na dzień 30.09.2023r., przy zastosowaniu art. 4 §1 kk, na podstawie art. 148 §1 kk, wymierzenie kary dożywotniego pozbawienia wolności;
  5. b)uznanie - w pkt 3 orzeczenia - osk. J. O. za winnego tego, że w okresie 29.09.2020r. – 30.09.2020r. w miejscowości D., działając wspólnie i w porozumieniu z D. O., w zamiarze ewentualnym pozbawienia życia M. S., poprzez uderzanie go po całym ciele, a szczególnie poprzez uderzanie pięściami po głowie oraz kopanie po głowie i klatce piersiowej, uderzanie młotkiem, spowodowali liczne otarcia naskórka i zasinienia na głowie, twarzy, szyi, tułowiu, kończynach dolnych i górnych, rany o charakterze tłuczonym na głowie i w obrębie błony śluzowej jamy ustnej, wylewy krwawe na błonie śluzowej jamy ustnej i spojówkach gałek ocznych, złamanie rogu górnego chrząstki tarczowej i kości gnykowej po stronie lewej, niewielkiego stopnia krwawienie podtwardówkowe z obecnością krwi w komorach mózgu, wielomiejscowe złamanie żeber prowadzące do odmy opłucnowej po stronie prawej i spadnięcia płuc, a nadto D. O. – posługując się nożem – spowodował u pokrzywdzonego rany cięte okolicy lewej małżowiny usznej i okolicy kąta zewnętrznego oka lewego, przy czym wykrwawienie z ww. ran ciętych oraz ran tłuczonych głowy doprowadziło do wstrząsu krwotocznego, a ww. uraz klatki piersiowej – do niewydolności oddechowej, w następstwie których doszło do ostrej niewydolności krążeniowo – oddechowej, skutkującej zgonem M. S., tj. zbrodni z art. 148 §1 kk i za to, wg przepisów obowiązujących na dzień 30.09.2023r., przy zastosowaniu art. 4 §1 kk, na podstawie art. 148 §1 kk, wymierzenie kary 25 lat pozbawienia wolności;
  6. c)zasądzenie – na podstawie art. 46 §1 kk – wobec obu oskarżonych, na rzecz wszystkich pokrzywdzonych wymienionych w akcie oskarżenia, zadośćuczynienia w kwocie po 25.000 zł na każdego; 2. utrzymanie wyroku w mocy w pozostałej części. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny II. Apelacja obrońcy osk. D. O. 1. o zmianę zaskarżonego wyroku – uniewinnienie oskarżonego od popełnienia przestępstwa z art. 148 §1 kk w zw. z art. 64 §1 kk; ewentualnie, 2. o przypisanie oskarżonemu czynu z art. 156 §3 kk i wymierzenie mu łagodniejszej kary. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Ad. I (wnioski odwoławcze prokuratora) Wobec nieuwzględnienia zarzutów apelacyjnych formułowanych w punktach 1-3 wniesionej przez prokuratora apelacji i uznania przez Sąd odwoławczy, że Sąd I instancji prawidłowo procedował w sprawie, trafnie ocenił zebrane dowody i ustalił stan faktyczny, dokonał właściwej subsumcji w przypadku obu oskarżonych O.oraz wymierzył oskarżonemu D. O. karę wyważona i sprawiedliwą - brak było podstaw do zmiany wyroku w kierunku i zakresie wnioskowanym przez skarżącego w puntach 1 a i b. Natomiast wobec uwzględnienia zarzutu opisanego w punkcie 4 (obraza art. 46 §1 kk), Sąd Apelacyjny zasadniczo uwzględnił wniosek odwoławczy prokuratora z punktu 1c i zasądził od oskarżonego D. O. (gdyż tylko jemu przypisano zbrodnię zabójstwa) na rzecz trzech wskazanych przez oskarżyciela publicznego osób najbliższych dla zmarłego pokrzywdzonego stosowne kwoty tytułem częściowego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, przy czym kompensata ta nastąpiła jedynie w części, w kwotach niższych, niż postulował to prokurator, co zostanie bardziej szczegółowo omówione w dalszej części niniejszego uzasadnienia. --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Ad. II (wnioski odwoławcze obrońcy osk. D. O.) Wobec nieuwzględnienia w jakimkolwiek zakresie obu zarzutów apelacyjnych formułowanych we wniesionej przez obrońcę oskarżonego D. O. apelacji i uznania przez Sąd odwoławczy, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny, jak i dokonał właściwej subsumcji w zakresie czynu tego oskarżonego oraz wymierzył karę słuszną i sprawiedliwą - brak było podstaw do zmiany wyroku w kierunku i zakresie wnioskowanym przez obrońcę. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 1.5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1.1. Przedmiot utrzymania w mocy 1.wyrok Sądu I instancji – w całości (z potrzebą uzupełnienia o dodatkowe rozstrzygnięcie) Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Z uwagi na nieuwzględnienie zdecydowanej większości z zarzutów odwoławczych zawartych w apelacjach wniesionych przez obrońcę oskarżonego D. O. oraz prokuratora, a także wobec braku ujawnienia się okoliczności, które nakazywałyby Sądowi Apelacyjnemu zmianę lub uchylenie zaskarżonego wyroku z innych powodów, wyrok ten – po dodaniu rozstrzygnięcia w trybie art. 46 §1 kk - utrzymano w mocy, o czym orzeczono w punkcie II wyroku Sądu odwoławczego. 1.5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 0.1.1. Przedmiot i zakres zmiany 0.1.- dodano rozstrzygnięcie pominięte przez Sąd I instancji – na podstawie art. 46 §1 kk w zw. z art. 446 §4 kc zasądzono od oskarżonego D. O. na rzecz: E. K., Z. S. i A. S. kwoty po 10.000 zł tytułem częściowego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę Zwięźle o powodach zmiany Orzeczenie środka kompensacyjnego przewidzianego w art. 46 §1 kk było w niniejszej sprawie obligatoryjne, albowiem swoim zachowaniem (pozbawieniem życia M. S.) oskarżony D. O. spowodował niewątpliwą krzywdę (szkodę niemajątkową) u osób najbliższych dla pokrzywdzonego, zaś podmiot uprawniony (prokurator) złożył w toku postępowania sądowego, w granicach czasowych zakreślonych przez art.

§ 1kpk, wniosek o orzeczenie zadośćuczynienia na rzecz rodzeństwa oraz syna M.

S. (k. 1837v). Wniosek ten dotyczył wprawdzie obu oskarżonych O. (zgodnie z treścią zarzutów aktu oskarżenia), jednakże z uwagi na treść ostatecznego rozstrzygnięcia, obowiązek orzeczenia zadośćuczynienia zaktualizował się wyłącznie względem oskarżonego D. O., jako osoby skazanej za zbrodnię zabójstwa. Przywołany wyżej art. 46 § 1 kk odwołuje się do stosownych przepisów prawa cywilnego, a zatem tam należało poszukiwać podstawy prawnej należnego ww. osobom świadczenia o charakterze odszkodowawczym. Podstawę taką zawiera art. 446 § 4 kc, który przewiduje, że jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego (od osoby odpowiedzialnej za szkodę) odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Osoby te nadal nie są pokrzywdzonymi w rozumieniu przepisów postępowania karnego (art. 52 kpk), jednakże składając omawiany wniosek prokurator zażądał zobowiązania oskarżonego do zadośćuczynienia ich własnej krzywdzie, której źródłem jest utrata członka rodziny, a zatem osoby najbliższej (art. 446 § 4 k.c.). Co do zasady żądanie to jest zatem uzasadnione i zadośćuczynienie winno zostać przyznane wskazanym we wniosku osobom. W treści art. 46 § 1 kk wskazano, że świadczenie to może zostać przyznane przez Sąd w całości lub w części. Nadto w § 3 tego artykułu przewidziano, że orzeczenie odszkodowania lub zadośćuczynienia na podstawie § 1 nie stoi na przeszkodzie dochodzeniu niezaspokojonej części roszczenia w drodze postępowania cywilnego. Sąd Apelacyjny zdecydował się na jedynie częściowe orzeczenie zadośćuczynienia w niniejszej sprawie, albowiem w toku dotychczasowego postępowania karnego praktycznie nie prowadzono postępowania dowodowego w kierunku ustalenia rozmiaru krzywdy powstałej u osób uprawnionych do tego świadczenia. Co bardzo istotne – nie badano więzi łączących pokrzywdzonego M. S. z poszczególnymi członkami rodziny (rodzeństwem, synem), ich wzajemnych relacji, kontaktów, więzi emocjonalnych (w szczególności w okresie bezpośrednio poprzedzającym śmierć pokrzywdzonego), w sytuacji, gdy ma to znaczący wpływ na skalę ich pokrzywdzenia, a zatem i na wysokość zasądzanego na ich rzecz zadośćuczynienia. Postępowanie odwoławcze w procesie karnym nie jest przy tym odpowiednim momentem na czynienie tego rodzaju ustaleń, gdyż wpłynęłoby to znacząco na sprawność prowadzonego postępowania, tzn. istotnie by je wydłużyło. W przypadku bowiem zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej – jak podnosi się w orzecznictwie - należy brać pod uwagę dramatyzm doznań osób bliskich, poczucie osamotnienia i odczuwalnej pustki, cierpienia i wstrząs psychiczny, rolę, jaką osoba zmarła odgrywała w rodzinie, stopień, w jakim pozostali członkowie rodziny będą umieli się znaleźć w nowej rzeczywistości ( por. wyroki SN: z 3 czerwca 2011 r., III CSK 279/10, LEX nr 898254; z 10 maja 2012 r., IV CSK 416/11, LEX nr 1212823; wyrok SA w Krakowie z 4 kwietnia 2013 r., I ACa 190/13, LEX nr 1439078). Okoliczności te wymagają dowodzenia. Sąd Apelacyjny podziela dominujące w tym zakresie poglądy doktryny, zgodnie z którymi w razie zaistnienia trudności dowodowych związanych z dokonywaniem czasochłonnych ustaleń co do szczegółowego zakresu szkody (krzywdy), Sąd karny może orzec środek z art. 46 § 1 kk jedynie w części. W takiej sytuacji uprawniony może – jak wyżej wspomniano - dochodzić niezaspokojonej części roszczenia na drodze postępowania cywilnego ( tak: Iwański Mikołaj, Jakubowski Michał, Szewczyk Maria [w:] Wróbel Włodzimierz (red.), Zoll Andrzej (red.), Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Cześć I. Komentarz do art. 46, wyd. V, LEX/elektr., teza 41). Przyjmując zatem, że sam fakt nagłej i tragicznej (w wyniku zabójstwa) utraty członka rodziny (brata, ojca) powoduje u wskazanych osób niewątpliwą krzywdę, wynikającą z natychmiastowego zerwania więzi rodzinnej, Sąd Apelacyjny zasądził na rzecz tych osób kwoty po 10.000 złotych – jako częściowe zadośćuczynienie za śmierć osoby najbliższej, wywołaną bezprawnymi działaniami oskarżonego D. O.. Należy bowiem podkreślić, że z przeprowadzonych w sprawie dowodów wynika, że osoby te utrzymywały pewien kontakt z pokrzywdzonym M. S. (osobisty lub telefoniczny), nie zerwały z nim zupełnie relacji, choć zamieszkiwał on od lat oddzielnie, prowadząc własne gospodarstwo domowe. Kwota ta nie jest zbytnio wygórowana, zważywszy że nieznacznie jedynie przekracza ona wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę, w sektorze przedsiębiorstw, w czasie orzekania (9.045,11 zł). Jest to wartość bezsporna, niezależna od jakości więzi łączących pokrzywdzonego z członkami jego rodziny, gdyż dalsze ustalenia w tym zakresie mogą skutkować w przyszłości zasądzeniem dodatkowego zadośćuczynienia z tego samego tytułu – co wynika z omówionych wyżej regulacji prawnych; osoby uprawnione mogą dochodzić dalszego zadośćuczynienia, ponad kwoty przyznane w niniejszym wyroku, na drodze procesu cywilnego. 1.5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 1.5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 1.5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 1.5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności III. - zasądzono na rzecz r.pr. K. S. z Kancelarii Radcy Prawnego w L. koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu J. O. z urzędu w postępowaniu odwoławczym, - koszty przyznano na wniosek obrońcy, w stawce minimalnej (1.200 złotych), powiększając ją o należny podatek VAT (23 %), co łącznie daje kwotę 1.476 złotych brutto, - dodatkowo przyznano obrońcy kwotę 457,70 zł tytułem poniesionych wydatków związanych z dojazdem do sądu samochodem osobowym o pojemności powyżej 900 cm3 (łącznie 398

  1. km)– zgodnie z pisemnym wnioskiem złożonym podczas rozprawy odwoławczej (k. 2548); żądana kwota tym razem mieści się bowiem w granicach normy przewidzianej w tzw. „kilometrówce” (1,15 zł /
  2. km)IV. - zasądzono na rzecz r.pr. S. K. z Kancelarii Radcy Prawnego w L. koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu D. O. z urzędu w postępowaniu odwoławczym, - koszty przyznano na wniosek obrońcy, w stawce minimalnej (1.200 złotych), powiększając ją o należny podatek VAT (23 %), co łącznie daje kwotę 1.476 złotych brutto V. Zwolniono w całości oskarżonego D. O. z przypadającej na niego części kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym (na podstawie art. 624 § 1 kpk), w tym z opłaty za II instancję, wydatkami w tej części obciążając Skarb Państwa, ponieważ: - oskarżony nie posiada stałego źródła dochodu, ani istotnego majątku; - ściągnięcie zasądzonych kosztów byłoby obecnie prawdopodobnie niewykonalne; - oskarżony w najbliższym czasie będzie odbywał wieloletnią karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym, co nie poprawi z pewnością jego aktualnej sytuacji majątkowej. Do tożsamych wniosków doszedł Sąd Okręgowy, także zwalniając tego oskarżonego z kosztów sądowych w I instancji (pkt 7 zaskarżonego wyroku). Natomiast częścią wydatków postępowania odwoławczego przypadającą na oskarżonego J. O. obciążono Skarb Państwa – zgodnie z dyspozycją art. 636 § 1 kpk, ponieważ w zakresie dotyczącym tego oskarżonego apelację wywiódł wyłączne oskarżyciel publiczny, zaś apelacja ta – w części dotyczącej tego oskarżonego – nie została w jakiejkolwiek części uwzględniona przez Sąd II instancji. 7. PODPIS 1.1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wyrok Sądu Okręgowego we Włocławku z 12.12.2023r., w sprawie II K 88/21 1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 1.1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 2 Podmiot wnoszący apelację obrońca osk. D. O. Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wyrok Sądu Okręgowego we Włocławku z 12.12.2023r., w sprawie II K 88/21 1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.