Sygn. akt: I C 1878/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Krystian Szeląg Prot
§ 1ust.
4 Umowy kwota kredytu wyrażona w walucie obcej według kursu kupna waluty określonego w Tabeli obowiązującej w Banku na dzień sporządzenia Umowy wynosiła 106.277,65 CHF. Kwota ta miała charakter informacyjny i nie stanowiła zobowiązania Banku. Wartość kredytu wyrażona w walucie obcej w dniu uruchomienia kredytu lub pierwszej transzy mogła być różna od podanej w tym punkcie Umowy. Celem finansowania było nabycie prawa do nieruchomości na rynku wtórnym - kwota 179.000,00 PLN oraz remont nieruchomości - kwota 21.000,00 PLN (§ 2 ust. 2.1 Umowy). W § 3 Umowy ustanowiono zabezpieczenia docelowe spłaty kredytu w postaci: hipoteki kaucyjnej do kwoty 408.340,00 PLN na rzecz Banku, ustanowionej na prawie własności do lokalu mieszkalnego, będącego przedmiotem kredytowania; ubezpieczenia nieruchomości do kwoty 205.000,00 PLN. Natomiast w § 4 Umowy ustanowiono zabezpieczenie przejściowe w postaci: ubezpieczenia kredytu oraz ubezpieczenia brakującego wkładu własnego ubezpieczenia w T.U. (...) S.A. Zgodnie z § 6 ust. 2 zd. 1 i 2 Umowy kredyt miał być oprocentowany według zmiennej stopy procentowej, składającej się ze stałej w okresie kredytowania marży Banku oraz aktualnej w danym kwartale stopy bazowej, ogłaszanej w Tabeli obowiązującej w Banku. Oprocentowanie kredytu w stosunku rocznym w dniu zawarcia Umowy wynosiło 4,21%. § 7 ust. 6 Umowy stanowił, że kwoty rat spłaty kredytu indeksowanego do waluty obcej określone miały być w walucie obcej a spłacane w PLN, przeliczone po kursie sprzedaży danej waluty zgodnie z Tabelą obowiązującą w dniu poprzedzającym dzień spłaty raty, określonym w Umowie. W§ 10 ust. 3 Umowy wskazano, że Kredytobiorca oświadczył, iż został poinformowany o ponoszeniu ryzyka zmiany kursów walutowych (ryzyko walutowe) i ryzyka zmiany stopy procentowej oraz że został poinformowany, iż zmiana kursów walutowych i zmiana stopy procentowej będą miały wpływ na wysokość zadłużenia z tytułu kredytu i wysokość raty spłaty oraz że poniesie to ryzyko.
§ 14ust.
4 i ust. 6 Umowy integralną jej część stanowić miał m.in. Regulamin, który miał mieć zastosowanie w zakresie nieuregulowanym Umową. (dowód: umowa kredytu hipotecznego nr (...) k. 29-34) W § 2 pkt 20 „Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych przez (...) Bank S.A.” (dalej jako (...)) wskazano, że użyte w nim określenie kredyt lub pożyczka hipoteczna denominowana do waluty obcej oznacza kredyt lub pożyczkę hipoteczną udzielone w PLN, indeksowane kursem waluty obcej według Tabeli obowiązującej w Banku. W § 2 pkt 14 Regulaminu wskazano, iż użyte w nim pojęcie (...) oznacza Tabelę oprocentowania, Tabelę kursów walut oraz Tabelę opłat i prowizji Banku dla kredytów i pożyczek hipotecznych, obowiązujące w Banku, dostępne w placówkach na stronie internetowej oraz pod numerem infolinii telefonicznej, stanowiące integralną część Umowy. § 4 ust. 1 i 2 Regulaminu stanowiły, że Bank udziela kredytów hipotecznych w złotych polskich oraz że kredyt może być indeksowany kursem waluty obcej zgodnie z Tabelą a także, iż kredyt hipoteczny uruchamiany jest w PLN. Wnioskodawca we wniosku kredytowym miał określić kwotę kredytu w PLN z zaznaczeniem wnioskowanej waluty.
§ 11ust.
5 Regulaminu kwoty rat kredytu indeksowanego do waluty obcej określone miały zostać w harmonogramie spłaty w walucie obcej a spłacone w PLN, przeliczone po kursie sprzedaży danej waluty zgodnie z Tabelą obowiązującą w dniu poprzedzającym spłatę raty, określonym w Umowie. § 13 ust. 5 Regulaminu stanowił zaś, że w przypadku kredytu indeksowanego do waluty obcej, zmiana waluty indeksacji na PLN następować miała po kursie sprzedaży danej waluty w dniu przewalutowania zgodnie z Tabelą, natomiast zmiana waluty kredytu z PLN na walutę obcą jako walutę indeksacji miała następować po kursie kupna danej waluty w dniu przewalutowania zgodnie z Tabela. (dowód: Regulamin udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych przez (...) Bank S.A.) Na podstawie powyższej Umowy Bank wypłacił kredyt w dniu 23 lipca 2008 roku w 2 transzach w łącznej kwocie 204.170,00 zł, przeliczając ją jednocześnie na zadłużenie Kredytobiorców w kwocie 106.499,40 CHF, stosując przy tym kurs kupna waluty (...), ustalony przez Bank i wynoszący 1 CHF = 1,9171 PLN. (dowód: zaświadczenie Banku z dnia 14 października 2024 r. k. 21) W okresie od zawarcia Umowy do dnia 15 stycznia 2021 roku Bank pobrał od Kredytobiorcy łącznie kwoty: - 193.720,13 zł tytułem spłaty rat kapitałowo - odsetkowych, - 13.973 zł tytułem składek na ubezpieczenie nieruchomości, - 4.040 zł tytułem składek ubezpieczeniowych na ubezpieczenie niskiego wkładu własnego, -2.288 zł tytułem składek ubezpieczeniowych z tytułu ubezpieczenia pomostowego. W dniu 01 lutego 2021 roku Bank pobrał od Kredytobiorcy kwotę 100 zł tytułem opłaty za wydanie zaświadczenia, dotyczącego wykonywania w/w Umowy kredytu. Pierwsza rata odsetkowa pobrana przez Bank z rachunku Kredytobiorcy w PLN w dniu 18 sierpnia 2008 roku została przeliczona przez Bank na kwotę w (...) przy zastosowaniu kursu sprzedaży tej waluty, ustalonego przez Bank i wynoszący 1 CHF = 2,0569 PLN, natomiast rata kapitałowo-odsetkowa pobrana przez Bank w PLN w dniu 15 stycznia 2021 roku została przeliczona na (...) przy zastosowaniu kursu tej waluty, wynoszącego 1 CHF = 4,2712 PLN. (dowód: zaświadczenie Banku z dnia 02 lutego 2021 roku; lista transakcji, potwierdzenie wykonania operacji) W dniu 04 lipca 2009 roku S. G. i B. P. zawarli związek małżeński a S. G. przyjęła nazwisko męża. (dowód: odpis skróconego aktu małżeństwa) Spłat kredytu w wykonaniu powyższej Umowy dokonywała wyłącznie S. P.
(2). (dowód: przesłuchanie kredytobiorców) Środki pieniężne z powyższej Umowy kredytu zostały w całości przeznaczone na zakup lokalu mieszkalnego, który w okresie od 2008 do 2017 roku służył zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych S. P.
(2)i jej męża B. P.. Obecnie od 6 lat lokal ten jest wynajmowany przez S. P.
(2), która wraz z mężem mieszka za granicą. Kredytobiorcy S. P.
(2)i S. P.
(1)nigdy nie prowadzili działalności gospodarczej. O tym, że w w/w Umowie mogą znajdować się postanowienia niedozwolone Kredytobiorcy S. P.
(2)i S. P.
(1)uświadomili sobie około 2021 roku. (dowód: przesłuchanie kredytobiorców) Pismem z 23 lutego 2021 roku pełnomocnik Kredytobiorców - w ich imieniu -wezwał Bank do zapłaty kwoty 214.121.13 zł w terminie 7 dni od dnia otrzymania przez Bank tego pisma. W piśmie wskazano, iż stanowi ono zaproszenie do negocjacji ugodowych. Bank odebrał powyższe pismo w dniu 02 marca 2021 roku. W odpowiedzi na powyższe pismo, Bank pismem z dnia 15 marca 2021 roku odmówił uznania roszczeń zgłoszonych przez Kredytobiorców. (dowód: wezwanie do rozliczenia lub zapłaty wraz z zaproszeniem do negocjacji ugodowych z dnia 23 lutego 2021 roku wraz z dowodem nadania praz potwierdzeniem odbioru k. 23-28v.; odpowiedź Banku z dnia 15 marca 2021 roku) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. jest następcą prawnym (...) Banku S.A., z którym Kredytobiorcy zawarli powyższą Umowę. Do chwili zamknięcia rozprawy w niniejszej sprawie Bank nie zapłacił Kredytobiorcom żądanej przez nich kwoty. (okoliczności bezsporne) Dodatkowego ustalenia wymagały więc tylko fakty zaistniałe później. Dnia 22 lipca 2024 r. bank wezwał kredytobiorców do zapłaty kwoty 204.170,00 zł, która odpowiada nominalnej wysokości udostępnionego przez bank w PLN kapitału na podstawie umowy – w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia otrzymania wezwania. (dowód: wezwania do zapłaty wraz z dowodami nadania oraz potwierdzeniami odbioru k. 15-20v.) Sąd Okręgowy w Warszawie XXVIII Wydział Cywilny w sprawie o sygn. akt (...) dnia 12.04.2023 r. wydał wyrok, w którym ustalił, że umowa kredytu hipotecznego nr (...), datowana na dzień 17 lipca 2008 r. zawarta między kredytobiorcami a bankiem, jest nieważna oraz zsądził na rzecz kredytobiorczyni kwotę 214.121,13 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 4 października 2022 r. do dnia zapłaty. (dowód: wyrok SO w Warszawie XXVIII Wydział Cywilny sygn. akt (...) k. 37-40v.) Dnia 16.12.2024 r. kredytobiorczyni złożyła bankowi oświadczenie o potrąceniu wierzytelności jej przysługującej w kwocie 269.271,99 zł z wierzytelnością banku w kwocie 204.170,00 zł z tytułu świadczenia nienależnego spełnionego w wykonaniu nieważnej umowy. W wyniku potrącenia wierzytelności umorzyły się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej, w związku z czym do zapłaty przez bank na rzecz kredytobiorczyni pozostała kwota 65.101,99 zł. (dowód: oświadczenie o potrąceniu wierzytelności z dowodem nadania oraz potwierdzeniem odbioru k. 61-64) Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Fakty ustalono na podstawie spójnego, wiarygodnego materiału dowodowego: dokumentów złożonych przez obie strony (wzajemnie niekwestionowanych), jak również dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy Sądu Okręgowego w Warszawie, sygn. akt (...). W kontekście rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie (...) należy zauważyć, jak słusznie podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie (wyroki Sądu Najwyższego z 12 lipca 2002 r., V CKN 1110/00, z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94 oraz postanowienie z 21 października 1999 r., I CKN 169/98), jeżeli wcześniejszy wyrok rozstrzyga kwestię, która ma znaczenie prejudycjalne w sprawie aktualnie rozpoznawanej, kwestia ta nie może być w ogóle badana. Wobec powyższego zasądzenie przez Sąd Okręgowy w Warszawie żądanych przez kredytobiorcę kwot na podstawie nieważności spornej umowy kredytu nr KH (...) z dnia 17 lipca 2008 r. stanowiło podstawę do rozstrzygnięcia o żądaniu powoda. Zgodnie z teorią dwóch kondykcji wyrażoną m.in. w uchwale SN z 16.02.2021r. (III CZP 11/20, OSNC 2021, nr 6, poz. 40), w razie nieważności umowy kredytu dokonywane przez kredytobiorcę płatności, mające stanowić spłatę wykorzystanego kredytu, są świadczeniami nienależnymi, podobnie jak świadczeniem nienależnym jest w takiej sytuacji wypłata środków pieniężnych przez bank. To oznacza, że każda ze stron nieważnego stosunku prawnego może skorzystać z prawa potrącenia. W ocenie Sądu pozwani skutecznie złożyli zarzut potrącenia swojej wierzytelności w wysokości 269.271,99 zł, na którą składała się kwota: ⚫ 214.121,13 zł tytułem należności głównej ⚫ 55.150,86 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 214.121,13 zł od dnia 04.10.2022 r. do dnia złożenia oświadczenia o potrąceniu, z wierzytelnością banku w kwocie 204.170,00 zł z tytułu świadczenia nienależnego spełnionego na rzecz kredytobiorców w wykonaniu nieważnej umowy. Celem zarzutu potrącenia jest zgłoszenie twierdzenia, że na skutek zdarzenia w postaci złożenia oświadczenia o potrąceniu doszło do umorzenia wzajemnych wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej. Skuteczność tego twierdzenia uzależniona jest od spełnienia przesłanek formalnych i materialnych. Do pierwszych zalicza się udowodnienie, że oświadczenie o potrąceniu zostało złożone w sposób pozwalający na dotarcie do adresata, zgłoszenie zarzutu potrącenia w procesie w wymaganym terminie i w wymaganej formie w postępowaniu, w którym zarzut taki jest dopuszczalny. Do przesłanek materialnych należy zaliczyć wykazanie, że pozwanemu przysługiwała wierzytelność wzajemna, która została potrącona. Niespełnienie przesłanek formalnych powoduje pominięcie twierdzenia o potrąceniu i nierozpoznanie zarzutu. Niespełnienie przesłanek materialnych skutkuje nieuwzględnieniem żądania oddalenia powództwa z powodu wygaśnięcia wierzytelności powoda (M. M. [w:] A. A., P. P., M. R., M. S., E. S., M. M., Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom I. Art. 1-477
(16), LEX/el. 2022, art. 203
(1). Mając powyższe na uwadze, wobec spełnienia przez pozwanych przesłanek formalnych zarzutu potrącenia poprzez zgłoszenie zarzutu potrącenia w odpowiedzi na pozew (k. 56-56v.) oraz dołączenie materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu przesłanego za pośrednictwem poczty z potwierdzeniem nadania oraz potwierdzeniem otrzymania oświadczenia przez powoda (k. 61-64), jak również przesłanek materialnych poprzez wykazanie, że przysługiwała im wierzytelność wzajemna, należało uznać, że doszło do umorzenia wzajemnych wierzytelności stron do wysokości wierzytelności niższej. Z tego względu żądanie powoda z pkt I pozwu podlegało oddaleniu. Na wypadek uznania potrącenia z jakichkolwiek przyczyn za nieskuteczne powództwo i tak nie zasługiwałoby w omawianym zakresie na uwzględnienie. W świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C 396/24 (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym. Wyrok C 396/24 (L.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa również w zakresie podstawowym – dotyczącym zwrotu kapitału kredytu z odsetkami. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy 93/13, w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału kredytu – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą kredytu, a sumą świadczeń kredytobiorcy, oczywiście o ile kwota kredytu przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy. Suma świadczeń kredytobiorców w tej sprawie to wynik przekraczający kwotę kapitału kredytu, niepozwalający na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz banku (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie) – na podstawie art. 410 i art. 405 k.c. oraz art. 481 k.c. W ocenie Sądu nie było potrzeby utrzymywania stanu zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa kredytobiorców, ponieważ niezależnie od tego, jak zakończy się tamta sprawa, wynik sprawy niniejszej powinien być ten sam. Jeśli apelacja banku zostanie uwzględniona przy założeniu, że umowa kredytu jest ważna – wówczas podstawa powództwa niniejszego odpadnie (zostało bowiem oparte na konstrukcji nieważności umowy), jeśli zaś zostanie oddalona (umowa zostanie prawomocnie uznana za nieważną), pozostaną aktualne wszystkie powyższe ustalenia i rozważania. Dotychczasowe rozpoznanie niniejszej sprawy oparte było na założeniu przedstawionym przez bank w pozwie – że umowa kredytu jest umową nieważną. Z założeniem takim zgadzała się strona pozwana. Sąd rozpoznający tę sprawę nie miał więc żadnych podstaw, by przyjąć założenie odmienne. O kosztach procesu (pkt II) orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Na koszty procesu pozwanych w kwocie 10.800 zł składa się wynagrodzenie pełnomocnika w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych i taką kwotę na ich rzecz należało zasądzić tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. sędzia Krystian Szeląg