Przede wszystkim postanowienia umowy kredytu dotyczące mechanizmu denominacji nie zostały indywidualnie uzgodnione, przeciwnie pochodzą z wzorca opracowanego przez Bank. Bank nie wykazał przy tym, aby przedstawił kredytobiorcom projekt umowy w celu wprowadzenia swoich uwag i propozycji, co mogłoby wskazywać na indywidualne uzgodnienie jej postanowień. Złożenie wniosku kredytowego o określonej treści nie jest przy tym tożsame z indywidualnym uzgodnieniem postanowień umowy kredytu. Należy też wskazać na niedostateczne udzielenie kredytobiorcom informacji na temat ryzyka związanego z zaciągnięciem kredytu powiązanego z kursem waluty obcej oraz wskazania ewentualnych możliwości uniknięcia tego ryzyka. Nie może mieć decydującego znaczenia zawarcie w treści wniosku kredytowego oświadczenia kredytobiorcy o świadomości zmiany kursów waluty, jak również złożenie takiego oświadczenia w odrębnym dokumencie. Sama możliwość zmiany kursu waluty jest oczywista, natomiast kredytobiorcy nie wyrazili swobodnie zgody na stosowanie kursów ustalanych przez Bank. Nie można też przyjąć, że ryzyko kursowe, immanentnie związane z istotą tego kredytu zostało kredytobiorcom jednoznacznie, precyzyjnie i wyczerpująco przedstawione. Kredytobiorcy nie otrzymali informacji zawierających bliższe dane, kalkulacji oraz prognoz, odpowiednio zindywidualizowanych i rozłożonych w czasie. Tym samym (...)S.A. nie określił w sposób precyzyjny, kompleksowy i jednoznaczny, na czym polega kwestionowany mechanizm przeliczeniowy oraz związane z nim ryzyko, nie przeprowadził w tym zakresie rzetelnej symulacji. Nie wykonał więc obowiązku informacyjnego w sposób ponadstandardowy (zgodnie z oczekiwaną od niego jako podmiotu profesjonalnego podwyższoną starannością z art. 355 § 2 k.c.), dający kredytobiorcom pełne rozeznanie co do istoty transakcji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27.11.2019 r., II CSK 483/18). Wymóg informacyjny musi zostać wykonany w sposób umożliwiający przeciętnemu konsumentowi uzyskanie wiadomości o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej, w której kredyt został zaciągnięty, oraz pozwalający na oszacowanie istotnych konsekwencji warunku umownego dotyczącego denominacji dla przyszłych zobowiązań finansowych związanych ze spłatą kredytu (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 14.03.2019 r., C-118/17). Dalece niewystarczające jest odebranie od kredytobiorcy oświadczenia o standardowej treści, że został poinformowany o ponoszeniu ryzyka wynikającego ze zmiany kursu waluty oraz jest tego ryzyka świadomy. Co więcej, prawidłowe uprzedzenie o ewentualnym ryzyku związanym z umową kredytu powiązanego z walutą obcą mogłoby zostać skutecznie dokonane dopiero po umożliwieniu konsumentowi szczegółowego zapoznania się z projektem konkretnej umowy, a nie na etapie samego wniosku kredytowego, o ile wówczas (a tak było w tej sprawie) nie udostępniono projektu umowy. Postanowienia umowy nie zostały uzgodnione indywidualnie. Umowa z dnia 19.08.2008 r. jest typową umową kredytu mieszkaniowego (...) d. (...) Banku (...) S.A. Składa się z części szczególnej – dane kredytobiorcy, kwota kredytu, przedmiot kredytowania, hipoteka, itp. oraz części ogólnej, czyli ogólnych warunków kredytu. Postanowienia regulujące sposób denominacji kredytu do waluty CHF, zasady przeliczeń, zastosowanie kursów z tabel kursowych Banku, itp. zawarte są w części ogólnej, jednakowej dla wszystkich umów K. (...), co samo w sobie wskazuje na brak ich indywidualnego uzgodnienia i indywidualnej akceptacji ze strony kredytobiorców. Spełnione zostały przesłanki ochrony konsumenta w postaci braku indywidualnego uzgodnienia tych postanowień, sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszenia interesu kredytobiorcy. Stosownie do art.
wadliwe klauzule przeliczeniowe podlegają pominięciu. Jeżeli jednak dotyczą głównych świadczeń stron, umowa bez uwzględnienia tychże klauzul nie może być w ogóle wykonywana, co z kolei oznacza, iż jest ona nieważna na podstawie art. 58 § 1 k.c. W aktualnym orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż klauzule przeliczeniowe dotyczą głównego świadczenia stron umowy kredytu w rozumieniu art.
(zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 04.04.2019 r., III CSK 159/17; z dnia 09.05.2019 r., I CSK 242/18; z dnia 11.12.2019 r., V CSK 382/18; z dnia 30.09.2020 r., I CSK 556/18; z dnia 02.06.2021 r., I CSKP 55/21; z dnia 27.07.2021 r., V CSKP 49/21; z dnia 28.09.2021 r., I CSKP 74/21; z dnia 03.02.2022 r., II CSKP 415/22; z dnia 03.02.2022 r., II CSKP 459/22; z dnia 03.02.2022 r., II CSKP 975/22; z dnia 19.05.2002 r., II CSKP 792/22). Klauzule dotyczące ryzyka wymiany walut określają główny przedmiot umowy kredytu, ich usunięcie spowodowałoby bowiem nie tylko zniesienie mechanizmu indeksacji oraz różnic kursów walutowych, ale również – pośrednio – do zaniknięcia ryzyka kursowego, które jest związane bezpośrednio z indeksacją kredytu do waluty (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 14.03.2019 r., C-118/17). Kontrola klauzuli dotyczącej głównego świadczenia stron z punktu widzenia art.
możliwa jest, gdy kwestionowana klauzula nie została sformułowana w sposób jednoznaczny. Sytuacja taka zachodzi w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu odwoławczego warunki związane z mechanizmem denominacji wprowadzone do umowy nie zostały wyrażone w sposób prosty, zrozumiały i jednoznaczny, tak aby kredytobiorcy byli w stanie w pełni oszacować wypływające z umowy konsekwencje ekonomiczne. W tym stanie rzeczy brak jest przeszkód do oceny powyższej klauzuli przez pryzmat art.
Konsekwencją powyższych wadliwości jest eliminacja klauzul przeliczeniowych, prowadząca do upadku umowy w całości. Przepisy art.
wskazują na nieskuteczność postanowień abuzywnych, czyli brak związania konsumenta postanowieniami abuzywnymi. Nie oznacza to wprost sankcji odnoszącej się do kwestionowanej umowy w całości. Jednakże, gdy wyeliminowanie niedozwolonych postanowień dotyczących głównych świadczeń stron pozbawia umowę jej zasadniczych elementów albo zasadniczego charakteru, umowę należy postrzegać jako nieważną na podstawie art. 58 § 1 k.c. Wobec istnienia wskazanych wcześniej rozbieżności, a zatem wobec braku jednoznaczności postanowień umowy dotyczących głównych świadczeń stron stosownie do art.
i 2 k.c., postanowienia te podlegają pominięciu, co musi prowadzić jednak do upadku całej umowy. To zaś uzasadnia przesłankowe stwierdzenie nieważności spornej umowy. Nieuczciwe klauzule walutowe nie powinny być zastępowane innym mechanizmem przeliczeniowym opartym na przepisach kodeksu cywilnego (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 27.11.2019 r., II CSK 483/18; z dnia 26.04.2022 r., II CSKP 550/22). W takiej sytuacji co do zasady wykluczona jest możliwość zmiany przez sąd treści nieuczciwych warunków zawartych w umowie. Działania sądu w razie stwierdzenia klauzuli abuzywnej mają mieć charakter sankcyjny, co oznacza osiągnięcie skutku zniechęcającego profesjonalnych kontrahentów zawierających umowy z konsumentami do zamieszczania w umowach z nimi nieuczciwych postanowień umownych. Skutek ten nie mógłby zostać osiągnięty, gdyby umowa mogła zostać uzupełniona w niezbędnym zakresie przez sąd krajowy przez wprowadzenie do umowy warunków uczciwych. Kontrahent konsumenta niczym by bowiem nie ryzykował, narzucając nieuczciwe postanowienia umowne, skoro mógłby liczyć na to, że sąd uzupełni umowę przez wprowadzenie uczciwych warunków, które powinny być przez niego zaproponowane od razu. W konsekwencji zastąpienie przez sąd klauzul abuzywnych np. kursem średnim waluty obcej z dnia wymagalności roszczenia ogłaszanym przez NBP, należy wykluczyć, jako sprzeczne z celem założonym w art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady nr 93/13/EWG z dnia 05.04.1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 03.02.2022 r., II CSKP 459/22; z dnia 26.04.2022 r., II CSKP 550/22). Ryzyko przedsiębiorcy stosującego abuzywne klauzule byłoby bowiem w razie ich eliminacji ze stosunku umownego niewielkie i nie zniechęcałoby przedsiębiorców do stosowania nieuczciwych klauzul w przyszłości (zob. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 03.02.2022 r., II CSKP 975/22). Wykluczona jest możliwość uzupełnienia luk w umowie spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, które w niej się znajdowały, wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, przewidujących, że treść czynności prawnej jest uzupełniana przez skutki wynikające z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, które nie są zatem przepisami o charakterze dyspozytywnym lub przepisami mającymi zastosowanie, jeżeli strony umowy wyrażą na to zgodę (por. wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej: z dnia 03.10.2019 r., C-260/18, oraz z dnia 08.09.2022 r., C-80/21, C-81/21, C-82/21). Nie jest możliwa eliminacja wyłącznie tych postanowień spornej umowy kredytu, które odnoszą się do denominacji kredytu przy użyciu kursów CHF z tabeli pozwanego Banku, i zastąpienie kursów Banku kursem średnim NBP (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26.04.2022 r., II CSKP 550/22). W aktualnym orzecznictwie sądowym dominujące jest stanowisko wskazujące na nieważność umów kredytu denominowanego do CHF zawierających klauzule przeliczeniowe tożsame z kwestionowanymi przez pozwaną postanowieniami umowy kredytu. Stanowisko takie dotyczy w szczególności oceny umów kredytów typu(...)zawieranych z poprzednikiem prawnym pozwanego – (...) S.A. w R. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 28.02.2022 r., I ACa 588/21). Podsumowanie stanowiska orzeczniczego dotyczącego wadliwych umów kredytu denominowanego do CHF zostało przedstawione w uchwale Pełnego Składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25.04.2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024/12/118. Jak wynika z lektury uzasadnienia wyroku, Sąd Okręgowy niejako walczył z własnym, indywidualnym poglądem na temat nieważności spornej umowy kredytu, formułując zbędne, teoretyczne rozważania w zakresie związania sądu powszechnego uchwałą Sądu Najwyższego oraz wskazując na potrzebę jednolitości orzecznictwa. Ta okoliczność przede wszystkim nie powinna wywoływać wątpliwości. Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, że w sprawach o tożsamym lub bardzo zbliżonym stanie faktycznym oraz o tożsamym stanie prawnym rozstrzygnięcia sądowe powinny być jednakowe. Jeżeli pewien typ (wzorzec) umowny został już wielokrotnie uznany za wadliwy, a wadliwości skutkują nieważnością umowy, to ocena kolejnej umowy kredytu, w istocie tożsamej w treści, musi zostać powielona. Wskazywana przez Sąd pierwszej instancji jednolitość orzecznictwa jest wartością gwarantującą stabilność stosunków, bezpieczeństwo i porządek prawny oraz tzw. pewność prawa. Wobec stwierdzenia nieważności umowy kredytu z dnia 19.08.2008 r. dokonane na jej podstawie przez powodów na rzecz (...) S.A., następnie (...) S.A. spłaty należy zakwalifikować jako świadczenia nienależne w rozumieniu art. 410 § 1 i 2 k.c. Co do zasady powodowie mogą domagać się ich zwrotu ( condictio indebiti lub condictio sine causa). Sąd Apelacyjny podziela zarzuty apelacji co do niewłaściwej oceny przez Sąd pierwszej instancji wzbogacenia Banku kosztem powodów oraz co do naruszenia w tym zakresie przepisów art. 405 k.c. i 410 k.c. Zgodnie z art. 410 § 1 k.c. przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, zawarte w art. 405-409 k.c., stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. Świadczenie nienależne jest szczególną postacią bezpodstawnego wzbogacenia, nie zaś instytucją całkowicie odrębną i odmienną, a zastosowanie przepisów regulujących roszczenia na wypadek bezpodstawnego wzbogacenie nie jest zastosowaniem ani odpowiednim ani tym bardziej analogicznym, tylko zastosowaniem bezpośrednim. Zatem traktowanie świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej umowy jako świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 410 § 1 i 2 k.c. nie może zostać oderwane od ogólnej reguły zobowiązania do zwrotu korzyści uzyskanej bez ważnej podstawy prawnej przez wzbogaconego na rzecz zubożonego. Sąd Okręgowy wskazał, że powodowie spełnili świadczenie polegające na zwrocie Bankowi środków, które otrzymali w ramach wypłaconego kredytu, przeznaczonych na zaspokojenie ich potrzeb. To stanowisko Sądu jest w pełni uprawnione, tyle że Sąd Okręgowy na tym w istocie poprzestał, nie weryfikując należycie rozliczeń stron i faktycznego zakresu relacji wzbogacenia/zubożenia. Nawet w razie nieważności umowy kredytu powodowie pozostawali zobowiązani do zwrotu Bankowi sumy 700.000 zł. Spłata rat kapitałowo-odsetkowych do tej wysokości nie stanowi świadczenia spełnionego nienależnie i wzbogacającego Bank kosztem powodów. Z regulacji zawartej w art. 405 k.c. i 410 k.c. wynika nakaz zwrotu przedmiotu świadczenia o tyle, o ile wzbogaca ono accipiensa i zubaża solvensa, przy czym należy uznać, że zubożenie i wzbogacenie muszą istnieć, zarówno w chwili spełniania nienależnego świadczenia, jak i utrzymywać się później, gdyż co do zasady można żądać zwrotu jedynie aktualnego wzbogacenia. W zakresie, w jakim dokonywane przez powodów spłaty prowadziły do zmniejszenia lub zniesienia obowiązku dokonania zwrotu świadczenia uzyskanego od Banku w postaci wypłaconego kapitału kredytu, nie sposób mówić o wzbogaceniu pozwanego kosztem powodów, skoro ich zobowiązanie do zwrotu kapitału kredytu ulegało stopniowemu zmniejszeniu. Wobec stwierdzenia nieważności umowy kredytu i wynikłego stąd braku podstaw do świadczenia odsetek suma spłat z tego tytułu może zostać także zaliczona na poczet zwrotu uzyskanego kapitału i w ten sposób zmniejszyć zobowiązanie powodów do zapłaty. Interes konsumenta pozostaje chroniony poprzez zwrot na jego rzecz kwot nienależnie uzyskanych przez kredytodawcę na podstawie warunku uznanego za nieuczciwy, przy czym taki zwrot następuje z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, jako że chodzi o to, by konsument znalazł się ostatecznie w sytuacji, w jakiej znajdowałby się, gdyby warunek uznany za nieuczciwy nigdy nie istniał (zob. uzasadnienie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 31.03.2022 r., C-472/20). Istnienie bezpodstawnego wzbogacenia przedsiębiorcy kosztem konsumenta należy zatem uwzględnić w ramach dokonania rozliczenia świadczeń spełnionych w wykonaniu umowy zawierającej postanowienia niedozwolone. Natomiast całkowicie uszło uwadze Sądu Okręgowego, że pozwany Bank pozostaje względem powodów wzbogacony w zakresie przekraczającym wartość zobowiązania powodów do zwrotu kwoty nominalnego kapitału kredytu. Sąd Okręgowy nie rozważył należycie, czy dokonane przez powodów spłaty wyłącznie pokryły wypłacony im kapitał kredytu czy też go przekroczyły. Stwierdzenie, że powodowie w zamian za środki pozyskane z kredytu nabyli składnik majątku, którego wartość wzrosła, pozostaje dalece niewystarczające, poza tym opiera się na nietrafnym założeniu poszukiwania wzbogacenia poza realnymi przesunięciami majątkowymi, jakie wystąpiły pomiędzy stronami. Należy przypomnieć, że postępowanie apelacyjne oparte jest o zasadę tzw. apelacji pełnej, co oznacza, że sąd drugiej instancji na skutek apelacji rozpoznaje ponownie sprawę, a kontrolując prawidłowość zaskarżonego orzeczenia pozostaje sądem meriti, zatem ma nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy, nie ograniczając się jedynie do skontrolowania legalności orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji. Stosownie do art. 382 k.p.c. postępowanie apelacyjne jest przedłużeniem postępowania przeprowadzonego przed sądem pierwszej instancji, natomiast art. 378 § 1 k.p.c. nakłada na sąd odwoławczy obowiązek ponownego rozpoznania sprawy w granicach apelacji, co oznacza nakaz wzięcia pod uwagę wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów i wniosków, ale także konieczność poddania roszczenia będącego przedmiotem procesu ocenie z punktu widzenia zastosowania właściwych norm prawa materialnego przy uwzględnieniu właściwej podstawy faktycznej orzeczenia. W tym aspekcie sąd drugiej instancji dokonuje ponownej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zakres zaskarżenia oraz zarzuty i wnioski apelacji implikują kognicję sądu odwoławczego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 06.08.2015 r., V CSK 677/14). Realizując wskazane kompetencje jurysdykcyjne, Sąd Apelacyjny stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym daje podstawę do weryfikacji istotnych okoliczności mających znaczenie dla relacji wzbogacenia/zubożenia stron i dokonania stosownej oceny tej relacji. Powodowie w okresie od 25.11.2008 r. do 26.05.2014 r. spłacili 269.280,85 PLN – pozostało do spłaty 430.719,15 PLN (700.000 PLN – 269.280,85 PLN). Kolejne wpłaty od 27.05.2014 r. dokonywane były bezpośrednio w walucie CHF. W celu prawidłowego rozliczenia należy każdą wpłatę przeliczyć po kursie średnim NBP z dnia dokonania wpłaty. Rozliczenie obrazuje następująca tabela: Data wpłaty Kwota wpłaty w CHF Kurs średni NBP Wartość w PLN 27.05.2014 r. 1.187,63 3,4092 4.048,87 25.06.2014 r. 1.191,94 3,4064 4.060,22 25.07.2014 r. 1.191,94 3,4114 4.066,18 25.08.2014 r. 1.191,94 3,4588 4.122,68 25.09.2014 r. 1.191,94 3,4577 4.121,37 27.10.2014 r. 1.191,48 3,5024 4.173,04 25.11.2014 r. 1.191,48 3,4859 4.153,38 29.12.2014 r. 1.191,48 3,5794 4.264,78 łącznie: 9.529,83 CHF 33.010,52 PLN 26.01.2015 r. 1.191,48 4,2448 5.057,59 25.02.2015 r. 1.106,14 3,8653 4.275,56 25.03.2015 r. 1.106,14 3,8995 4.313,39 27.04.2015 r. 1.106,55 3,8822 4.295,85 25.05.2015 r. 1.106,55 3,9757 4.399,31 25.06.2015 r. 1.106,55 3,9820 4.406,28 27.07.2015 r. 1.106,55 3,9150 4.332,14 25.08.2015 r. 1.106,55 3,8973 4.312,56 25.09.2015 r. 1.106,55 3,8473 4.257,23 26.10.2015 r. 1.106,55 3,9444 4.364,68 25.11.2015 r. 1.126,04 3,9431 4.440,09 28.12.2015 r. 1.126,04 3,9114 4.404,39 łącznie: 13.401,69 CHF 52.859,07 PLN 25.01.2016 r. 1.126,04 4,0775 4.591,43 25.02.2016 r. 1.124,40 4,0069 4.505,36 25.03.2016 r. 1.124,40 3,9087 4.394,94 25.04.2016 r. 1.124,40 3,9947 4.491,64 25.05.2016 r. 1.126,54 4,0000 4.506,16 27.06.2016 r. 1.126,54 4,1358 4.659,14 25.07.2016 r. 1.126,54 4,0275 4.537,14 25.08.2016 r. 1.124,15 3,9575 4.448,82 26.09.2016 r. 1.124,15 3,9596 4.451,18 25.10.2016 r. 1.124,15 3,9800 4.474,12 25.11.2016 r. 1.126,37 4,1073 4.626,34 27.12.2016 r. 1.126,37 4,0964 4.614,06 łącznie 13.504,05 CHF 54.300,33 PLN 25.01.2017 r. 1.126,37 4,0654 4.579,14 27.02.2017 r . 1.126,11 4,0474 4.557,82 27.03.2017 r. 1.126,11 3,9843 4.486,76 25.04.2017 r. 1.126,11 3,9092 4.402,19 25.05.2017 r. 1.126,06 3,8289 4.311,57 26.06.2017 r. 1.126,06 3,8773 4.366,07 25.07.2017 r. 1.126,06 3,8548 4.340,74 25.08.2017 r. 1.126,16 3,7472 4.219,95 25.09.2017 r. 1.126,16 3,6887 4.154,07 łącznie: 10.135,20 CHF 39.418,31 PLN 04.10.2017 r. – ostatnia wpłata 170.419,99 CHF 3,7581 640.455,36 PLN Opisane wpłaty – do 09.2017 r. – pomniejszały kolejno pozostałość: 430.719,15 PLN – 33.010,52 PLN – 52.859,07 PLN – 54.300,33 PLN – 39.418,31 PLN = 251.130,92 PLN. Tę pozostałość pokryła wpłata dokona w dniu 04.10.2017 r. Równowartość kwoty 251.130,92 PLN według kursu średniego NBP z tego dnia (3,7581) stanowi kwota 66.823,91 CHF. Wobec tego reszta wpłaty, czyli 103.596,08 CHF (170.419,99 CHF – 66.823,91 CHF) stanowi świadczenie spełnione przez powodów nienależnie, a jednocześnie zapłata tej kwoty spowodowało wzbogacenie Banku kosztem powodów. Przysporzenie to jest nienależne i stosownie do art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. winno zostać powodom zwrócone. Należne na podstawie art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. odsetki za opóźnienie przypadają: wobec powoda od dnia 10.05.2022 r., wobec powódki od dnia 21.03.2023 r. Przed wytoczeniem powództwa wezwanie do zapłaty skierował wyłącznie powód (pismo z dnia 14.04.2022 r. – k. 33). Pismo wpłynęło do Banku w dniu 25.04.2022 r. – k. 35). Niezwłoczne spełnienie świadczenia w rozumieniu art. 455 k.c. oznacza spełnienie go w terminie 14 dni. Pozwany popadł zatem w opóźnienie w stosunku do powoda z dniem 10.05.2022 r. Natomiast stan opóźnienia wobec powódki nastąpił odpowiednio po 14 dniach od doręczenia odpisu pozwu (w dniu 06.03.2023 r. – k. 61), czyli od dnia 21.03.2023 r. Działając na podstawie art. 386 § 1 k.p.c., Sąd Apelacyjny zmienił zatem zaskarżony wyrok w punkcie I w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powodów 103.596,08 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi: - wobec powoda od 10.05.2022 r. do dnia zapłaty, - wobec powódki od 10.05.2022 r. do dnia zapłaty. Nietrafny jest wniosek o zasądzenie należności na rzecz powodów „solidarnie”. Powodowie nie są wierzycielami solidarnymi pozwanego ani w zakresie należności głównej, tj. żądania zwrotu świadczenia nienależnego, ani w zakresie zwrotu kosztów procesu. Stosownie do art. 369 k.c. zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej. W polskim prawie cywilnym ani materialnym ani procesowym brak jest przepisów o solidarności czynnej wierzycieli, a siłą rzeczy solidarność taka nie wynika z kwestionowanej umowy kredytu, skoro miałaby dotyczyć zwrotu świadczenia nienależnego wobec nieważności tej umowy. Konsekwencją zmiany zaskarżonego wyroku co do istoty sprawy jest zmiana rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu. Wobec częściowego uwzględnienia powództwa koszty te stosownie do art. 100 k.p.c. podlegają stosunkowemu rozdzieleniu. Powodowie domagali się zasądzenia 269.280,85 PLN oraz 216.990.76 CHF, czyli równowartości 1.028.991,88 PLN (według kursu z dnia wniesienia pozwu wynoszącego 4,7421), uzyskali zaś uwzględnienie roszczenia o wartości 491.262,97 PLN (103.596,08 x 4,7421), wobec czego wygrali sprawę w 37,84 % (uzyskując 491.262,97 PLN z sumy 1.298.272,73 PLN stanowiącej łączną wartość przedmiotu sporu). Koszty powodów obejmują: opłatę sądową od pozwu – 1.000 zł, wynagrodzenie pełnomocnika procesowego ustalone zgodnie z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – 10.800 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictw – 34 zł, tj. łącznie 11.834 zł, z czego 37,84 % wynosi 4.477,99 zł. Koszty pozwanego obejmują: wynagrodzenie pełnomocnika procesowego ustalone na ww. podstawie – 10.800 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17 zł, tj. łącznie 10.817 zł, z czego 62,16 % wynosi 6.723,85 zł. Różnica między wskazanymi kwotami wynosi 2.245,86 zł na korzyść pozwanego i na podstawie art. 105 § 1 k.p.c. obciąża powodów w częściach równych, tj. po 1.122,93 zł – nie zaś solidarnie, jak orzekł Sąd Okręgowy, bowiem taka sytuacja zachodzi, gdy współuczestnicy odpowiadają solidarnie co do istoty sprawy – art. 105 § 2 k.p.c., co nie może mieć przecież miejsca w razie oddalenia powództwa i obciążenia kosztami powodów – art. 105 § 2 k.p.c. znajduje zastosowanie, gdy sąd zasądza powodowi należność główną od pozwanych dłużników solidarnych. W pozostałym zakresie apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu – art. 385 k.p.c. Wobec częściowego uwzględnienia apelacji podstawę rozliczenia kosztów postępowania apelacyjnego również stanowi art. 100 k.p.c. Powodowie wygrali postępowanie apelacyjne w 84,69 %, uzyskując uwzględnienie powództwa co do 103.596,08 CHF z żądanych 122.323,05 CHF. Koszty powodów obejmują: opłatę sądową od apelacji – 1.000 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego ustalone zgodnie z § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 przywołanego rozporządzenia – 8.100 zł, tj. łącznie 9.100 zł, z czego 84,69 % wynosi 7.706,79 zł. Koszty pozwanego obejmują wynagrodzenie pełnomocnika procesowego ustalone na ww. podstawie – 8.100 zł, z czego 15,31 % wynosi 1.240,11 zł. Różnica między wskazanymi kwotami wynosi 6.466,68 zł i przypada powodom w częściach równych, tj. po 3.233,34 zł. Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji wyroku. Krzysztof Rudnicki
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.