Ponadto wniósł o zasądzenie od pozwanych zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że zawarł z pozwanymi umowę kredytu, dzięki czemu mogli oni zrealizować cel kredytu. Umowa była i jest przez strony wykonywana. Powołując się na abuzywność postanowień umownych, strona pozwana twierdzi, że umowa kredytu jest nieważna (trwale bezskuteczna) w związku z czym wystąpiła przeciwko bankowi z powództwem, które na moment złożenia pozwu nie zostało zakończone, a w sprawie nie zapadło jeszcze prawomocne rozstrzygnięcie kończące postępowanie. Bank z kolei prezentuje odmienne stanowisko podkreślając, że umowa kredytu jest ważna i skuteczna. Powód podkreśla, iż wniesienie przez niego pozwu nie stanowi uznania jakichkolwiek roszczeń pozwanych oraz przyznania jakichkolwiek twierdzeń przez nich podnoszonych w sprawie z ich powództwa. (pozew k. 4-17, pismo procesowe powoda – zmiana powództwa k. 60-68v.) Pozwani P. J. oraz J. J. w odpowiedzi na pozew z dnia 08.05.2024 r. oraz odpowiedzi na zmianę powództwa z dnia 22.05.2024 r. wnieśli o oddalenie powództwa (w tym powództwa zmienionego pismem z dnia 19.04.2024 r. ) w całości włącznie z żądaniami ewentualnymi. Podnieśli zarzut przedawnienia wszystkich roszczeń powoda zgłoszonych w pozwie oraz zarzut przedwczesności z uwagi na fakt, że bank w sprawie z powództwa kredytobiorców twierdzi, że umowa jest ważna. Na wypadek nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia pozwani podnieśli zarzut potrącenia wierzytelności powoda o zapłatę kwoty 361.000,00 zł z tytułu zwrotu udostępnionego kapitału kredytowego z wzajemną wierzytelnością z tytułu spełnionych przez nich świadczeń w związku ze sporną umową kredytu w kwocie 361.000,00 zł. Pozwani wskazali również, że powód nadużywa swojego prawa procesowego w myśl art. 4 1 k.p.c. Ponadto wnieśli o zasądzenie od powoda kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwani przyznali następujące twierdzenia pozwu: 1. fakt zawarcia z poprzednikiem prawnym Powoda Umowy o kredyt hipoteczny nr (dalej zwana Umową), 2. fakt wypłaty Pozwanym przez Powoda kwoty 361.000 zł z tytułu Umowy, 3. złożenie przez Pozwanych przeciwko Powodowi przed Sądem Okręgowym w Warszawie XXVIII Wydział Cywilny pod sygnaturą (...), powództwa o ustalenie nieważności Umowy oraz o zapłatę w której zapadł wyrok w dniu 4 kwietnia 2024 r. Natomiast zakwestionowali następujące twierdzenia pozwu: 1. istnienie jakiejkolwiek korzyści majątkowej po stronie Pozwanych z powodu udzielenia im kwoty kredytu przez Bank, 2. istnienie roszczenia Banku o zapłatę kwoty 361.000 zł (pkt 1 pozwu) tytułem zwrotu równowartości nominalnej kwoty kapitału kredytu wypłaconego Pozwanym - roszczenie pozbawione jest zarówno podstawy faktycznej jak i prawnej z uwagi na dokonanie przez Pozwanych wpłaty na poczet umowy, 3. istnienie roszczenia Banku o zapłatę kwoty 477.381,34 zł (pkt 2 i pkt 3 pozwu) tytułem zmiany wysokości świadczenia pieniężnego - wypłaconej kwoty kapitału kredytu na skutek waloryzacji sądowej wynikającej z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza - roszczenie to pozbawione jest podstawy zarówno faktycznej jak i prawnej i z tej przyczyny zasługuje na oddalenie w całości. (odpowiedź na pozew k. 86-94v.,odpowiedź na zmianę powództwa k. 146-146v.) W replice na odpowiedź na pozew oraz odpowiedź na zmianę powództwa z dnia 15.07.2024 r. powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie wyrażone w pozwie, modyfikacji powództwa oraz innych pismach procesowych. Nadto zaprzeczył twierdzeniom pozwanego zawartych w odpowiedziach tj. zaprzeczył stwierdzeniu, że: 1. roszczenie Powoda jest przedawnione oraz przedwczesne, 2. Powód nie może skutecznie dochodzić roszczenia o waloryzację, 3. Powód nie może oprzeć swojego żądania na postawie art. 358 [1] § 3 k.c., świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa (art 358 [1] § 4 k.c.), przedsiębiorca (Bank) doprowadził ze swojej wyłącznej winy do nieważności umowy kredytu poprzez stosowanie klauzul niedozwolonych, 4. w przypadku uznania przez Sąd, ze świadczenie nie pozostaje w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a tym samym możliwe jest dokonanie waloryzacji sądowej, waloryzacja taka sprzeciwiałaby się zasadom współżycia społecznego, 5. żądanie Powoda stanowi nadużycie prawa podmiotowego, ponieważ przedsiębiorca posługujący się wzorami umowy zawierającymi niedozwolone postanowienia nie zasługuję na ochronę, mająca rekompensować negatywne skutki stosowania takiej właśnie umowy. (replika na odpowiedź na pozew oraz odpowiedź na zmianę powództwa k. 155-159v.) Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: Porównanie pozwu, odpowiedzi na pozew oraz dalszych pism procesowych prowadzi do wniosku, że fakty nie są sporne. Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie, Sąd posłużył się ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd Okręgowy w Warszawie XXVIII Wydział Cywilny w sprawie o sygn. akt (...), prowadzonej pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tej samej umowy kredytu. Ustalenia te zachowują pełną aktualność, a stan faktyczny w obu postępowaniach jest zbieżny, wobec czego Sąd przyjął je odpowiednio również na potrzeby niniejszego postępowania. Na podstawie wniosku kredytobiorców P. J. i T. J. w oparciu o decyzję kredytową (...) Banku S.A. z siedzibą w W. (poprzednika prawnego banku (...) S.A.) w dniu 26.02.2007 r. (...) Bank S.A. zawarł z kredytobiorcami P. J. i T. J. umowę kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...), na podstawie której udzielił im kredytu na wskazany w umowie cel w łącznej kwocie 361 000,00 zł denominowanego (waloryzowanego) w walucie (...) na okres 360 miesięcy (od dnia 26.02.2007 r do dnia 20.02.2037 r.) na zasadach określonych w niniejszej umowie oraz „Ogólnych Warunkach Kredytowania w Zakresie Udzielania Kredytów na Cele Mieszkaniowe oraz Kredytów i P. hipotecznych w (...) Banku S.A.” (dalej (...)) - stanowiących integralną część umowy (załącznik nr I do w/w umowy), które kredytobiorcy oświadczyli, że otrzymali, zapoznali się z ich treścią i na ich stosowanie wyrażają zgodę. Zgodnie z postanowieniami umowy kwota kredytu w (...) lub transzy kredytu zostanie określona według kursu kupna dewiz dla wyżej wymienionej waluty zgodnie z „Tabela kursów” obowiązującą w banku, w dniu wykorzystania kredytu lub transzy kredytu. Kredyt miał zostać uruchomiony w transzach w terminie od dnia 05.03.2007 r. w formie przelewu na wskazany rachunek bankowy po spełnieniu warunków określonych w umowie. Ostateczny termin spłaty kredytu, odsetek i innych należności miał przypaść na dzień 20.02.2037 r. W ramach przedmiotowej umowy kredytobiorcy zobowiązali się, po okresie wykorzystania kredytu oraz po okresie karencji, do jego spłaty wraz z odsetkami w 358 ratach miesięcznych płatnych w 20 dniu każdego miesiąca, począwszy od dnia 20.06.2007 r. Spłata rat kapitałowo-odsetkowych miała być dokonywana w złotych po uprzednim ich przeliczeniu według kursu sprzedaży dewiz dla (...) zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu spłaty. Przy czym wysokość rat kapitałowo-odsetkowych w złotych miała zależeć od wysokości kursu sprzedaży dewiz dla (...) obowiązującego w banku w dniu spłaty, a tym samym zmiana wysokości w/w kursu waluty miała mieć wpływ na ostateczną wysokość spłaconego przez kredytobiorców kredytu. Miesięczne raty kapitałowo-odsetkowe miały być ustalane w równej wysokości. Kredyt był oprocentowany według zmiennej stopy procentowej wskazanej w umowie i ustalanej zgodnie z postanowieniami tej umowy. Dodatkowo w umowie oraz w (...) wskazane i określone zostały szczegółowo obowiązki stron umowy, a w tym w szczególności kredytobiorców oraz nieterminowość spłaty i kolejność spłaty zadłużenia przeterminowanego jak też przesłanki wypowiedzenia i rozwiązania tej umowy, odstąpienia od niej, przesłanki uruchomienia kredytu, a także wysokość opłat i prowizji należnych bankowi jak też wcześniejsza spłata kredytu oraz jego prawne zabezpieczenia. (dowód: umowa k. 23-25) Przedmiotowa umowa została zmieniona:
Dokonując analizy zasadności tych roszczeń o zapłatę wynagrodzenia, należy w pierwszym rzędzie podkreślić, że celem prawa unijnego - art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG jest zniechęcający skutek wywierany na przedsiębiorców, którzy winni być zniechęcani do stosowania niedozwolonych klauzul umownych, zaś wyeliminowanie rzeczonego skutku powodowałoby, że nadal byliby oni zachęcani do stosowania rzeczonych warunków, wiedząc, że nawet gdyby miały one być unieważnione, to interes przedsiębiorców zostanie zagwarantowany. Zasądzenie na rzecz banku wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału penalizowałoby nie bank, lecz kredytobiorcę, zachęcając przedsiębiorcę do wprowadzania abuzywnych postanowień w kolejnych, proponowanych przez siebie konsumentom umowach. W polskim systemie prawnym brak jakiegokolwiek przepisu mogącego stanowić podstawę prawną przedmiotowego roszczenia, w szczególności nie jest nim art. 405 k.c. w związku z art. 410 k.c. Z powołanych przepisów wynika obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia, a świadczeniem banku w okolicznościach rozpoznawanej sprawy była wyłącznie wypłata kredytu. A zatem umożliwienie kredytobiorcy bezumownego korzystania z kapitału banku nie jest świadczeniem banku, lecz jest stanem faktycznym, który wynika z nienależnego świadczenia. Okoliczność, że na skutek korzystania z kapitału w okresie kredytowania przez kredytobiorców, a nie przez bank, przez co bank nie mógł uzyskać potencjalnego zysku, jest irrelewantna przy ocenie zasadności zgłoszonego roszczenia ewentualnego, ponieważ reżim odpowiedzialności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, nie przewiduje obowiązku zapłaty lucrum cessans - w przeciwieństwie do reżimu odpowiedzialności odszkodowawczej (art. 361 § 2 k.c.). Jedynym zaś przewidzianym przez prawo cywilne świadczeniem związanym z korzystaniem z cudzego kapitału są odsetki, które mogą mieć postać odsetek umownych albo ustawowych (art. 359 k.c., art. 481 k.c.). W kontekście powyższego zauważyć należy, że uwzględnienie stanowiska powoda doprowadziłoby w istocie do reaktywacji nieważnej umowy stron w zakresie oprocentowania (zob. wyrok SA w Białymstoku z dn. 20.02.2020 r., I ACa 635/19). Należy zaakcentować także, że w przypadku uznania zasadności przedmiotowego roszczenia trzeba by uznać, iż analogiczna wierzytelność przysługiwałaby stronie pozwanej, skoro podczas wykonywania spornej umowy kredytu również bank korzystał ze środków pieniężnych, które strona pozwana wpłacała tytułem rat i innych należności wynikających z przedmiotowej umowy. Przyjęcie zasadności roszczenia powoda o wynagrodzenie byłoby sprzeczne z celem art. 6 ust. 1 i art. 7 dyrektywy nr 93/13/EWG, która ma na celu ochronę konsumentów. Wyeliminowanie ze spornej umowy mechanizmu indeksacji nie stanowi in concreto następstwa niezgodnego z prawem lub nieuczciwego zachowania pozwanej (jej poprzednika prawnego), ale jest rezultatem niezgodnego z prawem działania banku (jego poprzednika prawnego). Wobec tego strona pozwana nie powinna ponosić dalej idących następstw tego stanu rzeczy niż te, które ustawodawca przewidział w art. 385 1 § 1 i 2 k.c. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 25.06.2022 r. o sygn. akt I ACa 545/21). Kredytobiorcy w tego rodzaju sprawach korzystają z daleko idącej ochrony prawa unijnego, w tym poszczególnych przepisów wynikających z Dyrektywy Rady EWG 93/13 (zwłaszcza art. 7 ust. 1). Na straży prawa wielokrotnie pozostawał także Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (m.in. w wyroku (...) z dnia 21 grudnia 2016 r., G. N., sprawy połączone 0-154/15, C-307/15 i C-308/15, EU:C:2016:980, pkt 57; wyrok (...) z dnia 14 czerwca 2012 r., B. E. de C., 0-618/10, EU:C:2012:349, pkt 65). Co więcej, ochronę konsumentów przed tego rodzaju roszczeniami ze strony przedsiębiorców przewidują również przepisy krajowe. Zgodnie z art. 224 § 1 k.c. samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu: „Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył”. Wskazany wyżej przepis kodeksu cywilnego stanowi, że wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy należy się wyłącznie, jeśli posiadacz jest w złej wierze. Strona pozwana korzystała z pieniędzy banku w przekonaniu, że ma do tego prawo na podstawie zawartej umowy. Trudno uznać pozwanych za posiadaczy kapitału w złej wierze, skoro sam bank na gruncie sprawy I C 742/21 stał na stanowisku, że konsument posiadał je zgodnie z prawem. W ocenie Sądu, strona pozwana była posiadaczem w dobrej wierze. Wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy w dobrej wierze przysługuje właścicielowi dopiero od dnia wytoczenia powództwa o zwrot (art. 224 § 1 k.c.). Pieniądz jest rzeczą szczególnego rodzaju i mają do niego zastosowanie właśnie te przepisy. Nie zasługiwało na uwzględnienie żądanie dotyczące waloryzacji kapitału wskutek istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza. Powód żądał, by waloryzacji dokonać według wskaźników inflacji i jako podstawę prawną swojego roszczenia wskazał art.
k.c. W ocenie Sądu, prawo to powodowi nie przysługuje, podobnie jak związane z nim roszczenia o zapłatę. Aktualne i w tej kwestii są wyłożone wcześniej argumenty poczynione na gruncie Dyrektywy 93/13. Dodatkowo przeszkodą uwzględnienia żądania powoda jest sama treść art.
k.c., z którego wynika, że waloryzacji sądowej nie może żądać strona prowadząca przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa. To, że powód jest przedsiębiorcą, jest na tyle oczywiste, że nie wymaga argumentacji. Przedmiotem roszczenia o zwrot kapitału kredytu, w tym o zwrot w zwaloryzowanej wysokości, jest świadczenie pozostające w związku z prowadzeniem przez powoda przedsiębiorstwa. Sąd zna argumenty przeciwników tego poglądu, wskazujących na to, że chodzi o świadczenie nienależne, a nie o świadczenie z obowiązującej umowy, ale nie zgadza się z tymi argumentami. W związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa było sformułowanie wadliwej umowy, następnie wykonywanie nieważnego stosunku prawnego, a obecnie rozliczenie się z kontrahentami w wyniku sądowego unieważnienia umowy. Związek nie został zerwany na żadnym etapie. Dlatego powództwo w zakresie żądania ewentualnego zostało oddalone na podstawie art.
Dodać jeszcze należy, że w dniu 15 czerwca 2023 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ogłosił orzeczenie w sprawie C-520/21, w którym rozstrzygnął pytanie prejudycjalne, czy w przypadku uznania, że umowa kredytu zawarta przez bank i konsumenta jest od początku nieważna z powodu zawarcia w niej nieuczciwych warunków umownych, strony oprócz zwrotu pieniędzy zapłaconych w wykonaniu tej umowy (bank - kapitału kredytu, konsument - rat, opłat, prowizji i składek ubezpieczeniowych) oraz odsetek ustawowych za opóźnienie od chwili wezwania do zapłaty, mogą domagać się także jakichkolwiek innych świadczeń, w tym należności (w szczególności wynagrodzenia, odszkodowania, zwrotu kosztów lub waloryzacji świadczenia). (...) uznał że prawo Unii Europejskiej stoi na przeszkodzie, aby banki mogły żądać od kredytobiorców dodatkowych świadczeń, w tym wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Cywilnej podjął uchwałę III CZP 25/22, mającą moc zasady prawnej, w której wskazał m.in., iż:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.