1 umowy, Bank udzielał kredytobiorcom kredytu w kwocie 386 786,51 złotych polskich indeksowanego kursem (...). Przy założeniu, że uruchomiono całość kredytu w dacie sporządzenia umowy równowartość kredytu miała wynosić 167 295,20 CHF, przy czym rzeczywista równowartość miała zostać określona po wypłacie kredytu. §1 ust. 1 umowy zawierał także oświadczenie kredytobiorców, iż są świadomi ryzyka kursowego, związanego ze zmianą kursu waluty indeksacyjnej w stosunku do złotego, w całym okresie kredytowania i akceptują to ryzyko. Spłata kredytu miała nastąpić w 360 miesięcznych równych ratach kapitałowo – odsetkowych (§1 ust. 2 umowy).
3 umowy oprocentowanie kredytu było zmienne i na dzień sporządzenia umowy wynosiło 5,57% w skali roku, na które składała się suma obowiązującej stawki (...) i stałej marży Banku, która wynosiła 3,43%. Paragraf ten zawierał także oświadczenie kredytobiorców, iż są świadomi ryzyka wynikającego ze zmiennego oprocentowania, w całym okresie kredytowania i akceptują to ryzyko.
4 rata kapitałowo – odsetkowa przy założeniu uruchomienia całości kredytu w dacie sporządzenia umowy miała wynosić równowartość 1065,13 CHF. Przy czym rzeczywista wysokość rat miała zostać określona w harmonogramie spłat. Prowizja od kredytu została ustalona na 0,00 zł, rzeczywista roczna stopa oprocentowania na 5,80%, a całkowity koszt kredytu na dzień sporządzenia umowy 430 253,40 zł, która to kwota nie uwzględniała ryzyka kursowego. W §2 umowy został wskazany cel kredytu, który:
1 Bankowa tabela kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych, zwana Tabelą kursów zdefiniowana została jako sporządzona przez merytoryczną komórkę banku na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym w chwili sporządzania tabeli i po ogłoszeniu kursów średnich przez NBP, tabela sporządzana jest o godz. 16:00 każdego dnia roboczego i obowiązuje przez cały następny dzień roboczy.
2 umowy – w dniu wypłaty kredytu lub każdej transzy kredytu kwota wypłaconych środków była przeliczana na walutę, do której indeksowany jest kredyt według kursu kupna walut określonego w Tabeli kursów – obowiązującego w dniu uruchomienia środków.
3 umowy – wysokość zobowiązania miała być ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w walucie indeksacyjnej – po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut określonego w „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych” do (...) obowiązującego w dniu spłaty.
3 umowy – jeżeli kredytobiorca, pomimo upływu okresu wypowiedzenia, nie ureguluje należności, Bank w następnym dniu po upływie terminu wypowiedzenia, miał dokonać przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia na PLN, z zastosowaniem aktualnego kursu sprzedaży dewiz, określonego przez Bank w Tabeli Kursów. Poczynając od dnia przewalutowania Bank miał pobierać od wymagalnego kapitału karne odsetki w wysokości 2-krotności oprocentowania kredytów udzielanych w PLN (nie indeksowanych do waluty obcej) przy zastosowaniu aktualnego z dnia przewalutowania wskaźnika (...) oraz marży obowiązującej w dniu wypłaty kredytu lub jego pierwszej transzy.
1 umowy – w sprawach nieuregulowanych umową zastosowanie miały przepisy Kodeksu cywilnego, Prawa bankowego oraz (...) stanowiącego integralną część umowy. (umowa kredytu hipotecznego k. 16-24) Wskazany regulamin, tj. Regulamin kredytu hipotecznego DOM postanawiał m.in.: W § 2 – Bankowa Tabela kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut, zwana Tabelą kursów – sporządzona przez merytoryczną komórkę banku na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym w chwili sporządzania tabeli i po ogłoszeniu kursów średnich przez NBP, tabela sporządzana jest o godz. 16:00 każdego dnia roboczego i obowiązuje przez cały następny dzień roboczy. W § 14 ust. 1 – Oprocentowanie kredytu udzielonego w złotych indeksowanego do waluty obcej jest zmienne i ulega zmianie w pierwszym dniu najbliższego miesiąca następującego po ostatniej zmianie indeksu (...) (dla kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego). W § 14 ust. 2 – Indeks (...) dla każdego miesiąca oblicza się jako średnią arytmetyczną stawek LIBOR 3m, obowiązujących w dniach roboczych w okresie liczonym od 26 dnia miesiąca, poprzedzającego miesiąc ostatni do 25 dnia miesiąca poprzedzającego zmianę. §16 ust. 4 dotyczył spłaty zadłużenia przeterminowanego - w przypadku kredytu indeksowanego w walucie obcej w następnym dniu po upływie terminu wymagalności całego kredytu, bank miał dokonać przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia w PLN z zastosowaniem aktualnego kursu sprzedaży dewiz, określonego przez bank w Tabeli kursów i poczynając od dnia przewalutowania pobierać od wymagalnego kapitału odsetki karne w wysokości 2 – krotności oprocentowania kredytów udzielanych w PLN przy zastosowaniu aktualnego z dnia przewalutowania wskaźnika (...) oraz marzy obowiązującej w dniu wypłaty kredytu lub jego pierwszej transzy. W § 19 ust. 5 Regulaminu postanowiono, że w przypadku kredytu indeksowanego w walucie obcej, kwota raty spłaty obliczona jest według kursu sprzedaży dewiz obowiązującym w Banku na podstawie obowiązującej w B. Tabeli Kursów z dnia wpływu środków. W § 21 ust. 5 Regulaminu postanowiono, że w przypadku kredytu indeksowanego do obcej waluty prowizja za wcześniejszą spłatę, przeliczona jest według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku (...) z dnia realizacji wcześniejszej spłaty. Kredyt został uruchomiony w dniu 07.03.2007r., jako saldo wypłaconego kredytu w (...) została przyjęta kwota 163 962,07 CHF. W dniu 19.07.2010 r. U. H. i M. H.
nim w przypadku świadczeń nienależnych zastosowanie znajdują przepisy art. 405 i nast. k.c., które przewidują obowiązek zwrotu korzyści uzyskanych kosztem innej osoby. Podkreślić także należy, że stwierdzenie, że świadczenie spełnione przez kredytobiorców na podstawie postanowienia abuzywnego jest świadczeniem nienależnym, oznacza, że podlega ono zwrotowi. Spełnienie świadczenia wypełnia przesłankę zubożenia po stronie powodowej, a uzyskanie tego świadczenia przez pozwanego – przesłankę jego wzbogacenia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku V Wydział Cywilny z dnia 18 grudnia 2020 r., V ACa 447/20, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, publ.). Stosownie do uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., mającej moc zasady prawnej, jeżeli bez bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać, konsumentowi i kredytobiorcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy. Kredytobiorca/Kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna. Oczywistą konsekwencją powyższego – wobec zgłoszonego roszczenia o zapłatę - jest przyjęcie, że strony nabyły wierzytelności o zwrot swych świadczeń spełnionych w trakcie wykonywania tej umowy, w oparciu o art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. Przechodząc do sedna rozważań prawnych, w zakresie zarzutów odpowiedzi na pozew odnieść się należy do kwestii przedawnienia. Termin przedawnienia roszczeń jako związanych z działalnością gospodarczą powoda na gruncie art. 118 k.c. jest trzyletni, ale nie upłynął do daty wniesienia powództwa w tej sprawie, ponieważ początek biegu przedawnienia należy liczyć w ocenie Sądu od daty nie wcześniejszej niż data wydania orzeczenia ustalającego nieważność, czy też nieistnienie stosunku prawnego kredytu. W realiach sprawy przedmiotowe orzeczenie zapadło w dniu 30 maja 2023 r. – vide: wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie sygn. (...) (k. 76-76v.) W konsekwencji zarzut przedawnienia podniesiony przez stronę pozwaną, okazał się być zarzutem przedwczesnym, albowiem pozew na gruncie niniejszej sprawy został złożony w dniu 10 grudnia 2024 r. Mimo to ostateczne roszczenie powoda nie zasługuje na uwzględnienie. Żądanie dotyczyło zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej w kwocie 386.786,51 złotych. Wierzytelność banku o zwrot kapitału kredytu umorzyła się w całości, ze skutkiem od dnia, kiedy potrącenie stało się możliwe (a więc kiedy już obie strony wezwały się wzajemnie do zwrotu świadczeń), wskutek potrącenia dokonanego przez kredytobiorców. Zarzut banku dotyczący braku oświadczenia materialnego o potrąceniu był oczywiście chybiony – pozwani przedstawili pisemne oświadczenie o potrącenie wraz z dowodem nadania i dowodem doręczenia bankowi. Według Sądu potrącenie zostało dokonane przez pozwaną w pełni skutecznie (spełnia wymagania art. 498-499 k.c.). Dopuszczalne jest podniesienie tego rodzaju zarzutu na wypadek, gdyby sąd nie uwzględnił głównych zarzutów obronnych związanych z kwestionowaniem samej zasadności roszczeń powództwa (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 1 grudnia 1961r w spr. IV CR 212/61, OSNC, z. 6 z 1963r, poz. 120 oraz z 22 listopada 1968r w spr. I CR 538/68, OSNCP, z. 11 z 1969r, poz. 204 itp.). Niewątpliwie pozwani skutecznie dokonali potrącenia w zakresie kwoty 386.786,51 zł. Ponadto przepis art. 498 par. 1 k.c. posługuje się słowem „pieniądze” bez odniesienia do żadnej, konkretnej waluty. Wierzytelności wyrażone w walucie obcej są świadczeniami pieniężnymi i dlatego mogą zostać skompensowane. Przepis art. 358 § 1 k.c. stanowi, że jeżeli przedmiotem zobowiązania jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia w walucie obcej. Na podstawie art. 358 § 2 k.c., należało ustalić średni kurs (...) ogłaszany przez NBP na datę potrącenia należności, przeliczyć sumę w (...) na sumę w PLN. Średni kurs (...) na dzień 10.02.2023 r. wyniósł 4,84 zł. Kwota 431.821,36 złotych stanowi 89.219,29 CHF (431,821,36 : 4,84 zł). Z tych przyczyn potrącenie zostało skutecznie dokonane także w zakresie kwoty 89.219,29 CHF (k. 120-125). Na skutek potrącenia wierzytelności powoda i pozwanych uległy wzajemnemu umorzeniu do wysokości wierzytelności niższej, w tym wypadku do wysokości wierzytelności stanowiącej żądanie powodowego Banku (art. 498 § 2 KC). Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 410 w zw. z art. 405 i w zw. z art. 498-499 k.c. oddalił powództwo o zasądzenie zwrotu kapitału kredytu w kwocie 386.786,51 zł z odsetkami (skutek wsteczny potrącenia sprawia, że nie było opóźnienia). Z tych przyczyn na podstawie powołanych przepisów Sąd orzekł jak w pkt I wyroku. Na wypadek uznania potrącenia z jakichkolwiek przyczyn za nieskuteczne powództwo i tak nie zasługiwałoby w omawianym zakresie na uwzględnienie. W świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C‑396/24 (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym. Wyrok C‑396/24 (L.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa również w zakresie podstawowymi – dotyczącym zwrotu kapitału kredytu z odsetkami. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu,
którym w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy 93/13, w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału kredytu – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą kredytu, a sumą świadczeń kredytobiorców, oczywiście o ile kwota kredytu przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy (a w tej sprawie nie przekracza). Suma świadczeń kredytobiorców w tej sprawie to wynik przekraczający kwotę kapitału kredytu, niepozwalający na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz banku (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie) – na podstawie art. 410 i art. 405 k.c. oraz art. 481 k.c. W ocenie Sądu nie było potrzeby utrzymywania stanu zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa kredytobiorców, ponieważ niezależnie od tego, jak zakończy się tamta sprawa, wynik sprawy niniejszej powinien być ten sam. Jeśli powództwo kredytobiorców zostanie oddalone lub w inny sposób potraktowane przy założeniu, że umowa kredytu jest ważna – wówczas podstawa powództwa niniejszego odpadnie (zostało bowiem oparte na konstrukcji nieważności umowy). Jeśli zaś apelacja banku zostanie oddalona (umowa zostanie prawomocnie uznana za nieważną), pozostaną aktualne wszystkie powyższe ustalenia i rozważania. Dotychczasowe rozpoznanie niniejszej sprawy oparte było na założeniu przedstawionym przez bank w pozwie – że umowa kredytu jest umową nieważną. Z założeniem takim zgadzała się strona pozwana. Sąd rozpoznający tę sprawę nie miał więc żadnych podstaw, by przyjąć założenie odmienne. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II wyroku, na podstawie art. 98 § 1, 1 1 i 3 k.p.c.,
którym strona przegrywająca proces jest zobowiązana do zwrotu kosztów stronie wygrywającej. Na zasądzoną od pozwanego kwotę 10.864 zł składa się wynagrodzenie pełnomocnika strony pozwanej w osobie radcy prawnego w kwocie 10.800 zł według § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, kwota 64 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od udzielonych pełnomocnictw.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.